Chương 1: Những vấn để lý luận về giao kết hop đồng thương mai thông qua Intemet Chương 2: Thực trang quy định pháp luật vẻ giao kết hợp đẳng thương, ‘mai thông qua Intemet Chương 3: Hodn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi pháp tuật vê giao kết hợp đông thương mại thông qua Intemet trong bôi cảnh hội nhập quốc tế 7 CHUONG 1: NHUNG VAN DE LÝ LUẬN VE GIAO KET HỢP BONG THUONG MAI THONG QUA INTERNET 111. Tổng quan về hợp đẳng thương mai giao kết thông qua Internet 1.1 Khái niệm, đặc điển Sau khí Intemet ra đồi, quá trình điện từ hóa xã hội thực sự bùng nổ, trở thành hiện tượng mang tính chất “toàn câu”, hình thánh nến mét xã hội gọi là xã hội thông tin xuyên biên giới. Trên cơ sở đó, nên kinh tế số ra đời với sự kết hop giữa công nghệ truyền thông và công nghệ máy tính thông qua mỗi trường Intemet và mang lưới điện tử. Các hoạt đông thương mai đựa trên mạng lưới truyền thông số như mang Internet, mang Intranets, Extranets vả VANs bắt đâu.
phat triển, trong đó, mạng Intemet la hệ thống mang có sức lan tủa manh mé nhất Intemet là hé thống các mạng may tính được liên kết với nhau trên toàn cầu để có thể truy câp công công. Theo hệ thông nay, thông tin được truyền theo. kiểu nói chuyển mạch gói (Packet Switching) dựa trên một giao thức liên mạng. Các mang thành viên được kết nối vào.
Intemet thông qua bộ định tuyến router, có chức năng chuyển các gói dữ liệu giữa các mạng với nhau. Theo Báo cáo thương mại 2018 của Tổ chức Thương, ới (WTO), năm 1990, chỉ có 5% dân số thé giới truy cập mang Internet nhưng tới ngày nay, con số đó tăng rất manh va phổ biển toàn câu với. gin một nữa (50%) dân số thể giới có thể truy cp Intemet. Năm 1984, lưu lượng truy cập latemet trung bình của thể giới chỉ khoảng 15 gigabyte mỗi tháng nhưng đến năm 2014, chỉ sau 3 thập kỷ, chỉ số này đã tăng gin 3 tỷ lẫn, cham mốc hon 42 tỷ gigabyte mỗi thang’ (Hình 1).
Vi thé, ngày nay, Internet được. xem như là mang của tất cả các mang (network of networks), trong đó người dùng tại bat cứ máy tính nao déu có thể truy cập tới các thông tin của các may "khác (néu được phép). ‘A conmnemk tienetohtem, World Tu Repart 2018 page 26 ie Le 2 i " dưa Hinh 1. Biển đồ lim lượng Internet thé giới và th lê người đồng Internet toàn cả Các ứng dụng thương mai điện từ sử dụng nén tăng mang Intemet ngày cảng được mở rông, trở thành phương thức hoạt đông chủ yếu trong nên kinh tế số, làm thay đi tư duy của các công ty trên toàn câu.
Biểu do sau thể hiện tỷ 1é doanh nghiệp sử dụng Intemet trong hoạt đồng thương mai tại nhiều quốc gia trên thể giới: ô doanh nghiệp sử dung Internet trong hoat động thương mại tại các quốc gia” vẻ. © Ecommuret and Dewtbgmua, Key Tande and Lewes, Unted Nương Conference on Tage mã Developmint (UNCTAD) Mặc dù hoạt động thương mại qua Intemet đang ngày cảng phổ biển réng Tãi trên, é giới, hiện nay vẫn chưa có khái niệm thống nhất về phương thức hoạt đông thương mai đắc biết này, tuy nhiên, có thể định ngiữa dựa trên cơ sở khái niệm cla thương mại điện từ: Về mặt lýluda, cô thế hiểu hoạt động thương mai qua mang Internet chính là một định nghĩa mang nghĩa hep của thương mại điện ‘tir, mang bản chat của thương mại điện tử. Khang định như vay bởi thương mại điện từ bao him toàn bộ các giao dịch thương mại được thực hiện thống qua các dữ liêu điện từ như điện thoại, fax, telex cho tới các máy tính kết nỗi mang Internet. Tuy nhiền, hiện nay trên thé giới hau hết các giao dich thương mại điện tử déu thực hiên qua mang Intemet, do đó có nhiều nhân định rằng hoạt động thương mại qua Intemet chính là bản chất của thương mai điện tử.
Điển tình cho cách hiểu nay là diễn giải của Tổ chức Thương mại Thể giới (WTO) va Tả chức Hợp tác Phát triển Kinh tế (OECD). Cụ thé: Theo Tổ chức Thương mại. Thể giới (WTO), “thương mại điện tử được luễu id việc sản xuất. phân phối, tiếp thi, bán hàng hoặc vận ciuyễn làng hóa và dich vụ trên mạng bdernef'S.
cạnh đó, Tổ chức Hợp tác Phát triển Kinh tế OECD cũng đưa ra định nghia về thương mai điện từ như sau: "thương mat điện tử là giao dich mua hoặc bản các erg hóa hoặc dịch vụ gitta các doanh nghiệp, cá nhân tổ tức được thực hiện qua Internet; trong đó, các sản phẩm, dich vụ được mua bán và thanh toán trên mạng Internet hương được giao nhận một cách hữu hùnh”, ‘Uy ban Châu Âu (EC) cũng đưa ra khái niệm thương mại điện từ theo hướng nay. Theo đó, "thương mat điện tử có thé đmh nghĩa chung là sự mma beim trao at hằng hóa hay dịch vụ giữa các doanh nghiệp, gta định cả n 16 chức tục nhiên bằng các giao dich điện từ thông qua mang Internet hay các mang “<The im ‘necro commerce’ is wuestood to mean De prodietion ditrbution menkeing sae or etry of good: andsernices by elec meena”, The Watk Progransat en Hlectonic Conmusce, WTO, mg ‘Nurow dưingion, &muox4, The OECD dn#ieng of tet and E-conmrce revactiie, 2000) 10 Intemet có thể hiểu là việc sản xuất, phân phi, tiếp thi, bản hing hoe vận. chuyển hang hóa va dịch vụ giữa các doanh nghiệp, cá nhân, tổ chức được thực hiện qua Intemet, trong đó, các sản phẩm, dich vụ được mua bán va thanh toán. trên mang Internet nhưng được o nhân một cách hữu hình (thương mại điện tử.
theo nghĩa hep). Ngoài ra, thương mại điện tử còn được hiểu theo nghĩa rộng. Có thể kể đến định nghĩa của Ủy ban Liên hợp quốc về Luật Thương mai quốc tế (United ‘Nations Commission on Intemational Trade Law - UNCITRAL) và Ủy ban. Chau Âu (European Commission -EC) đưa ra.
Theo đó, tại diéu 1 của Luật mẫu. về Thương mại điện tử của UNCITRAL (1996), thương mại điền từ là “việc sử: chung thông tin dưới dạng một thông điệp alt liệu trong khuôn khổ các hoạt đông thương mại". UNCITRAL quy định chi tiết cách hiểu vé thông tin dữ liệu va hoạt động thương mại trong định nghĩa này. Cụ thể, “tide ngữ: lương mại (commercial) bao quát các vẫn đề phát sinh từ mọi quan hệ mang tinh chat thương mại dit có hay không có hop đẳng "12, Khoản 1 Điều 2 Luật này cũng.
tuy dint“ ông điệp dit liệu là thông tin được tao ra. gửi dt, tiếp nhận hoặc hai tr: bằng di liêu điện tử: quang học hoặc các phương tiện tương tie nhương chỉ ‘bao gỗm trao đối di liệu điện te thue điện te điện tin điện báo và fer” Nếu nhìn nhận theo góc độ này, thương mại điện tử không bi giới han trên ‘mang Intemet ma bao gém các img dụng công nghệ điền tử, dữ liệu điện tử khác Tuy nhiên, với sự phổ biển mang tính toản cẩu, Intemet vẫn là mỗi trường nén tăng chủ yến để kết nối các bình thức khác của thương mai điện từ và là phương, thức chính thúc đẩy thương mại điện tử phát triển. `*Econmeroecơn be df seeral) cs the tele or pachase of goods or services, whether behiem sinesses owiehe, avividals or prot ergescations, Deough elec: Wansac tons conducted via ‘he ert or eer compite-mediaed nine counioacaion) ners.” ` AHick 1, han of splication, UNCITRAL Made Law on Electronic Camera, 1996 “ote “th Article 1 UNCITRAL Mol Lav ơn Eectranic Consserce, 1996 "1 6 Việt Nam, hoạt động thương mại thông qua Intemet chưa có một định nghĩa pháp lý nao được đưa ra ma hiện nay chỉ có định ngiấa vé “giao dich điện tử”. Cu thể, Luật Giao dịch điện tử nấm 2005 đưa ra khái niệm "giao dich điện tử là giao dich được thực hiện bằng alt liệu điệnti *! Trong đó, dữ liệu điện tử là “phuong tiên hoạt động trên công nghệ điện, điện tie if thuật số, từ tính, truyền dẫn không dậy, quang hoc, điện tứ hoặc công nghệ tương ne’?.
Nghị định số 52/2013/NĐ-CP của Chính phủ vé Thương mại điện tử cũng định nghĩa “hoạt đồng thương mai điện tử” “việc tiễn hành một phần hoặc toàn bộ quy trình của hoạt động thương mai bằng dit liệu điện tử có kết nối mang Internet, mạng viễn thông di động hoặc các mạng mở khác”. Tom lat, dua trên những phân tích vẻ tan chất của hoat động này, tac giả co thể đưa ra khải niệm về hoạt động thương mại thông qua Intemet “i2 việc. thực hiện một phần hoặc toàn bộ các qnp trình của hoại động thương mat bằng cách truyén & thông điệp dit liêu điện từ thông qua mang máy tinh toàn cầu Internet Từ đính nghĩa này có é rút ra một số đặc trưng cơ bản của hoạt động. thương mai thông qua Internet khác với hoạt đồng thương mại truyền thông Thứ nhất, hoat động thương mai qua Intemet có thi trường xuyên biến.
giới (thi trường toàn câu), Thử hai, các tiên trong giao dich thương mai thông qua Internet không tiếp xúc trực tiếp với nhau mà thực hiền giản tiếp thông qua các thao tác trên dữ liêu điện tử kết nổi mang Intemet Thử ba, tốc 46 nhanh. Thương mai thông qua Intemet là phương thức kinh. doanh mới áp đụng mang liên kết toàn cầu va công nghệ điện từ hiện đại nên các công đoạn được tự đông hóa, thông tin giao dịch giữa các bên được truyén đi với tốc đô cao nên thời gian hoàn thành một giao dich được rút ngắn hơn nhiễu lân. ` Rhois + Điều Tait Go đị độn k2005 'Rhoän4 Điệu 10 Lait Gino dich đn 2005 °Moin1 Điều 3 Ngủ GB số 200130NB-CP ngiy 1650013 vé Tiương mại dat so với thương mại truyền thông, ‘Thue tue, hoạt động thương mai thông qua Intemet gắn lién với sự phát triển.
của công nghệ hông tin và truyền thông, Tiủử nằm, ngoài chủ thể tham gia quan hệ giao dịch thương mại truyền thống là bên ban và bên mua, còn có sự zuất hiện của bên thứ ba lé nhà cung cấp dịch vu mang tao môi trường cho các giao dịch thương mai điện tit Trên thé giới cũng như ở Việt Nam, chữa có một khát niệm riêng về hop đồng thương mai giao kết thông qua mang toàn cẩu Intemet, ma chỉ có khái niêm “hop đồng điện tử”. Theo Luật mẫu của UNCITRAL vẻ thương mai điện tử thì bản chất của hợp đồng điện từ là “vide để nghĩ giao két hop đồng và chấp nhận dé nghị giao kết hop đồng được thực hiện thông qua các phương tiện truyền thông điệp aft liêu®". Luật Giao dich điện từ 2005 của nước ta cứng quy. định “hợp đồng điện tứ là hợp đằng được thiét lập dười dạng thông điệp đữ liệu được quy đình của Luật ny”.