CHƯƠNG 1: CHUNG CÔNG quát về thi công và thi công xây dựng 1. Khái niệm về thi công và quản lý thi công xây dựng công trình -T - 1. Đ và ảnh hưởng của nó đến công tác quản lý thi công trường học, bệnh viện,. N - 4 đồng với CĐT, loại trừ trường hợp khối lượng phát sinh ngoài hợp đồng và những nguyên nhân khách quan khác làm tăng chi phí trong quá trình thi công và khó khăn trong quá trình thanh toán với chủ đầu tư S được C : yếu tố đầu vào, cũng như khai thác sử dụng công trình.
Vì vậy nhà thầu cần nghiên cứu, xem xét kỹ lưỡng điều kiện địa lý, tự nhiên, kinh tế xã hội tại địa điểm xây dựng công trình để đưa ra biện pháp thi công hợp lý, giảm thiểu tối đa chi phí do ảnh hưởng của các điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội. 5 - dựng được thực hiện theo một đơn đặt hàng của Chủ đầu tư (CĐT) thông qua đấu thầu, do vậy mang tính chất đơn chiếc, riêng lẻ, đòi hỏi công tác quản lý thi công phải luôn được hoàn thiện, sáng tạo để phù hợp với từng dự án tại các địa điểm thi công cụ thể. Đặc điểm này ảnh hưởng nhiều đến công tác quản lý thi công xây dựng công trình. Cụ thể như sau: Vốn đầu tư xây dựng của CĐT và vốn sản xuất của các tổ chức xây dựng thường bị ứ đọng lâu tại công trình, thanh toán, giải ngân vốn đầu tư gặp nhiều khó khăn, bị kéo dài, thời gian xây dựng kéo dài.
- - Sản xuất xây dựng thiếu tính ổn định, có tính lưu động cao: Khác với nhiều ngành khác máy móc, thiết bị và nhân lực thường cố định tại nơi sản xuất sản phẩm, hoặc cố định theo các khâu sản xuất, trong hoạt động xây dựng, nhân lực và máy móc trang thiết bị luôn phải di chuyển từ công trường này đến công trường khác. Do quá trình thi công xây dựng biến động, lực lượng lao động, thiết bị thi công, phục vụ thi công, vật tư kỹ thuật… luôn phải di chuyển địa điểm làm cho việc tổ chức xây dựng không ổn định. Dẫn tới công tác quản lý thi công gặp nhiều khó khăn về quản lý và sử dụng nhân lực để đạt được hiệu quả cao nhất. - Dự án xây dựng đòi hỏi nhiều lực lượng cùng hợp tác để tham gia thực hiện: 6 Dự án xây dựng nói chung có liên quan đến nhiều ngành, vùng địa phương.
Do vậy cần phải có sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ giữa các bên tham gia vào dự án xây dựng từ quá trình chuẩn bị dự án, chuẩn bị xây dựng cũng như quá trình thi công xây dựng [5]. hi công Có nhiều phương pháp quản lý khác nhau, tùy theo chỗ đứng, tùy theo mục tiêu nghiên cứu, người ta có thể phân loại phương pháp quản lý theo nhiều cách khác nhau. - Tính rộng rãi trong lựa chọn phương pháp: Quá trình phát triển của quản lý dự án thi công thực ra là một quy trình kế thừa, nghiên cứu, sáng tạo và ứng dụng lý luận vào phương pháp quản lý. Lý luận quản lý phát triển đến nay đã hình thành nên phương pháp quản lý hiện đại, nghĩa là phương pháp quản lý tổng hợp.
phương pháp quản lý hiện đại hóa có tính khoa học, tính tổng hợp và tính hệ thống, có thể thích hợp được với nhu cầu của quản lý dự án thi công. Tính tổng hợp được đề cập đến ở đây bao gồm hai tầng ý nghĩa: Thứ nhất, một phương pháp quản lý có thể ứng dụng vào nhiều chuyên ngành khác nhau, thậm chí trong toàn bộ công tác quản lý. Thứ hai, một lĩnh vực quản lý có thể vận dụng tổng hợp các phương pháp quản lý hiện đại hóa để chúng bổ sung cho nhau và phát huy được chức năng tổng thể của hệ thống đồng bộ. Tính hệ thống được nhắc đến ở đây là chỉ các phương pháp quản lý khoa học kết hợp với nhau hình thành nên một hệ thống lớn, các phương pháp quản lý trong hoạt động quản lý cụ thể hình thành nên một hệ thống con.
Hệ thống lớn và hệ thống con đều được hình thành từ rất nhiều phương pháp quản lý hiện đại hóa, đồng thời có liên hệ với nhau và hỗ trợ 7 nhau. - Phương pháp quản lý thi công là để phục vụ cho nhu cầu khống chế mục tiêu của dự án: Việc khống chế mục tiêu dự án thi công tập trung vào 4 nội dung lớn: đó là mục tiêu tiến độ, chất lượng, an toàn lao động và quản lý môi trường. Mỗi một nội dung khống chế mục tiêu lại có một phương pháp hệ thống chuyên ngành riêng. Nói cách khác, một số phương pháp sẽ thích hợp và có hiệu quả đặc biệt đối với việc khống chế một mục tiêu nào đó, trong khi đó một số phương pháp khác lại không thích hợp cho việc khống chế mục tiêu này.
Tuy nhiên, một số phương pháp do có tính tổng hợp nên có thể nằm trong quản lý hoạt động thích hợp với việc khống chế tất cả các loại mục tiêu. Khi tiến hành khống chế đối với một mục tiêu nào đó, trước tiên chúng ta phải lựa chọn được hệ thống phương pháp thích hợp. - Phương pháp quản lý thi công có liên quan chặt chẽ với phương pháp quản lý của các doanh nghiệp xây dựng, là hệ thống phương pháp được lựa chọn để phục vụ cho nhu cầu hoạt động thi công, sản xuất và kinh doanh của doanh nghiệp xây dựng: Công việc chính của các doanh nghiệp xây dựng là hoàn thành nhiệm vụ n quan hệ mật thiết với phương pháp quản lý dự án thi công. Nhưng điều này không có nghĩa là tất cả các phương pháp quản lý kinh doanh của doanh nghiệp xây dựng đều thích hợp với qu thi công.
Vì vậy, xét về mặt phương pháp quản lý, nó vừa là mối quan hệ giữa hệ thống mẹ và hệ thống con, vừa là sự giao thoa giữa các hệ thống khác nhau. Giữa phương pháp quản lý dự án và phương pháp quản lý doanh nghiệp thi công thường có một bộ phận kết nối, chỉ có bộ phận này mới biểu thị được tính liên quan giữa hai hệ thống. (2) Phân loại phương pháp quản lý thi công - Dựa vào mục tiêu quản lý: 8 Phương pháp quản lý thi công được chia thành: phương pháp quản lý tiến độ, phương pháp quản lý chất lượng, phương pháp quản lý an toàn, phương pháp quản lý môi trường v.v… - Dựa vào tính chất đo lường của phương pháp quản lý: Phương pháp quản lý thi công được chia thành: phương pháp định tính, phương pháp định lượng và phương pháp quản lý tổng hợp. - Dựa vào tính chất chuyên ngành của phương pháp quản lý: Phương pháp quản lý thi công được chia thành: phương pháp quản lý hành chính, phương pháp quản lý kinh tế, phương pháp quản lý kỹ thuật và phương pháp quản lý pháp luật.
(3) Ứng dụng phương pháp quản lý thi công Muốn ứng dụng thành công một phương pháp quản lý nào đó cần phải có các bước ứng dụng hợp lý cụ thể được mô tả như sau: - Nghiên cứu nhiệm vụ quản lý, xác định rõ yêu cầu chuyên ngành của nó và mục đích ứng dụng phương pháp quản lý. - Điều tra môi trường đang tiến hành quản lý để cung cấp cơ sở quyết sách cho việc lựa chọn phương pháp quản lý. - Lựa chọn phương pháp quản lý thích hợp và mang tính khả thi Phương pháp được lựa chọn cần phải hợp với nhu cầu chuyên ngành, có thể thực hiện được mục tiêu và nhiệm vụ quản lý và là phương pháp mà điều kiện cho phép. - Tiến hành phân tích đối với vấn đề có thể gặp phải trong quá trình ứng dụng phương pháp được lựa chọn, tìm ra điểm mấu chốt và vạch ra biện pháp bảo đảm.
- Tăng cường việc khống chế một cách linh hoạt trong quá trình thực thi phương pháp được lựa chọn này, giải quyết mâu thuẫn, giúp cho phương pháp quản lý có được hiệu quả thực sự. - Sau khi kết thúc quá trình ứng dụng phải tiến hành tổng kết để nâng cao trình độ ứng dụng phương pháp quản lý. 9 *Sau đây là một số phương pháp điển hình thường được ứng dụng trong quản lý thi công: Phương pháp quản lý thi công theo sơ đồ ngang: Sơ đồ ngang là một kỹ thuật lập và quản lý thi công mà trong đó tập hợp tất cả các công việc và thời gian hoàn thành chúng được đưa lên bản tiến độ với hàng ngang là thời gian, hàng dọc là tên công việc. Mỗi công việc được thể hiện bằng một đường gạch ngang theo trục thời gian biểu thị thời gian hoàn thành công việc đó sơ đồ ngang được thể hiện theo hình 1.1 dưới đây; Quản lý thi công theo sơ đồ ngang là phương pháp phổ biến nhất và được dùng nhiều nhất trong các dự án nói chung và các công trình xây dựng nói riêng bởi vì cách thể hiện tiến độ thời gian qua các đường ngang dễ thực hiện, làm cho bảng tiến độ dễ đọc và dễ hiểu.
Để thiết lập một sơ đồ ngang thì cần liệt kê các công việc phải thực hiện và dự đoán khoảng thời gian yêu cầu để hoàn thành từng công việc cụ thể. Thời gian bắt đầu và kết thúc công việc phải được chỉ rõ ràng. Thời gian Công việc 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 A B C D Hình 1.1 Tiến độ thực hiện dự án theo sơ đồ ngang Trong quá trình thực hiện dự án đầu tư xây dựng thì một sơ đồ ngang có thể sử dụng để kiểm soát tiến độ tổng thể của dự án cũng như tiến độ thi công trên công 10 trường bằng cách vẽ thêm một đường ngang thể hiện thực tế thi công phía dưới đường ngang đã được dự định trong kế hoạch. Tuy vậy phương pháp lập tiến độ theo sơ đồ ngang không thể hiện được mối liên hệ giữa các công tác, không ghi rõ qui trình công nghệ và thường chỉ áp dụng cho những phương án có qui mô nhỏ, không phức tạp.
Phương pháp quản lý thi công bằng sơ đồ xiên: Sơ đồ xiên là một kỹ thuật lập và quản lý thi công mà trong đó người ta biểu diển tiến độ thi công cả về thời gian và không gian. Kết quả biểu diễn mối quan hệ công việc phát triển theo hai hướng không gian và thời gian tạo thành những đường xiên. Thể hiện tiến độ thi công bằng sơ đồ xiên rất thích hợp cho phương án tổ chức sản xuất xây dựng dây chuyền. Nó bảo đảm tính nhịp nhàng, liên tục của thi công.