Chương 1: Cơ sở lýluận chung về tổ chức công tác kế toán trong các đơn vị sự nghiệp công lập. Chương 2: Thực trạng tổ chức công tác kế toán tại Bảo hiểm xãhội tỉnh Thanh Hóa. Chương 3: Giải pháp nhằm hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tại Bảo hiểm xãhội tỉnh Thanh Hóa 4 Chương1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TRONG CÁC ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÔNG LẬP 1. Một số vấn đề lýluận về đơn vị sự nghiệp công lập 1.
Khái niệm đơn vị sự nghiệp công lập Đơn vị sự nghiệp công lập là đơn vị do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền thành lập, có tư cách pháp nhân, có con dấu vàtài khoản riêng. Các đơn vị sự nghiệp công lập hoạt động nhằm phục vụ công tác quản lý điều hành của Nhà nước hoặc cung cấp sản phẩm, dịch vụ công trong các ngành và lĩnh vực theo quy định của pháp luật phục vụ cho các nhu cầu, lợi ích chung thiết yếu, các quyền và nghĩa vụ cơ bản của tổ chức cánhân, đảm bảo công bằng trong phân phối vàkhả năng tiếp cận bình đẳng giữa mọi công dân nhất làcác dịch vụ cơ bản. Theo Tác giả Nghiêm Văn Lợi trong Giáo trình Quản trị tài chính đơn nh sự nghiệp thì đơn vị sự nghiệp công lập là “Đơn vị được Nhà vị hành chí nước thành lập để thực hiện các nhiệm vụ quản lý hành chính, đảm bảo an ninh quốc phòng, phát triển kinh tế xã hội. Các đơn vị này được Nhà nước cấp kinh phívàhoạt động theo nguyên tắc không bồi hoàn trực tiếp” [20].
Theo Điều 1 - Điểm 2 Nghị định số 16/2015/NĐ-CP ngày 14/02/2015 nh phủ về Quy định cơ chế tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập thì của Chí “Đơn vị sự nghiệp công lập do cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước thành lập theo quy định của pháp luật, có tư cách pháp nhân, cung cấp dịch vụ công phục vụ quản lý Nhà nước”[7]. Như vậy, đơn vị sự nghiệp công lập là đơn vị được Nhànước thành lập để thực hiện các nhiệm vụ quản lý hành chính, đảm bảo an ninh, quốc phòng, phát triển kinh tế xãhội. Các đơn vị này được Nhànước cấp kinh phívàhoạt động theo nguyên tắc không bồi hoàn trực tiếp. Đặc điểm đơn vị sự nghiệp công lập 5 Các đơn vị sự nghiệp công lập hoạt động trong nhiều lĩnh vực với các chức năng và nhiệm vụ khác nhau.
Tuy nhiên, các đơn vị sự nghiệp công lập có đặc điểm hoạt động chung là: Được quyết định thành lập bởi Nhànước để thực hiện nhiệm vụ chuyên môn hay quản lýnhất định vàhoạt động của các đơn vị này đều được duy trì vàtrang trải bằng nguồn NSNN làchủ yếu theo nguyên tắc không bồi hoàn trực tiếp. Mục đích hoạt động của các đơn vị SNCL làkhông vìlợi nhuận, chủ ch cộng đồng. yếu phục vụ lợi í Sản phẩm của các đơn vị SNCL làsản phẩm mang lại lợi ích chung có tí nh bền vững, lâu dài cho xãhội. Hoạt động của các đơn vị SNCL luôn gắn liền vàbị chi phối bởi các chương trình phát triển kinh tế - xãhội của Nhà nước.Phân loại đơn vị sự nghiệp công lập Tùy thuộc quan điểm, cách tiếp cận hoặc do các yêu cầu của quản lýnhà nước,… mà các đơn vị sự nghiệp công lập được phân chia theo các tiêu thức khác nhau [22].
Nếu phân loại theo lĩnh vực hoạt động: Đơn vị sự nghiệp công lập bao gồm: - Đơn vị sự nghiệp công lập hoạt động trong lĩnh vực giáo dục đào tạo bao gồm các cơ sở giáo dục công lập thuộc hệ thống giáo dục quốc dân như các trường mầm non, tiểu học, trung học, các trung tâm kỹ thuật tổng hợp hướng nghiệp, trường trung học chuyên nghiệp, trường cao đẳng, đại học, học viện, … - Đơn vị sự nghiệp công lập hoạt động trong lĩnh vực văn hóa thông tin nghệ thuật bao gồm các đoàn nghệ thuật, nhà văn hóa thông tin, bảo tàng, trung tâm thông tin triển lãm, thư viện công cộng, đài phát thanh, truyền hì nh, … - Đơn vị sự nghiệp công lập hoạt động trong lĩnh vực thể dục thể thao bao gồm trung tâm huấn luyện thể dục thể thao, các câu lạc bộ thể dục thể thao, … - Đơn vị sự nghiệp công lập hoạt động trong lĩnh vực kinh tế bao gồm 6 các viện tư vấn, thiết kế, quy hoạch đô thị, nông thôn; các trung tâm nghiên cứu khoa học vàứng dụng về nông, lâm, ngư nghiệp, giao thông, công nghiệp, địa chính,… - Đơn vị sự nghiệp công lập hoạt động trong lĩnh vực y tế bao gồm các cơ sở khám chữa bệnh như các bệnh viện, phòng khám, trung tâm y tế thuộc các Bộ, ngành và địa phương; cơ sở khám chữa bệnh thuộc các viện nghiên cứu, trường đào tạo y dược; các cơ sở điều dưỡng, phục hồi chức năng, các trung tâm truyền thông giáo dục sức khỏe,… b. Nếu phân loại theo quan điểm về thực hiện quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp công lập tại Nghị định nh phủ quy định các nguyên tắc, số 16/2015/NĐ-CP ngày 14/02/2015 của Chí quy định chung về cơ chế tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập trong các lĩnh vực: Giáo dục đào tạo; dạy nghề; y tế; văn hóa, thể thao vàdu lịch; thông tin truyền thông và báo chí ; khoa học và công nghệ; sự nghiệp kinh tế và sự nghiệp khác [7]. Căn cứ vào mức độ tự đảm bảo chi hoạt động từ nguồn thu sự nghiệp, các đơn vị sự nghiệp được chia thành: Đơn vị sự nghiệp công lập tự bảo đảm kinh phícho hoạt động thường xuyên: Là các đơn vị có nguồn thu từ hoạt động sự nghiệp luôn ổn định nên bảo đảm được toàn bộ chi phíhoạt động thường xuyên, NSNN không phải cấp kinh phícho hoạt động thường xuyên của đơn vị. Đơn vị sự nghiệp công lập tự bảo đảm một phần kinh phíhoạt động thường xuyên: Lànhững đơn vị có nguồn thu từ hoạt động sự nghiệp nhưng chưa tự trang trải toàn bộ chi phíhoạt động thường xuyên, ngân sách Nhà nước phải cấp một phần cho hoạt động thường xuyên của đơn vị.
Đơn vị sự nghiệp công lập do Nhànước bảo đảm toàn bộ chi phíhoạt động: Lànhững đơn vị sự nghiệp cónguồn thu sự nghiệp thấp hoặc không có nguồn thu, kinh phíhoạt động thường xuyên theo chức năng, nhiệm vụ do ngân sách Nhànước bảo đảm toàn bộ kinh phíhoạt động. 7 Để đảm bảo hiệu quả quản lý nhà nước thìcần cósự phân loại các đơn vị sự nghiệp công lập. Bởi, khi phân loại sẽ giúp Nhà nước nắm bắt được đặc điểm, lĩnh vực hoạt động, tí nh chất hoạt động vàmục đích hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập, từ đó xác định được những nhân tố ảnh hưởng đến tổ chức công tác kế toán trong đơn vị sự nghiệp công lập để có hướng kiểm soát, quản lý và điều chỉnh đối với các đơn vị này. Nội dung và cơ chế quản lý tài chính của đơn vị sự nghiệp công lập a.
Nội dung thu, nhiệm vụ chi của đơn vị sự nghiệp công lập * Nội dung thu: Các khoản kinh phínằm trong dự toán đã được duyệt của năm ngân sách trước nhưng chưa sử dụng được phép chuyển sang năm nay sử dụng tiếp. Nguồn kinh phícấp phát từ ngân sách Nhànước để thực hiện nhiệm vụ của đơn vị bao gồm nhiệm vụ thường xuyên và nhiệm vụ đột xuất, kể cả nguồn viện trợ của nước ngoài, đây lànguồn thu mang tính truyền thống và có vai trò quan trọng trong việc đảm bảo nguồn tài chí nh cho hoạt động của các đơn vị sự nghiệp, nguồn kinh phíngân sách Nhànước cấp bao gồm: Kinh phí đảm bảo hoạt động thường xuyên thực hiện chức năng, nhiệm vụ đối với đơn vị tự đảm bảo một phần chi phíhoạt động; kinh phíthực hiện chương trình đào tạo bồi dưỡng cán bộ, viên chức; kinh phíthực hiện các nhiệm vụ khoa học vàcông nghệ; kinh phíthực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia; kinh phíthực hiện các nhiệm vụ đột xuất được cấp có thẩm quyền giao; vốn đầu tư xây dựng cơ bản;. Phần để lại từ số thu phí, lệ phí cho đơn vị sử dụng theo quy định của Nhànước. Các khoản thu từ hoạt động sản xuất kinh doanh: Các đơn vị sự nghiệp được tận dụng cơ sở vật chất, nguồn nhân lực sẵn cóđể thực hiện cung cấp hàng hóa, dịch vụ theo quy định của pháp luật.
Các khoản thu từ nhận viện trợ, biếu tặng, các khoản thu khác không phải nộp ngân sách theo chế độ, đây lànhững khoản thu không thường xuyên, 8 nh trước được chí không dự tí nh xác nhưng có tác dụng hỗ trợ đơn vị trong quátrình thực hiện nhiệm vụ. Lãi được chia từ các hoạt động liên doanh liên kết, lãi tiền gửi ngân hàng. Các khoản huy động vốn từ các tổ chức tín dụng, vốn huy động từ các cá nhân phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh mà đơn vị được phép thực hiện. Nguồn vốn liên doanh liên kết của các tổ chức cánhân trong vàngoài nước theo quy định [7].
* Nhiệm vụ chi: Nhiệm vụ chi tại các đơn vị sự nghiệp công lập làcác khoản chi được quy định cụ thể phù hợp với loại hì nh, nhiệm vụ của từng đơn vị sự nghiệp công lập để đơn vị đạt được mục tiêu đã đặt ra. Chi thanh toán cá nhân: Tiền lương, tiền công, các khoản phụ cấp lương, học bổng học sinh, sinh viên, các khoản đóng góp vàcác khoản thanh toán khác cho cá nhân, tiền thưởng, phúc lợi tập thể,. Chi thanh toán về hàng hóa, dịch vụ: Thanh toán dịch vụ công cộng, vật tư văn phòng, thông tin tuyên truyền liên lạc, hội nghị, công tác phí, chi phíthuêmướn, chi đoàn ra, chi đoàn vào, sửa chữa tài sản phục vụ công tác chuyên môn vàduy tu, bảo dưỡng các công trình cơ sở hạ tầng từ kinh phí thường xuyên,. Chi nghiệp vụ chuyên môn: Chi mua hàng hoá, vật tư dùng cho chuyên môn của từng ngành; trang thiết bị kỹ thuật chuyên dụng; chi mua, in ấn, phô tôtài liệu chỉ dùng cho chuyên môn của ngành; đồng phục, trang phục, bảo hộ lao động; sách, tài liệu, chế độ dùng cho công tác chuyên môn của ngành.
Các khoản chi thường xuyên khác. Các khoản chi phục vụ cho công tác thu phívàlệ phí theo quy định. Chi thực hiện chương trình đào tạo bồi dưỡng cán bộ, viên chức. Chi thực hiện các nhiệm vụ khoa học vàcông nghệ.
Chi thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia. 9 Chi thực hiện các nhiệm vụ đột xuất được cấp cóthẩm quyền giao. Chi thực hiện các nhiệm vụ do Nhànước đặt hàng theo khung giádo Nhànước quy định. Chi thực hiện tinh giản biên chế theo chế độ do Nhànước quy định.