Luận văn thạc sĩ hay hoạt động tín dụng đối với hộ nghèo tại ngân hàng chính sách xã hội huyện thanh thủy tỉnh phú thọ

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích hay hoạt động tín dụng đối với hộ nghèo tại ngân hàng chính sách xã hội huyện thanh thủy tỉnh phú, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Tác giả: Hà Thị Thanh Hương
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Thái Quốc
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Hoạt động tín dụng đối với hộ nghèo tại Ngân hàng Chính sách Xã hội huyện Thanh Thủy - Tỉnh Phú Thọ
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ TÍN DỤNG ĐỐI VỚI HỘ NGHÈO, TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI
• 1.1. Những vấn đề cơ bản về nghèo đói
• 1.2. Những vấn đề cơ bản về tín dụng
• 1.3. Đặc điểm của tín dụng đối với hộ nghèo
• 1.4. Hoạt động tín dụng đối với hộ nghèo của NHCSXH
• 1.5. Các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động tín dụng đối với hộ nghèo
• 1.6. Cơ sở thực tiễn về hoạt động cho vay tín dụng đối với hộ nghèo tại một số NHCSXH. Kinh nghiệm của NHCSXH huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ
• 1.7. Kinh nghiệm của NHCSXH huyện Cẩm Khê tỉnh Phú Thọ
• 1.8. Một số bài học kinh nghiệm cho NHCSXH huyện Thanh Thủy
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Câu hỏi nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp thu thập thông tin
• 2.4. Phương pháp xử lý thông tin
• 2.5. Phương pháp phân tích
• 2.6. Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG ĐỐI VỚI HỘ NGHÈO TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI HUYỆN THANH THỦY - TỈNH PHÚ THỌ
• 3.1. Khái quát về Ngân hàng Chính sách xã hội huyện Thanh Thủy, tỉnh Phú Thọ
• 3.2. Quá trình hình thành và phát triển
• 3.3. Cơ cấu tổ chức bộ máy
• 3.4. Chức năng, nhiệm vụ
• 3.5. Thực trạng hoạt động tín dụng đối với hộ nghèo của ngân hàng CSXH trên địa bàn huyện Thanh Thủy
• 3.6. Tổng quan về kinh tế - xã hội huyện Thanh Thủy và thực trạng các hộ nghèo được điều tra tại huyện Thanh Thủy
• 3.7. Đánh giá chung về hoạt động tín dụng đối với hộ nghèo của NH CSXH trên địa bàn huyện Thanh Thủy
• 3.8. Những kết quả đạt được
• 3.9. Hạn chế và nguyên nhân
• 4. CHƯƠNG 4: CÁC GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG CHO VAY ĐỐI VỚI HỘ NGHÈO TẠI NGÂN HÀNG CSXH HUYỆN THANH THỦY- TỈNH PHÚ THỌ
• 4.1. Phương hướng, mục tiêu của ngân hàng chính sách xã hội huyện Thanh Thủy, tỉnh Phú Thọ
• 4.2. Phương hướng của NH CSXH huyện Thanh Thủy đến năm 2020
• 4.3. Các giải pháp chủ yếu
• 4.4. Kiểm soát chặt chẽ các thủ tục cho vay và quá trình sử dụng vốn của hộ vay
• 4.5. Đáp ứng nhu cầu vốn vay kịp thời; gắn thời hạn cho vay với mục đích vay
• 4.6. Tăng cường vai trò lãnh đạo của các cấp ủy, chính quyền; sự phối kết hợp chặt chẽ của các ban ngành, đoàn thể
• 4.7. Ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác quản lý hồ sơ, sổ sách và vốn vay
• 4.8. Tăng cường sự hỗ trợ của Ngân hàng, của các tổ chức khác nhằm trang bị cho hộ cách thức làm ăn, cách sử dụng vốn vay, kỹ thuật sản xuất, thông tin thị trường, hỗ trợ giá cả và rủi ro
• 4.9. Cần nêu cao vai trò của Ban đại diện Hội đồng quản trị các cấp
• 4.10. Một số giải pháp khác
• 4.11. Những kiến nghị, đề xuất
• 4.11.1. Đối với địa phương và chính quyền các cấp về môi trường thể chế và cơ chế chính sách về giảm nghèo
• 4.11.2. Đối với Ngân hàng chính sách xã hội các cấp
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về hoạt động tín dụng hỗ trợ hộ nghèo tại Ngân hàng Chính sách Xã hội

Hoạt động tín dụng hỗ trợ hộ nghèo tại Ngân hàng Chính sách Xã hội huyện Thanh Thủy đóng vai trò quan trọng trong việc giảm nghèo và phát triển kinh tế địa phương. Ngân hàng này cung cấp các khoản vay ưu đãi cho hộ nghèo nhằm giúp họ đầu tư vào sản xuất, kinh doanh, từ đó cải thiện đời sống. Theo số liệu, hàng nghìn hộ nghèo đã được vay vốn, góp phần giảm tỷ lệ nghèo trong khu vực.

1.1. Đặc điểm của hộ nghèo tại huyện Thanh Thủy

Hộ nghèo tại huyện Thanh Thủy chủ yếu sống ở vùng nông thôn, có trình độ học vấn thấp và thiếu tài sản. Họ thường làm việc trong lĩnh vực nông nghiệp và gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn. Điều này tạo ra thách thức lớn trong việc thoát nghèo bền vững.

1.2. Vai trò của Ngân hàng Chính sách Xã hội

Ngân hàng Chính sách Xã hội huyện Thanh Thủy không chỉ cung cấp vốn vay mà còn hỗ trợ kỹ thuật và thông tin thị trường cho hộ nghèo. Điều này giúp họ sử dụng vốn vay hiệu quả hơn, từ đó nâng cao khả năng sản xuất và thu nhập.

II. Thách thức trong hoạt động tín dụng hỗ trợ hộ nghèo tại Ngân hàng Chính sách Xã hội

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu, hoạt động tín dụng hỗ trợ hộ nghèo tại Ngân hàng Chính sách Xã hội huyện Thanh Thủy vẫn gặp nhiều thách thức. Nguồn vốn huy động thiếu ổn định, quy trình cho vay còn phức tạp và điều kiện vay chưa rõ ràng là những vấn đề cần được giải quyết.

2.1. Nguồn vốn huy động không ổn định

Nguồn vốn huy động từ các tổ chức và cá nhân chưa đủ để đáp ứng nhu cầu vay của hộ nghèo. Điều này dẫn đến tình trạng thiếu vốn cho các dự án sản xuất, kinh doanh của họ.

2.2. Quy trình cho vay phức tạp

Quy trình xét duyệt cho vay còn rườm rà, gây khó khăn cho hộ nghèo trong việc tiếp cận vốn. Nhiều hộ không đủ điều kiện vay do thiếu giấy tờ hoặc không hiểu rõ quy trình.

III. Phương pháp cải thiện hoạt động tín dụng hỗ trợ hộ nghèo

Để nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng hỗ trợ hộ nghèo, cần áp dụng các phương pháp cải thiện quy trình cho vay và tăng cường hỗ trợ cho hộ nghèo. Việc này không chỉ giúp họ tiếp cận vốn dễ dàng hơn mà còn nâng cao khả năng sử dụng vốn hiệu quả.

3.1. Đơn giản hóa quy trình cho vay

Cần rút ngắn quy trình xét duyệt cho vay, giảm bớt thủ tục hành chính để hộ nghèo có thể tiếp cận vốn nhanh chóng hơn. Việc này sẽ giúp họ kịp thời đầu tư vào sản xuất.

3.2. Tăng cường hỗ trợ kỹ thuật

Ngân hàng cần cung cấp thêm các khóa đào tạo về quản lý tài chính và kỹ thuật sản xuất cho hộ nghèo. Điều này sẽ giúp họ sử dụng vốn vay một cách hiệu quả hơn.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về tín dụng hộ nghèo

Nghiên cứu cho thấy rằng hoạt động tín dụng hỗ trợ hộ nghèo tại Ngân hàng Chính sách Xã hội huyện Thanh Thủy đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Nhiều hộ đã thoát nghèo và cải thiện đời sống nhờ vào các khoản vay ưu đãi.

4.1. Kết quả đạt được từ hoạt động tín dụng

Hàng nghìn hộ nghèo đã được vay vốn và đầu tư vào sản xuất, từ đó tạo ra thu nhập ổn định. Tỷ lệ hộ nghèo giảm đáng kể trong những năm qua, cho thấy hiệu quả của chương trình.

4.2. Những bài học kinh nghiệm

Các bài học từ hoạt động tín dụng tại huyện Thanh Thủy có thể áp dụng cho các địa phương khác. Việc kết hợp giữa hỗ trợ tài chính và kỹ thuật là chìa khóa để giúp hộ nghèo thoát nghèo bền vững.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của hoạt động tín dụng hộ nghèo

Hoạt động tín dụng hỗ trợ hộ nghèo tại Ngân hàng Chính sách Xã hội huyện Thanh Thủy cần được tiếp tục cải thiện để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của hộ nghèo. Các giải pháp cần được triển khai đồng bộ để nâng cao hiệu quả và bền vững.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Ngân hàng cần xây dựng các chương trình tín dụng linh hoạt hơn, phù hợp với nhu cầu thực tế của hộ nghèo. Điều này sẽ giúp họ dễ dàng tiếp cận vốn và phát triển kinh tế.

5.2. Tăng cường hợp tác với các tổ chức xã hội

Hợp tác với các tổ chức xã hội và phi chính phủ sẽ giúp Ngân hàng mở rộng mạng lưới hỗ trợ cho hộ nghèo, từ đó nâng cao hiệu quả của các chương trình tín dụng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong tiến trình đổi mới kinh tế và thực hiện mục tiêu an sinh xã hội tại Việt Nam, công tác xóa đói giảm nghèo đã ghi nhận những thành tựu nổi bật khi đưa tỷ lệ hộ nghèo trên cả nước giảm từ mức trên 60% vào năm 1990 xuống còn 17,2% năm 2000 và tiếp tục giảm còn 5,64% vào năm 2015. Trong bức tranh chung đó, tín dụng chính sách xã hội do Ngân hàng Chính sách Xã hội triển khai đóng vai trò là đòn bẩy tài chính then chốt nhằm tháo gỡ điểm nghẽn về vốn cho người dân có hoàn cảnh khó khăn.

Tại huyện Thanh Thủy, tỉnh Phú Thọ – một địa bàn miền núi với quy mô 22.259 hộ gia đình và 15 đơn vị hành chính cấp xã – chương trình giảm nghèo đã tạo chuyển biến rõ nét khi kéo giảm tỷ lệ hộ nghèo từ 10,65% năm 2009 xuống còn 5,60% vào cuối năm 2015. Hoạt động tín dụng ưu đãi đã tiếp sức cho 867 lượt hộ nghèo vay vốn phát triển sản xuất, góp phần giúp 3.378 hộ vượt qua ngưỡng nghèo. Mặc dù vậy, công tác cho vay hộ nghèo tại địa phương vẫn đối mặt với nhiều rào cản như quy mô vốn vay nhỏ lẻ, nguồn vốn huy động chưa thực sự bền vững và thủ tục hồ sơ còn phát sinh độ trễ.

Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là hệ thống hóa khung lý luận về tín dụng ưu đãi vi mô, phân tích toàn diện thực trạng hoạt động cho vay hộ nghèo tại Chi nhánh Ngân hàng Chính sách Xã hội huyện Thanh Thủy giai đoạn 2012–2015, từ đó xây dựng hệ thống giải pháp đồng bộ và khả thi nhằm nâng cao chất lượng tín dụng chính sách đến năm 2020. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp cơ sở dữ liệu thực chứng phục vụ công tác điều hành chính sách xóa đói giảm nghèo bền vững trên địa bàn nông thôn miền núi.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự tích hợp giữa lý thuyết tài chính vi mô phục vụ người nghèo và lý thuyết về cái vòng luẩn quẩn của sự nghèo đói do nhà kinh tế học Ragnar Nurkse khởi xướng. Vòng luẩn quẩn này chỉ ra rằng năng suất lao động thấp dẫn đến thu nhập thấp, tích lũy kém, thiếu vốn đầu tư tái sản xuất và duy trì trạng thái nghèo dai dẳng. Việc cung ứng vốn tín dụng ưu đãi được xác định là giải pháp kinh tế quan trọng nhằm phá vỡ mắt xích thiếu vốn, kích hoạt quá trình chuyển đổi tư liệu sản xuất cho người dân nghèo.

Về mặt khái niệm, nghiên cứu tiếp cận chuẩn nghèo theo quy định của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội giai đoạn 2011–2015, xác định mức thu nhập dưới 700.000 đồng/người/tháng đối với vùng nông thôn và dưới 900.000 đồng/người/tháng đối với vùng thành thị. Hoạt động tín dụng chính sách đối với hộ nghèo mang tính phi lợi nhuận với lãi suất ưu đãi thống nhất ở mức 0,65%/tháng (tương đương 7,8%/năm), hạn mức vay vốn tối đa 30 triệu đồng/hộ và không bắt buộc thế chấp tài sản. Về mô hình vận hành, nghiên cứu làm rõ cơ chế ủy thác từng phần thông qua 4 tổ chức chính trị - xã hội tại địa phương gồm: Hội Phụ nữ, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh và Đoàn Thanh niên, kết hợp với mạng lưới các Tổ Tiết kiệm và Vay vốn tại từng khu dân cư.

Phương pháp nghiên cứu

Để bảo đảm tính khách quan và độ chính xác khoa học, phương pháp nghiên cứu kết hợp hài hòa giữa khai thác dữ liệu thứ cấp và điều tra dữ liệu sơ cấp thực địa. Đối với dữ liệu sơ cấp, cỡ mẫu nghiên cứu được xác định theo công thức Slovin:

$$n = \frac{N}{1 + N \cdot e^2}$$

Với tổng số hộ nghèo trên địa bàn huyện Thanh Thủy là 1.197 hộ ($N = 1.197$) và độ tin cậy được thiết lập ở mức 92,35% (tương ứng với sai số $e \approx 7,65%$), quy mô mẫu đại diện tính toán được là 150 hộ nghèo ($n = 150$). Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được thực hiện trên 15 xã và thị trấn, bảo đảm tính đại diện cao theo từng tiểu vùng địa lý: xã Đoan Hạ (17 hộ), xã Đào Xá (14 hộ), thị trấn Thanh Thủy (11 hộ), xã Hoàng Xá (11 hộ), xã Phượng Mao (9 hộ), xã Thạch Đồng (6 hộ) và các xã còn lại. Thời gian tiến hành thu thập phiếu điều tra thực địa diễn ra từ tháng 8 đến tháng 12 năm 2015.

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thống kê mô tả nhằm lượng hóa các đặc trưng kinh tế - xã hội của đối tượng khảo sát và phương pháp so sánh chuỗi số liệu tài chính giai đoạn 2012–2015. Lý do lựa chọn hệ phương pháp này là vì tính tối ưu trong việc phản ánh trực quan quy mô biến động nguồn vốn, phân tích cơ cấu dư nợ, tỷ lệ nợ quá hạn và đo lường mức độ đáp ứng vốn vay của ngân hàng chính sách so với nhu cầu thực tế của người nghèo.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích số liệu khảo sát thực tế tại 150 hộ nghèo và dữ liệu hoạt động của Ngân hàng Chính sách Xã hội huyện Thanh Thủy cho thấy những phát hiện quan trọng sau:

1. Đặc điểm nhân khẩu học và năng lực sản xuất của hộ nghèo còn nhiều hạn chế: Khảo sát chỉ ra có tới 89,3% chủ hộ có trình độ học vấn từ trung học cơ sở trở xuống (trong đó tiểu học chiếm 38,7% và phổ thông cơ sở chiếm 50,6%), chỉ có 10,7% đạt trình độ trung học phổ thông. Về tư liệu sản xuất, 69,3% số hộ sở hữu diện tích đất canh tác dưới 1.000 m2; 58,7% số hộ có giá trị máy móc, công cụ phục vụ sản xuất dưới 1 triệu đồng; và 61,3% hộ có mức thu nhập bình quân dưới 400.000 đồng/người/tháng.

2. Mạng lưới kênh dẫn vốn hoạt động phủ kín và vận hành hiệu quả: Cơ cấu tổ chức của đơn vị gồm 10 cán bộ nghiệp vụ đã quản trị và điều hành thông suốt 15 điểm giao dịch đặt tại trụ sở Ủy ban nhân dân các xã, thị trấn. Mạng lưới cơ sở được củng cố với 275 Tổ Tiết kiệm và Vay vốn phủ khắp 151 khu dân cư. Hiệu quả giao dịch lưu động tại xã đạt tỷ lệ rất cao: tỷ lệ giải ngân đạt trên 98%, tỷ lệ thu lãi đạt trên 98% và tỷ lệ thu nợ đạt trên 70% kế hoạch.

3. Cơ cấu ủy thác vốn qua các tổ chức đoàn thể có sự phân hóa rõ nét: Dư nợ ủy thác qua Hội Phụ nữ chiếm tỷ trọng cao nhất với 40,0% tổng số hộ vay, tiếp đến là Hội Nông dân chiếm 30,0%, Hội Cựu chiến binh chiếm 16,7% và Đoàn Thanh niên chiếm 13,3%.

4. Tác động tích cực đến sinh kế nhưng hạn mức vay chưa theo kịp biến động giá cả: Vốn vay đã hỗ trợ kịp thời cho các mô hình chăn nuôi lợn, bò sinh sản, trồng chè và phát triển tiểu thủ công nghiệp. Tuy nhiên, mức vay tối đa 30 triệu đồng/hộ chỉ mới đáp ứng được khoảng 55–65% tổng chi phí đầu tư phương án sản xuất của các hộ gia đình trong bối cảnh giá cả con giống và thức ăn gia súc tăng cao.

Thảo luận kết quả

Thực tiễn hoạt động tín dụng tại huyện Thanh Thủy khẳng định tính ưu việt của mô hình quản trị ủy thác liên kết "4 nhà": Ngân hàng Chính sách Xã hội – Chính quyền địa phương – Tổ chức chính trị - xã hội – Tổ Tiết kiệm và Vay vốn. Mô hình này giúp giảm thiểu chi phí giao dịch cho người nghèo, ngăn chặn triệt để tình trạng cho vay nặng lãi tại khu vực nông thôn miền núi.

Để trực quan hóa các phát hiện nghiên cứu, các chuỗi số liệu được hệ thống hóa qua bảng phân tổ tài sản sản xuất và biểu đồ cơ cấu trình độ học vấn của chủ hộ. Dữ liệu phản ánh một quy luật rõ ràng: trình độ dân trí và quy mô diện tích đất đai có mối tương quan thuận chiều với hiệu quả hấp thụ vốn vay. Tại các xã thuần nông vùng sâu như Yến Mao (tỷ lệ nghèo 7,66%) hay Phượng Mao (tỷ lệ nghèo 7,56%), tốc độ luân chuyển vốn chậm hơn đáng kể so với khu vực thị trấn Thanh Thủy (tỷ lệ nghèo 3,02%) – nơi có điều kiện phát triển thương mại, dịch vụ và làng nghề.

So sánh với bài học kinh nghiệm từ huyện miền núi Tân Sơn (nơi có tỷ lệ hộ nghèo lên tới 40,34%) và huyện Cẩm Khê (địa phương chuyển đổi thành công diện tích lúa chất lượng cao chiếm 50–70% và đạt năng suất lúa bình quân 54,1 tạ/ha), công tác tín dụng tại Thanh Thủy có ưu thế vượt trội về tính ổn định của 275 tổ tiết kiệm. Dẫu vậy, điểm nghẽn lớn nhất khiến một bộ phận hộ nghèo chưa phát huy hết công năng của đồng vốn xuất phát từ việc thiếu kiến thức quản trị dòng tiền và thiếu kỹ năng ứng dụng khoa học kỹ thuật vào thâm canh.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực chứng và định hướng phát triển an sinh xã hội đến năm 2020, hệ thống giải pháp cụ thể được kiến nghị như sau:

1. Nâng mức cho vay và đa dạng hóa kỳ hạn trả nợ: Ban điều hành Ngân hàng Chính sách Xã hội cần kiến nghị nâng trần hạn mức cho vay đối với hộ nghèo từ 30 triệu đồng lên mức 50–100 triệu đồng/hộ, đồng thời kéo giãn thời hạn cho vay từ 36 tháng lên tối đa 60 tháng đối với các dự án chăn nuôi đại gia súc và trồng cây công nghiệp lâu năm. Mục tiêu nhằm đáp ứng 100% nhu cầu vốn hợp pháp của hộ nghèo trước năm 2020. Chủ thể thực hiện: Hội đồng quản trị Ngân hàng Chính sách Xã hội Việt Nam và Ban đại diện Hội đồng quản trị tỉnh Phú Thọ.

2. Chuẩn hóa và siết chặt quy trình bình xét tại 275 Tổ Tiết kiệm và Vay vốn: Tăng cường tập huấn nghiệp vụ cho 275 tổ trưởng tổ vay vốn; bảo đảm các buổi họp bình xét vay vốn (theo mẫu 10C/TD) diễn ra công khai, dân chủ, có sự chứng kiến của trưởng khu dân cư và lãnh đạo các hội đoàn thể. Target metric: Giữ vững tỷ lệ nợ quá hạn dưới 0,5% và duy trì tỷ lệ thu hồi lãi hàng năm đạt trên 99%. Chủ thể thực hiện: Chi nhánh Ngân hàng Chính sách Xã hội huyện phối hợp cùng 4 tổ chức chính trị - xã hội cấp xã.

3. Hiện đại hóa quy trình nghiệp vụ và ứng dụng công nghệ thông tin: Triển khai số hóa hồ sơ tín dụng, ứng dụng phần mềm quản lý dữ liệu khách hàng nhằm rút ngắn thời gian xử lý thủ tục giải ngân từ 7 ngày làm việc xuống dưới 3 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Chủ thể thực hiện: Tổ Kế hoạch nghiệp vụ tín dụng và Tổ Kế toán - Ngân quỹ.

4. Thực hiện cơ chế lồng ghép vốn tín dụng với khuyến nông - khuyến lâm: Ủy ban nhân dân huyện Thanh Thủy cần chỉ đạo Phòng Nông nghiệp và Trạm Khuyến nông xây dựng chương trình tập huấn bắt buộc về kỹ thuật chăn nuôi, trồng trọt cho 100% hộ vay vốn trước khi nhận tiền giải ngân. Phấn đấu nâng thu nhập bình quân của các hộ vay vốn tăng từ 15–20%/năm trong giai đoạn 2016–2020. Chủ thể thực hiện: Ủy ban nhân dân huyện và các cơ quan chuyên môn cấp huyện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nghiên cứu mang lại giá trị học thuật và giá trị ứng dụng thực tiễn cao cho nhiều nhóm đối tượng:

1. Cán bộ lãnh đạo và chuyên viên tín dụng tại Ngân hàng Chính sách Xã hội: Tài liệu cung cấp bức tranh thực chứng về quy trình kiểm soát rủi ro, bài học vận hành 15 điểm giao dịch cố định tại xã và phương pháp nâng cao năng lực cho mạng lưới 275 Tổ Tiết kiệm và Vay vốn.

2. Cán bộ quản lý Nhà nước và Ban Chỉ đạo giảm nghèo các cấp: Cung cấp luận cứ khoa học để xây dựng, hoạch định cơ chế chính sách tín dụng đặc thù cho vùng nông thôn miền núi; hỗ trợ hoàn thiện quy trình rà soát hộ nghèo bảo đảm tính chuẩn xác và khách quan.

3. Lãnh đạo và cán bộ chuyên trách tại các tổ chức chính trị - xã hội: Giúp các cấp Hội Phụ nữ, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh và Đoàn Thanh niên nắm vững nghiệp vụ ủy thác từng phần, quy trình giám sát sau cho vay và kỹ năng tổ chức sinh hoạt tổ tiết kiệm định kỳ 2 tháng/lần.

4. Học viên cao học và nhà nghiên cứu chuyên ngành Quản lý kinh tế, Tài chính - Ngân hàng: Là tài liệu tham khảo chuẩn mực về khung phương pháp luận nghiên cứu tài chính vi mô, kỹ thuật xác định cỡ mẫu theo công thức Slovin với 150 quan sát thực địa và cách thức phân tích dữ liệu kinh tế lượng ứng dụng.

Câu hỏi thường gặp

1. Mục tiêu bao trùm của đề tài nghiên cứu này là gì?
Nghiên cứu tập trung phân tích thực trạng hoạt động cho vay hộ nghèo tại Chi nhánh Ngân hàng Chính sách Xã hội huyện Thanh Thủy giai đoạn 2012–2015, làm rõ các kết quả đạt được, những nút thắt về quy mô vốn, thủ tục và cơ cấu tổ chức, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng ưu đãi đến năm 2020.

2. Hạn mức cho vay và mức lãi suất ưu đãi áp dụng trong giai đoạn nghiên cứu là bao nhiêu?
Trong giai đoạn khảo sát, Ngân hàng Chính sách Xã hội áp dụng mức cho vay tối đa không quá 30 triệu đồng/hộ nghèo phục vụ chăn nuôi, trồng trọt, sản xuất kinh doanh với mức lãi suất cố định 0,65%/tháng (tương đương 7,8%/năm), không yêu cầu tài sản bảo đảm và được miễn toàn bộ các khoản lệ phí làm thủ tục hồ sơ.

3. Nghiên cứu sử dụng cỡ mẫu bao nhiêu và dựa trên phương pháp chọn mẫu khoa học nào?
Nghiên cứu khảo sát 150 hộ nghèo trên tổng thể 1.197 hộ tại huyện Thanh Thủy theo công thức Slovin với độ tin cậy đạt 92,35% và sai số xấp xỉ 7,65%. Dữ liệu được phân bổ đại diện trên toàn bộ 15 xã, thị trấn (như Đoan Hạ 17 hộ, Đào Xá 14 hộ, Bảo Yên 11 hộ, Thạch Đồng 6 hộ) từ tháng 8 đến tháng 12 năm 2015.

4. Vai trò của 4 tổ chức chính trị - xã hội trong quy trình tín dụng ủy thác tại địa phương được thể hiện như thế nào?
Hội Phụ nữ, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh và Đoàn Thanh niên đóng vai trò cầu nối tiếp nhận và giám sát nguồn vốn, trực tiếp quản lý mạng lưới 275 Tổ Tiết kiệm và Vay vốn. Trong đó, Hội Phụ nữ chiếm tỷ trọng quản trị lớn nhất với 40% hộ vay, Hội Nông dân chiếm 30%, đảm bảo vốn đến đúng đối tượng thụ hưởng.

5. Rào cản lớn nhất đối với hiệu quả sử dụng vốn của các hộ nghèo tại huyện Thanh Thủy là gì?
Rào cản lớn nhất là 89,3% chủ hộ có trình độ học vấn từ trung học cơ sở trở xuống và 58,7% hộ có tư liệu sản xuất dưới 1 triệu đồng. Điều này dẫn đến sự hạn chế trong việc tiếp cận khoa học kỹ thuật và quản lý tài chính, khiến hiệu quả chuyển hóa vốn vay thành giá trị kinh tế gia tăng chưa đạt mức tối ưu.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và thực tiễn về tín dụng chính sách đối với công tác xóa đói giảm nghèo tại khu vực nông thôn miền núi.
• Phân tích chi tiết thực trạng hoạt động cho vay hộ nghèo tại huyện Thanh Thủy giai đoạn 2012–2015 thông qua bộ dữ liệu thực chứng 150 hộ điều tra trên 15 xã, thị trấn và mạng lưới 275 Tổ Tiết kiệm và Vay vốn.
• Khẳng định vai trò quyết định của mô hình giao dịch lưu động xã với tỷ lệ giải ngân và thu lãi định kỳ đều duy trì trên mức 98%.
• Xác lập 4 nhóm giải pháp chiến lược đến năm 2020: nâng hạn mức vay lên 50–100 triệu đồng/hộ, siết chặt quy trình bình xét tại cơ sở, số hóa thủ tục tín dụng dưới 3 ngày và lồng ghép 100% chương trình khuyến nông.
• Đề xuất các cấp quản lý và nhà nghiên cứu tiếp tục khai thác khung phân tích của luận văn để mở rộng nghiên cứu sang các chương trình tín dụng hộ cận nghèo và giải quyết việc làm trong kỷ nguyên chuyển đổi số.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ TÍN DỤNG ĐỐI VỚI HỘ NGHÈO, TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI 1. Những vấn đề cơ bản về nghèo đói - Khái niệm và quan niệm về nghèo đói: Cho tới nay có rất nhiều quan điểm khác nhau về nghèo đói, vì nghèo đói là một trạng thái có tính động. Nó thay đổi theo không gian và thời gian, xuất phát điểm căn nguyên của nó là: sự phát triển của sản xuất, mức tăng trưởng kinh tế, sự tăng lên về nhu cầu của con người, những biến động của xã hội. Tại hội nghị bàn về giảm nghèo đói trong khu vực Châu Á- Thái Bình Dương do ESCAP tổ chức tại Băng Cốc- Thái Lan tháng 9/1993 đã đưa ra định nghĩa nghèo đói như sau:“ Nghèo đói là tình trạng một bộ phận dân cư không được hưởng và thoã mãn những nhu cầu cơ bản của con người đã được xã hội thừa nhận tuỳ theo trình độ phát triển kinh tế- xã hội và phong tục tập quán của các địa phương”[12].

Tại hội nghị thượng đỉnh Quốc tế về tín dụng vi mô đã nhận định “Nghèo đói là nỗi bức xúc của thời đại” và đã đưa ra khái niệm chung về nghèo đói như sau: Người nghèo đói là những người có mức sống nằm dưới chuẩn mực nghèo đói của từng quốc gia kể từ dưới lên[14]. Ngân hàng phát triển Châu Á đã đưa ra khái niệm nghèo đói tuyệt đối và nghèo đói tương đối như sau: Nghèo đói tuyệt đối: Nghèo đói tuyệt đối là hiện tượng xảy ra khi mức thu nhập hay tiêu dùng của một người hay của một hộ gia đình giảm xuống mức thấp hơn giới hạn nghèo đói (theo tiêu chuẩn nghèo đói) vẫn thường được định nghĩa là: “Một điều kiện sống được đặc trưng bởi sự suy dinh dưỡng, mù chữ và bệnh tật đến nỗi thấp hơn mức được cho là hợp lý cho một con người”. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 Nghèo đói tương đối: Nghèo đói tương đối được xét trong tương quan xã hội, phụ thuộc vào địa điểm dân cư sinh sống và phương thức tiêu thụ phổ biến nơi đó. Nghèo đói tương đối được hiểu là những người sống dưới mức tiêu chuẩn có thể chấp nhận được trong những địa điểm và thời gian xác định.

Đây là những người cảm thấy bị tước đoạt những cái mà đại bộ phận những người khác trong xã hội được hưởng. Do đó, chuẩn mực để xem xét nghèo đói tương đối thường khác nhau từ nước này sang nước khác hoặc từ vùng này sang vùng khác. Nghèo đói tương đối cũng là một hình thức biểu hiện sự bất bình đẳng trong phân phối và thu nhập. Đánh giá về nghèo đói tương đối phụ thuộc rất nhiều vào hệ thống chính sách và giải pháp phát triển của từng nơi.

Ngày nay, nghèo đói tương đối còn được chú trọng nhiều hơn để có giải pháp thu hẹp sự khác biệt giữa người giàu và người nghèo. Ngoài ra, xem xét nghèo đói tương đối còn có ý nghĩa lớn khi áp dụng các giải pháp phát triển đối với những nhóm người khác nhau trong cộng đồng, những cộng đồng khác nhau trong một vùng. Vấn đề nghèo đói thường đi đôi với phân phối và thu nhập. Sự phân phối và thu nhập không đồng đều thường dẫn tới sự tăng nghèo đói.

Do vậy, vấn đề XĐGN có liên quan mật thiết với tăng trưởng kinh tế và công bằng xã hội. Hiện nay có hai loại quan điểm về nghèo đói: Một là, người nghèo đói là những người nghèo hèn kém, không biết làm ăn nên qua bao đời họ luôn luôn thất bại trong cuộc sống, do đó cần phải cứu giúp họ. Quan điểm này đứng trên nhìn xuống, coi thường người nghèo, đưa tay cứu giúp họ, không tin tưởng ở họ, hạn chế việc khai thác tiềm năng của họ. Hai là, người nghèo đói cũng là con người, cũng được sinh ra như những người khác, chẳng qua họ không có cơ hội để làm được những điều mà người khá giả làm được.

Đói nghèo đã cướp đi quyền con người, do đó nếu tạo ra được cơ hội cho họ để họ vượt qua đói nghèo thì họ có thể làm được những điều mà người khác làm được. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 Quan điểm này tôn trọng người nghèo, đặt niềm tin vào họ nên đã giúp họ phát huy khả năng vào sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước. Như vậy, nghèo có thể xảy ra với một người nào đó khi những người này không có cơ hội, điều kiện làm ăn như những người khác hoặc có điều kiện nhưng họ gặp rủi ro trong quá trình làm ăn dẫn đến mất vốn, tài sản nên xảy ra tình trạng nghèo đói. - Đặc điểm của những người nghèo đói.

Người nghèo sống ở hầu hết khắp nơi trong xã hội, nhưng nhìn chung, người nghèo đói có những đặc điểm sau: Thứ nhất, gần 80% người nghèo làm việc trong khu vực nông nghiệp và sống ở nông thôn. Theo một số kết quả điều tra được công bố thì xác suất là hộ nghèo của các hộ gia đình sống dựa vào nghề nông cao hơn so với các hộ phi nông nghiệp là khoảng 8%. Thứ hai, người nghèo thường có trình độ học vấn thấp hơn đại bộ phận dân cư. Các số liệu thống kê cho thấy rằng khoảng 90% người nghèo có trình độ phổ thông cơ sở hoặc thấp hơn.

Điều này được giải thích rằng trình độ học vấn của các hộ nghèo làm giảm lợi tức từ tài sản và nguồn lực mà họ có, và ngăn cản họ tìm kiếm công việc tốt hơn trong các ngành trả lương cao. Theo một số điều tra của các tác giả thuộc viện nghiên cứu kinh tế, nếu tăng thời gian đi học của chủ hộ 1 năm thì xác suất hộ nghèo sẽ giảm xuống 2%. Thứ ba, người nghèo thường có ít hoặc không có đất đai và tài sản khác, chính điều này đã làm cho họ gặp khó khăn trong quá trình làm ăn, không tận dụng được các cơ hội có lợi từ bên ngoài. Thứ tư, các hộ gia đình nghèo có xu hướng là hộ đông người với tỷ lệ người ăn theo cao.

Các hộ gia đình đông con và ít lao động đa phần là nghèo. Theo TS Đỗ Thiên Kính, trong năm 1998, mỗi bà mẹ trong nhóm nghèo nhất có trung bình 3,5 con, so với 2,1 con trong nhóm giàu nhất [7]. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 Thứ năm, phần lớn người nghèo thường sống ở các vùng nông thôn, các vùng xa xôi hẻo lánh dễ bị thiên tai tác động, là những nơi có cơ sở hạ tầng vật chất tương đối kém phát triển. Do mức thu nhập của họ rất thấp và không ổn định, họ có khả năng tiết kiệm thấp và khó có thể đương đầu với tình trạng mất mùa, mất việc làm, thiên tai, suy sụp sức khoẻ và các tai hoạ tiềm năng khác [9].

-Tiêu chí để xác định nghèo đói: Việc xác định một công cụ để lượng hoá tỷ lệ nghèo đói, số lượng người nghèo đói phần nào còn mang tính chủ quan và có nhiều quan điểm khác nhau. Ngay cả trong một quốc gia cũng có nhiều tiêu chuẩn khác nhau, thậm chí giữa các vùng cũng có nhiều tiêu chuẩn khác nhau. Hiện nay trên thế giới người ta thường sử dụng hai thước đo cụ thể để lượng hoá tỷ lệ nghèo đói. Hầu hết các nghiên cứu dùng số liệu tỷ lệ nghèo đói dựa trên cơ sở chuẩn thu nhập 2 USD/người/ngày.

Một số nghiên cứu khác lại dùng thay đổi tỷ phần thu nhập của nhóm 20% nghèo nhất trong tổng thu nhập như một thước đo gần đúng để đo sự thay đổi về nghèo đói. Vì thế, trong quá trình nghiên cứu nghèo đói tuỳ theo đặc điểm của từng quốc gia, của từng vùng mà nên sử dụng chuẩn nghèo của quốc gia đó, vùng đó là thích hợp nhất. + Quan điểm của Việt Nam: Ở Việt Nam chuẩn nghèo ngoài mục tiêu đo lường và nhận biết mức độ và quy mô nghèo đói, còn một số mục tiêu quan trọng hơn nhiều là giúp xây dựng các chính sách, các chương trình dự án xoá đói giảm nghèo cho từng thời kỳ phù hợp với điều kiện kinh tế xã hội nói chung, cũng như các vùng và các địa phương nói riêng. Ngoài ra, chuẩn nghèo cũng được sử dụng như là một thước đo trong việc theo dõi và giám sát tình hình thực hiện các chính sách, chương trình, các giải pháp xoá đói giảm nghèo.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 Trong khuôn khổ nội dung nghiên cứu này, tác giả sử dụng chuẩn mực nghèo đói của Bộ LĐ-TB-XH phục vụ cho mục đích nghiên cứu của riêng mình. Bộ LĐ-TB-XH đã 6 lần công bố chuẩn nghèo, bắt đầu từ năm 1993, đến năm 2015 chuẩn nghèo được quy định như sau: Hộ nghèo: Vùng nông thôn miền núi dưới 700.000 VNĐ/người/tháng. Vùng thành thị dưới 900.000 VNĐ/người/tháng. - Nguyên nhân của nghèo đói: Nghèo ở nước ta do nhiều nguyên nhân, cả khách quan và chủ quan.

Nguyên nhân chủ yếu là do thiếu vốn và kiến thức, kinh nghiệm, bên cạnh đó còn có nguyên nhân rủi ro và tệ nạn xã hội. Theo số liệu báo cáo từ điều tra xác định hộ nghèo của Bộ LĐ-TB-XH, hiện nay tồn tại nhiều nguyên nhân nghèo, trong đó có 8 nguyên nhân chủ yếu được tập hợp trong bảng 1.1: Các nguyên nhân nghèo chung cả nước và chia theo vùng ĐVT: % Thiếu Thiếu Thiếu Thiếu Bệnh Tệ Rủi Đông Chỉ tiêu lao kinh vốn đất tật nạn ro người động nghiệm Cả nước 63,96 20,82 11,40 31,12 16,94 01,18 01,65 13,60 ĐB 55,20 21,38 08,26 33,45 07,79 02,30 01,26 12,08 TB 73,60 10,46 05,56 47,37 05,78 00,58 00,52 09,39 ĐBSH 54,96 08,54 17,50 23,29 36,26 01,46 02,39 07,30 BTB 80,95 18,90 14,60 50,65 14,42 00,80 01,92 16,61 DHNTB 50,84 12,59 10,80 17,57 31,95 00,83 01,34 20,71 TN 65,95 26,12 07,76 27,11 09,03 01,22 01,32 13,72 ĐNB 79,92 20,08 08,64 20,60 17,54 00,37 00,39 09,50 ĐBSCL 48,44 47,73 05,47 05,88 04,22 00,87 01,80 11,95 (Nguồn: Bộ LĐ-TB-XH 2006) Các số liệu trong biểu cho thấy trong cả nước nguyên nhân nghèo hàng đầu của sự nghèo đói là thiếu vốn, nguyên nhân này chiếm đến 63,69% ý kiến được hỏi. Tiếp theo là các nguyên nhân thiếu kinh nghiệm sản xuất kinh LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Trình tự này đúng với hầu hết các vùng, tuy có sự khác nhau về mức độ.

Sự khác nhau này phần nào phản ánh đặc điểm của từng vùng. Những vấn đề cơ bản về tín dụng Tín dụng là một phạm trù kinh tế thể hiện mối quan hệ giữa người cho vay và người đi vay.