Luận văn thạc sĩ về hoàn thiện pháp luật về mua lại và sáp nhập ngân hàng ở Việt Nam

Luận văn thạc sĩ VNU LS phân tích hoàn thiện pháp luật về mua lại và sáp nhập ngân hàng tại Việt Nam, đề xuất giải pháp cải cách hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Hiền
• Người hướng dẫn: PGS. Đinh Dũng Sỹ
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Kinh Tế
• Đề tài: Hoàn thiện pháp luật về mua lại và sáp nhập, hợp nhất ngân hàng ở Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ HOẠT ĐỘNG MUA LẠI VÀ SÁP NHẬP, HỢP NHẤT NGÂN HÀNG
• 1.1. Hoạt động mua lại và sáp nhập, hợp nhất
• 1.2. Các hình thức mua lại, sáp nhập và hợp nhất
• 1.3. Các phương thức thực hiện sáp nhập, hợp nhất và mua lại ngân hàng
• 1.4. Nội dung của quá trình mua lại, sáp nhập và hợp nhất ngân hàng
• 1.5. Lợi ích và hạn chế của hoạt động sáp nhập, hợp nhất và mua lại ngân hàng
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LÝ HOẠT ĐỘNG MUA LẠI VÀ SÁP NHẬP, HỢP NHẤT NGÂN HÀNG Ở VIỆT NAM
• 2.1. Thực trạng và xu hướng mua lại, sáp nhập và hợp nhất ngân hàng
• 2.2. Thực trạng và xu hướng mua lại, sáp nhập và hợp nhất ngân hàng trên thế giới
• 2.3. Thực trạng và xu hướng sáp nhập, hợp nhất và mua lại các ngân hàng tại Việt Nam
• 2.4. Thực trạng pháp lý của Việt Nam điều chỉnh hoạt động mua lại và sáp nhập, hợp nhất ngân hàng
• 2.5. Thực trạng pháp lý của Việt Nam điều chỉnh hoạt động mua lại và sáp nhập, hợp nhất với tư cách là một doanh nghiệp
• 2.6. Quy định đặc thù cho hoạt động mua lại và sáp nhập, hợp nhất ngân hàng tại Việt Nam
• 2.7. Kinh nghiệm của pháp luật Mỹ và Hàn Quốc về mua lại, sáp nhập và hợp nhất ngân hàng
• 2.7.1. Mua lại, sáp nhập và hợp nhất ngân hàng theo quy định của pháp luật Mỹ
• 2.7.2. Pháp luật điều chỉnh hoạt động mua lại và sáp nhập ngân hàng tại Hàn Quốc
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ MUA LẠI VÀ SÁP NHẬP, HỢP NHẤT NGÂN HÀNG Ở VIỆT NAM
• 3.1. Sự cần thiết phải tiếp tục xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ điều chỉnh hoạt động mua lại và sáp nhập, hợp nhất các ngân hàng ở Việt Nam
• 3.2. Xuất phát từ vai trò của Ngân hàng đối với nền kinh tế
• 3.3. Xuất phát từ thực trạng yếu kém của hệ thống các Ngân hàng thương mại ở Việt Nam hiện nay
• 3.4. Những cơ hội và thách thức của hệ thống ngân hàng Việt Nam trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế
• 3.5. Ngân hàng nhỏ khó đứng vững trước xu thế hội nhập
• 3.6. Khoảng trống pháp lý trong hoạt động mua lại, sáp nhập và hợp nhất các ngân hàng tại Việt Nam hiện nay
• 3.7. Hoàn thiện cơ sở pháp lý cho hoạt động mua lại và sáp nhập, hợp nhất ngân hàng
• 3.8. Cần làm rõ khái niệm về M&A phù hợp với thông lệ quốc tế và thích hợp với điều kiện của Việt Nam
• 3.9. Chuẩn hóa, xây dựng nội dung quy định hoạt động sáp nhập, hợp nhất, mua bán và phá sản ngân hàng bổ sung vào Luật các TCTD
• 3.10. Xây dựng, hoàn thiện và ban hành Thông tư thay thế Thông tư số 04/2010/TT-NHNN ngày 11 tháng 02 năm 2010 của Ngân hàng Nhà nước
• 3.11. Cần có các quy định cụ thể về định giá tài sản khi M&A
• 3.12. Cần minh bạch và công khai thông tin tài chính của các tổ chức tín dụng
• 3.13. Cần có văn bản hướng dẫn về quy trình, thủ tục mua bán và sáp nhập
• 3.14. Cần hướng dẫn chi tiết về thủ tục sau hợp nhất và sáp nhập để bảo vệ quyền lợi của các cổ đông
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về pháp luật M A ngân hàng tại Việt Nam

Hoạt động mua lại và sáp nhập (M&A) ngân hàng tại Việt Nam đã trở thành một phần quan trọng trong quá trình phát triển của hệ thống tài chính. M&A không chỉ giúp củng cố vị thế của các ngân hàng mà còn tạo ra một môi trường cạnh tranh lành mạnh hơn. Tuy nhiên, pháp luật hiện hành vẫn còn nhiều hạn chế, cần được hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

1.1. Khái niệm và vai trò của M A ngân hàng

M&A ngân hàng là quá trình mà một ngân hàng mua lại hoặc sáp nhập với một ngân hàng khác. Hoạt động này không chỉ giúp tăng cường quy mô và sức mạnh tài chính mà còn tạo ra những cơ hội mới cho sự phát triển bền vững.

1.2. Lịch sử phát triển của M A ngân hàng tại Việt Nam

Từ những năm đầu của thế kỷ 21, hoạt động M&A ngân hàng tại Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể. Tuy nhiên, sự phát triển này vẫn còn chậm so với các nước trong khu vực, đòi hỏi sự can thiệp của pháp luật để thúc đẩy.

II. Vấn đề và thách thức trong pháp luật M A ngân hàng

Mặc dù M&A ngân hàng mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng tồn tại nhiều thách thức lớn. Các quy định pháp lý hiện tại chưa đủ mạnh để bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan, dẫn đến nhiều rủi ro trong quá trình thực hiện.

2.1. Những rủi ro trong M A ngân hàng

Rủi ro trong M&A ngân hàng có thể đến từ nhiều yếu tố như định giá không chính xác, thiếu minh bạch trong thông tin tài chính, và sự không đồng thuận giữa các bên tham gia.

2.2. Thiếu hụt quy định pháp lý rõ ràng

Pháp luật hiện hành về M&A ngân hàng còn thiếu sót, không có những quy định cụ thể về quy trình và thủ tục, dẫn đến sự lúng túng trong thực hiện các thương vụ M&A.

III. Phương pháp hoàn thiện pháp luật về M A ngân hàng

Để hoàn thiện pháp luật về M&A ngân hàng, cần có những giải pháp cụ thể nhằm tăng cường tính minh bạch và bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan. Các quy định cần được cập nhật và điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn.

3.1. Cần có quy định rõ ràng về định giá tài sản

Định giá tài sản là một trong những yếu tố quan trọng trong M&A. Cần có các quy định cụ thể để đảm bảo tính chính xác và công bằng trong quá trình định giá.

3.2. Tăng cường minh bạch thông tin tài chính

Minh bạch thông tin tài chính là yếu tố then chốt để giảm thiểu rủi ro trong M&A. Cần có các quy định yêu cầu các ngân hàng công khai thông tin tài chính một cách đầy đủ và kịp thời.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về M A ngân hàng

Nghiên cứu về M&A ngân hàng tại Việt Nam đã chỉ ra rằng, việc áp dụng các quy định pháp lý hợp lý có thể giúp tăng cường hiệu quả của các thương vụ M&A. Các ngân hàng cần học hỏi từ những kinh nghiệm thành công và thất bại trong quá khứ.

4.1. Các trường hợp thành công trong M A ngân hàng

Một số thương vụ M&A thành công đã giúp các ngân hàng củng cố vị thế và mở rộng thị phần. Những bài học từ các thương vụ này cần được nghiên cứu và áp dụng rộng rãi.

4.2. Kết quả nghiên cứu và khuyến nghị

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng, việc hoàn thiện pháp luật về M&A ngân hàng không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của các bên mà còn thúc đẩy sự phát triển bền vững của hệ thống ngân hàng Việt Nam.

V. Kết luận và tương lai của M A ngân hàng tại Việt Nam

Hoạt động M&A ngân hàng tại Việt Nam đang đứng trước nhiều cơ hội và thách thức. Việc hoàn thiện pháp luật sẽ là yếu tố quyết định cho sự phát triển bền vững của ngành ngân hàng trong tương lai.

5.1. Tương lai của M A ngân hàng tại Việt Nam

Với xu hướng hội nhập kinh tế quốc tế, M&A ngân hàng sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ. Cần có những chính sách hỗ trợ để thúc đẩy hoạt động này.

5.2. Những khuyến nghị cho các nhà quản lý

Các nhà quản lý cần xem xét và điều chỉnh các quy định pháp lý để tạo ra một môi trường thuận lợi cho hoạt động M&A ngân hàng, từ đó nâng cao sức cạnh tranh của hệ thống ngân hàng Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung chính đƣợc trình bày gồm 03 chƣơng với các nội dung cụ thể nhƣ sau: Chƣơng 1: Tổng quan về hoạt động mua bán và sáp nhập, hợp nhất ngân hàng Chƣơng 2: Thực trạng pháp lý về hoạt động mua lại và sáp nhập, hợp nhất ngân hàng ở Việt Nam Chƣơng 3: Hoàn thiện pháp luật về mua lại và sáp nhập, hợp nhất ngân hàng ở Việt Nam 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ HOẠT ĐỘNG MUA LẠI VÀ SÁP NHẬP, HỢP NHẤT NGÂN HÀNG 1. Hoạt động mua lại và sáp nhập, hợp nhất 1. Khái niệm Mua lại, sáp nhập hay hợp nhất có tên tiếng anh là Mergers and Acquisitions (gọi tắt là M&A). Cụm từ tiếng Anh này đƣợc dịch ra nghĩa tiếng Việt là “sáp nhập và mua bán” hoặc “mua lại và sáp nhập” [27], “mua bán và sáp nhập” [35], hay “thâu tóm và hợp nhất” [8], để chỉ hoạt động sáp nhập, hợp nhất, mua bán doanh nghiệp.

Thuật ngữ chƣa đồng nhất này mới xuất hiện ở Việt Nam từ những năm 1990, tuy nhiên đối với thế giới nó có một lịch sử ra đời khá lâu dài, tồn tại và phát triển mạnh mẽ cho đến ngày nay. Theo quan điểm của Andrew J.Sherman và Milledge A.Hart [4], hoạt động mua bán và sáp nhập sẽ bao gồm hoạt động sáp nhập/hợp nhất và hoạt động mua lại/thâu tóm. Từ điển Oxford (2012), “hoạt động sáp nhập là sự kết hợp của hai tổ chức, đặc biệt là các công ty, doanh nghiệp thành một tổ chức, trong khi hoạt động mua lại là việc một công ty tiến hành mua một phần doanh nghiệp khác và nhận được tài sản của đối tượng đó”[60]. Bách khoa toàn thƣ – Encyclopedia, EB (2012) lại cho rằng “việc sáp nhập có thể được thực hiện bởi một công ty, thực hiện mua tài sản hoặc cổ phần của công ty khác bằng tiền mặt hoặc cổ phiếu”[93].

Gaughan (2011) [74] định nghĩa “việc sáp nhập là một sự kết hợp của hai công ty trong đó chỉ có một công ty tồn tại và các công ty còn lại chấm dứt sự tồn tại”.Sherman xem xét “sáp nhập là một sự kết hợp của hai tổ chức có sự tương đồng với nhau, trong khi đó mua lại là một quá trình một công ty nhỏ hơn bị một công ty lớn hơn thâu tóm, chi phối”[4].Scott (2003) [72] cũng đề cập tới thuật ngữ mua bán và sáp nhập, cụ thể: “Sáp nhập hay hợp nhất công ty là khái niệm để chỉ hai hoặc một số công ty cùng thỏa thuận chia sẻ tài sản, thị phần, thương hiệu với nhau để hình thành một công ty hoàn toàn mới, với tên gọi mới (có thể gộp tên của hai công ty 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] cũ), trong khi đó chấm dứt sự tồn tại của các công ty cũ”. “Mua lại được hiểu là việc một công ty mua lại hoặc thôn tính một công ty khác và không hình thành nên một pháp nhân mới. Mua lại xảy ra khi công ty mua lại giành được quyền kiểm soát công ty mục tiêu. Đó có thể là quyền kiểm soát cổ phiếu của công ty mục tiêu, hoặc dành được quyền kinh doanh hoặc tài sản của công ty mục tiêu”.

Các quan điểm về M&A trên thế giới có thể tồn tại những khác biệt nhất định nhƣng vẫn có những điểm chung về nội dung, cụ thể: Sáp nhập là hình thức kết hợp của hai hay nhiều tổ chức để lập nên một tổ chức mới có quy mô lớn hơn. Kết quả của sự sáp nhập này là còn lại một công ty (công ty nhận sáp nhập), vẫn giữ đƣợc tên tuổi và đặc thù của mình, công ty còn lại (công ty bị sáp nhập) ngƣng tồn tại hoặc trở thành công ty con của công ty nhận sáp nhập. Hợp nhất là việc cộng dồn tất cả tài sản, quyền lợi và nghĩa vụ của hai hoặc nhiều hơn hai công ty lại với nhau để hình thành nên một công ty mới. Công ty mới sẽ thừa hƣởng toàn bộ tài sản, quyền lợi và nghĩa vụ của các công ty tham gia hợp nhất, đồng thời sau hợp nhất, các công ty tham gia hợp nhất sẽ chấm dứt hoàn toàn sự tồn tại của từng thực thể trƣớc đó.

Mua lại là hành động giao dịch nhằm trở thành chủ sở hữu của một tài sản nhất định. Công ty mua lại gọi là công ty đi mua, công ty đƣợc mua lại gọi là công ty mục tiêu. Sau khi mua lại, công ty mục tiêu trở thành tài sản của công ty mua lại (tài sản tham gia mua cổ phần, gom cổ phiếu trên thị trƣờng để giành quyền sở hữu, mua lại tài sản công ty…). Tại Việt Nam, hoạt động mua lại, sáp nhập và hợp nhất đƣợc quy định trong một số văn bản Luật cụ thể nhƣ sau: Theo Luật Doanh nghiệp năm 2014, khái niệm sáp nhập, hợp nhất đƣợc định nghĩa nhƣ sau [47]: Sáp nhập doanh nghiệp là “Một hoặc một số công ty (sau đây gọi là công ty bị sáp nhập) có thể sáp nhập vào một công ty khác (sau đây gọi là công ty nhận sáp nhập) bằng cách chuyển toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp sang công ty nhận sáp nhập, đồng thời chấm dứt sự tồn tại của công ty bị sáp nhập”.

9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Hợp nhất doanh nghiệp là “Hai hoặc một số công ty (sau đây gọi là công ty bị hợp nhất) có thể hợp nhất thành một công ty mới (sau đây gọi là công ty hợp nhất), đồng thời chấm dứt tồn tại của các công ty bị hợp nhất”. Luật Doanh nghiệp năm 2005 quy định việc hợp nhất, chia, tách, sáp nhập chỉ áp dụng đối với các công ty cùng loại. Quy định nêu trên đã không còn phù hợp với thực tế, làm hạn chế và cản trở việc tổ chức lại hay mở rộng kinh doanh theo cách thức hợp nhất, chia, tách, sáp nhập công ty, làm giảm cơ hội đầu tƣ của doanh nghiệp. Do vậy, Luật Doanh nghiệp năm 2014 đã cho phép các công ty khác loại hình có thể hợp nhất, chia, tách, sáp nhập.

Tuy nhiên, cũng nhƣ Luật Doanh nghiệp 2005, Luật năm 2014 không nhắc đến khái niệm mua lại doanh nghiệp. Tại Điều 17 Luật cạnh tranh năm 2004 các khái niệm này đƣợc định nghĩa nhƣ sau [48]: Sáp nhập doanh nghiệp là việc một hoặc một số doanh nghiệp chuyển toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp của mình sang một doanh nghiệp khác, đồng thời chấm dứt sự tồn tại của doanh nghiệp bị sáp nhập. Hợp nhất doanh nghiệp là việc hai hay nhiều doanh nghiệp chuyển toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp của mình để hình thành một doanh nghiệp mới, đồng thời chấm dứt sự tồn tại của doanh nghiệp bị sáp nhập. Mua lại doanh nghiệp là việc một doanh nghiệp mua toàn bộ hoặc một phần tài sản của doanh nghiệp khác đủ để kiểm soát, chi phối toàn bộ hoặc một ngành nghề của doanh nghiệp bị mua lại.

Theo Quyết định số 241/1998/QĐ-NHNN ngày 15/7/1998 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nƣớc ban hành Quy chế sáp nhập, hợp nhất, mua lại các ngân hàng TMCP, Công ty Tài chính cổ phần Việt Nam (gọi tắt là TCTD cổ phần) nhằm tạo cơ sở pháp lý để các TCTD cổ phần thực hiện trong quá trình củng cố, sắp xếp lại quy định [39]: Sáp nhập là việc một hoặc một số TCTD cổ phần được nhập (gọi là TCTD cổ phần được sáp nhập) vào một TCTD cổ phần khác (gọi là TCTD sáp nhập). Sau khi sáp nhập, toàn bộ hoạt động của TCTD được sáp nhập chấm dứt hoạt động, toàn bộ các quyền và nghĩa vụ trong hoạt động của TCTD cổ phần được sáp nhập (bao gồm tiền gửi, tiền vay, các khoản đầu tư, cho vay, công nợ các khoản phải thu phải trả…) 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] được chuyển giao cho TCTD cổ phần sáp nhập thực hiện. Việc giải quyết quyền lợi, nghĩa vụ và trách nhiệm của các cổ đông của TCTD cổ phần được sáp nhập do các TCTD cổ phần tự thỏa thuận. Hợp nhất là việc hai hay nhiều TCTD cổ phần hợp nhất với nhau (gọi là TCTD cổ phần xin hợp nhất) thành một TCTD cổ phần mới (gọi là TCTD cổ phần hợp nhất).

Sau khi hợp nhất, toàn bộ hoạt động của các TCTD cổ phần xin hợp nhất đƣợc nhập vào TCTD cổ phần hợp nhất và các TCTD cổ phần xin hợp nhất chấm dứt hoạt động; toàn bộ các quyền và nghĩa vụ trong hoạt động của các TCTD cổ phần xin hợp nhất (bao gồm tiền gửi, tiền vay, các khoản đầu tƣ, cho vay, công nợ, các khoản phải thu phải…) đƣợc chuyển giao cho TCTD cổ phần hợp nhất thực hiện. Việc giải quyết quyền lợi, nghĩa vụ và trách nhiệm của các cổ đông TCTD cổ phần xin hợp nhất do các TCTD cổ phần tự thỏa thuận. Thông tƣ 04/2010/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nƣớc ban hành lại có cách định nghĩa khác về hoạt động sáp nhập, hợp nhất, mua lại ngân hàng, cụ thể [40]: Sáp nhập tổ chức tín dụng là hình thức một hoặc một số tổ chức tín dụng (sau đây gọi là tổ chức tín dụng bị sáp nhập) sáp nhập vào một tổ chức tín dụng khác (sau đây gọi là tổ chức tín dụng nhận sáp nhập) bằng cách chuyển toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp sang tổ chức tín dụng nhận sáp nhập, đồng thời chấm dứt sự tồn tại của tổ chức tín dụng bị sáp nhập. Hợp nhất tổ chức tín dụng là hình thức hai hoặc một số tổ chức tín dụng (tổ chức tín dụng bị hợp nhất) hợp nhất thành một tổ chức tín dụng mới (tổ chức tín dụng bị hợp nhất) bằng cách chuyển toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp sang tổ chức tín dụng hợp nhất, đồng thời chấm dứt sự tồn tại của tổ chức tín dụng bị hợp nhất.

Mua lại tổ chức tín dụng là hình thức một tổ chức tín dụng (tổ chức tín dụng mua lại) mua toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp của tổ chức tín dụng khác (tổ chức tín dụng bị mua lại). Sau khi mua lại, tổ chức tín dụng bị mua lại trở thành công ty trực thuộc của tổ chức tín dụng mua”. Điểm chung của hoạt động mua lại, sáp nhập, hợp nhất là tạo cho doanh nghiệp mới hình thành có giá trị lớn hơn nhiều lần giá trị riêng lẻ của một doanh nghiệp ban đầu. Đó chính là kết quả của sự thành công hay thất bại của một thƣơng vụ M&A 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] mang lại.