Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VE HOAT DONG DAY HỌC TÍCH HỢP CÁC MÔN TỰ NHIÊN - XÃ HOI THEO CHUONG TRÌNH GIÁO DỤC PHO THONG 2018 Ở MOT SO TRƯỜNG TIỂU HỌC TẠI THÀNH PHÓ HÒ CHÍ MINH 1. Tong quan nghiên cứu van đề 1. Nghiên cứu về hoạt động day học tích hợp 1. Nghiên cứu trên thé giới về hoạt động day học tích hợp * Quan điểm về day học tích hợp Cho đến thé ki XVII, khi khoa học chưa phát triển, việc dạy học đa số được thực hiện bởi một thay giáo dạy một nhóm HS với rat it các môn học và nội dung dạy học TH các kiến thức của nhiều lĩnh vực như triết học, văn học, ngôn ngữ, lịch sử, đạo đức,.
Sau đó, với sự phát triển của các môn khoa học và lí luận dạy học, việc dạy học bắt đầu chuyền sang mô hình dạy học theo lớp học với hệ thong các môn khoa học độc lập như ngày nay. Trên co sở của các khoa học chuyên ngành tương ứng, việc đưa hệ thông các môn khoa học độc lập vào nhà trường phổ thông là một cuộc cách mạng lớn trong giáo dục. Điều này, đã góp phan tao ra sự phát triên khoa học kĩ thuật ngày nay của nhân loại, với đội ngũ các nhà khoa học chuyên sâu. Tuy nhiên, việc chú trọng hệ thống tri thức khoa học chuyên môn mang tính hàn lâm đã dan đến việc các môn học ở trường phô thông có xu hướng xa rời thực tiễn và it liên kết với nhau.
Chính điều đó, đã làm cho giáo dục chưa đáp ứng được yêu câu của thực tiễn cuộc sông, khi những người tốt nghiệp không có khả năng vận dụng những tri thức khoa học đã học trong nhà trường dé giải quyết các tình huéng của cuộc sông. Nói cách khác, các tình huống của cuộc sống luôn mang tính phức hợp, trong khi nhà trường chỉ cung cấp hệ thống tri thức khoa học theo chuyên môn (Meier & Nguyễn Văn Cường. Cuối thé ki XVII — đầu thé ki XVIIL, day học TH trở thành van dé đã được các nha khoa học quan tam và nghiên cứu (Kilpatrick, 1922; Comenius & Kroksmark, 1999; Edwards, 2017). Theo đó, van đề chung là: nên tô chức nội dung day hoc liên quan đến 7 các môn học hay liên quan đến các dự án hoặc các van dé trong thé giới thực (Maria & Viveca, 2019).
Vào cuối thế ky XX, van đề trên đã được kết luận liên quan đến hai quan điểm đạy học chủ đạo trong tô chức đạy học TH: dạy học giải quyết van dé (Silen, 1996; Flinck & Liljedahl, 2000; Wilkie & Burns, 2003) hoặc day học theo định hướng hoạt động (Shulman 1992; Barnes et al. Mặt khác, việc TH chương trình giảng day của các môn học là một chủ dé nghiên cứu từ khoảng năm 1942, khi Aiken (1942) xuất ban ấn pham “The story of the eight- year study” — kết qua của dự án nghiên cứu về TH chương trình giảng day. Cơ sở lý luận của việc thực hiện chương trình giảng dạy TH lả: kiến thức giữa các môn học có mối liên hệ chặt chẽ với nhau trong thẻ giới tự nhiên; một chương trình sử dụng các khóa học một môn học sẽ thu hẹp góc nhìn của người học gây kém hiệu quả hơn trong quá trinh học tập (Deway, 1956; Vars, 1991; Wolf & Brandt, 1998; Yager & Lutz, 1994). Sau đó, Wraga (1996) đã mô tả các dy án day học TH khác nhau theo trình tự thời gian, với báo cáo về các nghiên cứu sử dụng các từ khóa như: giáo dục phô thông, chương trình cot lõi, khối thời gian và liên ngành.
Đồng thời, Vars (1996) đã có kết luận: đạy học TH có tác động tích cực đến kết quả học tập của HS. Cùng kết luận tương tự trên, Vars and Beane (2000), Hinde (2005), Drake (1998, 2000) va Leung (2006) cho rằng: chương trình giảng day TH giúp tăng cudng hiệu quả học tap, làm thúc day động lực dạy của GV và học HS, HS hiểu rõ hơn về các khái niệm khoa học va tăng cường sử đụng các k¥ năng tư duy bậc cao. Từ cuối thế ki 20 - đầu thế ki 21. xu hướng giáo dục quốc tế là chuyên từ chương trình dạy học định hướng nội dung khoa học sang chương trình định hướng phát triển NL.
việc đưa vào các môn học TH nhằm tăng cường truyền thụ kiến thức liên kết và gin với các tình hudng cuộc sống ngày càng được dé cao (Meier & Cường, 2014, 2019). Mặt khác, day học TH là một cách hiệu quả dé giải quyết một số thách thức liên quan đến việc phát triển các NL của một công dân toàn cau trong thé kỷ 21 (Susan & Joanne, 2018). Có nhiều môn học TH khác nhau, trong đó các môn học TH phô biến là môn TH các khoa học xã hội và môn TH các khoa học tự nhiên (Meier & Nguyễn Văn Cường, 2014, 2019; Minister of Education, Science and Technology Korea, 2009). ® Quan điểm dạy học tích hợp trong chương trình giáo dục phổ thông ở các quốc gia Trong thẻ ký XXI, thé giới phải đối mặt với một loạt thách thức lớn như toàn cầu hóa, gia tăng khác biệt văn hóa, sự bùng nô của công nghệ thông tin, nền kinh tế tri thức và xã hội thông tin (Sarkar, 2004; Zajda & Gibbs 2009).
Những thách thức mới này đặt ra yêu cầu cho mỗi quốc gia cần phải xem xét lại cấu trúc của trường học và việc thay đổi chính sách. chương trình giảng dạy, nội dung và phương pháp giáo dục. cải cách giáo dục đang được tiến hành ở cả các nước phát triển và đang phát triển. dạy học TH là một bước chuyên từ cách tiếp cận nội dung giáo dục sang tiếp cận, NL người học, đã trở thành quan điểm và phương pháp giáo dục được áp dụng phô biến ở nhiều quốc gia trên thé giới (Bảng 1.
Trong đỏ, dạy học TH có vai trò thực hiện mục tiêu giáo duc (Ministry of Education, Culture, Sports, Science and Technology Government of Japan (MECSSTGI), 2001); là một phan quan trong trong cấu trúc chương trình giảng dạy (Minister of Education, Science and Technology Korea (MESTK), 2009); là một trong những chiến lược day học hiệu quả nhất (Australian Curriculum Assessment and Reporting Authority (ACARA), 2011),. Ngoài ra, day học TH giúp CBQL nhà trường thuận tiện trong việc tiếp cận chương trình giáo dục quốc gia và các tài liệu học tập mới (ACARA, 201 1). Quan điểm về day học tích hợp trong chương trình giáo dục pho thông ở một số quốc gia trên thế giới (nguồn: tác giả tự tổng hợp) Năm Quốc gia Chương trình giáo dục Nội dung chương trình Nguồn Với quan diém cân thường xuyên rà soát các tiêu chuân quốc ; gia về chương trình giáo dục dé cải tiên tập trung vào chương National Curriculum Standards : " mm ; ; ;. trinh TH; các tiêu chuan chương trình giảng day quốc gia mới 2001 Nhat Ban Reform — Cai cách Tiêu chuân : ' ; w" MECSSTGI.
¬ ¬ nhân mạnh cách tiép cận toàn diện và dạy hoc TH nham giúp Chương trình giảng dạy Quốc gia. : HS trở thành những công dân lành mạnh của quốc gia và xã hội sông độc lập trong thê ky XXI. Xây dựng một chương trình giáng day TH trong chính sách The School Curriculum of the s ;. sửa đôi chương trình giáo dục phô thông Trong đó, các môn Hàn Republic of Korea — Chương trình `.
, 2009 l " - học được TH như: môn khoa học xã hội gôm lịch sử, kinh te, MESTK. Quốc giảng dạy Nhà trường của Đại Hàn - h địa lí; môn khoa học tự nhiên gồm vat ly, hóa học. khoa học Dân Quéc. trái đất, sinh học.
The Australian Curriculum Information Sheet: A world class Day học TH là một trong những chién lược giảng day hiệu 2011 Úc curriculum for the 21st Century quả nhất và giúp lãnh đạo nhà trường QL và tiếp cận chương ACARA. (October 2011) — Thông tin về trình giảng day quốc gia. Chương trình giảng dạy của Úc: Năm Quốc gia Chương trình giáo dục Nội dung chương trình Nguồn Một chương trình giảng dạy đăng cấp thé giới cho thế kỷ 21 (Tháng 10 năm 2011). CAEP Accreditation Standards — : „ TT Council for the ; R _ Nhân mạnh TH là phương thức day học không thê thiêu trong "¬ - Công nhận tiêu chuân của Hội „ ` ; oo, Accreditation of 2013 Mỹ ` ".
thê ki XXI; can dao tạo những GV tương lai có kiên thức và dong Kiém định Chuan bị cho Nhà Educator NL sử dung phương thức dạy học TH. The National Curriculum of Định hướng cách tiếp cận chương trình giáo dục theo định 2013 Indonesia Indonesia - Chương trình giảng hướng TH và nhân mạnh hai cách thức dạy học TH gồm: TH UK Essays. dạy quốc gia của Indonesia. liên môn và TH nội môn.
The Finnish National Core -. ¬¬ ; ' „ Xác định mục tiêu trọng tâm của chương trình nhăm phát Curriculum (FNCC) for Basc. a The Finnish trién văn hóa trường học va thúc day việc giảng dạy theo cách Education 2014 — Chương trình „ National Board 2014 Phần Lan 2 oe CHẾ sua tiệp cận TH. Trong đó, các mô-đun học tập đa ngành là công ; giảng day Quốc gia Cot lõi cho : ; a of Education; h cụ dé dạy hoc TH và tăng cường tính liên kết giữa các môn Giáo dục Cơ ban tai Phan Lan năm FNCC.
3014 học khác nhau. Nghiên cứu tại Việt Nam về hoạt động dạy học tích hợp các môn Tự nhiện - Xã hội theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ® Quan điềm về hoạt độn 2 dạy học tích hop các môn Tự nhiện - Xã hội Tại Việt Nam, việc tiếp cận và nghiên cứu xây dựng chương trình giáo dục theo hướng TH được trién khai từ năm 1987. Sau đó, chương trình TH nay chính thức được vận dụng thực hiện ở một số môn học của cấp tiêu học. Điều này, thể hiện rõ ràng nhất trong việc xây dựng chương trinh môn học Tìm hiểu Tự nhiên và Xã hội từ năm 1991, nay là các môn Tự nhiên và Xã hội, Khoa hoc, Lich sử và Địa lí (Ha, 2019).
Bên cạnh do, vấn đề lý luận về dạy học TH đã được các nhà khoa học nghiên cứu như: Hoàng Thị Tuyết (2012); Cao Văn Sâm (2006); Cao Thị Thặng (2010); Không Mạnh Điệp (2014); Định Quang Báo và Hà Thị Lan Hương (2014); Nguyễn Thị Kim Dung (2014); Đỗ Hương Tra (2015); Đỗ Ngọc Thống (2016). Tran Thúy Nga (2016). Dựa trên cơ sở các thành tựu quốc tế, các nghiên cứu đã khái quát tương đối cụ thể và phù hợp với bối cảnh giáo dục tại Việt Nam vẻ khái niệm TH, day học TH: vận dụng quan điềm TH trong việc phát trién CT GDPT; các hướng tiếp cận dạy học TH; các mức độ day học TH trong chương trình giáo dục phô thông.