Cuốn sách kinh điển về kỹ năng đọc sách của Mortimer J. Adler và Charles Van Doren

Hướng dẫn đọc sách hiệu quả theo phương pháp của Mortimer J Adler và Charles Van Doren. Tác phẩm kinh điển giúp nâng cao tư duy và khả năng học hỏi từ sách.

• Tác giả: Mortimer J. Adler
• Chuyên ngành: Giáo dục
• Đề tài: Cách đọc sách
• Loại tài liệu: Sách
• Năm xuất bản: 1972
• Địa điểm: New York

Tóm tắt

I. Tổng quan về How to Read a Book của Mortimer Adler

How to Read a Book là tác phẩm kinh điển của Mortimer J. Adler và Charles Van Doren, xuất bản lần đầu năm 1940 và được tái bản mở rộng năm 1972. Cuốn sách trình bày một hệ thống hoàn chỉnh về nghệ thuật đọc sách chủ động. Adler khẳng định đọc sách không phải hoạt động thụ động. Đó là quá trình tư duy tích cực đòi hỏi kỹ năng và nỗ lực. Tác phẩm phân chia việc đọc thành bốn cấp độ rõ ràng. Mỗi cấp độ tương ứng với một mức độ hiểu biết sâu hơn. Cấp độ đầu tiên là đọc sơ cấp. Cấp độ thứ hai là đọc kiểm tra. Cấp độ thứ ba là đọc phân tích. Cấp độ cao nhất là đọc so sánh tổng hợp. Cuốn sách hướng dẫn người đọc cách đặt câu hỏi đúng khi tiếp cận bất kỳ cuốn sách nào. Bốn câu hỏi cốt lõi tạo nên nền tảng của đọc sách chủ động. Tác phẩm đã bán được hơn bảy triệu bản trên toàn thế giới. Đây là tài liệu không thể thiếu cho bất kỳ ai muốn nâng cao kỹ năng tư duy phê phán.

1.1. Lịch sử và bối cảnh ra đời của cuốn sách

How to Read a Book được Mortimer Adler viết lần đầu năm 1940. Tác phẩm nhanh chóng trở thành sách bán chạy nhất. Năm 1972, Charles Van Doren cùng Adler tái bản cuốn sách với nội dung mở rộng. Phiên bản mới bổ sung thêm phần đọc so sánh tổng hợp. Bối cảnh ra đời gắn liền với phong trào Great Books tại Mỹ. Adler tin rằng mọi người đều có thể tiếp cận tri thức kinh điển nếu biết cách đọc đúng. Cuốn sách được xuất bản bởi Simon & Schuster. Đây là một Touchstone Book, ấn phẩm thuộc dòng sách tri thức phổ thông uy tín. Tác phẩm đã được dịch sang nhiều ngôn ngữ và trở thành cẩm nang đọc sách toàn cầu.

1.2. Mục tiêu và đối tượng đọc giả của tác phẩm

Cuốn sách hướng đến mọi người muốn nâng cao kỹ năng đọc hiểu. Mục tiêu chính là biến sách thành người thầy vắng mặt hiệu quả. Adler phân biệt rõ hai loại đọc: đọc để thu thập thông tin và đọc để hiểu biết sâu sắc. Đọc để giải trí không phải trọng tâm của tác phẩm. Đọc để hiểu đòi hỏi nỗ lực lớn hơn nhiều. Cuốn sách dành cho sinh viên, học giả và bất kỳ ai khao khát tri thức. Nó đặc biệt hữu ích cho người đọc sách một mình mà không có thầy hướng dẫn. Adler nhấn mạnh rằng đọc sách chủ động là chìa khóa mở cánh cửa tri thức nhân loại.

II. Phân tích các cấp độ đọc sách theo Adler

Adler và Van Doren xây dựng hệ thống bốn cấp độ đọc rõ ràng. Mỗi cấp độ đòi hỏi kỹ năng khác nhau. Cấp độ đầu tiên là đọc sơ cấp. Đây là kỹ năng đọc cơ bản được dạy ở trường tiểu học. Người đọc hiểu nghĩa đen của văn bản. Cấp độ thứ hai là đọc kiểm tra. Hình thức này bao gồm đọc lướt có hệ thống và đọc sơ bộ. Mục tiêu là nắm bắt cấu trúc và ý chính của cuốn sách trong thời gian ngắn. Cấp độ thứ ba là đọc phân tích. Đây là hình thức đọc đầy đủ và chu đáo nhất. Người đọc phải tìm ra cấu trúc, đánh giá lập luận và phê bình nội dung. Cấp độ cao nhất là đọc so sánh tổng hợp. Người đọc đặt nhiều cuốn sách cạnh nhau để so sánh. Họ tìm kiếm sự đồng thuận và bất đồng giữa các tác giả. Hệ thống cấp độ này tạo thành một lộ trình học tập từ cơ bản đến nâng cao. Mỗi cấp độ tích hợp các cấp độ thấp hơn.

2.1. Đọc sơ cấp và đọc kiểm tra

Đọc sơ cấp là nền tảng của mọi kỹ năng đọc khác. Ở cấp độ này, người đọc nhận diện từ vựng và hiểu nghĩa câu. Adler chia giai đoạn này thành bốn giai đoạn nhỏ hơn. Đó là đọc bắt đầu, đọc kiểm tra, đọc đơn giản và đọc nâng cao. Đọc kiểm tra là cấp độ thứ hai quan trọng. Hình thức này gồm đọc lướt có hệ thống và đọc sơ bộ. Đọc lướt giúp xác định chủ đề và cấu trúc sách nhanh chóng. Người đọc xem tiêu đề, mục lục và lời giới thiệu. Đọc sơ bộ nghĩa là đọc nhanh toàn bộ cuốn sách mà không dừng lại ở chỗ khó. Cả hai hình thức đều giúp đánh giá xem cuốn sách có đáng đọc kỹ không.

2.2. Đọc phân tích và đọc so sánh tổng hợp

Đọc phân tích là cấp độ thứ ba và đòi hỏi nhiều nỗ lực nhất. Người đọc phải trải qua ba giai đoạn cụ thể. Giai đoạn đầu xác định cấu trúc và chủ đề chính. Giai đoạn thứ hai diễn giải nội dung và tìm ý nghĩa các thuật ngữ. Giai đoạn thứ ba phê bình và đánh giá lập luận của tác giả. Adler nhấn mạnh phải hiểu trước khi phê bình. Đọc so sánh tổng hợp là cấp độ cao nhất. Người đọc đặt nhiều cuốn sách cùng chủ đề cạnh nhau. Họ so sánh quan điểm, tìm điểm đồng và khác biệt. Cấp độ này yêu cầu kiến thức rộng và tư duy độc lập. Đây là đỉnh cao của nghệ thuật đọc sách.

III. Phương pháp đọc sách chủ động theo How to Read a Book

Đọc sách chủ động là nguyên tắc cốt lõi của Adler. Người đọc phải đặt bốn câu hỏi cơ bản khi tiếp cận bất kỳ cuốn sách nào. Câu hỏi đầu tiên: Cuốn sách nói về cái gì tổng thể? Người đọc phải tìm ra chủ đề chính và cấu trúc của tác phẩm. Câu hỏi thứ hai: Cuốn sách nói chi tiết gì và như thế nào? Người đọc xác định các ý chính, lập luận và bằng chứng. Câu hỏi thứ ba: Cuốn sách có đúng không, đúng ở mức độ nào? Đây là giai đoạn phê bình và đánh giá. Câu hỏi thứ tư: Cuốn sách có ý nghĩa gì đối với bản thân? Người đọc liên hệ kiến thức mới với hiểu biết hiện có. Adler cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc ghi chú khi đọc. Ba loại ghi chú được khuyến nghị. Đó là ghi chú cấu trúc, ghi chú khái niệm và ghi chú so sánh. Việc ghi chú giúp biến cuốn sách thành tài sản tri thức cá nhân.

3.1. Nghệ thuật phác thảo và tìm thuật ngữ then chốt

Phác thảo nội dung sách là kỹ năng quan trọng trong đọc phân tích. Adler chỉ ra rằng mỗi cuốn sách đều có cấu trúc hữu cơ. Người đọc phải tìm ra sự thống nhất của toàn bộ tác phẩm. Sau đó, họ phân tích sự đa dạng bên trong cấu trúc đó. Việc phác thảo giúp nhìn thấy bộ khung logic của cuốn sách. Tìm thuật ngữ then chốt cũng quan trọng không kém. Tác giả sử dụng từ ngữ theo cách đặc biệt. Người đọc phải xác định từ nào mang ý nghĩa kỹ thuật. Họ phải tìm hiểu chính xác nghĩa của từ đó trong ngữ cảnh. Sự khác biệt giữa từ và thuật ngữ là then chốt. Thuật ngữ là từ được định nghĩa rõ ràng bởi tác giả.

3.2. Xác định thông điệp và đánh giá lập luận của tác giả

Sau khi tìm thuật ngữ, người đọc phải xác định các mệnh đề then chốt. Mệnh đề là đơn vị tri thức nhỏ nhất chứa ý nghĩa. Adler hướng dẫn cách tìm câu then chốt trong văn bản. Đó là những câu tác giả nhấn mạnh hoặc đặt ở vị trí quan trọng. Từ mệnh đề, người đọc xây dựng lập luận của tác giả. Lập luận là chuỗi mệnh đề liên kết với nhau để chứng minh điều gì đó. Người đọc phải xác định giả định và kết luận. Đánh giá lập luận yêu cầu tư duy phê phán. Người đọc cần kiểm tra tính hợp lý của lý lẽ. Họ phải xem bằng chứng có đủ mạnh không. Đây là bước quan trọng nhất trong đọc phân tích.

IV. Kết luận và ứng dụng thực tế của How to Read a Book

How to Read a Book không chỉ là cẩm nang đọc sách. Đó là phương pháp tư duy toàn diện. Adler và Van Doren đã tạo ra một hệ thống áp dụng được cho mọi loại sách. Từ sách khoa học đến văn học, từ triết học đến lịch sử. Nguyên tắc đọc chủ động thay đổi cách tiếp cận tri thức. Người đọc không còn là người tiêu dùng thông tin thụ động. Họ trở thành người tham gia tích cực vào quá trình học hỏi. Cuốn sách cũng nhấn mạnh vai trò của thói quen đọc. Adler khuyên đọc thường xuyên và có kỷ luật. Từ nhiều quy tắc, người đọc hình thành một thói quen duy nhất. Thói quen đó là luôn đặt câu hỏi khi đọc. Ứng dụng thực tế rất rộng rãi. Sinh viên cải thiện kỹ năng học thuật. Chuyên gia nâng cao năng lực phân tích. Bất kỳ ai cũng trở thành người đọc giỏi hơn. Di sản của tác phẩm vượt thời gian.

4.1. Ảnh hưởng của cuốn sách đối với giáo dục và tư duy

How to Read a Book có ảnh hưởng sâu rộng đến nền giáo dục hiện đại. Cuốn sách được sử dụng trong nhiều chương trình đại học trên thế giới. Phong trào Great Books mà Adler khởi xướng đã thay đổi cách tiếp cận giáo dục khai phóng. Nhiều trường đại học áp dụng phương pháp đọc phân tích của Adler. Hệ thống bốn cấp độ đọc trở thành chuẩn mực trong giảng dạy kỹ năng đọc. Cuốn sách cũng ảnh hưởng đến phong trào giáo dục suốt đời. Adler tin rằng học tập không kết thúc khi rời trường. Mọi cuốn sách đều có thể trở thành người thầy. Tư tưởng này truyền cảm hứng cho hàng triệu người đọc trên toàn thế giới. Tác phẩm vẫn giữ nguyên giá trị sau nhiều thập kỷ.

4.2. Hướng dẫn áp dụng phương pháp Adler vào đời sống hàng ngày

Áp dụng phương pháp Adler đòi hỏi bắt đầu từ những bước đơn giản. Trước tiên, hãy tập thói quen đọc lướt sách trước khi đọc kỹ. Xem tiêu đề, mục lục và lời giới thiệu. Tiếp theo, luôn mang theo bút và sổ khi đọc. Ghi chú những điểm quan trọng và câu hỏi phát sinh. Thực hành đặt bốn câu hỏi cốt lõi với mỗi cuốn sách. Bắt đầu với sách dễ rồi dần dần tăng độ khó. Đừng sợ đọc sơ bộ những cuốn sách khó. Đây là quy tắc quan trọng mà nhiều người bỏ qua. Dành thời gian đọc đều đặn mỗi ngày. Hình thành thói quen đọc chủ động cần kiên nhẫn. Kết quả sẽ xuất hiện theo thời gian. Kỹ năng đọc tốt mở ra cánh cửa tri thức vô tận.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Copyright 1940 by Mortimer]. Adler, renewed 1967 by Mortimet" /.Adler Copyright o 1972 by Mortimer]. Adler and Cllarlea Van Doren AU rightl reHJWd Including tlla right of reproduction m whole or m part m any form A Touclaone Book Pubu.laed by Simon & SchUlter, Inc. Rockefelkr Center lJ30 Avenue of tlla America, New York, New York 10020 TOUCHSTONE and colophon are reglltered trGt:lerrb of Simon & SchUlter, Inc. ISBN 0-871-21280-X ISBN 0-871-21209-S Pbk. Ubrary of Congre" Catalog Card Number 72-81451 Dedgned by EdUh Fowler Manufactured m the UnUed Statea of America The excerpt� from the blograplalea of Cllarlea Darwin and]. Mil are re,mted from Great Boks of the Western World, by perm1n of Encyclopedle BrUannka, Inc. so 49 48 CONTENTS Preface ix: PART ONE THE DIMENSIONS OF READING l. The Activity and Art of Reading 3 Active Reading 4 • The Goals of Reading: Reading for Infonnation and Reading for Understanding 7 Read- • ing as Learning: The Difference Between Learning by Instruction and Learning by Discovery 11 Present • and Absent Teachers 14 2. The Levels of Reading 16 3. The First Level of Reading: Elementary Reading 21 Stages of Learning to Read 24 Stages and Levels 26 • • Higher Levels of Reading and Higher Education 28 • Reading and the Democratic Ideal of Education 29 4. The Second Level of Reading: Inspectional Reading 31 Inspectional Reading I: Systematic Skimming or Pre- reading 82 lnspectional Reading II: Superficial Read- • ing 86 • On Reading Speeds 88 Fixations and Re- • gressions 40 The Problem of Comprehension 41 • • Summary of Inspectional Reading 48 v vi Contents 5. How to Be a Demanding Reader 45 The Essence of Active Reading: The Four Basic Ques- tions a Reader Asks 46 How to Make a Book Your • Own 48 The Three Kinds of Note-making 51 • • Forming the Habit of Reading 52 From Many Rules • to One Habit 54 PART TWO THE THIRD LEVEL OF READING: ANALYTICAL READING 6. Pigeonholing a Book 59 The Importance of Classifying Books 60 What You • Can Learn from the Title of a Book 61 Practical vs. • Theoretical Books 65 • Kinds of Theoretical Books 70 7. X-raying a Book 75 Of Plots and Plans: Stating the Unity of a Book 78 • Mastering the Multiplicity: The Art of Outlining a Book 88 The Reciprocal Arts of Reading and Writ- • ing 90 Discovering the Author's Intentions 92 • The • First Stage of Analytical Reading 94 8. Coming to Terms with an Author 96 Words vs. Terms 96 Finding the Key Words 100 • • Technical Words and Special Vocabularies 108 Find- • ing the Meanings 106 9. Determining an Author's Message 114 Sentences vs. Propositions 117 Finding the Key Sen- • tences 121 Finding the Propositions 124 • Finding • the Arguments 128 Finding the Solutions 185 • The • Second Stage of Analytical Reading 186 10. Criticizing a Book Fairly 137 Teachability as a Virtue 189 • The Role of Rhetoric 140 •The Importance of Suspending Judgment 142 •The Importance of Avoiding Contentiousness 145 • On the Resolution of Disagreements 147 Contents vii 11. Agreeing or Disagreeing with an Author 152 Pre;udice and Judgment 154 • Judging the Author's Soundness 156 Judging the Author's Completeness • 160 The Third Stage of Analytical Reading 168 • 12. Aids to Reading 168 The Role of Relevant Experience 169 Other Books • as Extrinsic Aids to Reading 172 How to Use Com- • mentaries and Abstracts 174 How to Use Reference • Books 176 How to Use a Dictionary 178 • How to • Use an Encyclopedia 182 PART THREE APPROACHES TO DIFFERENT KINDS OF READING MATTER 13. How to Read Practical Books 191 The Two Kinds of Practical Books 198 The Role of • Persuasion 197 What Does Agreement Entail in the • Case of a Practical Book? 199 14. How to Read Imaginative Literature 203 How Not to Read Imaginative Literature 204 Gen- • eral Rules for Reading Imaginative Literature 208 15. Suggestions for Reading Stories, Plays, and Poems 215 How to Read Stories 217 A Note About Epics 222 • • How to Read Plays 228 A Note About Tragedy • 226 • How to Read Lyric Poetry 227 16. How to Read History 234 The Elusiveness of Historical Facts 285 Theories of • History 287 The Universal in History 289 • Ques- • tions to Ask of a Historical Book 241 How to Read • Biography and Autobiography 244 How to Read • About Current Events 248 A Note on Digests 252 • 17. How to Read Science and Mathematics 255 Understanding the Scientific Enterprise 256 Sugges- • tions for Reading Classical Scientific Books 258 Fac- • vii i Contents ing the Problem of Mathematics 260 • Handling the Mathematics in Scientific Books 264 • A Note on Popular Science 267 18. How to Read Philosophy 270 The Questions Philosophers Ask 271 Modem Philos- • ophy and the Great Tradition 276 On Philosophical • Method 277 On Philosophical Styles 280 • Hints for • Reading Philosophy 285 On Making Up Your Own • Mind 290 A Note on Theology 291 • How to Read • "Canonicar' Books 298 19. How to Read Social Science 296 What Is Social Science? 297 The Apparent Ease of • Reading Social Science 299 Difficulties of Reading • Social Science 301 Reading Social Science Litera- • ture 304 PART FOUR THE ULTIMATE GOALS OF READING 20. The Fourth Level of Reading: Syntopical Reading 309 The Role of Inspection in Syntopical Reading 318 • The Five Steps in Syntopical Reading 316 The Need • for Objectivity 323 An Example of an Exercise in • Syntopical Reading: The Idea of Progress 325 The • Syntopicon and How to Use It 829 On the Prin- • ciples That Underlie Syntopical Reading 333 Sum- • mary of Syntopical Reading 335 21. Reading and the Growth of the Mind 337 What Good Books Can Do for Us 338 The Pyramid• of Books 341 The Life and Growth of the Mind 344 • Appendix A. A Recommended Reading List 347 Appendix B. Exercises and Tests at the Four Levels of Reading 363 Index 421 PREFACE How to Read a Book was first published i n the early months of 1940. To my surprise and, I confess, to my delight, it im­ mediately became a best seller and remained at the top of the nationwide best-seller list for more than a year. Since 1940, it has continued to be widely circulated in numerous printings, both hardcover and paperback, and it has been translated into other languages-French, Swedish, German, Spanish, and Ital­ ian. Why, then, attempt to recast and rewrite the book for the present generation of readers? The reasons for doing so lie in changes that have taken place both in our society in the last thirty years and in the subject itself. Today many more of the young men and women who complete high school enter and complete four years of college; a much larger proportion of the population has be­ come literate in spite of or even because of the popularity of radio and television. There has been a shift of interest from the reading of fiction to the reading of nonfiction. The edu­ cators of the country have acknowledged that teaching the young to read, in the most elementary sense of that word, is our paramount educational problem. A recent Secretary of the Department of Health, Education, and Welfare, designat­ ing the seventies as the Decade of Reading, has dedicated federal funds in support of a wide variety of efforts to improve ix x Preface proficiency in this basic skill, and many of those efforts have scored some success at the level at which children are initiated into the art of reading. In addition, adults in large numbers have been captivated by the glittering promises made by speed-reading courses-promises to increase their comprehen­ sion of what they read as well as their speed in reading it. However, certain things have not changed in the last thirty years. One constant is that, to achieve all the purposes of read­ ing, the desideratum must be the ability to read different things at different-appropriate-speeds, not everything at the greatest possible speed. As Pascal observed three hundred years ago, "When we read too fast or too slowly, we under­ stand nothing." Since speed-reading has become a national fad, this new edition of How to Read a Book deals with the prob­ lem and proposes variable-speed-reading as the solution, the aim being to read better, always better, but sometimes slower, sometimes faster. Another thing that has not changed, unfortunately, is the failure to carry instruction in reading beyond the elementary level. Most of our educational ingenuity, money, and effort is spent on reading instruction in the first six grades. Beyond that, little formal training is provided to carry students to higher and quite distinct levels of skill. That was true in 1939 when Professor James Mursell of Columbia University's Teachers College wrote an article for the Atlantic Monthly entitled "The Failure of the Schools." What he said then, in two paragraphs that I am now going to quote, is still true. Do pupils in school learn to read their mother tongue effec­ tively? Yes and no. Up to the fifth and sixth grade, reading, on the whole, is effectively taught and well learned. To that level we find a steady and general improvement, but beyond it the curves flatten out to a dead level. This is not because a person arrives at his natural limit of efficiency when he reaches the sixth grade, for it has been shown again and again that with special tuition much older children, and also adults, can make enormous improvement. Nor does it mean that most sixth-graders read well enough for all Preface xi practical purposes. A great many pupils do poorly in high school because of sheer ineptitude in getting meaning from the printed page. They can improve; they need to improve; but they don't. The average high-school graduate has done a great deal of reading, and if he goes on to college he will do a great deal more; but he is likely to be a poor and incompetent reader. (Note that this holds true of the average student, not the person who is a subject for special remedial treatment.) He can follow a simple piece of fiction and enjoy it. But put him up against a closely written exposition, a carefully and economically stated argument, or a passage requiring critical consideration, and he is at a loss. It has been shown, for instance, that the average high-school student is amazingly inept at indicating the central thought of a passage, or the levels of emphasis and subordination in an argument or exposition. To all intents and purposes he remains a sixth-grade reader till well along in college. If there was a need for How to Read a Book thirty years ago, as the reception of the first edition of the book would certainly seem to indicate, the need is much greater today. But responding to that greater need is not the only, nor, for that matter, the main motive in rewriting the book. New in­ sights into the problems of learning how to read; a much more comprehensive and better-ordered analysis of the complex art of reading; the flexible application of the b�ic rules to dif­ ferent types of reading, in fact to every variety of reading matter; the discovery and formulation of new rules of read­ ing; and the conception of a pyramid of books to read, broad at the bottom and tapering at the top-all these things, not treated adequately or not treated at all in the book that I w rote thirty years ago, called for exposition and demanded the thorough rewriting that has now been done and is here being published.