lời mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn được kết cấu thành 3 chương như sau: Chƣơng 1: Lý luận chung về xúc tiến đầu tư trực tiếp nước ngoài. Chƣơng 2: Thực trạng hoạt động xúc tiến đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Tỉnh Nghệ An giai đoạn 2006 - 2014. Chƣơng 3: Định hướng và giải pháp đẩy mạnh hoạt động XTĐT trực tiếp nước ngoài tại Tỉnh Nghệ An. 6 CHƢƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ XÚC TIẾN ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP NƢỚC NGOÀI 1.
Khái niệm, hình thức, vai trò và nội dung của xúc tiến đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài. Khái niệm về XTĐT trực tiếp nước ngoài. Xúc tiến đầu tư là một công cụ nhằm để thu hút vốn đầu tư. Hoạt động XTĐT có vai trò quảng bá hình ảnh của một đất nước, một địa phương về môi trường đầu tư nhằm thu hút dòng vốn đầu tư vào địa bàn.
XTĐT không chỉ đơn giản là việc mở rộng thị trường nội địa cho các nhà đầu tư nước ngoài mà XTĐT còn bao gồm các hoạt động Marketing nhất định được thực hiện bởi các chính phủ, các tổ chức nhằm thu hút các nhà đầu tư trực tiếp nước ngoài. Dòng vốn đầu tư cũng từ đó được thu hút về những nơi có môi trường tốt và có những điều kiện thuận lợi hơn. Sự cạnh tranh gay gắt giữa các địa bàn đã làm cho công tác XTĐT trở thành một hoạt động tất yếu và ngày càng được gia tăng không chỉ ở những nước, những địa phương phát triển mà còn ở những nước, những địa phương đang phát triển. Không có một khái niệm nhất quán về “xúc tiến đầu tư”.
Có nhiều cách tiếp cận khác nhau, theo Bộ kế hoạch và đầu tư đã nêu trong hội thảo Thu hút đầu tư nước ngoài - triển vọng và giải pháp tổ chức tháng 11/2012 thì “xúc tiến đầu tư là tổng hợp các biện pháp mà chính phủ một nước áp dụng nhằm thu hút đầu tư nước ngoài phục vụ cho các mục tiêu phát triển kinh tế, xã hội nhất định”. Theo khái niệm này, xúc tiến đầu tư là những hoạt động nhằm khuyến khích các tập đoàn, đơn vị kinh doanh đầu tư mới hay mở rộng kinh doanh sản xuất tại nước sở tại, phù hợp với mục đích phát triển xã hội, gia tăng việc làm, doanh thu, lượng giá trị xuất khẩu hoặc các lợi ích kinh tế khác có liên quan. Trong nghiên cứu về “Chiến lược xúc tiến FDI tại nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam” do công ty Price Waterhouse Coopers thực hiện dưới sự tài trợ của Cơ quan hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA), khái niệm về xúc tiến đầu tư được đưa ra như sau: “xúc tiến đầu tư có thể được định nghĩa là các biện pháp thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài thông qua một biện pháp tiếp thị tổng hợp của các chiến lược 7 sản phẩm (product strategy), chiến lược xúc tiến (promotional strategy) và chiến lược giá cả (pricing strategy)” [5,tr. Sản phẩm trong khái niệm về xúc tiến đầu tư, chính là địa điểm hay các dự án, quốc gia tiếp nhận đầu tư.
Để phát triển các chiến lược tiếp thị phù hợp, cần phải hiểu những thuận lợi và bất lợi thực sự của quốc gia hay một địa phương trước các đối thủ cạnh tranh. Giá cả là giá mà nhà đầu tư phải trả để định vị và hoạt động tại quốc gia đó. Giá này có thể bao gồm giá sử dụng cơ sở hạ tầng, các tiện ích, thuế, ưu đãi, bảo hộ thuế quan, v.v… Xúc tiến là những hoạt động phổ biến thông tin về các nỗ lực tạo nên một hình ảnh quốc gia, một địa phương hay một KCN nào đó và cung cấp các dịch vụ đầu tư cho các nhà đầu tư tiềm năng. Hình thức XTĐT trực tiếp nước ngoài.
Có nhiều hình thức XTĐT trực tiếp nước ngoài, tuy nhiên có thể phân chia thành ba nhóm hình thức cơ bản sau: 1. Kỹ thuật xây dựng hình ảnh Các kỹ thuật xây dựng hình ảnh bao gồm: Thứ nhất, quảng cáo trên các phương tiện truyền thông chung; Thứ hai, tham gia các cuộc triển lãm, hội thảo đầu tư; Thứ ba, quảng cáo trên các phương tiện tuyên truyền riêng của ngành hoặc khu vực; Thứ tư, các đoàn khảo sát tới nước có nguồn đầu tư và từ các nước đầu tư tới nước sở tại; Thứ năm, hội thảo thông tin chung về cơ hội đầu tư. “Thông qua các hoạt động xây dựng hình ảnh, một đất nước muốn giới thiệu cho mọi người biết rằng đất nước đó đang chủ động tìm kiếm các nhà đầu tư và đang cố gắng tạo những điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư” [4]. Các hoạt động này là nền tảng của công việc xúc tiến đầu tư.
Nếu nhà đầu tư có nhận thức tiêu cực hoặc thiếu hiểu biết về đất nước và các lợi thế của một quốc gia thì các cố gắng xúc tiến đầu tư của quốc gia đó sẽ không đạt hiệu quả cao. 8 Nhiệm vụ xây dựng hình ảnh đất nước bắt đầu bằng việc đánh giá xem nhà đầu tư trong các lĩnh vực nói chung hoặc trong các lĩnh vực trọng tâm nói riêng nhận thức như thế nào về đất nước. Những thông tin này sẽ chỉ ra những vấn đề đang tồn tại để từ đó xây dựng, duy trì hình ảnh tích cực trong nhận thức của nhà đầu tư. Kỹ thuật tạo nguồn đầu tư: Các kỹ thuật tạo nguồn đầu tư thường là: - Tham gia các chiến dịch qua điện thoại hoặc thư tín trực tiếp - Phái đoàn tham quan riêng về ngành hoặc khu vực từ nước đầu tư sang nước sở tại và ngược lại - Hội thảo thông tin về ngành hay một khu vực cụ thể - Tham gia nghiên cứu những công ty cụ thể Mục đích chính của các hoạt động này là nhằm tạo sự hài lòng cho những nhà đầu tư đang có nhu cầu, khuyến khích, kích thích họ đầu tư vào quốc gia của mình.
Nói cách khác, hoạt động xây dựng hình ảnh đất nước chính là Marketing đất nước, tạo ấn tượng tốt và giới thiệu đất nước như một điểm tốt để đầu tư. Trước hết một chiến dịch xây dựng hình ảnh đất nước thường bắt đầu bằng việc xác định nhận thức của nhà đầu tư và mục tiêu của việc xây dựng hình ảnh: cơ quan XTĐT quốc gia cần xác định nhà đầu tư nghĩ gì về đất nước mình để trên cơ sở đó thiết kế chiến dịch xây dựng hình ảnh. Để đánh giá nhận thức của nhà đầu tư, các cơ quan XTĐT cần xem xét các tư liệu sách báo, ấn phẩm và khảo sát những nhà đầu tư hoạt động trong các lĩnh vực mà đất nước đang hướng tới. Tiếp đó, xây dựng các chủ đề marketing: sau khi xác định được nhận thức của nhà đầu tư về đất nước của mình, các cơ quan xúc tiến đầu tư cần phải xây dựng chủ đề marketing trọng tâm.
Để đạt được hiệu quả, chủ đề marketing không chỉ đơn giản chỉ ra những lợi ích mà quốc gia mang lại cho nhà đầu tư mà còn phải có tiếng vang để gây ấn tượng với nhà đầu tư rằng đất nước có những cái mà họ cần. 9 Cuối cùng là lựa chọn, xây dựng các công cụ xúc tiến và tham gia vào các chương trình phối hợp marketing. Sau khi xác định được chủ đề marketing hiệu quả nhất, các cơ quan cần lựa chọn những công cụ marketing phù hợp nhất để truyền thông điệp. Lựa chọn công cụ phù hợp có vai trò quan trọng trong việc tối đa hoá khả năng tác động của các hoạt động xúc tiến đầu tư.
Các hoạt động tạo nguồn đầu tư là những hoạt động nhằm đạt được bốn mục đích sau: Thứ nhất, củng cố mối quan tâm của nhà đầu tư có được trong giai đoạn xây dựng hình ảnh. Thứ hai, phát hiện nhu cầu của công ty và chứng minh được rằng các yêu cầu này sẽ được thoả mãn tại đất nước đó thông qua việc cung cấp thông tin có ảnh hưởng tích cực tới quá trình quyết định đầu tư. Thứ ba, duy trì thảo luận với công ty tiềm năng ở cấp độ cá nhân ra quyết định hoặc duy trì ở cấp độ quản lý. Thứ tư, liên tục vận động các nhà đầu tư mới để luôn có nguồn gối đầu các dự án tiềm năng.
Kỹ thuật thực hiện dịch vụ đầu tư Các hoạt động thực hiện dịch vụ đầu tư còn có thể gọi cách khác là các hoạt động trợ giúp nhà đầu tư. Các hoạt động thực hiện dịch vụ đầu tư thường bao gồm: Hoạt động cung cấp các dịch vụ tư vấn đầu tư, tổ chức các chuyến đi thực địa cho nhà đầu tư tiềm năng (giai đoạn trước khi cấp phép đầu tư). Thực hiện các quy trình xin và cấp giấy phép đầu tư thuận lợi cho nhà đầu tư (giai đoạn cấp phép đầu tư). Các hoạt động hỗ trợ cho nhà đầu tư trong quá trình triển khai dự án (giai đoạn sau khi cấp giấy phép đầu tư).
Mục đích chính của các hoạt động thực hiện dịch vụ đầu tư là nhằm trợ giúp nhà đầu tư, đem lại điều kiện thuận lợi cho nhà đầu tư trong quá trình chuẩn bị đầu tư, xin giấy phép đầu tư và triển khai dự án đầu tư. Vai trò của XTĐT trực tiếp nước ngoài 1. Xúc tiến đầu tư có vai trò quan trọng trong việc thu hút nguồn vốn FDI: Các nghiên cứu tiến hành bởi ngân hàng thế giới (WB) đã chỉ ra rằng XTĐT có thể tác động lớn đến mức độ thu hút FDI của một địa phương. Cụ thể là, gia tăng 10% trong ngân sách XTĐT sẽ làm tăng 2.5% lượng vốn FDI; và với mỗi 1$ chi phí cho các hoạt động XTĐT ban đầu sẽ thu về được một giá trị ròng tương ứng gấp gần 4 lần chi phí bỏ ra [8, tr.
Như vậy, tăng cường thu hút FDI là “là tăng cường nguồn vốn đầu tư cho tăng trưởng” [9, tr. Các hoạt động XTĐT, vì thế, có vai trò đặc biệt quan trọng giúp các nhà đầu tư tìm hiểu, nhận định, cân nhắc và lựa chọn địa điểm đầu tư tốt nhất. Thông qua các hoạt động xúc tiến đầu tư như xây dựng hình ảnh đất nước với tư cách là điểm đến và đang ngày càng được hoàn thiện. Các hoạt động hình thành đầu tư như tổ chức hội thảo, đoàn vận động, tiếp thị từ xa.
sẽ kích thích, tác động tích cực tới các nhà đầu tư tiềm năng để họ quyết định đầu tư. Đồng thời, các hoạt động tư vấn, hỗ trợ nhà đầu tư trong quá trình thực hiện dự án sẽ củng cố niềm tin của các nhà đầu tư, khiến nhà đầu tư có thái độ tích cực đối với việc đầu tư vào quốc gia hay địa phương đó.