MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Ngày nay, trong quá trình phát triển kinh tế đất nước gắn với hội nhập kinh tế quốc tế, bất cứ một tổ chức, doanh nghiệp nào, hoạt động tài chính và tự chủ tài chính là hoạt động then chốt chi phối đến mọi hoạt động khác trong tổ chức, cơ quan đó. Đối với các trường trung cấp công lập, thực hiện được tự chủ tài chính theo đúng bản chất sẽ giúp nâng cao chất lượng đào tạo, sử dụng hiệu quả và tiết kiệm nguồn ngân sách Nhà nước chi cho giáo dục nghề nghiệp. Tuy nhiên, để thực hiện tự chủ tài chính có hiệu quả tại các trường trung cấp công lập còn nhiều vấn đề đặt ra và cần có giải pháp thực hiện hiệu quả.
Công tác quản lý tài chính tại các đơn vị sự nghiệp công lập cần được tổ chức phù hợp với thực tiễn tại đơn vị sẽ góp phần quan trọng vào việc nâng cao hiệu quả các hoạt động thực hiện nhiệm vụ được giao tại các đơn vị sự nghiệp công lập. Trong lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp trình độ trung cấp, trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp hiện nay có 03 trường gồm Trường Trung cấp Thanh Bình, Trường Trung cấp Hồng Ngự, Trường Trung cấp Tháp Mười đây là các đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Sở Lao Động - Thương Binh và Xã Hội tỉnh Đồng Tháp, có chức năng đào tạo nguồn nhân lực trực tiếp cho sản xuất, kinh doanh, dịch vụ trình độ trung cấp, trình độ sơ cấp, dạy nghề ngắn hạn; thu, chi tài chính, đầu tư phát triển các điều kiện bảo đảm chất lượng đào tạo theo quy định của pháp luật; Liên doanh, liên kết với các tổ chức kinh tế, giáo dục, nghiên cứu khoa học trong nước và ngoài nước theo quy định của pháp luật nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, gắn với việc làm và thị trường lao động; Tổ chức triển khai các hoạt động nghiên cứu khoa học và công nghệ, hợp tác doanh nghiệp theo chiến lược và kế hoạch phát triển của nhà trường; bảo đảm chất lượng đào tạo của nhà trường; lựa chọn tổ chức kiểm định chất lượng giáo dục nghề nghiệp để đăng ký kiểm định; Sử dụng nguồn thu từ hoạt động đào tạo, khoa học, công nghệ, sản xuất, kinh doanh và dịch vụ để đầu tư xây dựng cơ sở vật chất của trường, chi cho các hoạt động đào tạo và bổ sung nguồn tài chính của trường theo quy định của pháp luật; Quyết định mức thu giá dịch vụ đào 1 tạo tương ứng với điều kiện bảo đảm chất lượng đào tạo đối với chương trình đào tạo chất lượng cao và các quy định về tự chủ tài chính đối với trường trung cấp theo quy định. Các đơn vị sử dụng chủ yếu sử dụng một phần nguồn kinh phí ngân sách Nhà nước cấp để thực hiện nhiệm vụ, Các Trường Trung cấp luôn nhận thức rõ vai trò và trách nhiệm của mình trong việc thực hiện nhiệm vụ chung của tỉnh Đồng Tháp và ngành Lao động - Thương binh và Xã hội. Thực hiện những quy định của luật và văn bản dưới luật trong công tác điều hành, quản lý tài chính, Ban Giám hiệu và lãnh đạo các bộ phận trực thuộc của các trường luôn nêu cao tinh thần sử dụng tiết kiệm, hiệu quả các nguồn kinh phí từ ngân sách nhà nước và các nguồn thu từ các hoạt động cung ứng dịch vụ giáo dục của đơn vị đồng thời đề ra các biện pháp kiểm soát nhằm phòng chống tham nhũng, lãng phí trong sử dụng tài sản công.
Để phát huy nguồn nội lực của xã hội Việt Nam, Đảng và Nhà nước thực hiện nhiều chủ trương, chính sách xã hội hóa giáo dục, trao nhiều quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm, nhất là quản lý tài chính. Hòa vào xu thế đó, các Trường Trung cấp đã xác định rõ phương hướng phát triển của từng đơn vị đó là: mở rộng quy mô hoạt động, tiến tới tự đảm bảo toàn bộ chi thường xuyên. Để phát triển theo phương hướng đã đặt ra, Ban Giám hiệu các trường cần có một lộ trình cụ thể trong sắp xếp, tổ chức nguồn nhân lực, cơ sở vật chất, hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính. Trong đó, tổ chức công tác kế toán cũng là một nội dung cần được chú trọng.
Qua nghiên cứu và công tác thực tế tại các Trường Trung cấp trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp cho thấy, công tác kế toán tại các đơn vị còn bộc lộ nhiều hạn chế, chưa phát huy một cách tốt nhất chức năng thông tin và kiểm tra, dẫn đến việc cung cấp thông tin cho yêu cầu quản lý chưa thực sự hiệu quả, nhận thấy tổ chức công tác kế toán tại các Trường Trung cấp cần phải hoàn thiện. Xuất phát từ nhận thức đó, tác giả chọn đề tài: “Hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tại các Trường Trung cấp trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp” để làm luận văn Thạc sĩ của mình. Qua bài viết này tác giả nêu lên và đóng góp một số ý kiến, một số suy nghĩ của mình trong việc công tác tổ chức kế toán của các trường. Luận văn sẽ tập trung nghiên cứu những vấn đề liên quan đến tổ chức công tác kế toán của các trường trung cấp công lập trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp, những khó khăn và thách thức của các đơn vị này 2 trong quá trình thực hiện cơ chế quản lý tài chính và công tác kế toán, từ đó đề xuất một số giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tại các trường trung cấp trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp.
Các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài Vấn đề tổ chức công tác kế toán tại các đơn vị sự nghiệp công lập gần đây được các nhà nghiên cứu đặc biệt quan tâm, nhiều công trình nghiên cứu đã được công bố như: * Các công trình nghiên cứu ngoài nước: Trên thế giới, lĩnh vực tổ chức công tác kế toán trong các đơn vị sự nghiệp, trên thế giới chỉ có một số ít tác giả nghiên cứu. Ba trong số các tác giả đó là Earl R.Kattelus đã cùng tham gia một số công trình và viết cuốn sách nổi tiếng với tiêu đề là “Kế toán Nhà nước và các tổ chức phi lợi nhuận”(Accounting for Governmental and Nonprofit Entities). Đây có thể coi là một công trình nghiên cứu khá công phu về các khía cạnh khác nhau hoạt động của các đơn vị HCSN nói chung. Các nội dung nghiên cứu trong cuốn sách bao gồm các nguyên tắc kế toán chung được chấp nhận, hướng dẫn cách thức ghi nhận các sự kiện, cách thức lập báo cáo tài chính cuối kỳ.
Nghiên cứu cũng đi sâu vào phân tích đặc thù hoạt động của một số lĩnh vực sự nghiệp đặc thù như tổ chức kế toán trong các trường học, bệnh viện, các đơn vị lực lượng vũ trang. * Các công trình nghiên cứu trong nước: Luận án Tiến sĩ Kinh tế: “Tổ chức kế toán ở các trường Đại học trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo” của tác giả Nguyễn Thị Minh Hường (2004), Trường Đại học Kinh tế Quốc dân. Trong công trình này tác giả đã trình bày những vấn đề lý luận cơ bản về tổ chức công tác kế toán nói chung áp dụng cho mọi đơn vị kế toán mà không đi vào tìm hiểu tổ chức công tác kế toán trong các đơn vị sự nghiệp. Các kiến nghị và giải pháp chủ yếu đề cập đến vấn đề quản lý tài chính chứ không đi sâu vào việc hoàn thiện tổ chức công tác kế toán ở các trường đại học.
Luận văn thạc sĩ: “Hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tại các trường đại học thuộc đại học Thái Nguyên”(2011) của tác giả Trần Thị Bích Thảo, Luận văn đã đề cập thực trạng tổ chức công tác kế toán tại các trường đại học thuộc đại học Thái Nguyên. Luận văn đã khái quát cơ sở lý thuyết của tổ chức công tác kế toán tại đơn 3 vị sự nghiệp có thu. Luận văn đã nêu ra thực trạng về các nội dung trong tổ chức công tác kế toán như: tổ chức bộ máy kế toán tại các đơn vị, tổ chức hệ thống chứng từ kế toán, hệ thống tài khoản kế toán, hệ thống sổ sách kế toán, hệ thống báo cáo kế toán và công tác tổ chức kiểm tra kế toán tại các trường đại học thuộc đại học Thái Nguyên và đề ra các giải pháp hoàn thiện. Tuy nhiên, luận văn chỉ mới chú trọng đưa ra thực trạng và đề ra các giải pháp trong nội dung công tác kế toán mà chưa chỉ ra thực trạng trong cơ chế quản lý tài chính tại các đơn vị được đề cập như: nhiệm vụ thu, nội dung chi, quy trình quản lý tài chính: công tác lập dự toán sử dụng kinh phí, chấp hành dự toán và quyết toán kinh phí đã sử dụng.
Luận văn thạc sĩ: “Hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tại các đơn vị trường Đại học và Cao đẳng trên địa bàn tỉnh Phú Yên” (2012) của tác giả Nguyễn Thị Tuyết Trinh. Trong nghiên cứu của luận văn này tác giả chủ yếu tập trung vào lý luận tổ chức công tác kế toán và hạch toán kế toán mà không đi sâu vào phân tích cơ chế quản lý và tự chủ tài chính đối với các đơn vị hành chính sự nghiệp công lập. Luận văn thạc sĩ: “Hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính và công tác kế toán đối với các bệnh viện công lập trực thuộc Sở Y tế Tp. Hồ Chí Minh” (2013) của tác giả Nguyễn Thị Thu Thảo.
Trong công trình này tác giả đã đề cập nghiên cứu chủ yếu được thực hiện đối với các đơn vị sự nghiệp trên địa bàn Tp. Hồ Chí Minh, chưa có luận văn hay công trình nào nghiên cứu về các giải pháp hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tại các trường Trung cấp công lập. Luận văn thạc sĩ: “Hoàn thiện tổ chức kế toán tại Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia - Sự thật”(2016) của tác giả Trần Phương Linh [11]. Luận văn đã khái quát được những vấn đề cơ bản trong tổ chức kế toán tại các đơn vị sự nghiệp có thu, chỉ ra thực trạng cơ chế quản lý tài chính, các nội dung trong tổ chức công tác kế toán tại “Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia - Sự thật” Tuy nhiên, về cơ sở lý thuyết, luận văn chưa đi sâu phân tích trong tổ chức bộ máy kế toán về đặc điểm lao động kế toán, xây dựng quy chế hoạt động của bộ máy kế toán, chưa chỉ ra những yêu cầu của tổ chức kế toán trong đơn vị sự nghiệp nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý.