Tổng quan luận án
Công trình nghiên cứu mang tên "Vấn đề giáo dục lý luận Mác - Lênin cho học viên hệ cao cấp ở các trường chính trị và hành chính nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào hiện nay" do nghiên cứu sinh Sai Kham Moun Ma Ni Vong thực hiện, bảo vệ năm 2014 tại Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, thuộc chuyên ngành Chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử (mã số: 62 22 80 05).
Về tính cấp thiết, tác giả luận giải rằng trong tiến trình đổi mới và phát triển đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa, Đảng Nhân dân Cách mạng Lào luôn khẳng định chủ nghĩa Mác - Lênin cùng đường lối chính sách của Đảng là nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho cách mạng Lào. Các kỳ Đại hội lần thứ VII (2001), Đại hội VIII (2006) và Đại hội IX (2011) của Đảng đều nhấn mạnh tính đúng đắn và giá trị bền vững của chủ nghĩa Mác - Lênin. Trước những biến động phức tạp của bối cảnh quốc tế sau sự sụp đổ của mô hình chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô và Đông Âu, cùng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, công tác giáo dục lý luận chính trị - tư tưởng cho đội ngũ cán bộ lãnh đạo giữ vai trò trung tâm. Các Trường Chính trị và Hành chính tại Lào chịu trách nhiệm đào tạo nguồn nhân lực nòng cốt, đòi hỏi cán bộ không chỉ vững về chuyên môn mà trước hết phải có phẩm chất chính trị kiên định, thế giới quan khoa học và lập trường giai cấp rõ ràng.
Khoảng trống nghiên cứu được chỉ ra là: mặc dù công tác giáo dục lý luận Mác - Lênin cho học viên hệ cao cấp đã đạt được một số chuyển biến tích cực, thực tiễn vẫn bộc lộ nhiều hạn chế về kết cấu chương trình, nội dung giáo trình, phương pháp giảng dạy, cơ sở vật chất, cũng như số lượng và chất lượng đội ngũ giảng viên. Trước thời điểm luận án được thực hiện, chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu trực tiếp, toàn diện và có hệ thống về vấn đề này tại hệ thống các trường chính trị và hành chính của Lào.
Mục tiêu chung của luận án là trên cơ sở phân tích thực trạng giáo dục lý luận Mác - Lênin cho học viên hệ cao cấp ở các Trường Chính trị và Hành chính nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, đề xuất phương hướng và các giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả công tác giáo dục lý luận cho đối tượng này.
Nhiệm vụ nghiên cứu được xác định gồm ba nhiệm vụ cụ thể:
- Phân tích làm rõ vai trò của giáo dục lý luận Mác - Lênin cho học viên hệ cao cấp ở các Trường Chính trị và Hành chính nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.
- Phân tích chỉ ra thực trạng và những vấn đề đặt ra của giáo dục lý luận Mác - Lênin cho học viên hệ cao cấp ở các Trường Chính trị và Hành chính Lào hiện nay.
- Đề xuất một số phương hướng và giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục lý luận Mác - Lênin cho học viên hệ cao cấp ở các Trường Chính trị và Hành chính nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.
Đối tượng nghiên cứu là vấn đề giáo dục lý luận Mác - Lênin cho học viên hệ cao cấp ở các Trường Chính trị và Hành chính nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào. Đối tượng thụ hưởng giáo dục này là cán bộ lãnh đạo, quản lý đương chức và thuộc diện quy hoạch cán bộ kế cận, cán bộ cao cấp của Đảng và Nhà nước ở cấp tỉnh, huyện và các cơ quan địa phương.
Phạm vi nghiên cứu tập trung vào quá trình giáo dục lý luận thông qua hoạt động giảng dạy và học tập các bộ môn khoa học Mác - Lênin cơ bản tại các Trường Chính trị và Hành chính Lào. Thời gian khảo sát và thu thập dữ liệu thực tế của luận án được giới hạn từ năm 2010 đến năm 2014.
Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án
Tổng quan lịch sử nghiên cứu trong luận án được phân chia thành ba nhóm chủ đề chính:
Nhóm thứ nhất gồm các công trình nghiên cứu về vai trò, tầm quan trọng của giáo dục lý luận Mác - Lênin cho cán bộ, đảng viên:
- Bùi Đĩnh trong luận án tiến sĩ "Vấn đề xây dựng thế giới quan duy vật biện chứng đối với cán bộ, đảng viên là người dân tộc thiểu số trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta" làm rõ khái niệm thế giới quan duy vật biện chứng và ý nghĩa của việc trang bị thế giới quan này cho cán bộ.
- Bun Phết Xu Ly Vông Xắc trong luận án tiến sĩ "Nâng cao trình độ tư duy lý luận cho cán bộ Đảng viên Nhân dân Cách mạng Lào trong giai đoạn cách mạng hiện nay" khẳng định sự cần thiết khách quan của việc đổi mới tư duy và nâng cao trình độ lý luận trong bối cảnh cách mạng dân chủ nhân dân Lào.
- Lê Hanh Thông với luận án tiến sĩ "Đổi mới giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ chủ chốt trong hệ thống chính trị cấp xã các tỉnh khu vực Nam bộ" phân tích các yếu tố quy định chất lượng giáo dục lý luận chính trị ở cơ sở.
- Phan Thị Thanh Hải trong luận văn thạc sĩ "Thông tin với hoạt động giảng dạy lý luận Mác-Lênin ở các Trường Đại học" phân tích vai trò của môi trường thông tin chính trị - xã hội tác động đến chất lượng giảng dạy.
- Trần Thành trong công trình "Triết học với đổi mới và đổi mới nghiên cứu giảng dạy triết học" chứng minh sự vận dụng triết học Mác - Lênin vào hoạch định đường lối đổi mới của Đảng Cộng sản Việt Nam.
- Lê Thị Nam An trong luận văn thạc sĩ "Giảng dạy triết học Mác - Lênin với việc giáo dục thế giới quan duy vật biện chứng cho sinh viên ở Nghệ An hiện nay" làm rõ vai trò của triết học trong việc định hình thế giới quan khoa học.
- Trần Minh Nhiệt trong luận văn thạc sĩ "Nâng cao trình độ lý luận Mác - Lênin cho cán bộ báo cáo viên đảng bộ cấp huyện ở tỉnh Kiên Giang hiện nay" phân tích đặc trưng của lý luận Mác - Lênin đối với hoạt động tuyên truyền miệng.
- Nguyễn Thế Kiệt trong ấn phẩm "Triết học Mác- Lênin với việc xác định con đường và động lực đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam hiện nay" khẳng định giá trị của triết học trong xác định động lực phát triển xã hội chủ nghĩa.
- Các công trình tập thể như "Chủ nghĩa Mác - Lênin với vận mệnh và tương lai của chủ nghĩa xã hội hiện thực" và "Sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin của Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam trong cách mạng giải phóng dân tộc" tổng kết quy luật phát triển, bài học lịch sử của chủ nghĩa xã hội hiện thực và vai trò lý luận dẫn đường của chủ nghĩa Mác - Lênin.
Nhóm thứ hai gồm các công trình nghiên cứu về thực trạng giáo dục lý luận Mác - Lênin:
- Hoàng Thị Xuân Thanh trong luận văn thạc sĩ "Nâng cao trình độ lý luận Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh cho cán bộ đảng viên trong công cuộc đổi mới hiện nay" phân tích mặt đạt được và thiếu sót của công tác giáo dục tư tưởng chính trị.
- Nguyễn Văn Cần trong luận án tiến sĩ "Nâng cao chất lượng giáo dục chính trị - tư tưởng trong Quân đội trước yêu cầu của cuộc đấu tranh tư tưởng ở nước ta hiện nay" chỉ ra mâu thuẫn giữa yêu cầu nhiệm vụ và thực trạng công tác giáo dục chính trị.
- Hoàng Thúc Lân trong công trình "Giảng dạy Triết học Mác- Lênin với việc nâng cao năng lực tư duy biện chứng cho sinh viên các trường đại học" khảo sát thực tế tại các trường đại học ở Hà Nội để đánh giá hiệu quả bồi dưỡng tư duy biện chứng.
- Huỳnh Minh Khởi nghiên cứu thực trạng trình độ lý luận chính trị của đội ngũ báo cáo viên cấp huyện tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
- Sổm Phăn Sỉ Vông Say trong luận văn thạc sĩ "Nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị cho sinh viên ở trường đại học công an nhân dân Lào hiện nay" khảo sát thực trạng và các hạn chế tại Đại học Công an Nhân dân Lào.
- Công trình tập thể của Học viện Chính trị khu vực III "Quán triệt tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác huấn luyện, đào tạo cán bộ, nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ hiện nay" đúc kết kinh nghiệm giảng dạy cho cán bộ cơ sở miền Trung và Tây Nguyên.
- Si Sôm Phu Tha Vi Xay trong luận văn thạc sĩ phân tích thực trạng trình độ lý luận chính trị của cán bộ Tổng cục Chính trị Bộ Quốc phòng Lào.
- Chit Sa Vanh ThepYoThin trong luận văn thạc sĩ khảo sát thực trạng nâng cao trình độ lý luận Mác - Lênin cho học viên tại Trường Chính trị thuộc Bộ An ninh Lào.
Nhóm thứ ba gồm các công trình nghiên cứu về phương hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả giáo dục lý luận:
- Nguyễn Hữu Cát trong nghiên cứu về biện pháp nâng cao chất lượng quản lý, đào tạo cán bộ lãnh đạo chủ chốt.
- Lương Gia Ban trong tác phẩm "Góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy và đổi mới nội dung chương trình các môn khoa học Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh" đề xuất việc kết hợp đào tạo đội ngũ giảng viên với đổi mới phương pháp dạy học.
- Đinh Cảnh Nhạc trong công trình nghiên cứu về sự vận dụng phép biện chứng duy vật.
- Song Thành trong bài viết về yêu cầu đổi mới nội dung đào tạo tại Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, nhấn mạnh nguyên tắc chương trình phải phù hợp với đối tượng đào tạo.
- Vi La Phăn Đuông ma ny trong luận án tiến sĩ "Giáo dục thế giới quan duy vật biện chứng với việc khắc phục bệnh chủ quan duy ý chí trong đội ngũ cán bộ ở Lào hiện nay" đề xuất đổi mới bộ máy quản lý và phương pháp giảng dạy tại các trường chính trị - hành chính Lào.
- Dương Minh Đức nghiên cứu về nâng cao năng lực tư duy lý luận của cán bộ lãnh đạo chủ chốt cấp tỉnh vùng Đồng bằng sông Hồng.
- Hoàng Anh trong luận án tiến sĩ nghiên cứu mối quan hệ giữa giáo dục lý luận Mác - Lênin với sự hình thành nhân cách sinh viên.
- Võ Thị Mai trong nghiên cứu "Phương pháp dạy học trong các trường Đảng ở Trung Quốc" giới thiệu mô hình đào tạo và các môn học lý luận tại hệ thống trường Đảng Trung Quốc.
- Trần Viết Quân trong luận án tiến sĩ bồi dưỡng thế giới quan duy vật biện chứng cho cán bộ cơ sở vùng Tây Nguyên.
Vị trí của luận án: Kế thừa những kết quả nghiên cứu trên, luận án của Sai Kham Moun Ma Ni Vong tập trung giải quyết khoảng trống học thuật chưa được nghiên cứu toàn diện: khảo sát chuyên biệt về công tác giáo dục lý luận Mác - Lênin cho đối tượng học viên hệ cao cấp tại hệ thống các Trường Chính trị và Hành chính nước CHDCND Lào, đánh giá đồng bộ từ khung chương trình, năng lực đội ngũ giảng viên đến cơ sở vật chất, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp phù hợp với thực tiễn cách mạng Lào.
Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu
Cơ sở lý thuyết của luận án được xây dựng từ hệ thống nguyên lý của chủ nghĩa Mác - Lênin, các quan điểm, đường lối của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào thể hiện trong văn kiện Đại hội Đảng từ khóa IV (1986) đến khóa IX (2011), các nghị quyết chuyên đề về công tác tổ chức cán bộ (Hội nghị toàn quốc lần 1 tháng 8/1995, lần 8 tháng 11/2006, lần 9 tháng 4/2012), cùng tư tưởng chỉ đạo qua các bài phát biểu của lãnh đạo Đảng và Nhà nước Lào như Chủ tịch Cay-xỏn Phôm-vi-hẳn (1991) và Tổng Bí thư Chummaly Xaynhasơn (2006, 2012).
Luận án xác định 5 đặc trưng cơ bản của lý luận Mác - Lênin:
- Tính trừu tượng hóa và tính khái quát hóa cao: phản ánh các mối liên hệ bản chất, quy luật vận động phổ quát của tự nhiên, xã hội và tư duy.
- Tính hệ thống, lôgíc, chính xác và chặt chẽ: mỗi phạm trù, nguyên lý tạo thành chỉnh thể phản ánh bức tranh khách quan của hiện thực.
- Tính gắn bó, liên hệ, thống nhất với thực tiễn: lý luận bắt nguồn từ thực tiễn phong trào công nhân và quay trở lại soi đường cho hoạt động thực tiễn.
- Thống nhất giữa tính khoa học và tính giai cấp: phản ánh quy luật khách quan đồng thời đại diện cho lợi ích của giai cấp công nhân và nhân dân lao động.
- Tính sáng tạo và tính phát triển: là hệ thống mở, không ngừng được bổ sung thông qua tổng kết thực tiễn cách mạng và thành tựu khoa học.
Về phương pháp nghiên cứu, luận án dựa trên phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử. Trong quá trình thực hiện, tác giả sử dụng phối hợp các phương pháp cụ thể:
- Phương pháp lịch sử - lôgíc: phân tích tiến trình phát triển và nhận thức về lý luận Mác - Lênin trong cách mạng Lào.
- Phương pháp phân tích - tổng hợp: xử lý các văn kiện lý luận, báo cáo tổng kết và tài liệu chuyên môn.
- Phương pháp hệ thống: tiếp cận công tác giáo dục như một hệ thống liên kết giữa mục tiêu, chương trình, giảng viên, học viên và điều kiện bảo đảm.
- Phương pháp thống kê: lượng hóa các dữ liệu về đội ngũ giảng viên, phân bổ môn học và cơ cấu đào tạo.
- Phương pháp điều tra xã hội học: thu thập thông tin thực tế tại các cơ sở đào tạo chính trị - hành chính ở Lào.
Nguồn tư liệu và dữ liệu của luận án bao gồm: văn kiện, nghị quyết của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào và Đảng Cộng sản Việt Nam; chương trình chi tiết các môn khoa học Mác - Lênin hệ cao cấp; báo cáo thống kê chuyên ngành về đội ngũ giảng viên và thực trạng cơ sở đào tạo của các Trường Chính trị và Hành chính Lào giai đoạn 2010 - 2013.
Nội dung chính theo từng chương
Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án
Chương 1 tiến hành phân tích, phân loại và đánh giá các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước có liên quan đến đề tài theo ba nhóm nội dung: vai trò của giáo dục lý luận, thực trạng công tác giảng dạy lý luận và các giải pháp đổi mới giáo dục chính trị.
Tác giả chỉ ra rằng các nghiên cứu đi trước tại Việt Nam và Lào đã cung cấp cơ sở lý luận về vai trò của thế giới quan duy vật biện chứng, phương pháp luận mácxít và kinh nghiệm đào tạo cán bộ tại trường Đảng, trường hành chính. Tuy nhiên, các công trình chủ yếu tiếp cận ở phạm vi rộng hoặc khảo sát trên các nhóm đối tượng khác như sinh viên đại học, cán bộ cấp xã, sĩ quan quân đội, báo cáo viên cấp huyện. Chưa có công trình nào khảo sát trực diện thực trạng giảng dạy ba môn lý luận cơ bản cho học viên hệ cao cấp tại hệ thống các Trường Chính trị và Hành chính cấp tỉnh của Lào. Việc tổng hợp các tài liệu này tạo tiền đề để tác giả xác định đúng khoảng trống nghiên cứu và thiết kế khung phân tích cho các chương tiếp theo.
Chương 2: Giáo dục lý luận Mác - Lênin cho học viên hệ cao cấp ở các trường Chính trị và Hành chính nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào hiện nay - Một số vấn đề lý luận
Chương 2 tập trung luận giải các khái niệm công cụ và làm rõ tính đặc thù của công tác giáo dục lý luận Mác - Lênin tại Lào:
- Khái niệm và đặc trưng của lý luận Mác - Lênin: Luận án phân tích 5 đặc trưng cơ bản (khái quát hóa cao; hệ thống chặt chẽ; thống nhất với thực tiễn; thống nhất tính khoa học và tính giai cấp; tính sáng tạo, phát triển).
- Thực chất của giáo dục lý luận Mác - Lênin: Là quá trình truyền bá tri thức lý luận khoa học, xây dựng thế giới quan duy vật biện chứng, nhân sinh quan cộng sản và phương pháp luận khoa học cho cán bộ, giúp người học chuyển hóa nhận thức lý luận thành niềm tin và năng lực hoạt động thực tiễn.
- Biểu hiện đặc thù của môn học: Khung đào tạo hệ cao cấp tại các Trường Chính trị và Hành chính Lào gồm 6 môn chính: Triết học Mác - Lênin, Kinh tế chính trị Mác - Lênin, Chủ nghĩa xã hội khoa học, Xây dựng Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, Dân vận và Hành chính. Nhóm môn bắt buộc này chiếm 80% tổng quỹ thời gian đào tạo của khóa học. Luận án chọn tập trung vào ba môn nền tảng là Triết học Mác - Lênin, Kinh tế chính trị Mác - Lênin và Chủ nghĩa xã hội khoa học.
- Đặc thù của đội ngũ giảng viên: Giảng viên lý luận Mác - Lênin được xác định là chiến sĩ tư tưởng của Đảng, đòi hỏi lập trường chính trị vững vàng, nắm vững lý luận và giữ vai trò nêu gương.
- Vai trò của giáo dục lý luận: Giúp học viên nâng cao bản lĩnh chính trị, củng cố niềm tin vào định hướng xã hội chủ nghĩa tại Lào, rèn luyện tư duy biện chứng để giải quyết các vấn đề quản lý kinh tế - xã hội ở địa phương.
Chương 3: Giáo dục lý luận Mác - Lênin cho học viên hệ cao cấp ở các trường Chính trị và Hành chính nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào trong giai đoạn hiện nay - Thực trạng và những vấn đề đặt ra
Chương 3 khảo sát thực tế và phân tích thực trạng công tác giảng dạy lý luận Mác - Lênin cho học viên cao cấp tại Lào từ năm 2010 đến 2014, chỉ rõ các yếu tố tác động và số liệu cụ thể:
- Các yếu tố tác động: Bối cảnh toàn cầu hóa, sự chống phá trên mặt trận tư tưởng, yêu cầu phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tại Lào, chất lượng đầu vào của học viên (cán bộ lãnh đạo cấp tỉnh, huyện có kinh nghiệm thực tiễn nhưng trình độ lý luận ban đầu không đồng đều).
- Thực trạng nội dung, chương trình và phương pháp: Giáo trình đã được biên soạn và chỉnh lý nhưng còn nặng về lý thuyết, tính cập nhật thực tiễn cách mạng Lào chưa cao; phương pháp giảng dạy chủ yếu vẫn là truyền đạt một chiều, việc ứng dụng công nghệ thông tin còn hạn chế.
- Thực trạng đội ngũ giảng viên: Tổng số giảng viên giảng dạy các môn khoa học Mác - Lênin tại các Trường Chính trị và Hành chính Lào trong giai đoạn khảo sát là 93 người. Luận án thống kê cơ cấu trình độ học vị của đội ngũ này trong năm học 2012-2013 như sau:
| Trình độ chuyên môn |
Số lượng (người) |
Tỷ lệ (%) |
| Tiến sĩ |
5 |
5,38% |
| Thạc sĩ |
18 |
19,35% |
| Cử nhân |
70 |
75,27% |
| Tổng số |
93 |
100,00% |
- Những vấn đề đặt ra: Tỷ lệ giảng viên có trình độ sau đại học (thạc sĩ, tiến sĩ) còn thấp (chưa đến 25%), phần lớn giảng viên ở trình độ cử nhân (75,27%). Đội ngũ giảng viên còn gặp khó khăn về trình độ ngoại ngữ và kỹ năng tin học; việc tiếp cận các tài liệu nghiên cứu quốc tế và ứng dụng phương pháp sư phạm hiện đại gặp nhiều trở ngại. Tình trạng này tạo ra khoảng cách lớn giữa yêu cầu đào tạo cán bộ lãnh đạo cao cấp với năng lực thực tế của cơ sở đào tạo.
Chương 4: Phương hướng và giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục lý luận Mác - Lênin cho học viên hệ cao cấp ở các trường Chính trị và Hành chính nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào hiện nay
Chương 4 xác định phương hướng chỉ đạo và đề xuất các nhóm giải pháp đồng bộ:
- Phương hướng: Quán triệt sâu sắc các quan điểm của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào về đào tạo cán bộ; giữ vững nguyên tắc gắn lý luận với thực tiễn cách mạng Lào; chuẩn hóa chương trình đào tạo theo hướng hiện đại, tinh giản và thiết thực.
- Các giải pháp chủ yếu:
- Đổi mới và hoàn thiện nội dung, chương trình, giáo trình giảng dạy ba môn khoa học Mác - Lênin theo hướng tích hợp thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội của Lào, khắc phục tính giáo điều, trừu tượng.
- Đổi mới phương pháp dạy và học, chuyển mạnh từ thuyết giảng thụ động sang phương pháp đối thoại, thảo luận chuyên đề, giải quyết tình huống thực tế trong quản lý nhà nước.
- Xây dựng, chuẩn hóa và nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên lý luận: cử giảng viên đi đào tạo sau đại học (trong nước và nước ngoài), bồi dưỡng kiến thức thực tiễn, nâng cao trình độ ngoại ngữ và công nghệ thông tin.
- Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học, tài liệu thư viện phục vụ nghiên cứu và giảng dạy tại các trường chính trị - hành chính.
- Nâng cao chất lượng công tác quản lý đào tạo, đổi mới khâu kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học viên theo hướng đánh giá năng lực tư duy lý luận và kỹ năng vận dụng vào công tác thực tiễn.
Kết quả và những đóng góp mới
Về mặt lý luận, luận án làm rõ các đặc trưng bản chất của lý luận Mác - Lênin khi vận dụng vào công tác giáo dục chính trị tại Lào; xác lập hệ thống luận cứ khoa học khẳng định giáo dục lý luận Mác - Lênin là bộ phận cấu thành nền tảng trong giáo dục toàn diện cho cán bộ lãnh đạo, quản lý thuộc hệ thống trường Đảng và trường Hành chính nước CHDCND Lào.
Về mặt thực tiễn, công trình khảo sát, tổng hợp và cung cấp số liệu thực tế về cơ cấu trình độ, độ tuổi và nhu cầu phát triển đội ngũ giảng viên Mác - Lênin tại các Trường Chính trị và Hành chính Lào đến năm 2020. Luận án chỉ ra những bất cập cụ thể về nội dung chương trình, giáo trình, phương pháp giảng dạy và năng lực ngoại ngữ, tin học của đội ngũ giảng viên.
Hệ thống kiến nghị và giải pháp do luận án đề xuất có tính khả thi, cung cấp cơ sở tham mưu cho Ban Tổ chức Trung ương Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Lào và các trường chính trị địa phương trong việc lập kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng giảng viên và chuẩn hóa giáo trình giảng dạy hệ cao cấp.
Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp
Về mặt hạn chế, do giới hạn phạm vi nghiên cứu, luận án chỉ tập trung khảo sát đối tượng học viên hệ cao cấp và ba môn khoa học Mác - Lênin cơ bản (Triết học, Kinh tế chính trị, Chủ nghĩa xã hội khoa học), chưa đi sâu vào toàn bộ 6 môn học bắt buộc trong khung đào tạo, cũng như chưa mở rộng khảo sát đối với hệ đào tạo trung cấp hay sơ cấp lý luận. Khung số liệu thực tế dừng lại ở giai đoạn khảo sát 2010 - 2013.
Hướng nghiên cứu tiếp có thể mở rộng khảo sát sang các đối tượng đào tạo lý luận chính trị khác trong hệ thống giáo dục quốc dân Lào, các trường chuyên ngành thuộc lực lượng vũ trang (quân đội, công an), hoặc đánh giá tác động dài hạn của các giải pháp đổi mới giảng dạy lý luận chính trị giai đoạn sau năm 2015.
Giá trị tham khảo
Luận án là tài liệu tham khảo hữu ích cho:
- Nghiên cứu sinh, học viên cao học và giảng viên chuyên ngành Triết học, Chủ nghĩa xã hội khoa học, Xây dựng Đảng tại Việt Nam và Lào khi nghiên cứu về công tác tư tưởng lý luận và giáo dục chính trị.
- Cơ quan chỉ đạo và quản lý công tác cán bộ của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Lào trong việc hoạch định chính sách đào tạo, quy hoạch đội ngũ giảng viên và biên soạn giáo trình.
- Cán bộ lãnh đạo, quản lý các Trường Chính trị và Hành chính cấp tỉnh của Lào trong việc tổ chức quản lý đào tạo, đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá và nâng cao chất lượng dạy học.
Phần nội dung có giá trị tham khảo cao nhất là hệ thống dữ liệu khảo sát thực trạng đội ngũ giảng viên (Chương 3) và các giải pháp đổi mới chương trình, phương pháp dạy học lý luận chính trị (Chương 4).
Câu hỏi thường gặp
1. Đối tượng học viên hệ cao cấp tại các Trường Chính trị và Hành chính nước CHDCND Lào trong luận án gồm những ai?
Đối tượng nghiên cứu là những cán bộ lãnh đạo, quản lý đương chức và cán bộ thuộc diện quy hoạch nguồn kế cận, cán bộ cao cấp của Đảng và Nhà nước Lào đang công tác tại các cơ quan, ban ngành cấp tỉnh, huyện và các địa phương.
2. Khung chương trình giáo dục lý luận cho hệ cao cấp tại các Trường Chính trị và Hành chính Lào gồm những môn học nào?
Khung đào tạo bắt buộc gồm 6 môn: Triết học Mác - Lênin, Kinh tế chính trị Mác - Lênin, Chủ nghĩa xã hội khoa học, Xây dựng Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, Dân vận và Hành chính. Nhóm môn này chiếm 80% tổng quỹ thời gian khóa học. Trong đó, luận án tập trung nghiên cứu ba môn lý luận cơ bản là Triết học, Kinh tế chính trị và Chủ nghĩa xã hội khoa học.
3. Cơ cấu trình độ học vị của đội ngũ giảng viên Mác - Lênin tại các Trường Chính trị và Hành chính Lào năm 2012-2013 được ghi nhận ra sao?
Toàn hệ thống có 93 giảng viên, trong đó có 5 tiến sĩ (chiếm 5,38%), 18 thạc sĩ (chiếm 19,35%) và 70 cử nhân (chiếm 75,27%). Tỷ lệ giảng viên có trình độ sau đại học còn thấp và đa số gặp hạn chế về ngoại ngữ, tin học.
4. Luận án xác định những đặc trưng cơ bản nào của lý luận Mác - Lênin?
Luận án trình bày 5 đặc trưng cơ bản: (1) Tính trừu tượng hóa và khái quát hóa cao; (2) Tính hệ thống, lôgíc, chính xác và chặt chẽ; (3) Tính gắn bó, liên hệ, thống nhất với thực tiễn; (4) Sự thống nhất giữa tính khoa học và tính giai cấp; (5) Tính sáng tạo và tính phát triển.
5. Những mốc văn kiện chính trị nào của Lào được luận án sử dụng làm căn cứ pháp lý và lý luận chủ yếu?
Luận án dựa vào Văn kiện các kỳ Đại hội IV, VII, VIII, IX của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào; Nghị quyết các Hội nghị công tác Tổ chức cán bộ toàn quốc lần thứ 1 (8/1995), lần thứ 8 (11/2006), lần thứ 9 (4/2012); cùng các bài phát biểu chỉ đạo của Chủ tịch Cay-xỏn Phôm-vi-hẳn (1991) và Tổng Bí thư Chummaly Xaynhasơn (2006, 2012).
Kết luận
Luận án tiến sĩ triết học của Sai Kham Moun Ma Ni Vong đã phân tích cơ sở lý luận, khảo sát thực trạng và đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả giáo dục lý luận Mác - Lênin cho học viên hệ cao cấp tại các Trường Chính trị và Hành chính nước CHDCND Lào giai đoạn 2010 - 2014. Tác phẩm làm rõ 5 đặc trưng lý luận, đánh giá cơ cấu thực tế của 93 giảng viên giảng dạy và khung 6 môn học bắt buộc trong hệ thống đào tạo cán bộ Lào. Kết quả nghiên cứu cung cấp luận cứ khoa học phục vụ công tác chuẩn hóa giáo trình, nâng cao năng lực sư phạm và bồi dưỡng đội ngũ cán bộ lãnh đạo cho cách mạng Lào.