Luận văn thạc sĩ ueb hoàn thiện môi trường đầu tư để phát triển kinh tế tư nhân sau gia nhập wto ở việt nam

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích ueb hoàn thiện môi trường đầu tư để phát triển kinh tế tư nhân sau gia nhập wto ở việt nam, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Vũ Thị Bích Ngọc
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Hữu Đạt
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý Kinh tế
• Đề tài: Hoàn thiện môi trường đầu tư để phát triển kinh tế tư nhân sau gia nhập WTO ở Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ MÔI TRƯỜNG ĐẦU TƯ ĐỂ PHÁT TRIỂN KINH TẾ TƯ NHÂN
• 1.1. Khái quát chung về kinh tế tư nhân
• 1.2. Một số quan điểm về kinh tế tư nhân
• 1.3. Đặc điểm của kinh tế tư nhân
• 1.4. Các loại hình sản xuất kinh doanh trong khu vực KTTN
• 1.5. Vai trò của kinh tế tư nhân trong nền kinh tế nhiều thành phần
• 1.6. Khái quát về môi trường đầu tư để phát triển kinh tế tư nhân
• 1.7. Một số quan điểm về môi trường đầu tư phát triển kinh tế tư nhân
• 1.8. Các yếu tố ảnh hưởng tới môi trường đầu tư phát triển của KTTN
• 1.9. Sự cần thiết khách quan của QLNN trong việc hoàn thiện môi trường đầu tư để phát triển KTTN
• 1.10. Bài học kinh nghiệm về tạo lập môi trường đầu tư cho kinh tế tư nhân phát triển ở Trung Quốc
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG MÔI TRƯỜNG ĐẦU TƯ ĐỂ PHÁT TRIỂN KINH TẾ TƯ NHÂN Ở VIỆT NAM, SAU GIA NHẬP WTO
• 2.1. Thực trạng phát triển kinh tế tư nhân ở Việt Nam sau khi gia nhập WTO
• 2.2. Môi trường đầu tư để phát triển KTTN ở Việt Nam và những chủ trương chính sách của Việt Nam, sau gia nhập WTO
• 2.3. Thực trạng môi trường đầu tư để phát triển kinh tế tư nhân ở Việt Nam
• 2.4. Những chủ trương, chính sách của Nhà nước trong việc hoàn thiện môi trường đầu tư để phát triển kinh tế tư nhân
• 2.5. Những khó khăn trong việc tạo lập và hoàn thiện môi trường đầu tư để phát triển kinh tế tư nhân ở Việt Nam thời gian
• 2.6. Môi trường pháp lý cho hoạt động đầu tư của kinh tế tư nhân chưa thực sự hoàn thiện
• 2.7. Hỗ trợ của Nhà nước còn ít hiệu quả trong giải quyết khó khăn của khu vực kinh tế tư nhân
• 2.8. Hệ thống thị trường về các yếu tố sản xuất như: tài chính, lao động, khoa học công nghệ, bất động sản… còn ở trình độ sơ khai, kém phát triển
• 2.9. Tính công khai minh bạch của hệ thống pháp luật và chính sách kinh tế, nhất là trong lĩnh vực thuế, hải quan, quản lý thị trường, ngân hàng vẫn chưa được thực hiện đầy đủ và nhất quán
• 2.10. Nhà nước can thiệp quá mức vào hoạt động kinh doanh dẫn đến tình trạng bóp méo thị trường, phân bổ các nguồn lực chưa hiệu quả
• 2.11. Nguyên nhân của những hạn chế về môi trường đầu tư
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG, GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN MÔI TRƯỜNG ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN KINH TẾ TƯ NHÂN VIỆT NAM
• 3.1. Yêu cầu khách quan của việc hoàn thiện môi trường đầu tư cho phát triển kinh tế tư nhân ở Việt Nam hiện nay
• 3.2. Yêu cầu của công cuộc CNH – HĐH đất nước và Hội nhập kinh tế quốc tế
• 3.3. Định hướng hoàn thiện môi trường đầu tư để phát triển kinh tế tư nhân giai đoạn 2011-2015, tầm nhìn 2020
• 3.4. Mục tiêu hoàn thiện môi trường đầu tư để phát triển kinh tế tư nhân của Việt Nam giai đoạn 2011-2020
• 3.5. Một số giải pháp hoàn thiện môi trường đầu tư để phát triển kinh tế tư nhân
• 3.5.1. Hoàn thiện hệ thống pháp luật về đầu tư đối với khu vực tư nhân
• 3.5.2. Tạo lập môi trường kinh doanh bình đẳng, hỗ trợ tài chính, nâng cao tiềm lực vốn, công nghệ, đào tạo nhân lực cho KTTN
• 3.5.3. Cải thiện việc tiếp cận nguồn vốn đầu tư cho khu vực tư nhân
• 3.5.4. Cải cách thủ tục hành chính
• 3.5.5. Đổi mới nhận thức về kinh tế tư nhân
• 3.5.6. Thực hiện Chương trình quốc gia về phát triển doanh nghiệp tư nhân gắn với quá trình cơ cấu lại doanh nghiệp
• 3.5.7. Hoàn thiện và phát triển đồng bộ hệ thống thị trường trong nước đặc biệt nâng cao chất lượng lao động, thị trường hàng hoá, tài chính, khoa học, công nghệ, bất động sản…
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về môi trường đầu tư và kinh tế tư nhân ở Việt Nam

Môi trường đầu tư đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế tư nhân ở Việt Nam, đặc biệt sau khi gia nhập WTO. Kinh tế tư nhân đã trở thành một phần không thể thiếu trong nền kinh tế quốc dân, góp phần tạo ra việc làm và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, môi trường đầu tư hiện tại vẫn còn nhiều thách thức cần được giải quyết để phát huy tối đa tiềm năng của khu vực này.

1.1. Khái quát về kinh tế tư nhân và vai trò của nó

Kinh tế tư nhân ở Việt Nam đã có những bước phát triển mạnh mẽ trong những năm qua. Vai trò của nó không chỉ nằm ở việc tạo ra giá trị kinh tế mà còn trong việc tạo ra việc làm và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân. Kinh tế tư nhân cũng đóng góp vào ngân sách nhà nước thông qua thuế và các khoản đóng góp khác.

1.2. Môi trường đầu tư hiện tại và những thách thức

Môi trường đầu tư ở Việt Nam hiện tại đang đối mặt với nhiều thách thức như sự thiếu minh bạch trong chính sách, thủ tục hành chính phức tạp và sự can thiệp quá mức của nhà nước. Những yếu tố này đã tạo ra rào cản lớn cho sự phát triển của kinh tế tư nhân.

II. Vấn đề và thách thức trong môi trường đầu tư sau gia nhập WTO

Sau khi gia nhập WTO, Việt Nam đã mở cửa thị trường và tạo ra nhiều cơ hội cho các doanh nghiệp tư nhân. Tuy nhiên, điều này cũng đi kèm với nhiều thách thức như cạnh tranh gia tăng và yêu cầu cao hơn về chất lượng sản phẩm. Các doanh nghiệp tư nhân cần phải nâng cao năng lực cạnh tranh để tồn tại và phát triển.

2.1. Cạnh tranh và yêu cầu chất lượng sản phẩm

Cạnh tranh từ các doanh nghiệp nước ngoài đã tạo ra áp lực lớn cho các doanh nghiệp tư nhân trong nước. Để tồn tại, các doanh nghiệp cần phải cải thiện chất lượng sản phẩm và dịch vụ của mình.

2.2. Khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn

Một trong những thách thức lớn nhất đối với các doanh nghiệp tư nhân là việc tiếp cận nguồn vốn đầu tư. Nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc thuyết phục các ngân hàng và tổ chức tài chính cấp vốn cho các dự án của họ.

III. Phương pháp hoàn thiện môi trường đầu tư cho kinh tế tư nhân

Để phát triển kinh tế tư nhân, cần có những phương pháp hoàn thiện môi trường đầu tư. Các chính sách cần được điều chỉnh để tạo ra một môi trường kinh doanh thuận lợi hơn cho các doanh nghiệp tư nhân. Điều này bao gồm việc cải cách thủ tục hành chính, nâng cao tính minh bạch và giảm thiểu sự can thiệp của nhà nước.

3.1. Cải cách thủ tục hành chính

Cải cách thủ tục hành chính là một trong những giải pháp quan trọng để tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp tư nhân. Việc đơn giản hóa các quy trình sẽ giúp tiết kiệm thời gian và chi phí cho doanh nghiệp.

3.2. Nâng cao tính minh bạch trong chính sách

Tính minh bạch trong các chính sách đầu tư là rất quan trọng để tạo niềm tin cho các nhà đầu tư. Cần có các cơ chế giám sát và đánh giá hiệu quả của các chính sách để đảm bảo rằng chúng được thực hiện một cách công bằng và hiệu quả.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu về môi trường đầu tư cho kinh tế tư nhân đã chỉ ra rằng việc hoàn thiện môi trường đầu tư không chỉ giúp các doanh nghiệp tư nhân phát triển mà còn góp phần vào sự phát triển chung của nền kinh tế. Các chính sách hỗ trợ cần được thực hiện đồng bộ và hiệu quả để đạt được kết quả tốt nhất.

4.1. Kinh nghiệm từ các quốc gia khác

Nhiều quốc gia đã thành công trong việc phát triển kinh tế tư nhân thông qua việc cải thiện môi trường đầu tư. Việt Nam có thể học hỏi từ những kinh nghiệm này để áp dụng vào thực tiễn.

4.2. Đánh giá kết quả thực hiện các chính sách

Cần có các chỉ số đánh giá cụ thể để đo lường hiệu quả của các chính sách hỗ trợ cho kinh tế tư nhân. Điều này sẽ giúp các nhà quản lý điều chỉnh kịp thời các chính sách không hiệu quả.

V. Kết luận và tương lai của kinh tế tư nhân ở Việt Nam

Kinh tế tư nhân có vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế của Việt Nam. Để phát huy tối đa tiềm năng của khu vực này, cần có những chính sách và biện pháp hoàn thiện môi trường đầu tư. Tương lai của kinh tế tư nhân phụ thuộc vào khả năng thích ứng và đổi mới của các doanh nghiệp trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

5.1. Tương lai của kinh tế tư nhân

Kinh tế tư nhân sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ nếu được tạo điều kiện thuận lợi. Các doanh nghiệp cần chủ động đổi mới và nâng cao năng lực cạnh tranh để đáp ứng yêu cầu của thị trường.

5.2. Định hướng phát triển trong giai đoạn tới

Cần có một chiến lược phát triển rõ ràng cho kinh tế tư nhân trong giai đoạn tới, bao gồm việc cải thiện môi trường đầu tư và hỗ trợ các doanh nghiệp trong việc tiếp cận nguồn vốn và công nghệ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sự kiện gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) năm 2007 đã đánh dấu bước ngoặt lịch sử, mở ra không gian hội nhập sâu rộng cho nền kinh tế Việt Nam. Trong tiến trình này, khu vực kinh tế tư nhân đã vươn lên mạnh mẽ, khẳng định vai trò là một trong những động lực quan trọng hàng đầu của nền kinh tế quốc dân. Theo số liệu thống kê chính thức, trong giai đoạn 2008 - 2010, số lượng doanh nghiệp thuộc khu vực tư nhân đã vượt mốc 500.000 doanh nghiệp, tăng gấp 16 lần so với năm 2000. Thành phần kinh tế này nhanh chóng trở thành lực lượng chủ lực trong giải quyết việc làm và tạo thu nhập, đóng góp xấp xỉ 50% GDP và thu hút gần 90% lực lượng lao động của toàn xã hội.

Tuy nhiên, bối cảnh hậu WTO cũng đặt khu vực kinh tế tư nhân trước áp lực cạnh tranh khốc liệt trên cả thị trường nội địa lẫn quốc tế. Phần lớn các doanh nghiệp tư nhân Việt Nam có quy mô nhỏ và vừa, tiềm lực tài chính mỏng, công nghệ lạc hậu và năng lực quản trị nội bộ còn nhiều hạn chế. Những rào cản xuất phát từ môi trường đầu tư như thủ tục hành chính rườm rà, sự thiếu minh bạch trong hệ thống chính sách thuế, hải quan và khó khăn trong việc tiếp cận các nguồn lực sản xuất (đất đai, vốn tín dụng, công nghệ) đang cản trở đà tăng trưởng bền vững của khối doanh nghiệp này.

Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng môi trường đầu tư và sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân tại Việt Nam trong giai đoạn 2007 - 2013, đồng thời xây dựng định hướng phát triển đến năm 2020 và tầm nhìn 2030. Mục tiêu nghiên cứu cốt lõi là làm rõ những điểm nghẽn thể chế, đánh giá mức độ hấp thụ vốn và đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao hiệu quả môi trường đầu tư. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn, góp phần cải thiện hệ số hiệu quả sử dụng vốn (ICOR) khu vực tư nhân đạt mức 3,55 và nâng tỷ trọng đóng góp vào ngân sách nhà nước từ 18% năm 2006 lên mức trên 30% trong giai đoạn tới.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và lý thuyết về môi trường đầu tư kinh doanh hiện đại. Khung phân tích chia môi trường đầu tư thành hai cấu phần cơ bản: "môi trường cứng" (bao gồm cơ sở hạ tầng giao thông, hệ thống logistics, viễn thông, năng lượng và điều kiện địa lý) và "môi trường mềm" (bao gồm khung khổ pháp luật, hiệu lực bộ máy hành chính, chính sách tài chính - tiền tệ, mức độ minh bạch và chất lượng nguồn nhân lực).

Hệ thống khái niệm trung tâm được vận dụng xuyên suốt bao gồm:

• Kinh tế tư nhân: Thành phần kinh tế dựa trên chế độ sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất, bao gồm hộ kinh doanh cá thể, doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn và công ty cổ phần tư nhân.
• Môi trường đầu tư: Tổng hòa các yếu tố bên ngoài tác động trực tiếp hoặc gián tiếp đến quyết định đầu tư, chi phí vận hành, mức độ rủi ro và khả năng sinh lợi của doanh nghiệp.
• Hiệu quả sử dụng vốn (Hệ số ICOR): Chỉ số phản ánh lượng vốn đầu tư cần thiết bổ sung để tạo ra một đơn vị tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội.
• Năng lực cạnh tranh doanh nghiệp: Khả năng duy trì vị thế, tối ưu hóa chi phí sản xuất và mở rộng thị phần trong môi trường mở cửa thương mại quốc tế.

Bên cạnh đó, luận văn tham chiếu sâu sắc bài học kinh nghiệm từ Trung Quốc. Sau hơn 35 năm cải cách và mở cửa, Trung Quốc duy trì tốc độ tăng trưởng GDP bình quân xấp xỉ 10%/năm, nâng thu nhập bình quân đầu người từ 200 USD năm 1978 lên hơn 6.000 USD. Khu vực tư nhân tại quốc gia này đóng góp tới 60% GDP nhờ chiến lược bình đẳng hóa địa vị pháp lý giữa doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp nhà nước, nới lỏng trần lãi suất tín dụng và cắt giảm triệt để thuế quan cho sản xuất nội địa.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn vận dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử để phân tích các quy luật vận động kinh tế trong mối quan hệ đa chiều giữa Nhà nước và doanh nghiệp. Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập toàn diện từ các báo cáo định kỳ của Tổng cục Thống kê, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM) và Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) trong chuỗi thời gian từ năm 2006 đến năm 2013.

Về phương diện định lượng và khảo sát thực chứng, nghiên cứu xử lý và phân tích chuyên sâu hai bộ dữ liệu điển hình:

• Cỡ mẫu 234 doanh nghiệp trong nước tham gia cuộc điều tra toàn diện về mức độ cải thiện môi trường đầu tư sau khi Việt Nam gia nhập WTO.
• Cỡ mẫu 706 doanh nghiệp giải thể và phá sản trong cuộc khảo sát rà soát sức khỏe doanh nghiệp vào năm 2012.

Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng được áp dụng theo các tiêu chí: quy mô vốn, loại hình tổ chức (công ty cổ phần, công ty TNHH, hộ kinh doanh cá thể) và nhóm ngành kinh tế (thương mại - dịch vụ, công nghiệp chế biến, xây dựng, nông nghiệp). Lý do lựa chọn kết hợp phương pháp thống kê mô tả, phương pháp so sánh đối chiếu và phân tích tương quan hệ số ICOR là nhằm bóc tách định lượng chính xác tác động của các cú sốc vĩ mô đối với sức chống chịu của khu vực tư nhân, bảo đảm tính khách quan và độ tin cậy khoa học cao cho các luận điểm.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã tổng hợp và chứng minh những bước tiến vượt bậc cũng như những nút thắt nội tại của khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam sau 7 năm gia nhập WTO:

• Sự bùng nổ về quy mô và năng lực giải quyết việc làm: Tính đến ngày 01/4/2012, cả nước có gần 342.000 doanh nghiệp đang hoạt động với 10,9 triệu lao động, cùng 13.600 hợp tác xã và 4,6 triệu cơ sở kinh doanh cá thể. Tỷ trọng lao động làm việc trong khu vực tư nhân tăng vọt từ 47,76% năm 2005 lên 59,03% năm 2009 và chạm mốc 77% tổng lực lượng lao động cả nước vào năm 2013. Khu vực tư nhân thu hút hơn 64% tổng số lao động ngành công nghiệp, vượt trội hoàn toàn so với tỷ lệ 24% của khối doanh nghiệp nhà nước. Tốc độ tăng trưởng lao động hàng năm tại khối tư nhân đạt 16,2%/năm, gấp gần 5 lần so với mức 3,4%/năm của khu vực nhà nước.
• Hiệu quả sử dụng vốn và mức đóng góp ngân sách vượt trội: Trong giai đoạn 2006 - 2010, hệ số ICOR của kinh tế tư nhân đạt 3,55, phản ánh hiệu suất sinh lời trên mỗi đồng vốn đầu tư cao hơn hẳn khu vực nhà nước và FDI. Năm 2008, với 1 tỷ đồng vốn đầu tư, doanh nghiệp tư nhân tạo ra 1,18 tỷ đồng doanh thu thuần, so với 0,8 tỷ đồng của doanh nghiệp nhà nước và 0,89 tỷ đồng của doanh nghiệp FDI. Tỷ trọng đóng góp vào ngân sách nhà nước của khối tư nhân tăng đều từ 18% năm 2006 lên 29% năm 2010, kim ngạch xuất khẩu tăng từ 21,74% lên 29,04% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn quốc.
• Điểm nghẽn nghiêm trọng về công nghệ và năng lực tài chính: Kết quả khảo sát thực trạng công nghệ cho thấy 80% - 90% doanh nghiệp phải nhập khẩu công nghệ nước ngoài; trong đó 76% máy móc thuộc thế hệ những năm 1980 - 1990, 75% thiết bị đã hết khấu hao và 50% là hàng tân trang, sửa chữa lại. Tỷ lệ doanh nghiệp tư nhân ứng dụng công nghệ cao chỉ đạt vỏn vẹn 2%. Đội ngũ nhân lực khoa học kỹ thuật trong các doanh nghiệp tư nhân chỉ chiếm 7,24% tổng số lao động. Về tài chính, có 54% doanh nghiệp có nhu cầu vay vốn ngân hàng trong năm 2013 nhưng chỉ có 41% được đáp ứng. Trong số 706 doanh nghiệp phá sản năm 2012, có tới 69,4% đơn vị thua lỗ kéo dài và 28,4% phá sản do cạn kiệt nguồn vốn lưu ứng.

Thảo luận kết quả

Thực trạng phân hóa trên phản ánh rõ sự bất cân xứng trong quá trình cải cách môi trường đầu tư tại Việt Nam. Dù Việt Nam đã cải thiện 13 bậc trong bảng xếp hạng môi trường kinh doanh toàn cầu của Ngân hàng Thế giới (từ vị trí 104 năm 2006 lên vị trí 91 năm 2008 trên tổng số 178 nền kinh tế), nhưng các chính sách ưu đãi thực tế vẫn có xu hướng nghiêng về khối doanh nghiệp nhà nước và các dự án FDI quy mô lớn.

Các dữ liệu nghiên cứu được biểu diễn trực quan và sinh động thông qua các bảng tổng hợp và biểu đồ chuyên ngành. Điển hình, biểu đồ cơ cấu nguồn vốn đầu tư giai đoạn 2000 - 2013 cho thấy tỷ trọng vốn của kinh tế tư nhân đã tăng trưởng ấn tượng từ 23% lên 37,6% tổng vốn đầu tư toàn xã hội. Bên cạnh đó, bảng phân tích cơ cấu nộp thuế thu nhập doanh nghiệp năm 2013 phản ánh rõ sự đóng góp vượt bậc của ngành thực phẩm - đồ uống (chiếm 18% số doanh nghiệp tăng trưởng nhanh) và ngành xây dựng - bất động sản (chiếm 16%).

Nguyên nhân căn bản khiến doanh nghiệp tư nhân dễ bị tổn thương trước các biến động vĩ mô (chiếm 23,6% số doanh nghiệp gặp khó khăn do bất ổn kinh tế) là do thiếu sự bảo hộ đồng bộ về mặt pháp lý, chi phí giao dịch không chính thức còn cao và thị trường các yếu tố sản xuất (đặc biệt là thị trường vốn và bất động sản công nghiệp) vận hành chưa hoàn chỉnh.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các kết luận thực chứng, luận văn kiến nghị 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm hoàn thiện môi trường đầu tư cho kinh tế tư nhân:

• Hoàn thiện khung khổ thể chế và giảm thiểu rào cản hành chính: Bộ Kế hoạch và Đầu tư cùng Bộ Tư pháp cần rà soát, bãi bỏ các giấy phép con bất hợp lý, bảo đảm môi trường kinh doanh bình đẳng tuyệt đối giữa doanh nghiệp tư nhân và các thành phần kinh tế khác. Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực thuế, hải quan và đăng ký quyền sở hữu tài sản, đặt mục tiêu cắt giảm ít nhất 30% thời gian thực hiện thủ tục hành chính của doanh nghiệp giai đoạn 2015 - 2020.
• Mở rộng kênh tiếp cận nguồn vốn và cơ chế bảo lãnh tín dụng: Ngân hàng Nhà nước cần chỉ đạo các tổ chức tín dụng đa dạng hóa sản phẩm cho vay, chấp thuận phương án kinh doanh khả thi và dòng tiền tương lai làm tài sản bảo đảm thay vì chỉ phụ thuộc vào bất động sản thế chấp. Nâng cao năng lực hoạt động của Quỹ Bảo lãnh tín dụng doanh nghiệp nhỏ và vừa tại các địa phương, phấn đấu nâng tỷ lệ đáp ứng nhu cầu vốn vay của doanh nghiệp tư nhân từ mức 41% lên 70% vào năm 2020.
• Khuyến khích đổi mới công nghệ và phát triển nhân lực chất lượng cao: Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì thiết lập gói ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp, miễn giảm thuế nhập khẩu đối với máy móc, dây chuyền thiết bị hiện đại; tài trợ 50% kinh phí chuyển giao công nghệ cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Phấn đấu nâng tỷ lệ doanh nghiệp ứng dụng công nghệ cao từ 2% lên 10% vào năm 2020 và đạt 15% vào năm 2025.
• Phát triển đồng bộ thị trường các yếu tố sản xuất và mặt bằng kinh doanh: Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương cần công khai quy hoạch sử dụng đất công nghiệp, hình thành các cụm công nghiệp chuyên biệt dành riêng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa với giá thuê đất ưu đãi. Đồng thời, liên kết chặt chẽ mạng lưới đào tạo nghề với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp để nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo kỹ thuật trong khu vực tư nhân lên mức 15% vào năm 2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị học thuật và thực tiễn cao, đặc biệt hữu ích cho 4 nhóm đối tượng sau:

• Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính, Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương có thể khai thác các luận cứ khoa học và số liệu thực chứng trong luận văn để phục vụ công tác xây dựng luật, nghị định về hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, cũng như xây dựng quy hoạch kinh tế - xã hội giai đoạn 2020 - 2030.
• Các tổ chức đại diện và xúc tiến kinh doanh: Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa, các hiệp hội ngành hàng có thể sử dụng dữ liệu khảo sát để nắm bắt các rào cản thực tế của cộng đồng doanh nghiệp, từ đó nâng cao hiệu quả đối thoại chính sách với Chính phủ.
• Chủ doanh nghiệp và nhà quản trị khối tư nhân: Các giám đốc điều hành, nhà đầu tư tư nhân có thể tham khảo bức tranh tổng thể về rủi ro vĩ mô, nhận diện điểm yếu về dây chuyền công nghệ (khi 76% máy móc là thế hệ cũ) và tình trạng căng thẳng vốn để tái cấu trúc danh mục đầu tư, tối ưu hóa dòng tiền và xây dựng chiến lược cạnh tranh bền vững.
• Giảng viên, học viên cao học và nhà nghiên cứu: Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị cho các chuyên ngành Quản lý kinh tế, Kinh tế phát triển và Quản trị kinh doanh với hệ thống cơ sở lý luận chặt chẽ, chuỗi số liệu thứ cấp chuẩn xác và phương pháp phân tích chỉ số ICOR bài bản.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao khu vực kinh tế tư nhân lại được xem là động lực quan trọng nhất của nền kinh tế Việt Nam sau khi gia nhập WTO?

Sau khi gia nhập WTO, khu vực kinh tế tư nhân phát triển bùng nổ, đóng góp xấp xỉ 50% GDP và giải quyết việc làm cho 77% lực lượng lao động cả nước tính đến năm 2013. Tỷ trọng nộp ngân sách nhà nước của khối này tăng mạnh từ 18% năm 2006 lên 29% năm 2010, đóng góp tới một nửa kim ngạch xuất khẩu quốc gia, khẳng định vai trò trụ cột trong việc thúc đẩy tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế.

Chỉ số ICOR phản ánh hiệu quả sử dụng vốn của doanh nghiệp tư nhân vượt trội ra sao so với các khu vực khác?

Trong giai đoạn 2006 - 2010, hệ số ICOR của khu vực tư nhân đạt mức 3,55, tối ưu hơn rất nhiều so với khu vực doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp FDI. Minh chứng thực tế năm 2008 cho thấy, cứ 1 tỷ đồng vốn đầu tư bỏ ra, doanh nghiệp tư nhân tạo được 1,18 tỷ đồng doanh thu thuần, cao hơn đáng kể so với mức 0,8 tỷ đồng của doanh nghiệp nhà nước và 0,89 tỷ đồng của khối FDI.

Đâu là nguyên nhân chính khiến doanh nghiệp tư nhân Việt Nam gặp khó khăn trong việc tiếp cận vốn tín dụng ngân hàng?

Rào cản lớn nhất nằm ở quy mô tài sản bảo đảm và tính minh bạch trong báo cáo tài chính của doanh nghiệp tư nhân. Năm 2013, có 54% doanh nghiệp có nhu cầu vay vốn nhưng chỉ 41% được phê duyệt giải ngân. Sự thiếu hụt các tổ chức định giá độc lập và cơ chế bảo lãnh tín dụng hiệu quả đã biến tình trạng thiếu vốn thành nguyên nhân trực tiếp gây ra 28,4% số ca phá sản năm 2012.

Thực trạng lạc hậu về công nghệ của doanh nghiệp tư nhân Việt Nam sau hội nhập WTO diễn ra như thế nào?

Theo số liệu từ Viện Chiến lược và Chính sách Khoa học Công nghệ, có tới 76% máy móc nhập khẩu của doanh nghiệp thuộc thế hệ thập niên 80 - 90, 75% thiết bị đã hết thời hạn khấu hao và chỉ có 2% doanh nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Hạn chế này xuất phát từ việc doanh nghiệp thiếu hụt vốn tự có và nhân lực khoa học kỹ thuật chỉ chiếm vỏn vẹn 7,24% lao động.

Việt Nam có thể đúc kết bài học gì từ kinh nghiệm hoàn thiện môi trường đầu tư cho kinh tế tư nhân của Trung Quốc?

Trung Quốc đã thúc đẩy khu vực tư nhân chiếm 60% GDP nhờ xác lập địa vị pháp lý bình đẳng tuyệt đối giữa doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp quốc doanh từ năm 1999. Việt Nam cần học tập việc xóa bỏ triệt để đặc quyền kinh tế, nới lỏng cơ chế điều hành lãi suất ngân hàng, áp dụng chính sách ưu đãi thuế thực chất và kích thích mạnh mẽ tinh thần tự tôn dân tộc trong sản xuất, tiêu dùng.

Kết luận

• Khu vực kinh tế tư nhân là động lực tăng trưởng cốt lõi, đóng góp xấp xỉ 50% GDP và tạo việc làm cho 77% tổng lực lượng lao động xã hội đến năm 2013.
• Hiệu quả sử dụng vốn của khối tư nhân đạt mức ấn tượng với hệ số ICOR 3,55 giai đoạn 2006 - 2010, vượt trội hơn hẳn khu vực nhà nước và FDI.
• Môi trường đầu tư vẫn tồn tại nhiều rào cản gay gắt khi 76% công nghệ thuộc thế hệ cũ và 59% doanh nghiệp có nhu cầu không tiếp cận được vốn ngân hàng.
• Hoàn thiện đồng bộ 4 nhóm giải pháp đột phá về thể chế pháp lý, cơ chế tín dụng, chuyển giao công nghệ và quy hoạch hạ tầng sản xuất.
• Đặt mục tiêu nâng tỷ trọng đóng góp ngân sách nhà nước của khu vực tư nhân lên trên 30% và nâng tỷ lệ ứng dụng công nghệ cao đạt 15% giai đoạn đến năm 2025.

Đóng góp khoa học lớn nhất của luận văn là đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận, cung cấp bức tranh thực chứng sâu sắc về những thời cơ và thách thức của kinh tế tư nhân Việt Nam sau khi gia nhập WTO, đồng thời đề xuất hệ thống giải pháp khả thi mang tính thực tiễn cao. Trong giai đoạn 2015 - 2020, các cơ quan quản lý cần ưu tiên hoàn thiện sửa đổi Luật Doanh nghiệp, số hóa thủ tục hành chính công và kiện toàn hệ thống Quỹ Bảo lãnh tín dụng quốc gia. Quý độc giả, các nhà nghiên cứu và cộng đồng doanh nghiệp hãy tham khảo toàn văn luận văn thạc sĩ Quản lý kinh tế để ứng dụng hiệu quả hệ thống dữ liệu chuyên sâu vào công tác nghiên cứu và hoạch định chiến lược kinh doanh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về môi trường đầu tư để phát triển kinh tế tư nhân Chương 2. Thực trạng môi trường đầu tư để phát triển kinh tế tư nhân ở Việt Nam, sau gia nhập WTO Chương 3: Định hướng, giải pháp và kiến nghị hoàn thiện môi trường đầu tư để phát triển kinh tế tư nhân Việt Nam 10 CHƢƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ MÔI TRƢỜNG ĐẦU TƢ ĐỂ PHÁT TRIỂN KINH TẾ TƢ NHÂN 1. Khái quát chung về kinh tế tƣ nhân 1. Một số quan điểm về kinh tế tƣ nhân Ở Việt Nam hiện nay, khái niệm KTTN hay khu vực KTTN có nhiều ý kiến chưa đồng nhất.

Do quá trình hình thành và phát triển KTTN gắn liền với quá trình đổi mới tư duy và cơ chế quản lý kinh tế, vì vậy quan niệm về KTTN cũng có những quan điểm khác nhau. Một số quan điểm cho rằng: KTTN là một loại hình kinh tế phát triển dựa trên sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất (TLSX), do cá nhân làm chủ, hoàn toàn chịu trách nhiệm về toàn bộ hoạt động sản xuất, kinh doanh của mình. Cụ thể như: tự chủ về vốn, tự chủ về quản lý hoạt động kinh doanh và phân phối sản phẩm, tự chủ lựa chọn hình thức tổ chức, phương pháp kinh doanh, tự chịu trách nhiệm theo quy định pháp lý của Nhà nước (NN). Quan điểm khác lại cho rằng: KTTN là khu vực ngoài quốc doanh bao gồm những đơn vị được tổ chức dựa trên sở hữu tư nhân.

Và tất cả những hoạt động kinh tế không thuộc khu vực kinh tế NN thì đều được coi là khu vực KTTN. Như vậy, với cách hiểu này, KTTN là khái niệm được sử dụng để phân biệt với kinh tế NN dưới góc độ chủ thể sở hữu doanh nghiệp. Một số quan điểm cho rằng: KTTN là các hoạt động kinh tế chỉ bao gồm sở hữu tư nhân trong nước. Theo quan điểm này sẽ có ba khu vực kinh tế: kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân, và kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài.

Nhiều ý kiến cho rằng, việc tách hoạt động kinh doanh có vốn đầu tư nước 11 ngoài ra khỏi khu vực KTTN trong nước sẽ không đánh giá hết tiềm năng, vai trò của khu vực này trong điều kiện kinh tế mở cửa hội nhập như hiện nay. Theo Nghị quyết của hội nghị lần thứ năm Ban chấp hành trung ương khoá IX của Đảng: “Kinh tế tư nhân bao gồm kinh tế cá thể, tiểu chủ và kinh tế tư bản tư nhân, hoạt động dưới hình thức hộ kinh doanh cá thể và các loại hình doanh nghiệp tư nhân”. Đến Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X, việc hiểu KTTN tiếp tục gắn liền với khái niệm thành phần kinh tế. Văn kiện Đại hội của Đảng nền kinh tế nước ta gômg 5 thành phần kinh tế là: kinh tế nhà nước, kinh tế tập thể, KTTN, kinh tế tư bản NN, kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài.

Trong đó, KTTN gồm kinh tế cá thể, tiểu chủ và tư bản tư nhân, Như vậy, với sự nhìn nhận ở mỗi góc độ khác nhau sẽ có những quan điểm khác nhau về KTTN.