UỶ BAN NHÂN DÂN TỈNH KON TUM TRƯỜNG CAO ĐẲNG CỘNG ĐỒNG GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: KHỞI TẠO DOANH NGHIỆP TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG, TRUNG CẤP (Ban hành kèm theo Quyết định số: 75/QĐ-CĐCĐ ngày 20 tháng 03 năm 2020 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Cộng đồng Kon Tum) Kon Tum, năm 2020 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. LỜI GIỚI THIỆU Hoạt động khởi nghiệp tại Việt Nam đứng trước nhiều cơ hội phát triển nhưng cũng đối diện với các thách thức, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế đang diễn ra mạnh mẽ. Để khởi nghiệp thành công đòi hỏi nhiều yếu tố, quan trọng nhất là người khởi nghiệp cần được đào tạo, tư vấn và hỗ trợ kiến thức chuyên môn trước khi tiến hành các hoạt động khởi nghiệp.
Nhằm đáp ứng được yêu cầu trọng tâm của thời đại, giáo trình “Khởi tạo doanh nghiệp” được biên soạn trên cơ sở tham khảo các tài liệu trong và ngoài nước, cung cấp cho người đọc những kiến thức cơ bản về khởi tạo doanh nghiệp, hình thành, đánh giá và lựa chọn ý tưởng kinh doanh, lập kế hoạch khởi nghiệp kinh doanh và tổ chức thực hiện khởi nghiệp kinh doanh. Từ đó người đọc có thể đối mặt với các vấn đề thực tiễn một cách tích cực nhất, nhìn thấy trong các khó khăn những cơ hội mang tính thách thức, có niềm tin và động lực để giải quyết khó khăn thông qua các giải pháp sáng tạo mang lại giá trị, cũng là cách để sinh viên có thể tạo lập sự nghiệp của mình, dù là đi làm thuê hay khởi tạo doanh nghiệp riêng. Dù đã hết sức cố gắng nhưng chắc chắn không tránh khỏi thiếu sót, bất cập. Tác giả mong nhận được ý kiến đóng góp từ người đọc để từng bước hoàn thiện giáo trình này.
Xin chân thành cảm ơn! Kon Tum, ngày 18 tháng 07 năm 2019. Nhóm tác giả Chủ biên: Ths. Lê Văn Cẩm Thoa Thành viên: Nguyễn Cao Thăng CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: KHỞI TẠO DOANH NGHIỆP Mã mô đun: Thời gian thực hiện mô đun: 45 giờ; (Lý thuyết: 16 giờ; Thực hành 0, thí nghiệm, thảo luận, bài tập: 0 giờ; Thực hành: 27 giờ; Kiểm tra: 2 giờ) I. Vị trí, tính chất của mô đun: - Vị trí: Là mô đun chung trong chương trình đào tạo các ngành, nghề bậc Cao đẳng.
- Tính chất: Là mô đun khoa học xã hội mang tính lý thuyết, nhằm trang bị cho người học những kiến thức, kỹ năng trong quá trình khởi tạo doanh nghiệp và thúc đẩy ý tưởng, mong muốn khởi nghiệp kinh doanh trong bản thân người học. Mục tiêu mô đun: Kiến thức: Mô đun cung cấp những kiến thức giúp người học có thể: - Trau dồi các tố chất của doanh nhân từ đó xác định mục tiêu, sứ mệnh khởi nghiệp đúng đắn. - Áp dụng các phương pháp để tìm ra ý tưởng khởi nghiệp, lập kế hoạch khởi nghiệp hợp lý và khả thi, tìm kiếm người hợp tác, đối tác triển khai thực hiện ý tưởng khởi nghiệp. - Vận dụng các phương pháp quản trị để điều hành doanh nghiệp mới hoạt động hiệu quả.
Kỹ năng: Mô đun tạo điều kiện cho người học rèn luyện các kỹ năng sau: - Tư duy sáng tạo - Lập kế hoạch kinh doanh - Tìm kiếm nguồn tài chính và thuyết phục nhà đầu tư. - Xây dựng đội ngũ đồng thuận - Đàm phán trong kinh doanh - Biết cách lập báo cáo tài chính Năng lực tự chủ và trách nhiệm: - Chủ động và sáng tạo trong khuôn khổ luật pháp và các quy định của chính quyền trung ương và địa phương. - Trung thực và cạnh tranh lành mạnh để tìm kiếm lợi nhuận chính đáng. - Ủng hộ chiến lược tăng trưởng xanh nền kinh tế của chính phủ.
Nội dung mô đun: Bài 1: TỔNG QUAN VỀ KHỞI TẠO DOANH NGHIỆP Thời gian: 5 giờ Mục tiêu: - Hiểu các khái niệm, thuật ngữ chuyên môn. - Nhận biết và đánh giá được các loại hình kinh doanh. - Nhận thức được lĩnh vực khởi nghiệp phù hợp với bản thân. - Nắm được các nguyên tố khởi nghiệp, liên hệ đánh giá điểm mạnh, điểm yếu của bản thân, từ đó trau dồi, rèn luyện năng lực, phẩm chất và đạo đức nghề nghiệp.
- Nhận thức được tổng quan về hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam, từ đó hình thành thái độ ứng xử đúng đắn, nâng cao khả năng thành công khi khởi nghiệp. Một số khái niệm 1. Kinh doanh Kinh doanh là hoạt động kinh tế của cá nhân hoặc tổ chức nhằm mục đính thu lợi nhuận. Kinh doanh bao gồm nhiều lĩnh vưc như tài chính, thông tin, tin tức, giải trí, sản xuất công nghiệp, bán lẻ, phân phối, vận tải,… 1.
Starup (Khởi nghiệp sáng tạo) Startup (khởi nghiệp sáng tạo) là quá trình khởi nghiệp dựa trên ý tưởng sáng tạo, tạo ra sản phẩm mới; hoặc sản phẩm cũ nhưng có điểm khác nổi trội, ưu tú hơn so với những sản phẩm, dịch vụ đã từng có trên thị trường và được phát triển nhanh chóng vượt bậc. Khởi tạo doanh nghiệp (Khởi nghiệp) Khởi nghiệp là bắt đầu (khởi) một nghề nghiệp, sự nghiệp (nghiệp). Khởi nghiệp Khởi tạo doanh nghiệp (Khởi nghiệp) là một hành trình chuẩn bị, thành lập và phát triển một doanh nghiệp dựa trên những suy nghĩ và cách làm khác để tạo ra sản phẩm và/hoặc cách phục vụ mới tốt hơn cho nhu cầu đời sống xã hội. Những suy nghĩ và cách làm khác được gọi là công nghệ.
Các loại hình kinh doanh + Sản xuất: những doanh nghiệp sản xuất sử dụng những nguyên liệu thô ðể sản xuất ra các sản phẩm từ ðó. Ví dụ: doanh nghiệp sản xuất giày, chế biến thức ãn… + Cung cấp dịch vụ: những doanh nghiệp cung cấp dịch vụ bán các dịch vụ cụ thể nhý dịch vụ cắt tóc, vận tải, lau dọn, xây dựng, sửa chữa, chãm sóc ngýời bệnh… + Bán buôn: là những doanh nghiệp mua một lýợng lớn hàng hóa từ nhà sản xuất rồi bán lại cho các ðõn vị bán lẻ ðể họ bán ra cho ngýời tiêu dùng. + Bán lẻ: là những ðõn vị mua hàng hóa ðã ðýợc sản xuất ra và bán lại cho ngýời tiêu dùng với một mức lãi nhất ðịnh. Lựa chọn lĩnh vực, loại hình kinh doanh dựa vào kinh nghiệm làm việc, kỹ nãng kỹ thuật, kiến thức về các doanh nghiệp dẫn ðầu trong ngành, sở thích, truyền thống gia đình sẽ có cõ hội thành công lớn hơn.
Các nguyên tố khởi nghiệp - Có sức khỏe tốt và hấp dẫn Người khởi nghiệp - Có những thói quen tốt - Có tâm tốt - Có nhiều tài - Làm đúng cái đang bị sai Ý tưởng khởi nghiệp - Làm tốt hơn cái đang tốt - Làm cho có cái chưa có - Làm dấu ấn tốt để lại - Cần thì giờ - Cần kiến thức Vốn khởi nghiệp - Cần kinh nghiệm - Cần tiền - Biết đối tượng khách hàng Mô hình khởi nghiệp - Biết giá trị sản phẩm tạo ra - Biết truyền đạt ý tưởng - Biết đổi lấy giá trị tạo ra - Đúng lúc Thời điểm khởi nghiệp - Đúng nơi - Đúng đội ngũ - Đúng tiến độ Người khởi nghiệp cần đánh giá bản thân dựa trên tiêu chí “4 có”: - Có sức khỏe tốt và hấp dẫn - Có những thói quen tốt - Có tâm tốt - Có nhiều tài 13 4. Thực trạng khởi nghiệp tại Việt Nam Hoạt động khởi nghiệp tại Việt Nam đứng trước nhiều cơ hội phát triển nhưng cũng đối diện với các thách thức, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế đang diễn ra mạnh mẽ. Để khởi nghiệp thành công đòi hỏi nhiều yếu tố, quan trọng nhất là người khởi nghiệp cần được đào tạo, tư vấn và hỗ trợ kiến thức chuyên môn trước khi tiến hành các hoạt động khởi nghiệp. Số doanh nghiệp đăng ký thành lập năm 2016 (tính đến hết ngày 20/12) trên cả nước đạt kỷ lục cao chưa từng có là 110.100 đơn vị, tăng 16,2% so với cùng kỳ năm 2015, theo số liệu thống kê từ Cơ sở Dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp (Cục Quản lý đăng ký kinh doanh, Bộ Kế hoạch và Đầu tư).
Theo cơ quan quản lý đăng ký kinh doanh, các doanh nghiệp mới thành lập đã đăng ký tạo việc làm cho gần 1,3 triệu lao động. Lĩnh vực kinh doanh có tỷ lệ doanh nghiệp thành lập tăng cao so với cùng kỳ năm ngoái là kinh doanh bất động sản (tăng 83,9%), y tế và hoạt động trợ giúp xã hội (tăng 52%) và giáo dục đào tạo (tăng 43,1%). Ngược lại, một số ngành nghề kinh doanh có số lượng đăng ký giảm so với cùng kỳ là nghệ thuật, vui chơi và giải trí (giảm 26,2%), nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản (giảm 15%).1: Số lượng doanh nghiệp đăng kí thành lập giai đoạn 2011 - 2016 Năm 2016 được chính phủ lựa chọn làm năm “quốc gia khởi nghiệp” với mục tiêu tạo ra làn sóng đầu tư thứ hai dưới đề án “Hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quốc gia đến năm 2025” của Bộ Khoa học và Công nghệ. Một nghiên cứu vừa được công bố tại Diễn đàn Khởi nghiệp trẻ 2017 cho biết, Việt Nam đang đứng đầu thế giới về Chỉ số tinh thần khởi nghiệp.1: Lĩnh vực dẫn đầu thu hút đầu tư khởi nghiệp 14 Năm 2016 Năm 2017 STT Lĩnh vực (Triệu USD) (Triệu USD) 1 Thương mại điện tử (E-commerce) 34,7 83 2 Công nghệ thực phẩm (Food tech) 7,4 65 3 Công nghệ tài chính (Fintech) 129,1 57 4 Công nghệ giáo dục (Edtech) 20,2 5 Bất động sản (Real estate) 6,5 6 Truyền thông (Media) 4,2 18 7 Logistics 18 8 Du lịch trực tuyến (Online travel) 11 Nguồn: Topica Founder Institute Tóm lại, con đường khởi nghiệp trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng hiện nay thường rất khốc liệt và nhiều rủi ro nhưng nếu không dấn thân, mạnh dạn, dám đối mặt với thách thức thì không thể khởi nghiệp thành công.
Chắc chắn rằng một khi tinh thần khởi nghiệp, văn hóa khởi nghiệp nở rộ trong các tầng lớp dân cư, đặc biệt là trong thế hệ trẻ Việt Nam thì nó sẽ thực sự trở thành động lực mạnh mẽ nhất, chủ yếu nhất thúc đẩy phát triển nền kinh tế, phát triển xã hội, đưa đất nước tiến lên. Thảo luận nhóm: Làm chủ hay làm thuê rủi ro hơn? Ai là người phù hợp để làm chủ doanh nghiệp/dự án khởi nghiệp? 2. Bài tập cá nhân: Hoàn thành bài trắc nghiệm sau: LIỆU BẠN ĐÃ SẴN SÀNG ĐỂ KHỞI SỰ KINH DOANH CHƯA?