Tài Liệu Hướng Dẫn Học Tập Môn Chủ Nghĩa Xã Hội Khoa Học

Tài liệu hướng dẫn học tập môn chủ nghĩa xã hội khoa học, cung cấp kiến thức và tài liệu tham khảo từ cung Thị Tuyết Mai và nhóm KH.

• Tác giả: Ts. Cung Thị Tuyết Mai
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Chủ Nghĩa Xã Hội Khoa Học
• Đề tài: Hướng Dẫn Học Tập Chủ Nghĩa Xã Hội Khoa Học - Tài Liệu Tham Khảo
• Loại tài liệu: báo cáo tổng kết
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. PHẦN 1: NHẬP MÔN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC
• 1.1. MỤC TIÊU CHƯƠNG
• 1.2. NỘI DUNG CHƯƠNG
• 1.2.1. Dẫn nhập về CNXH
• 1.2.2. CNXH không tưởng
• 1.2.2.1. CNXH không tưởng sơ khai
• 1.2.2.2. CNXH không tưởng duy lý (thế kỷ XVI-XVIII)
• 1.2.2.3. CNXH không tưởng – phê phán (thế kỉ XIX)
• 1.2.3. Giá trị và những hạn chế của CNXH không tưởng
• 1.2.3.1. Giá trị
• 1.2.3.2. Hạn chế
• 1.2.4. CNXH khoa học
• 1.2.4.1. Cách tiếp cận
• 1.2.4.2. Khái niệm
• 1.2.4.3. Điều kiện ra đời
• 1.2.4.3.1. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 1.2.4.3.2. Tiền đề khoa học
• 1.2.4.3.2.1. Tiền đề khoa học tự nhiên
• 1.3. VẤN ĐỀ THẢO LUẬN
• 1.4. TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về Chủ Nghĩa Xã Hội Khoa Học

Chủ nghĩa xã hội khoa học (chủ nghĩa xã hội) là một trong ba bộ phận cấu thành của chủ nghĩa Mác - Lênin, có vai trò quan trọng trong việc hình thành tư tưởng và lý luận chính trị. Tài liệu tham khảo này nhấn mạnh về tầm quan trọng của việc nghiên cứu chủ nghĩa xã hội khoa học, nhằm giúp sinh viên hiểu rõ về nguyên lý và phương pháp nghiên cứu của môn học này. Nội dung chương này bao gồm các khái niệm cơ bản, cách tiếp cận và đối tượng nghiên cứu của chủ nghĩa xã hội khoa học. Đặc biệt, tài liệu đã chỉ ra rằng, việc nghiên cứu chủ nghĩa xã hội khoa học không chỉ là việc tìm hiểu lý thuyết mà còn cần gắn với thực tiễn xã hội hiện nay, từ đó nâng cao khả năng tư duy và sáng tạo của sinh viên.

1.1. Khái niệm và vai trò của Chủ Nghĩa Xã Hội Khoa Học

Khái niệm chủ nghĩa xã hội khoa học được hiểu là một hệ thống lý luận phản ánh bản chất của xã hội, nhằm giải phóng con người khỏi áp bức, bóc lột. Tài liệu chỉ ra rằng, chủ nghĩa xã hội khoa học không chỉ đơn thuần là lý thuyết mà còn là công cụ để phân tích và đánh giá các vấn đề xã hội hiện nay. Việc nghiên cứu và hiểu rõ về chủ nghĩa xã hội khoa học giúp sinh viên có cái nhìn sâu sắc hơn về các vấn đề kinh tế - xã hội, từ đó góp phần vào sự phát triển bền vững của xã hội.

II. Các Nguyên Lý Cơ Bản của Chủ Nghĩa Xã Hội Khoa Học

Tài liệu tham khảo đã trình bày các nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa xã hội khoa học như vai trò của giai cấp công nhân, sự phát triển của lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất. Nguyên lý này nhấn mạnh rằng, sự phát triển của lực lượng sản xuất là yếu tố quyết định đến sự hình thành và phát triển của chủ nghĩa xã hội. Bên cạnh đó, tài liệu cũng chỉ ra rằng, trong quá trình phát triển, giai cấp công nhân có vai trò quan trọng trong việc thực hiện sứ mệnh lịch sử của mình. Sự kết hợp giữa lý thuyết và thực tiễn trong nghiên cứu chủ nghĩa xã hội khoa học sẽ tạo ra một cái nhìn toàn diện và sâu sắc về các vấn đề xã hội.

2.1. Giai Cấp Công Nhân và Sứ Mệnh Lịch Sử

Giai cấp công nhân được xác định là lực lượng chủ yếu trong việc thực hiện sứ mệnh lịch sử của chủ nghĩa xã hội. Tài liệu nhấn mạnh rằng, sự phát triển của giai cấp công nhân không chỉ là kết quả của quá trình phát triển kinh tế mà còn là một phần không thể thiếu trong việc xây dựng xã hội công bằng, bình đẳng. Việc hiểu rõ về vai trò của giai cấp công nhân trong chủ nghĩa xã hội khoa học sẽ giúp sinh viên có cái nhìn sâu sắc hơn về các vấn đề liên quan đến đấu tranh giai cấp và xây dựng xã hội chủ nghĩa.

III. Phân Tích và Đánh Giá Tài Liệu Tham Khảo

Tài liệu tham khảo này không chỉ cung cấp kiến thức lý thuyết mà còn gắn liền với thực tiễn, giúp sinh viên phát triển kỹ năng tư duy và phân tích. Tài liệu đã đưa ra các câu hỏi thảo luận và bài tập thực hành để kích thích sự sáng tạo của sinh viên, từ đó nâng cao hiệu quả học tập. Đặc biệt, việc sử dụng các phương pháp học tập hiện đại trong tài liệu sẽ giúp sinh viên tiếp cận kiến thức một cách hiệu quả hơn. Tài liệu cũng đã chỉ ra những thiếu sót và mong muốn nhận được ý kiến đóng góp từ độc giả để hoàn thiện hơn.

3.1. Giá Trị Thực Tiễn của Tài Liệu

Tài liệu tham khảo này mang lại giá trị thực tiễn cao cho sinh viên trong việc học tập và nghiên cứu chủ nghĩa xã hội khoa học. Việc tích hợp lý thuyết và thực tiễn trong tài liệu giúp sinh viên không chỉ nắm vững kiến thức mà còn có thể áp dụng vào thực tiễn xã hội. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh hiện nay, khi mà các vấn đề xã hội ngày càng phức tạp và cần được giải quyết bằng tư duy khoa học và lý luận vững chắc.

Nội dung chính

HƯỚNG DẪN HỌC TẬP MÔN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC - TÀI LIỆU HỌC THUẬT TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH

Tổng quan về giáo trình

Tài liệu "Hướng Dẫn Học Tập Môn Chủ Nghĩa Xã Hội Khoa Học" là công trình học thuật được biên soạn bởi tập thể giảng viên Khoa Lý luận Chính trị, Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh (trực thuộc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam), do TS. Cung Thị Tuyết Mai và ThS. Nguyễn Thị Thanh Nhiên đồng chủ biên, cùng sự tham gia của các thành viên: ThS. Nguyễn Quốc Toàn, ThS. Dương Thị Thanh Hậu, ThS. Hồ Việt Hà và ThS. Trương Thị Thùy Dung, hoàn thành vào năm 2020.

Về mặt thể chế đào tạo, tài liệu được xây dựng nhằm quán triệt tinh thần đổi mới giảng dạy và học tập lý luận chính trị trong hệ thống giáo dục quốc dân theo Kết luận số 94-KL/TW ngày 28/3/2014 của Ban Bí thư, Hướng dẫn số 127-HD/BTGTW ngày 30/6/2014 và Kết luận số 04-KL/BTGTW ngày 19/9/2017 của Ban Tuyên giáo Trung ương. Trong chương trình đào tạo đại học, môn học Chủ nghĩa xã hội khoa học giữ vị trí là một trong ba bộ phận cấu thành chủ nghĩa Mác - Lênin, tiếp nối sau môn Triết học Mác - Lênin và Kinh tế chính trị Mác - Lênin.

Mục tiêu học tập của tài liệu tập trung vào hai phương diện:

1. Hệ thống hóa các nguyên lý lý luận cơ bản về quy luật chính trị - xã hội của quá trình chuyển biến từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản.
2. Cập nhật các dữ liệu thực tiễn kinh tế - xã hội trong nước và thế giới, nâng cao năng lực phân tích, phẩm chất tư duy độc lập và kỹ năng xử lý các dạng bài thi mở cho sinh viên.

Cấu trúc tài liệu được thiết kế thành 2 phần chính:

• Phần 1: Tóm tắt lý thuyết, gồm 7 chương bám sát chương trình chuẩn, tích hợp mục tiêu bài học, nội dung cốt lõi, vấn đề thảo luận và danh mục tài liệu tham khảo cho từng chương.
• Phần 2: Câu hỏi trắc nghiệm, cung cấp hệ thống câu hỏi có gợi ý đáp án, phục vụ mục đích kiểm tra và tự lượng giá kiến thức.

Tài liệu tiếp cận kiến thức dưới góc độ khoa học chính trị - xã hội thực chứng, đính kèm hệ thống bảng biểu, sơ đồ phân kỳ và dữ liệu điều tra thống kê về lao động, tôn giáo và dân tộc.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

                             CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC
                                       │
     ┌─────────────────────────────────┼────────────────────────────────┐
     ▼                                 ▼                                ▼
[NỀN TẢNG LÝ LUẬN]           [QUÁ ĐỘ & THỂ CHẾ]            [CẤU TRÚC XÃ HỘI & GIA ĐÌNH]
 - Chương 1: Nhập môn         - Chương 3: CNXH & Quá độ     - Chương 5: Cơ cấu XH - giai cấp
 - Chương 2: Giai cấp         - Chương 4: Dân chủ &         - Chương 6: Dân tộc & Tôn giáo
   công nhân & Sứ mệnh          Nhà nước XHCN               - Chương 7: Gia đình trong quá độ

Các chương và chủ đề chính

Nội dung phần lý thuyết được triển khai qua 7 chương logic:

• Chương 1: Nhập môn Chủ nghĩa xã hội khoa học

  • Nội dung: Phân tích quá trình phát triển tư tưởng xã hội chủ nghĩa từ không tưởng (sơ khai, duy lý thế kỷ XVI–XVIII với Thomas More, Tommaso Campanella, Jean Meslier; không tưởng phê phán thế kỷ XIX với Henri Saint-Simon, Charles Fourier, Robert Owen) đến khoa học.
  • Dữ kiện nền tảng: Ba tiền đề khoa học tự nhiên (Học thuyết Tiến hóa, Định luật Bảo toàn và chuyển hóa năng lượng, Học thuyết tế bào); các tiền đề khoa học xã hội (Triết học cổ điển Đức, Kinh tế chính trị cổ điển Anh); Ba phát kiến vĩ đại của C. Mác và Ph. Ăngghen (Chủ nghĩa duy vật lịch sử, Học thuyết Giá trị thặng dư, Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân); Tác phẩm Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản (1848). Khái quát các giai đoạn phát triển qua thời kỳ V.I. Lênin và thực tiễn 30 năm Đổi mới tại Việt Nam.

• Chương 2: Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân

  • Nội dung: Xác định khái niệm, đặc điểm giai cấp công nhân trên phương diện kinh tế - xã hội và chính trị - xã hội; phân tích nội dung sứ mệnh trên các lĩnh vực kinh tế, chính trị - xã hội, văn hóa - tư tưởng.
  • Dữ kiện nền tảng: Điều kiện khách quan (địa vị kinh tế, địa vị chính trị - xã hội) và điều kiện chủ quan (sự phát triển số lượng/chất lượng, vai trò của Đảng Cộng sản, liên minh giai cấp). Đánh giá biến đổi của giai cấp công nhân hiện đại (xu hướng trí tuệ hóa, công nhân áo trắng, xu hướng trung lưu hóa); đặc điểm giai cấp công nhân Việt Nam theo Nghị quyết Hội nghị Trung ương 6 khóa X.

• Chương 3: Chủ nghĩa xã hội và thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội

  • Nội dung: Lý giải CNXH là giai đoạn đầu của hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa; điều kiện ra đời, đặc trưng cơ bản của CNXH; tính tất yếu và đặc điểm thời kỳ quá độ.
  • Dữ kiện nền tảng: Sơ đồ hai kiểu quá độ (trực tiếp và gián tiếp); luận giải bản chất "quá độ bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa" ở Việt Nam; 8 đặc trưng và 8 phương hướng xây dựng CNXH, cùng 8 mối quan hệ lớn được xác định trong Cương lĩnh bổ sung, phát triển năm 2011 và Văn kiện Đại hội XII (2016).

• Chương 4: Dân chủ xã hội chủ nghĩa và Nhà nước xã hội chủ nghĩa

  • Nội dung: Nguồn gốc từ nguyên thuật ngữ demoskratos (Hy Lạp cổ đại thế kỷ VII–VI TCN); lịch sử các nền dân chủ (nguyên thủy/quân sự, chủ nô, tư sản, vô sản/XHCN); quan điểm Hồ Chí Minh về dân chủ ("dân là chủ và dân làm chủ").
  • Dữ kiện nền tảng: Bản chất kinh tế, chính trị, tư tưởng của nền dân chủ XHCN; sự ra đời, chức năng của Nhà nước XHCN; mối quan hệ biện chứng giữa dân chủ XHCN và Nhà nước pháp quyền XHCN tại Việt Nam theo Hiến pháp 2013.

• Chương 5: Cơ cấu xã hội - giai cấp và liên minh giai cấp, tầng lớp trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội

  • Nội dung: Khái niệm, vị trí của cơ cấu xã hội - giai cấp; sự biến đổi có tính quy luật gắn liền với cơ cấu kinh tế nhiều thành phần; nội dung và nguyên tắc của liên minh giai cấp, tầng lớp (công nhân, nông dân, trí thức, doanh nhân...) trong thời kỳ quá độ tại Việt Nam.

• Chương 6: Vấn đề dân tộc và tôn giáo trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội

  • Nội dung: Khái niệm, đặc trưng dân tộc; quan điểm Mác - Lênin và Cương lĩnh dân tộc của V.I. Lênin; bản chất, nguồn gốc và tính chất của tôn giáo; quan hệ dân tộc - tôn giáo và chính sách dân tộc, tôn giáo của Đảng và Nhà nước Việt Nam.

• Chương 7: Gia đình trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội

  • Nội dung: Khái niệm, vị trí và các chức năng cơ bản của gia đình (tái sản xuất con người, nuôi dưỡng giáo dục, kinh tế và tổ chức tiêu dùng, thỏa mãn nhu cầu tâm sinh lý); cơ sở kinh tế, chính trị - xã hội và văn hóa xây dựng chế độ hôn nhân tiến bộ; sự biến đổi của gia đình Việt Nam đương đại.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Tài liệu thiết lập hệ thống tri thức dựa trên ba trụ cột lý luận kinh điển:

1. Chủ nghĩa duy vật lịch sử: Làm rõ quy luật vận động của các hình thái kinh tế - xã hội, sự thay thế tất yếu của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa bằng phương thức sản xuất cộng sản chủ nghĩa.
2. Học thuyết giá trị thặng dư: Chứng minh bản chất bóc lột trong quan hệ sản xuất tư bản và tính quy luật dẫn đến sự sụp đổ kinh tế của chế độ sở hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa.
3. Học thuyết sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân: Luận giải cơ sở khách quan quy định giai cấp công nhân là lực lượng tiên phong lãnh đạo cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới.

Kỹ năng phát triển

Thông qua việc học tập tài liệu, người học hình thành các năng lực:

• Kỹ năng phân tích chính trị - xã hội: Vận dụng phương pháp kết hợp logic và lịch sử để đánh giá các sự kiện, hiện tượng xã hội dưới góc nhìn giai cấp và lợi ích xã hội.
• Kỹ năng tra cứu và xử lý dữ liệu thống kê: Khai thác các bảng số liệu thực tế về cơ cấu lao động, tỷ lệ việc làm, phân bố dân tộc thiểu số và hiện trạng tôn giáo nhằm minh chứng cho các luận điểm lý thuyết.
• Kỹ năng giải quyết bài thi mở: Rèn luyện năng lực liên hệ thực tiễn, phân tích chính sách công, nghị quyết của Đảng và văn bản quy phạm pháp luật (Hiến pháp 2013).

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

┌────────────────────────────────────────────────────────────────────────┐
│                          QUY TRÌNH HỌC TẬP                             │
├─────────────────┬──────────────────┬─────────────────┬─────────────────┤
│ 1. Lý thuyết    │ 2. Dữ liệu       │ 3. Thảo luận    │ 4. Lượng giá    │
│ Tóm tắt 7 chương│ Bảng biểu, sơ đồ │ Câu hỏi kinh    │ Trắc nghiệm &   │
│ chuẩn hóa       │ thống kê thực tế │ điển & đề mở    │ tự luận mở      │
└─────────────────┴──────────────────┴─────────────────┴─────────────────┘

Tài liệu áp dụng phương pháp sư phạm tích hợp nhằm chuyển đổi quá trình tiếp thu thụ động sang nghiên cứu chủ động:

• Tiếp cận logic - lịch sử và khảo sát chuyên ngành: Nội dung lý luận được đặt trong tiến trình lịch sử cụ thể, kết hợp phương pháp phân tích chính trị - xã hội dựa trên thực tiễn đổi mới ở Việt Nam.
• Hệ thống vấn đề thảo luận cuối mỗi chương: Mỗi chương đều kết thúc bằng các câu hỏi yêu cầu người học nghiên cứu trực tiếp tác phẩm kinh điển hoặc giải quyết vấn đề thực tiễn. Ví dụ:
  • Chương 1: Đọc tác phẩm "Utopia – Địa Đàng trần gian" của Thomas More để thảo luận về tính hợp lý và khả thi của mô hình kinh tế - xã hội; đọc và tóm tắt Chương 3 tác phẩm "Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản".
  • Chương 3: Phân tích tính tất yếu và bản chất của "quá độ bỏ qua" chế độ TBCN tại Việt Nam theo Cương lĩnh của Đảng.
• Phương pháp đánh giá và tự học:
  • Đánh giá thường xuyên: Hệ thống câu hỏi trắc nghiệm có đáp án gợi ý giúp sinh viên tự kiểm tra mức độ nắm bắt định nghĩa, mốc thời gian, tác phẩm và luận điểm của các tác giả kinh điển.
  • Định hướng thi mở: Hướng dẫn sinh viên cách kết hợp lý thuyết với việc trích dẫn số liệu từ các hộp tư liệu thống kê (lao động, mức sống ngũ phân vị, cơ cấu ngành kinh tế) để hoàn thiện bài thi tự luận mở.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

So với các tài liệu giảng dạy thuần lý thuyết trước đây, tài liệu của Trường Đại học Ngân hàng TP. HCM cập nhật nhiều nguồn dữ liệu thực chứng và văn kiện pháp lý mới:

• Tích hợp hệ thống dữ liệu thống kê thực chứng: Tài liệu đưa vào hệ thống hộp, hình và bảng số liệu cụ thể:
  • Bảng 1: Danh mục 42 tổ chức thuộc 16 tôn giáo được công nhận và cấp đăng ký hoạt động tại Việt Nam.
  • Dữ liệu lao động - việc làm: Tóm tắt số liệu về lực lượng lao động Việt Nam năm 2018; Lao động từ 15 tuổi trở lên phân theo nghề nghiệp và vị thế việc làm; Tỷ trọng lao động theo nhóm mức sống ngũ phân vị.
  • Dữ liệu dân tộc: Quy mô và phân bố dân số của 53 dân tộc thiểu số tại Việt Nam giai đoạn 2009–2019; Bản đồ phân bố và tình hình lao động việc làm các vùng dân tộc thiểu số.
• Cập nhật các mốc văn kiện và thể chế pháp lý:
  • Nội dung chương Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa được cập nhật theo tinh thần Hiến pháp năm 2013.
  • Nội dung thời kỳ quá độ và phương hướng xây dựng CNXH quán triệt các quan điểm của Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH (bổ sung, phát triển năm 2011) và Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII (2016) của Đảng Cộng sản Việt Nam.
• Lý giải các vấn đề đương đại về giai cấp công nhân: Phân tích hiện tượng biến đổi của giai cấp công nhân trong bối cảnh cách mạng công nghiệp: xu hướng "trí tuệ hóa" (công nhân tri thức, công nhân áo trắng) và xu hướng "trung lưu hóa" (công nhân nắm giữ cổ phần nhưng không nắm quyền chi phối tư liệu sản xuất chủ yếu).

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Tài liệu được biên soạn phục vụ các nhóm đối tượng cụ thể trong hệ thống giáo dục đại học:

Nhóm đối tượng	Mục đích sử dụng	Yêu cầu tiên quyết
Sinh viên đại học chính quy / phi chính quy	Học tập, thảo luận trên lớp, làm việc nhóm và ôn tập kiểm tra trắc nghiệm, thi kết thúc học phần dạng đề mở.	Đã hoàn thành học phần Triết học Mác - Lênin và Kinh tế chính trị Mác - Lênin.
Giảng viên lý luận chính trị	Sử dụng làm khung tài liệu tham khảo giảng dạy, khai thác hệ thống câu hỏi thảo luận và ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm chuẩn hóa.	Nắm vững phương pháp giảng dạy lý luận chính trị và các văn kiện chỉ đạo của Đảng.
Học viên, nhà nghiên cứu cơ sở	Tra cứu các thuật ngữ, mốc lịch sử, tác phẩm kinh điển và số liệu thống kê về kinh tế - xã hội Việt Nam thời kỳ quá độ.	Có kiến thức nền tảng về khoa học xã hội và nhân văn.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Tài liệu được thiết kế chuyên biệt cho sinh viên bậc đại học thuộc khối ngành kinh tế, quản trị kinh doanh, tài chính - ngân hàng, luật kinh tế và các ngành đào tạo khác tại Trường Đại học Ngân hàng TP. HCM cũng như sinh viên các trường đại học khác có nhu cầu tài liệu tham khảo chuẩn mực cho môn Chủ nghĩa xã hội khoa học.

2. Cần kiến thức nền nào trước khi học tài liệu này?

Người học cần có kiến thức nền tảng từ hai môn học tiên quyết trong khối kiến thức Lý luận chính trị là Triết học Mác - Lênin (đặc biệt là phần Chủ nghĩa duy vật lịch sử) và Kinh tế chính trị Mác - Lênin (đặc biệt là Học thuyết giá trị thặng dư và lý luận về phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa).

3. Điểm khác biệt của tài liệu này so với các giáo trình thông thường là gì?

Tài liệu tích hợp tóm tắt lý thuyết súc tích đi kèm hệ thống bảng số liệu thống kê thực tế (dân số dân tộc thiểu số 2009–2019, lao động việc làm 2018, danh mục 42 tổ chức tôn giáo, cấu trúc bộ máy nhà nước theo Hiến pháp 2013), các chủ đề đọc tác phẩm kinh điển (Utopia, Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản) và hệ thống câu hỏi trắc nghiệm có gợi ý đáp án.

4. Làm sao để tự học và ôn tập hiệu quả với tài liệu?

Người học nên đọc kỹ mục tiêu từng chương, nắm chắc các từ khóa và sơ đồ lý luận (sơ đồ phân kỳ CSCN, sơ đồ hai kiểu quá độ), thực hiện trả lời các câu hỏi thảo luận gắn với việc tra cứu số liệu thực tế, và tự đánh giá kiến thức thông qua phần câu hỏi trắc nghiệm ở cuối tài liệu.

5. Tài liệu có cung cấp danh mục sách đọc bổ trợ không?

Có. Cuối mỗi chương đều có danh mục tài liệu tham khảo chọn lọc, bao gồm các văn kiện chính thức của Đảng (Cương lĩnh 1991, Cương lĩnh bổ sung 2011), các tác phẩm kinh điển dịch thuật (Utopia do Trịnh Lữ dịch, Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản song ngữ Việt - Anh), giáo trình khung của Bộ Giáo dục và Đào tạo (2019) và các bài báo khoa học chuyên ngành trên Tạp chí Triết học.

---

Kết luận

Tài liệu "Hướng Dẫn Học Tập Môn Chủ Nghĩa Xã Hội Khoa Học" do Khoa Lý luận Chính trị, Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh biên soạn năm 2020 cung cấp cấu trúc nội dung khoa học, chuẩn hóa và gắn liền với thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam.

Lộ trình học tập được tổ chức tuần tự từ việc nhận diện các nguyên lý lý luận nền tảng (Chương 1, 2), phân tích quy luật và thể chế thời kỳ quá độ (Chương 3, 4) đến giải quyết các vấn đề cụ thể về cơ cấu giai tầng, dân tộc, tôn giáo và gia đình (Chương 5, 6, 7).

Mọi ý kiến đóng góp chuyên môn học thuật về tài liệu được tiếp nhận trực tiếp tại:

• Địa chỉ: TS. Cung Thị Tuyết Mai, Khoa Lý luận Chính trị, Trường Đại học Ngân hàng TP. HCM, Tầng 2, số 56 Hoàng Diệu 2, phường Linh Chiểu, thành phố Thủ Đức, TP. Hồ Chí Minh.
• Email: [e-mail].

Trích đoạn nội dung tài liệu

NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH ‫ﺱ‬Ω‫ﺲ‬ BÁO CÁO TỔNG KẾT TÀI LIỆU THAM KHẢO TÀI LIỆU HƢỚNG DẪN HỌC TẬP MÔN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC CHỦ BIÊN TS. CUNG THỊ TUYẾT MAI THS. NGUYỄN THỊ THANH NHIÊN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH – NĂM 2020 NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP.

HỒ CHÍ MINH ‫ﺱ‬Ω‫ﺲ‬ BÁO CÁO TỔNG KẾT TÀI LIỆU THAM KHẢO TÀI LIỆU HƢỚNG DẪN HỌC TẬP MÔN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC CHỦ BIÊN TS. CUNG THỊ TUYẾT MAI THS. NGUYỄN THỊ THANH NHIÊN THÀNH VIÊN THS. NGUYỄN QUỐC TOÀN THS.

DƢƠNG THỊ THANH HẬU THS. HỒ VIỆT HÀ THS. TRƢƠNG THỊ THÙY DUNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH – NĂM 2020 LỜI NÓI ĐẦU Tài liệu này đƣợc biên soạn nhằm hai mục tiêu: (1) quán triệt tinh thần “tiếp tục đổi mới học tập lý luận chính trị trong hệ thống giáo dục kinh tế quốc dân” ở các văn bản: Kết luận 94-KL/TW ngày 28/3/2014 của Ban Bí thƣ; Hướng dẫn số 127HĐ/BTGTW ngày 30/6/2014, hƣớng dẫn thực hiện Kết luận 94-KL/TW ngày 28/3/2014 của Ban Bí thƣ và Kết luận 04-KL/BTGTW ngày 19/9/2017 của Ban Tuyên giáo Trung ương về việc triển khai thực hiện Kết luận 94-KL/TW ngày 28/3/2014 của Ban Bí thƣ; (2) giúp sinh viên vừa ôn luyện đƣợc các kiến thức cơ bản, hệ thống; vừa cập nhật tri thức mới, gắn với thực tiễn, phát huy tính sáng tạo, kỹ năng, phẩm chất ngƣời học; đáp ứng tốt các yêu cầu về đề thi mở. Nhằm thực hiện các mục tiêu trên, tài liệu đƣợc cấu trúc gồm 2 phần: PHẦN 1.

TÓM TẮT LÝ THUYẾT, bao gồm bảy chƣơng nội dung. Bảy chƣơng này trình bày các vấn đề cốt lõi, cơ bản của môn CNXH khoa học, đồng thời nhấn mạnh tính độc lập của môn học và cập nhật các biến đổi của tình hình KTXH thế giới và trong nƣớc. Ở mỗi chƣơng đều có các vấn đề thảo luận nhằm nâng cao tính thực tiễn và kích thích tƣ duy của sinh viên trong quá trình giảng dạy và học tập. CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM với hệ thống các câu hỏi đƣợc chọn lọc kỹ lƣỡng và có gợi ý đáp án, tạo điều kiện thuận lợi cho việc ôn tập của sinh viên.

Mặc dù đã có nhiều cố gắng, song chắc chắn tài liệu không tránh khỏi những thiếu sót. Chúng tôi xin chịu trách nhiệm trƣớc độc giả và rất mong tiếp tục nhận đƣợc các ý kiến góp ý để tài liệu ngày càng hoàn thiện hơn. Mọi góp ý xin gửi về: TS. Cung Thị Tuyết Mai, Khoa Lý luận Chính trị, Trường Đại học Ngân hàng TP.

HCM, tầng 2, số 56 Hoàng Diệu 2, Linh Chiểu, Thủ Đức, TP.HCM, email: maictt@buh. Chủ biên TS. Cung Thị Tuyết Mai DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nội dung CNTB Chủ nghĩa tƣ bản CNXH Chủ nghĩa xã hội CNH, HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa CSCN Cộng sản chủ nghĩa CNCS Chủ nghĩa cộng sản KTXH Kinh tế xã hội LLSX Lực lƣợng sản xuất NSLĐ Năng suất lao động QHSX Quan hệ sản xuất TBCN Tƣ bản chủ nghĩa TLSX Tƣ liệu sản xuất XHCN Xã hội chủ nghĩa DANH MỤC CÁC HỘP, HÌNH, BẢNG Bảng 1. Danh mục 42 tổ chức thuộc 16 tôn giáo đƣợc công nhận và cấp đăng ký hoạt động.

Tóm tắt số liệu về lực lƣợng lao động Việt Nam năm 2018. Sơ đồ phân kỳ hình thái CSCN theo K. Hai kiểu quá độ lên CNXH. Bộ máy Nhà nƣớc theo Hiến pháp 2013.

Cơ cấu nền kinh tế từ phía cung (%). Lao động từ 15 tuổi trở lên đang làm việc hàng năm phân theo nghề nghiệp và theo vị thế việc làm (nghìn ngƣời). Tỷ trọng ngƣời lao động có việc làm theo nhóm mức sống ngũ phân vị và nghề nghiệp năm 2018 (%). Tỷ trọng ngƣời lao động làm việc trong ba khu vực kinh tế theo nhóm mức sống ngũ phân vị (%).

Quy mô và phân bố dân số các DTTS ở Việt Nam 2009-2019. Bản đồ phân bố 53 dân tộc thiểu số ở Việt Nam. Tình hình lao động và việc làm các DTTS ở Việt Nam. 88 MỤC LỤC PHẦN 1.

NHẬP MÔN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC. MỤC TIÊU CHƢƠNG. NỘI DUNG CHƢƠNG. Dẫn nhập về CNXH.

CNXH không tƣởng. Các giai đoạn hình thành và phát triển. Giá trị và những hạn chế của CNXH không tƣởng. CNXH khoa học.

Cách tiếp cận. Điều kiện ra đời. Vai trò của K. Các giai đoạn hình thành và phát triển.

Đối tƣợng, phƣơng pháp và ý nghĩa nghiên cứu môn CNXH khoa học. Đối tƣợng nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. Ý nghĩa của việc nghiên cứu.

22 VẤN ĐỀ THẢO LUẬN. 23 TÀI LIỆU THAM KHẢO. SỨ MỆNH LỊCH S CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN. MỤC TIÊU CHƢƠNG.

NỘI DUNG CHƢƠNG. Quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin về giai cấp công nhân và sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân. Khái niệm và đặc điểm của giai cấp công nhân. Nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân.

Những điều kiện quy định và thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân. Giai cấp công nhân và thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân hiện nay. Giai cấp công nhân hiện nay. Thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân trên thế giới hiện nay.

Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam. Đặc điểm của giai cấp công nhân Việt Nam. Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam trong các thời kỳ cách mạng. Phƣơng hƣớng và một số giải pháp chủ yếu xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam hiện nay.

35 VẤN ĐỀ THẢO LUẬN. 36 TÀI LIỆU THAM KHẢO. CHỦ NGHĨA XÃ HỘI VÀ THỜI KỲ QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI. MỤC TIÊU CHƢƠNG.

NỘI DUNG CHƢƠNG. CNXH – giai đoạn đầu của hình thái kinh tế - xã hội CSCN. Điều kiện ra đời của CNXH. Những đặc trƣng cơ bản của CNXH.

Thời kỳ quá độ lên CNXH. Tính tất yếu và khách quan của thời kỳ quá độ lên CNXH. Đặc điểm của thời kỳ quá độ lên CNXH. Quá độ lên CNXH ở Việt Nam.

Quá độ lên CNXH bỏ qua chế độ TBCN. Những đặc trƣng của CNXH và phƣơng hƣớng xây dựng CNXH ở Việt Nam. 44 VẤN ĐỀ THẢO LUẬN. 46 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

DÂN CHỦ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VÀ NHÀ NƢỚC XÃ HỘI CHỦ NGHĨA. MỤC TIÊU CHƢƠNG. NỘI DUNG CHƢƠNG. Dân chủ và dân chủ XHCN.

Dân chủ và sự ra đời, phát triển của dân chủ. Dân chủ XHCN. Nhà nƣớc XHCN. Sự ra đời, bản chất, chức năng của nhà nƣớc XHCN.

Mối quan hệ giữa dân chủ XHCN và nhà nƣớc XHCN. Dân chủ XHCN và Nhà nƣớc pháp quyền XHCN ở Việt Nam. Dân chủ XHCN Việt Nam. Nhà nƣớc pháp quyền XHCN Việt Nam.

57 VẤN ĐỀ THẢO LUẬN. 61 TÀI LIỆU THAM KHẢO. CƠ CẤU XÃ HỘI - GIAI CẤP VÀ LIÊN MINH GIAI CẤP, TẦNG LỚP TRONG THỜI KỲ QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI. MỤC TIÊU CHƢƠNG.

NỘI DUNG CHƢƠNG. Cơ cấu xã hội – giai cấp trong thời kỳ quá độ lên CNXH. Khái niệm và vị trí của cơ cấu xã hội – giai cấp trong cơ cấu xã hội. Sự biến đổi có tính quy luật của cơ cấu xã hội – giai cấp trong thời kỳ quá độ lên CNXH.

Liên minh giai tầng trong thời kỳ quá độ lên CNXH. Cơ cấu xã hội – giai cấp và liên minh giai cấp, tầng lớp trong thời kỳ quá độ lên CNXH ở Việt Nam. Cơ cấu xã hội – giai cấp trong thời kỳ quá độ lên CNXH ở Việt Nam. Liên minh giai tầng trong thời kỳ quá độ lên CNXH ở Việt Nam.

73 VẤN ĐỀ THẢO LUẬN. 79 TÀI LIỆU THAM KHẢO. VẤN ĐỀ DÂN TỘC VÀ TÔN GIÁO TRONG THỜI KỲ QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI. MỤC TIÊU CHƢƠNG.

NỘI DUNG CHƢƠNG. Dân tộc trong thời kỳ quá độ lên CNXH. Khái niệm, đặc trƣng cơ bản của dân tộc. Chủ nghĩa Mác – Lênin về vấn đề dân tộc.

Dân tộc và quan hệ dân tộc ở Việt Nam. Tôn giáo trong thời kỳ quá độ lên CNXH. Chủ nghĩa Mác - Lênin về tôn giáo. Tôn giáo ở Việt Nam và chính sách tôn giáo của Đảng và Nhà nƣớc hiện nay.

Quan hệ giữa dân tộc và tôn giáo ở Việt Nam. 101 VẤN ĐỀ THẢO LUẬN. 104 TÀI LIỆU THAM KHẢO. GIA ĐÌNH TRONG THỜI KỲ QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI.

MỤC TIÊU CHƢƠNG. NỘI DUNG CHƢƠNG. Khái niệm, vị trí và chức năng của gia đình. Khái niệm gia đình.

Vị trí của gia đình trong xã hội. Chức năng cơ bản của gia đình. Cơ sở xây dựng gia đình trong thời kỳ quá độ lên CNXH. Cơ sở kinh tế - xã hội.

Cơ sở chính trị - xã hội. Chế độ hôn nhân tiến bộ. Xây dựng gia đình ở Việt Nam trong thời kỳ quá độ lên CNXH. Sự biến đổi của gia đình Việt Nam trong thời kỳ quá độ lên CNXH.

Phƣơng hƣớng cơ bản để xây dựng và phát triển gia đình Việt Nam trong thời kỳ quá độ lên CNXH. 116 VẤN ĐỀ THẢO LUẬN. 117 TÀI LIỆU THAM KHẢO. CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM.

TÓM TẮT LÝ THUYẾT CHƢƠNG 1. NHẬP MÔN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC A. MỤC TIÊU CHƢƠNG Nghiên cứu chƣơng này giúp sinh viên có kiến thức cơ bản về sự ra đời, các giai đoạn phát triển; đối tƣợng, phƣơng pháp và ý nghĩa của việc học tập, nghiên cứu CNXH khoa học, một trong ba bộ phận hợp thành chủ nghĩa Mác – Lênin. Từ đó, góp phần làm cho sinh viên có thái độ tích cực với việc học tập các môn lý luận chính trị.

NỘI DUNG CHƢƠNG 1. Dẫn nhập về CNXH Chủ nghĩa là hệ thống những quan điểm, ý thức, tƣ tƣởng làm thành cơ sở lí thuyết chi phối, hƣớng dẫn hoạt động của con ngƣời theo định hƣớng nào đó. Về mặt từ nguyên, từ chủ nghĩa có thể là yếu tố ghép trƣớc cấu tạo nên một số danh từ nhƣ: chủ nghĩa duy vật, chủ nghĩa duy tâm, chủ nghĩa nhân đạo, CNTB… hoặc cũng có thể là yếu tố ghép sau cấu tạo nên một số tính từ nhƣ TBCN, XHCN… Nhƣ vậy, chủ nghĩa là một hình thái ý thức của con ngƣời phản ánh thế giới hiện thực, nó bắt nguồn và phản ánh điều kiện sinh hoạt vật chất của một xã hội nhất định.