Hoạt động cho vay hộ nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội huyện Ea Kar, Đắk Lắk

Luận văn thạc sĩ phân tích và đề xuất giải pháp hoàn thiện hoạt động cho vay hộ nghèo tại ngân hàng chính sách xã hội huyện Ea Kar, Đắk Lắk.

• Tác giả: Nông Tuấn Đạt
• Người hướng dẫn: TS. Hồ Hữu Tiến
• Trường học: Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Tài chính ngân hàng
• Đề tài: Hoàn thiện hoạt động cho vay hộ nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội huyện Ea Kar, tỉnh Đắk Lắk
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHO VAY HỘ NGHÈO CỦA NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH
• 1.1. VẤN ĐỀ ĐÓI NGHÈO VÀ SỰ CẦN THIẾT VỀ CHO VAY ĐỂ XÓA ĐÓI GIẢM NGHÈO
• 1.2. CHO VAY HỘ NGHÈO CỦA NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH
• 1.3. KINH NGHIỆM MỘT SỐ QUỐC GIA VỀ CHO VAY ĐỐI VỚI HỘ NGHÈO
• 1.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CHO VAY HỘ NGHÈO TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI HUYỆN EA KAR, TỈNH ĐẮK LẮK (2011-2013)
• 2.1. KHÁI QUÁT VỀ NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI VIỆT NAM VÀ GIỚI THIỆU VỀ NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI HUYỆN EA KAR
• 2.2. TÌNH HÌNH ĐÓI NGHÈO TẠI HUYỆN EA KAR
• 2.3. THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CHO VAY HỘ NGHÈO TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI HUYỆN EA KAR (GIAI ĐOẠN 2011 - 2013)
• 2.4. ĐÁNH GIÁ CHUNG HOẠT ĐỘNG CHO VAY HỘ NGHÈO CỦA NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI HUYỆN EA KAR (GIAI ĐOẠN 2011-2013)
• 2.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN HOẠT ĐỘNG CHO VAY HỘ NGHÈO TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI HUYỆN EA KAR, TỈNH ĐẮK LẮK
• 3.1. CĂN CỨ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP
• 3.2. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN HOẠT ĐỘNG CHO VAY HỘ NGHÈO TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI HUYỆN EA KAR
• 3.3. MỘT SỐ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về hoạt động cho vay hộ nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội huyện Ea Kar

Hoạt động cho vay hộ nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội huyện Ea Kar, Đắk Lắk là một phần quan trọng trong chiến lược xóa đói giảm nghèo của địa phương. Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) đã đóng vai trò chủ đạo trong việc cung cấp nguồn vốn cho các hộ nghèo, giúp họ cải thiện đời sống và phát triển kinh tế. Chương trình cho vay này không chỉ giúp giảm tỷ lệ hộ nghèo mà còn góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

1.1. Đặc điểm và vai trò của Ngân hàng Chính sách xã hội huyện Ea Kar

Ngân hàng Chính sách xã hội huyện Ea Kar được thành lập nhằm mục tiêu hỗ trợ tài chính cho các hộ nghèo. Với vai trò là cầu nối giữa chính sách của Nhà nước và người dân, NHCSXH đã thực hiện nhiều chương trình cho vay ưu đãi, giúp người dân tiếp cận nguồn vốn dễ dàng hơn.

1.2. Lịch sử hình thành và phát triển của hoạt động cho vay hộ nghèo

Hoạt động cho vay hộ nghèo tại NHCSXH huyện Ea Kar bắt đầu từ những năm đầu của thế kỷ 21. Qua thời gian, chương trình đã được mở rộng và cải tiến để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người dân, đặc biệt là trong bối cảnh kinh tế khó khăn.

II. Thách thức trong hoạt động cho vay hộ nghèo tại huyện Ea Kar

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu, hoạt động cho vay hộ nghèo tại huyện Ea Kar vẫn gặp phải nhiều thách thức. Tình trạng nợ quá hạn, quy trình cho vay phức tạp và thiếu thông tin về các chương trình hỗ trợ là những vấn đề cần được giải quyết. Những thách thức này không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả của chương trình mà còn làm giảm niềm tin của người dân vào các chính sách hỗ trợ.

2.1. Tình trạng nợ quá hạn và nguyên nhân

Nợ quá hạn là một trong những vấn đề nghiêm trọng trong hoạt động cho vay hộ nghèo. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc người vay không có khả năng trả nợ do thu nhập không ổn định và thiếu kiến thức về quản lý tài chính.

2.2. Quy trình cho vay phức tạp và khó khăn trong tiếp cận

Quy trình cho vay tại NHCSXH huyện Ea Kar còn nhiều bước phức tạp, khiến người dân gặp khó khăn trong việc tiếp cận vốn. Điều này đặc biệt ảnh hưởng đến những hộ nghèo sống ở vùng sâu, vùng xa.

III. Phương pháp cải thiện hoạt động cho vay hộ nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội

Để nâng cao hiệu quả hoạt động cho vay hộ nghèo, NHCSXH huyện Ea Kar cần áp dụng một số phương pháp cải thiện. Việc đơn giản hóa quy trình cho vay, tăng cường đào tạo cho cán bộ và nâng cao nhận thức cho người dân về các chương trình hỗ trợ là những giải pháp cần thiết.

3.1. Đơn giản hóa quy trình cho vay

Đơn giản hóa quy trình cho vay sẽ giúp người dân dễ dàng tiếp cận nguồn vốn hơn. Cần giảm bớt các thủ tục hành chính không cần thiết và tạo điều kiện thuận lợi cho người vay.

3.2. Tăng cường đào tạo và hỗ trợ cho cán bộ

Đào tạo cán bộ NHCSXH về kỹ năng tư vấn và hỗ trợ người dân là rất quan trọng. Cán bộ cần nắm rõ các chính sách cho vay và có khả năng hướng dẫn người dân một cách hiệu quả.

IV. Kết quả đạt được từ hoạt động cho vay hộ nghèo tại huyện Ea Kar

Hoạt động cho vay hộ nghèo tại NHCSXH huyện Ea Kar đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Tỷ lệ hộ nghèo đã giảm đáng kể, nhiều hộ gia đình đã cải thiện được đời sống và có khả năng đầu tư vào sản xuất. Những kết quả này không chỉ góp phần vào sự phát triển kinh tế địa phương mà còn tạo ra sự ổn định xã hội.

4.1. Tỷ lệ hộ nghèo giảm và cải thiện đời sống

Theo thống kê, tỷ lệ hộ nghèo tại huyện Ea Kar đã giảm từ 17,39% xuống còn 12,26% trong giai đoạn 2011-2013. Nhiều hộ gia đình đã có thể đầu tư vào sản xuất, nâng cao thu nhập.

4.2. Tác động tích cực đến phát triển kinh tế địa phương

Hoạt động cho vay hộ nghèo không chỉ giúp cải thiện đời sống cá nhân mà còn thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương. Nhiều dự án sản xuất đã được hình thành, tạo ra việc làm cho người dân.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho hoạt động cho vay hộ nghèo

Hoạt động cho vay hộ nghèo tại NHCSXH huyện Ea Kar đã chứng minh được hiệu quả trong việc xóa đói giảm nghèo. Tuy nhiên, để duy trì và phát triển bền vững, cần có những cải cách mạnh mẽ trong quy trình cho vay và tăng cường sự phối hợp giữa các tổ chức chính trị - xã hội.

5.1. Đề xuất cải cách quy trình cho vay

Cần thiết phải cải cách quy trình cho vay để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân. Việc này sẽ giúp tăng cường khả năng tiếp cận vốn cho hộ nghèo.

5.2. Tăng cường hợp tác với các tổ chức xã hội

Hợp tác với các tổ chức xã hội sẽ giúp NHCSXH huyện Ea Kar mở rộng mạng lưới hỗ trợ và nâng cao hiệu quả của các chương trình cho vay hộ nghèo.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nghèo đói là vấn đề toàn cầu với mức độ khác nhau, là thách thức lớn đối với các quốc gia, trong đó Việt Nam đã đạt nhiều thành tựu trong công cuộc xóa đói giảm nghèo. Theo báo cáo rà soát năm 2013, tỉnh Đắk Lắk còn khoảng 50.334 hộ nghèo, chiếm tỷ lệ 12,26%, giảm từ 17,39% năm 2011. Tuy nhiên, huyện Ea Kar vẫn là một trong những địa phương có tỷ lệ hộ nghèo cao thứ hai toàn tỉnh, với nhiều khó khăn về kinh tế - xã hội. Hoạt động cho vay hộ nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) huyện Ea Kar giai đoạn 2011-2013 đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ phát triển sản xuất, nâng cao đời sống và giảm nghèo bền vững.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào hệ thống hóa lý luận về cho vay hộ nghèo, phân tích thực trạng hoạt động cho vay tại NHCSXH huyện Ea Kar, đồng thời đề xuất các giải pháp hoàn thiện nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động này. Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong chương trình cho vay xóa đói giảm nghèo tại NHCSXH huyện Ea Kar từ tháng 1/2011 đến tháng 12/2013. Nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực trong việc góp phần nâng cao hiệu quả tín dụng chính sách, hỗ trợ phát triển kinh tế nông thôn, ổn định xã hội và giảm nghèo tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình về nghèo đói và tín dụng chính sách xã hội. Khái niệm nghèo đói được tiếp cận theo ba khía cạnh: nhu cầu cơ bản của con người, mức sống thấp hơn trung bình cộng đồng và thiếu quyền lực, dễ bị tổn thương. Tiêu chí đánh giá nghèo dựa trên chuẩn nghèo tuyệt đối (thu nhập dưới 1 USD/người/ngày theo PPP) và nghèo tương đối, kết hợp các chỉ số như HPI (Human Poverty Index) và hệ số GINI đo bất bình đẳng thu nhập.

Về tín dụng chính sách, hoạt động cho vay hộ nghèo được hiểu là việc sử dụng nguồn vốn ưu đãi của Nhà nước để hỗ trợ hộ nghèo phát triển sản xuất, tạo việc làm và cải thiện đời sống. Các tiêu chí đánh giá hiệu quả cho vay bao gồm quy mô dư nợ, tỷ lệ hộ nghèo được vay vốn, chất lượng tín dụng (tỷ lệ nợ quá hạn, nợ xấu), mức tăng thu nhập và tỷ lệ hộ thoát nghèo. Ngoài ra, các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động cho vay được phân thành nhân tố bên trong (nguồn vốn, mạng lưới, nhân sự, công nghệ, tuyên truyền, phối hợp tổ chức) và nhân tố bên ngoài (điều kiện tự nhiên, môi trường kinh tế - xã hội, chính sách Nhà nước, nhận thức và năng lực hộ nghèo).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thu thập và xử lý dữ liệu thứ cấp từ các văn kiện, nghị quyết, tài liệu thống kê cấp tỉnh và huyện liên quan đến hoạt động cho vay hộ nghèo. Phương pháp phân tích, tổng hợp được áp dụng để khái quát hóa và rút ra kết luận về thực trạng tín dụng chính sách tại huyện Ea Kar. Phương pháp thống kê, diễn giải được sử dụng nhằm đánh giá các chỉ tiêu kinh tế và xã hội như dư nợ cho vay, tỷ lệ nợ quá hạn, số hộ nghèo vay vốn, tỷ lệ hộ thoát nghèo.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ số liệu tín dụng hộ nghèo tại NHCSXH huyện Ea Kar trong giai đoạn 2011-2013. Phương pháp chọn mẫu dựa trên dữ liệu toàn diện từ hệ thống NHCSXH huyện nhằm đảm bảo tính đại diện và chính xác. Thời gian nghiên cứu kéo dài 3 năm, từ tháng 1/2011 đến tháng 12/2013, phù hợp với chu kỳ hoạt động tín dụng và các chương trình xóa đói giảm nghèo tại địa phương.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quy mô dư nợ và số hộ vay vốn tăng trưởng ổn định: Dư nợ cho vay hộ nghèo tại NHCSXH huyện Ea Kar giai đoạn 2011-2013 tăng trưởng trung bình khoảng 15% mỗi năm. Số hộ nghèo được vay vốn cũng tăng từ khoảng 3.500 hộ năm 2011 lên gần 4.200 hộ năm 2013, chiếm tỷ lệ khoảng 80% tổng số hộ nghèo trên địa bàn.

2. Chất lượng tín dụng được duy trì ở mức tốt: Tỷ lệ nợ quá hạn trong tổng dư nợ cho vay hộ nghèo duy trì dưới 2%, thấp hơn mức trung bình toàn quốc. Tỷ lệ nợ xấu chiếm khoảng 0,8%, cho thấy hiệu quả quản lý và thu hồi vốn của NHCSXH huyện Ea Kar tương đối cao.

3. Tác động tích cực đến giảm nghèo và tạo việc làm: Khoảng 65% hộ vay vốn đã thoát nghèo bền vững trong giai đoạn nghiên cứu. Vốn tín dụng đã góp phần tạo việc làm cho hơn 1.200 lao động địa phương, nâng thu nhập bình quân hộ nghèo lên khoảng 20% so với trước khi vay vốn.

4. Hạn chế về nguồn vốn và mạng lưới hoạt động: Mặc dù có sự tăng trưởng, quy mô vốn cho vay vẫn còn hạn chế so với nhu cầu thực tế của hộ nghèo. Mạng lưới tổ chức tín dụng chưa phủ rộng hết các vùng sâu, vùng xa, gây khó khăn trong tiếp cận vốn của một số hộ nghèo.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của sự tăng trưởng dư nợ và số hộ vay vốn là do chính sách ưu đãi lãi suất, thủ tục vay đơn giản và sự phối hợp chặt chẽ giữa NHCSXH với các tổ chức chính trị - xã hội địa phương. Tỷ lệ nợ quá hạn thấp phản ánh hiệu quả trong công tác giám sát, thu hồi nợ và ý thức trả nợ của người vay vốn. Kết quả thoát nghèo và tạo việc làm phù hợp với các nghiên cứu trước đây về tác động tích cực của tín dụng chính sách đối với phát triển kinh tế nông thôn.

Tuy nhiên, hạn chế về nguồn vốn và mạng lưới hoạt động cho thấy cần có sự đầu tư và mở rộng hơn nữa để đáp ứng nhu cầu vốn ngày càng tăng của hộ nghèo, đặc biệt tại các vùng khó khăn. Việc nâng cao năng lực cán bộ, áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý tín dụng cũng là yếu tố cần thiết để nâng cao hiệu quả hoạt động. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng dư nợ, bảng phân tích tỷ lệ nợ quá hạn và biểu đồ tỷ lệ hộ thoát nghèo theo năm để minh họa rõ nét hơn các kết quả.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường huy động và bổ sung nguồn vốn cho vay: Chủ động phối hợp với các cấp chính quyền và các tổ chức tài chính để tăng quy mô vốn cho vay ưu đãi, nhằm đáp ứng nhu cầu vốn sản xuất kinh doanh của hộ nghèo. Mục tiêu tăng dư nợ cho vay hộ nghèo lên ít nhất 20% trong vòng 2 năm tới. Chủ thể thực hiện: NHCSXH huyện phối hợp UBND huyện.

2. Mở rộng mạng lưới hoạt động và nâng cao chất lượng dịch vụ: Thiết lập thêm các tổ giao dịch lưu động tại các xã vùng sâu, vùng xa để tăng khả năng tiếp cận vốn của hộ nghèo. Đào tạo cán bộ tín dụng nâng cao nghiệp vụ và kỹ năng giao tiếp với khách hàng. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể: NHCSXH huyện, các tổ chức chính trị - xã hội.

3. Tăng cường phối hợp với các tổ chức chính trị - xã hội: Phối hợp chặt chẽ với Hội Nông dân, Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên trong việc tuyên truyền, hướng dẫn sử dụng vốn vay đúng mục đích, giám sát việc trả nợ và hỗ trợ kỹ thuật sản xuất. Mục tiêu nâng cao tỷ lệ sử dụng vốn hiệu quả trên 90%. Chủ thể: NHCSXH huyện, các tổ chức đoàn thể.

4. Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý tín dụng: Xây dựng hệ thống quản lý dữ liệu khách hàng, theo dõi dư nợ và nợ quá hạn nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và giảm thiểu rủi ro tín dụng. Thời gian triển khai: 1 năm. Chủ thể: NHCSXH huyện phối hợp Sở Thông tin và Truyền thông.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý và nhân viên NHCSXH: Nghiên cứu giúp nâng cao hiểu biết về cơ chế, quy trình và các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động cho vay hộ nghèo, từ đó cải thiện hiệu quả công tác tín dụng chính sách.

2. Lãnh đạo và chuyên viên các cơ quan chính quyền địa phương: Tham khảo để xây dựng chính sách hỗ trợ, phối hợp với NHCSXH trong công tác giảm nghèo và phát triển kinh tế nông thôn.

3. Các tổ chức chính trị - xã hội và phi chính phủ: Sử dụng làm tài liệu tham khảo để phối hợp thực hiện các chương trình tín dụng ưu đãi, hỗ trợ kỹ thuật và giám sát việc sử dụng vốn vay.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành tài chính ngân hàng, quản trị kinh doanh: Tài liệu tham khảo bổ ích về lý luận và thực tiễn hoạt động tín dụng chính sách, đặc biệt trong lĩnh vực xóa đói giảm nghèo tại vùng nông thôn.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao cho vay hộ nghèo lại cần có lãi suất ưu đãi?
   Lãi suất ưu đãi giúp giảm gánh nặng tài chính cho hộ nghèo, tạo điều kiện thuận lợi để họ tiếp cận vốn, phát triển sản xuất và nâng cao thu nhập. Ví dụ, NHCSXH áp dụng lãi suất thấp hơn thị trường khoảng 2-3%/năm nhằm hỗ trợ hiệu quả.

2. Làm thế nào để giảm tỷ lệ nợ quá hạn trong cho vay hộ nghèo?
   Cần tăng cường công tác giám sát, tư vấn sử dụng vốn đúng mục đích, phối hợp với các tổ chức đoàn thể để theo dõi và hỗ trợ người vay. Tỷ lệ nợ quá hạn dưới 2% tại NHCSXH huyện Ea Kar là minh chứng cho hiệu quả quản lý.

3. Nguồn vốn cho vay hộ nghèo được huy động từ đâu?
   Nguồn vốn chủ yếu từ ngân sách Nhà nước, trái phiếu Chính phủ bảo lãnh, các tổ chức tài chính trong và ngoài nước, cùng với nguồn huy động tiết kiệm từ cộng đồng.

4. Tại sao mạng lưới tổ chức tín dụng cần được mở rộng?
   Hộ nghèo thường phân bố rải rác ở vùng sâu, vùng xa, việc mở rộng mạng lưới giúp tăng khả năng tiếp cận vốn, giảm chi phí đi lại và thời gian giao dịch, nâng cao hiệu quả cho vay.

5. Hoạt động cho vay hộ nghèo có tác động như thế nào đến phát triển kinh tế địa phương?
   Vốn vay giúp hộ nghèo đầu tư sản xuất, tạo việc làm, tăng thu nhập, góp phần giảm nghèo bền vững và ổn định xã hội, từ đó thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn toàn diện.

Kết luận

• Hoạt động cho vay hộ nghèo tại NHCSXH huyện Ea Kar giai đoạn 2011-2013 đã đạt được nhiều kết quả tích cực về quy mô dư nợ, chất lượng tín dụng và tác động giảm nghèo.
• Tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu duy trì ở mức thấp, thể hiện hiệu quả quản lý và ý thức trả nợ của người vay.
• Vốn tín dụng đã góp phần tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho hộ nghèo, hỗ trợ phát triển kinh tế nông thôn.
• Hạn chế về nguồn vốn và mạng lưới hoạt động cần được khắc phục để mở rộng phạm vi và nâng cao hiệu quả cho vay.
• Các giải pháp đề xuất tập trung vào tăng vốn, mở rộng mạng lưới, nâng cao năng lực cán bộ và ứng dụng công nghệ thông tin nhằm hoàn thiện hoạt động cho vay hộ nghèo.

Tiếp theo, cần triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 1-2 năm tới, đồng thời theo dõi, đánh giá định kỳ để điều chỉnh phù hợp. Các cơ quan liên quan và NHCSXH huyện Ea Kar nên phối hợp chặt chẽ nhằm phát huy tối đa hiệu quả tín dụng chính sách, góp phần thực hiện thành công mục tiêu xóa đói giảm nghèo bền vững tại địa phương. Đề nghị các nhà quản lý, cán bộ tín dụng và các tổ chức chính trị - xã hội quan tâm nghiên cứu và áp dụng các kiến nghị trong luận văn này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHO VAY HỘ NGHÈO CỦA NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH 1. VẤN ðỀ ðÓI NGHÈO VÀ SỰ CẦN THIẾT VỀ CHO VAY ðỂ XÓA ðÓI GIẢM NGHÈO 1. Khái niệm, phương pháp tiếp cận và tiêu chí ñánh giá ñói nghèo trên thế giới a. Khái niệm ñói nghèo - Tại Hội nghị về chống nghèo ñói do Ủy ban kinh tế xã hội khu vực Châu Á - Thái Bình Dương (ESCAP) tổ chức tại Thái Lan năm 1993, các quốc gia trong khu vực ñã thống nhất cao cho rằng: "Nghèo ñói là tình trạng một bộ phận dân cư không có khả năng thoả mãn những nhu cầu cơ bản của con người mà những nhu cầu ấy phụ thuộc vào trình ñộ phát triển kinh tế - xã hội, phong tục tập quán của từng vùng và những phong tục ấy ñược xã hội thừa nhận".

Khái niệm nghèo ñói này bao gồm 3 khía cạnh: i. Nhu cầu cơ bản của con người bao gồm: Ăn ở, mặc, y tế, giáo dục, văn hoá, ñi lại và giao tiếp xã hội. Nghèo thay ñổi theo thời gian: Thước ño nghèo khổ sẽ thay ñổi theo thời gian; khi kinh tế càng phát triển thì nhu cầu cơ bản của con người cũng sẽ thay ñổi theo xu hướng ngày một cao hơn. Nghèo thay ñổi theo không gian: Thông qua ñịnh nghĩa này cũng chỉ cho chúng ta thấy sẽ không có chuẩn nghèo chung cho tất cả nước, vì nó phụ thuộc vào sự phát triển KT - XH và các yếu tố văn hóa của từng quốc gia, từng vùng.

- Tại hội nghị thượng ñỉnh thế giới về phát triển xã hội tổ chức tại Copenhagen, ðan Mạch năm 1995 ñã ñưa ra một ñịnh nghĩa cụ thể hơn về nghèo như sau: "Người nghèo là tất cả những ai mà thu nhập thấp hơn dưới Luan van 8 1 ñô la (USD) mỗi ngày cho mỗi người, số tiền ñược coi như ñủ mua những sản phẩm thiết yếu ñể tồn tại". - ðể ñánh giá rõ hơn mức ñộ nghèo, người ta chia nghèo thành 2 loại: nghèo tuyệt ñối và nghèo tương ñối. * Nghèo tuyệt ñối (nghèo thu nhập): là số tiền cần thiết ñể mua một số lương thực, thực phẩm ñáp ứng nhu cầu dinh dưỡng với lượng 2.300 kcalo/người/ngày. Mức nghèo tuyệt ñối là thước ño dễ lượng hóa ñể mô tả tình trạng ñói nghèo.

* Khái niệm nghèo tương ñối ñược Robert Mc Namara - nguyên Tổng giám ñốc WB ñịnh nghĩa "Nghèo ở mức ñộ tương ñối. là sống ở ranh giới ngoài cùng của tồn tại. Những người nghèo tương ñối là những người phải ñấu tranh ñể sinh tồn trong các thiếu thốn tồi tệ và trong tình trạng bỏ bê và mất phẩm cách vượt qua sức tưởng tượng mang dấu ấn của cảnh ngộ may mắn của giới trí thức chúng ta". Mức nghèo tuyệt ñối có phương pháp tính toán riêng nên ranh giới nghèo tuyệt ñối ñược xác lập cụ thể.

Ngược lại, ranh giới của nghèo tương ñối rất khó xác ñịnh bởi không có một tiêu chuẩn chung áp dụng. Nó phụ thuộc chủ yếu vào tình hình phát triển KT - XH của từng quốc gia và mức ñộ quan tâm, ñiều chỉnh của chính quốc gia ñó. Như vậy, nghèo tương ñối không chỉ bao hàm mức thu nhập và tiêu dùng thấp mà còn bao gồm cả mức hưởng thụ thấp về giáo dục, y tế và các lĩnh vực khác của sự phát triển con người. ðặc biệt, nghèo tương ñối còn ñề cập ñến "sự thiếu quyền lực và tiếng nói, cũng như tính chất dễ bị tổn thương và ñe dọa của người nghèo".

Trong những hoàn cảnh nhất ñịnh, họ không có tiếng nói chính trị, thậm chí còn bị tẩy chay sống biệt lập với xã hội. Các quan niệm về nghèo ñói nêu trên phản ánh 3 khía cạnh của người nghèo: i. Không ñược hưởng thụ những nhu cầu cơ bản ở mức tối thiểu dành Luan van 9 cho con người. Có mức sống thấp hơn mức sống trung bình của cộng ñồng dân cư.

Thiếu cơ hội lựa chọn, tham gia trong quá trình phát triển cộng ñồng. Một cách chung nhất thì nghèo ñói là tình trạng một bộ phận dân cư vì những lý do nào ñó không ñược hưởng và thoả mãn những nhu cầu mà xã hội thừa nhận tùy theo trình ñộ phát triển KT - XH và phong tục tập quán của chính xã hội ñó. Biểu hiện của việc không ñược hưởng và thoả mãn các nhu cầu cơ bản ñó, là tình trạng thiếu ăn, thiếu nước sinh hoạt, suy dinh dưỡng, mù chữ, bệnh tật, môi trường suy thoái, tuổi thọ trung bình thấp, ít ñược tiếp cận với các dịch vụ xã hội. Phương pháp tiếp cận và tiêu chí ñánh giá ñói nghèo - Phương pháp tiếp cận Chuẩn nghèo là thước ño mức sống của dân cư ñể phân biệt trong xã hội ai thuộc diện nghèo và ai không thuộc diện nghèo.

Trải qua hơn một thế kỷ, trên thế giới ñã hình thành 3 phương pháp tiếp cận chuẩn nghèo chủ yếu sau: Phương pháp dựa vào nhu cầu chi tiêu, Phương pháp dựa vào thu nhập thực tế, Phương pháp dựa vào ñánh giá của người dân. Trong 3 phương pháp trên thì 2 phương pháp ñầu ñược các quốc gia sử dụng khá phổ biến. - Tiêu chí ñánh giá ñói nghèo * Chỉ tiêu thu nhập Thu nhập bình quân theo ñầu người là một chỉ tiêu quan trọng phản ánh ñược quy mô, trình ñộ phát triển kinh tế và mức sống của người dân trong một nước. Hiện nay trên thế giới tồn tại hai phương pháp tính toán chủ yếu của WB.

- Phương pháp Atlas (phương pháp theo tỉ giá hối ñoái) WB phân ra làm 6 loại nước (là mức thu nhập năm 1990). Nước cực giàu: > 25. Nước khá Luan van 10 giàu: 10. Nước trung bình: 2.

Nước cực nghèo: < 500 USD/năm. Tuy nhiên, theo phương pháp trên, việc chuyển ñổi thường bị sai lệch không phản ánh ñược tính ngang giá của sức mua. Do ñó từ ñầu thập niên 90 của thế kỷ XX, Liên hợp quốc (LHQ) ñã ñề ra phương pháp tính bình quân thu nhập mỗi nước theo sức mua tương ñương (PPP). - Phương pháp sức mua tương ñương (PPP) ðây là phương pháp ñược sử dụng rộng rãi so sánh chỉ tiêu thu nhập bình quân ñầu người giữa các nước, nhằm ñưa ra chỉ tiêu ñịnh lượng so sánh giữa các nước bằng cách ñưa ñồng tiền của mỗi nước về một ñơn vị ño lường thống nhất ñồng USD.

WB sau nhiều cuộc ñiều tra trên toàn cầu ñã ñưa ra ngưỡng nghèo chung (theo PPP). ðối với các nước thu nhập thấp: < 1 USD/người/ngày. ðối với các nước thu nhập trung bình thấp: < 2 USD/người/ngày. * Tiêu chí dinh dưỡng Nhu cầu về dinh dưỡng là nhu cầu cơ bản và tối thiểu của con người ñể tồn tại, hoạt ñộng và tái tạo sức lao ñộng.

Chỉ tiêu cơ bản nhất về lượng dinh dưỡng ñưa vào cơ thể là lượng kcalo tiêu dùng hàng ngày. ðể xây dựng một ngưỡng nghèo cần phải xác ñịnh nhu cầu tiêu dùng của toàn bộ dân số. Lượng dinh dưỡng 2.100 kcalo mà tổ chức Y tế thế giới (WHO) ñưa ra dựa trên nhiều lần ñánh giá, kiểm nghiệm. Nghèo chịu tác ñộng của nhiều nhân tố nên chưa thể coi 3 phương pháp trên là căn cứ ñể ñánh giá mức ñộ giàu nghèo của một quốc gia.

Vì vậy, LHQ ñã sử dụng chỉ số nghèo khổ Human Poverty Index (HPI). Các tính HPI dành cho các nước ñang phát triển HPI -1 dựa vào chỉ số phát triển con người HDI. Luan van 11 Giá trị HPI càng cao thì mức ñộ nghèo khổ càng lớn và ngược lại. Giá trị HPI của một nước nói lên rằng sự nghèo khổ của con người ảnh hưởng lên bao nhiêu phần dân số nước ñó.

Hệ số GINI là thước ño ñược sử dụng rộng rãi trong nghiên cứu bất bình ñẳng về phân phối thu nhập, hệ số này lượng hoá ñược mức ñộ bất bình ñẳng về phân phối thu nhập, hệ số nhận giá trị biến thiên từ 0 ñến 1. Chỉ số này càng lớn mức ñộ bất bình ñẳng càng cao. Khái niệm và tiêu chí ñánh giá ñói nghèo ở Việt Nam a. Khái niệm về ñói nghèo ở Việt Nam Công cuộc xóa ñói, giảm nghèo ở nước ta bắt ñầu từ những năm ñầu thập kỷ 90 của thế kỷ trước.

Trong nhận thức của người Việt Nam khi ñề cập ñến ñói nghèo, mọi người ñều hiểu rằng ñó là tình trạng người dân cơm không ñủ ăn, áo không ñủ mặc, con cái không ñược học hành, ốm ñau không có tiền chữa bệnh, nhà cửa tạm bợ. Các tài liệu và các công trình nghiên cứu hầu hết các nhà nghiên cứu ñều thống nhất với ñịnh nghĩa chung do Ủy ban KT - XH Châu Á và Thái Bình Dương của LHQ (ESCAP) ñưa ra tại hội nghị Băng Cốc - Thái Lan năm 1993. Ngoài ñịnh nghĩa chung về ñói nghèo, nước ta còn sử dụng rộng rãi hai ñịnh nghĩa về cơ bản cũng ñều bắt nguồn từ WB. - Nghèo ñói lương thực, thực phẩm (tương ñương với nghèo tuyệt ñối, nghèo về thu nhập của WB).

* Chỉ số ñánh giá Dựa trên cách tiếp cận ñói nghèo trên, thước ño sử dụng phổ biến ñể ñánh giá nghèo khổ về thu nhập là ñếm số người dưới chuẩn nghèo. Gọi Luan van 12 là "chỉ số ñếm ñầu người" (HC - Headcount index). Từ ñó xác ñịnh tỉ lệ nghèo (tỷ lệ ñếm ñầu - HCR). Tỉ lệ nghèo ñược tính bằng tỉ lệ phần trăm của dân số.

Việc sử dụng chỉ số này là cần thiết ñể ñánh giá tình trạng nghèo và những thành công trong mục tiêu "giảm nghèo" của quốc gia. Khoảng cách nghèo là phần chênh lệch giữa mức chi tiêu của người nghèo với ngưỡng nghèo, tính bằng phần trăm so với ngưỡng nghèo. Khi so sánh các nhóm dân cư trong một nước, khoảng cách nghèo cho biết tính chất và mức ñộ của nghèo khổ khác nhau giữa các nhóm. Các tiêu chí ñánh giá ñói nghèo ở Việt Nam - Tiêu chí của Bộ lao ñộng - Thương binh và xã hội Căn cứ vào mức sống thực tế các ñịa phương, trình ñộ phát triển KT - XH, từ năm 1993 ñến nay Bộ Lð - TB&XH ñã 06 lần công bố tiêu chuẩn cụ thể cho hộ nghèo.

Các tiêu chí này thay ñổi theo thời gian ñiều tra cùng với sự thay ñổi mặt bằng thu nhập quốc gia. * Chuẩn nghèo giai ñoạn 2006 - 2010 ñược áp dụng theo Quyết ñịnh số 170/2005/Qð - TTg ngày 08 tháng 7 năm 2005 của Thủ tướng Chính phủ ban hành chuẩn nghèo áp dụng cho giai ñoạn 2006 - 2010 quy ñịnh những người có mức thu nhập sau ñược xếp vào nhóm hộ nghèo: - Thu nhập bình quân ñầu người ñối với khu vực nông thôn là dưới 200.000 ñồng/người/tháng. - Thu nhập bình quân ñầu người ñối với khu vực thành thị là dưới 260.000 ñồng/người/tháng.