Luận văn thạc sĩ: Hoàn thiện môi trường đầu tư nhằm thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài ở Hải Phòng

Luận văn thạc sĩ UEB phân tích giải pháp hoàn thiện môi trường đầu tư, tăng cường thu hút FDI tại Hải Phòng, góp phần phát triển kinh tế.

• Tác giả: Bùi Thúy Tuyết Anh
• Người hướng dẫn: Gs.Ts Chu Văn Cấp
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Kinh tế chính trị
• Đề tài: Hoàn thiện môi trường đầu tư nhằm tăng cường thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài ở Hải Phòng
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN VỀ MÔI TRƯỜNG ĐẦU TƯ VÀ ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI
• 1.1. Lý luận về môi trường đầu tư
• 1.2. Các yếu tố cấu thành
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG MÔI TRƯỜNG ĐẦU TƯ VÀ TÌNH HÌNH THU HÚT FDI Ở HẢI PHÒNG
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG, GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN MÔI TRƯỜNG ĐẦU TƯ NHẰM TĂNG CƯỜNG THU HÚT ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI Ở HẢI PHÒNG
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về môi trường đầu tư và thu hút FDI tại Hải Phòng

Môi trường đầu tư tại Hải Phòng đang trở thành một trong những yếu tố quan trọng trong việc thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Hải Phòng, với vị trí địa lý thuận lợi và hạ tầng phát triển, có tiềm năng lớn để thu hút FDI. Tuy nhiên, để đạt được điều này, cần có những cải cách mạnh mẽ trong môi trường đầu tư.

1.1. Khái niệm môi trường đầu tư và FDI

Môi trường đầu tư được định nghĩa là tổng hòa các yếu tố bên ngoài ảnh hưởng đến hoạt động đầu tư. FDI là hình thức đầu tư mà các nhà đầu tư nước ngoài tham gia vào các dự án tại địa phương, tạo ra giá trị gia tăng cho nền kinh tế.

1.2. Vai trò của môi trường đầu tư trong thu hút FDI

Môi trường đầu tư không chỉ ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của các doanh nghiệp nước ngoài mà còn quyết định đến khả năng sinh lợi của vốn đầu tư. Một môi trường đầu tư thuận lợi sẽ tạo điều kiện cho các nhà đầu tư yên tâm hơn khi đưa vốn vào Hải Phòng.

II. Thách thức trong việc cải thiện môi trường đầu tư tại Hải Phòng

Mặc dù Hải Phòng có nhiều lợi thế, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc cải thiện môi trường đầu tư. Những vấn đề này cần được giải quyết để thu hút nhiều hơn nữa FDI vào thành phố.

2.1. Hạn chế trong chính sách đầu tư

Chính sách đầu tư hiện tại còn thiếu tính đồng bộ và nhất quán, gây khó khăn cho các nhà đầu tư trong việc tiếp cận thông tin và thực hiện các thủ tục đầu tư.

2.2. Cơ sở hạ tầng chưa đáp ứng nhu cầu

Mặc dù đã có nhiều cải thiện, nhưng cơ sở hạ tầng giao thông và năng lượng vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu của các dự án FDI lớn, ảnh hưởng đến quyết định đầu tư.

III. Phương pháp cải thiện môi trường đầu tư tại Hải Phòng

Để thu hút FDI hiệu quả hơn, Hải Phòng cần áp dụng một số phương pháp cải thiện môi trường đầu tư. Những phương pháp này sẽ giúp nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút nhiều nhà đầu tư hơn.

3.1. Cải cách thủ tục hành chính

Cần đơn giản hóa các thủ tục hành chính liên quan đến đầu tư, giúp các nhà đầu tư dễ dàng tiếp cận và thực hiện các dự án của mình.

3.2. Tăng cường chính sách ưu đãi đầu tư

Hải Phòng cần xây dựng các chính sách ưu đãi đầu tư hấp dẫn hơn, đặc biệt là cho các dự án công nghệ cao và thân thiện với môi trường.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về FDI tại Hải Phòng

Nghiên cứu thực tiễn cho thấy rằng việc cải thiện môi trường đầu tư đã mang lại những kết quả tích cực trong việc thu hút FDI vào Hải Phòng. Các dự án FDI đã đóng góp đáng kể vào sự phát triển kinh tế của thành phố.

4.1. Đánh giá tác động của FDI đến kinh tế Hải Phòng

FDI đã góp phần tạo ra nhiều việc làm, thúc đẩy xuất khẩu và cải thiện cơ sở hạ tầng tại Hải Phòng, từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ các địa phương khác

Hải Phòng có thể học hỏi từ các địa phương khác trong việc cải thiện môi trường đầu tư, từ đó áp dụng các giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế của mình.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của môi trường đầu tư tại Hải Phòng

Tương lai của môi trường đầu tư tại Hải Phòng phụ thuộc vào khả năng cải cách và đổi mới của chính quyền địa phương. Việc tạo ra một môi trường đầu tư thuận lợi sẽ là chìa khóa để thu hút FDI và phát triển kinh tế bền vững.

5.1. Tầm quan trọng của sự ổn định chính trị

Sự ổn định chính trị và xã hội là yếu tố then chốt trong việc thu hút FDI. Hải Phòng cần duy trì môi trường chính trị ổn định để tạo niềm tin cho các nhà đầu tư.

5.2. Định hướng phát triển bền vững

Hải Phòng cần xây dựng chiến lược phát triển bền vững, kết hợp giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường, nhằm thu hút các nhà đầu tư có trách nhiệm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế quốc tế, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đóng vai trò là nguồn lực then chốt thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, chuyển dịch cơ cấu ngành và chuyển giao công nghệ tiên tiến. Thành phố Hải Phòng sở hữu vị trí địa kinh tế chiến lược với diện tích tự nhiên 1.507,57 km² và chiều dài bờ biển trên 125 km, là cửa ngõ giao thương đường biển quan trọng nhất của toàn miền Bắc. Tuy nhiên, trong giai đoạn 2006 - 2012, khả năng thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài của thành phố vẫn chưa tương xứng với tiềm năng sẵn có, tốc độ giải ngân vốn thực hiện còn chậm và môi trường đầu tư còn bộc lộ nhiều điểm nghẽn về thể chế cũng như cơ sở hạ tầng kỹ thuật.

Luận văn tập trung giải quyết bài toán: Đâu là những rào cản cốt lõi trong môi trường đầu tư kìm hãm dòng vốn FDI tại Hải Phòng, và cần triển khai những giải pháp chính sách nào để nâng cao năng lực cạnh tranh thu hút vốn giai đoạn 2011 - 2020. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể bao gồm hệ thống hóa cơ sở lý luận về môi trường đầu tư dưới góc độ kinh tế chính trị, phân tích thực trạng thu hút FDI tại địa bàn thành phố Hải Phòng giai đoạn 2006 - 2012, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp hoàn thiện môi trường đầu tư đồng bộ đến năm 2020. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc cung cấp luận cứ khoa học nhằm gia tăng tỷ trọng lao động khu vực FDI từ mức 4,82% năm 2011, nâng cao sản lượng hàng hóa thông quan cảng biển vượt mốc 43 triệu tấn/năm và cải thiện vượt bậc thứ hạng chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) của thành phố Hải Phòng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý luận kinh tế chính trị Mác - Lênin kết hợp với các lý thuyết kinh tế hiện đại về đầu tư quốc tế. Hai lý thuyết trụ cột được áp dụng bao gồm Lý thuyết lợi thế so sánh động trong phân công lao động quốc tế và Lý thuyết chuỗi giá trị toàn cầu của các công ty xuyên quốc gia (TNCs) - các thực thể hiện nắm giữ khoảng 90% tổng lượng vốn FDI toàn cầu. Bên cạnh đó, luận văn vận dụng mô hình đánh giá môi trường đầu tư tổng hợp, phân tách môi trường đầu tư thành hai cấu phần tương hỗ: "môi trường cứng" (kết cấu hạ tầng giao thông, hệ thống năng lượng, cấp thoát nước và mạng lưới khu công nghiệp) và "môi trường mềm" (thể chế pháp lý, cơ chế ưu đãi, thủ tục hành chính và sự ổn định kinh tế - xã hội).

Các khái niệm chính được làm rõ trong nghiên cứu gồm:

1. Môi trường đầu tư: Tập hợp các yếu tố đặc thù địa phương định hình cơ hội, rủi ro và động lực sinh lời cho doanh nghiệp theo định nghĩa của Ngân hàng Thế giới (WB).
2. Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI): Hình thức di chuyển vốn, công nghệ và tài sản hữu hình hoặc vô hình nhằm thiết lập quyền sở hữu và trực tiếp quản lý doanh nghiệp tại nước tiếp nhận theo Luật Đầu tư năm 2005.
3. Chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI): Thước đo đánh giá chất lượng điều hành kinh tế và tính thông thoáng của môi trường kinh doanh thông qua 10 chỉ số thành phần.
4. Vốn đăng ký và vốn thực hiện: Chỉ số phản ánh mức độ quan tâm ban đầu so với tốc độ triển khai dự án thực tế của các nhà đầu tư nước ngoài.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp toàn diện thu thập từ Niên giám Thống kê thành phố Hải Phòng, Báo cáo của Cục Thống kê, Sở Kế hoạch và Đầu tư Hải Phòng giai đoạn 2000 - 2012, cùng các báo cáo khảo sát chỉ số PCI thường niên của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI). Về phương pháp phân tích, luận văn kết hợp phương pháp logic - lịch sử nhằm tìm ra quy luật vận động của dòng vốn FDI theo từng thời kỳ phát triển, cùng phương pháp phân tích, tổng hợp và thống kê mô tả để lượng hóa các biến động kinh tế.

Đối với quy mô mẫu dữ liệu, tác giả thu thập và xử lý chuỗi số liệu vĩ mô liên tục trong 12 năm (2000 - 2011/2012), kết hợp rà soát có chủ đích toàn bộ hồ sơ hoạt động của hơn 100 doanh nghiệp FDI tiêu biểu tại các khu công nghiệp trọng điểm như Khu công nghiệp Nomura (153 ha) và Khu kinh tế Đình Vũ (1.152 ha). Phương pháp chọn mẫu phân tầng theo ngành nghề và hình thức sở hữu được lựa chọn nhằm đảm bảo tính đại diện cao, cho phép so sánh khách quan hiệu quả hoạt động giữa các hình thức doanh nghiệp liên doanh, 100% vốn nước ngoài và hợp đồng hợp tác kinh doanh. Việc kết hợp chuỗi dữ liệu thời gian với phân tích mẫu dự án thực tế giúp giải thích rõ nguyên nhân khoảng cách giữa vốn cam kết và vốn thực hiện, tạo cơ sở thực chứng vững chắc cho các khuyến nghị chính sách.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, lực lượng lao động dồi dào là lợi thế cạnh tranh lớn nhưng chất lượng chuyên môn kỹ thuật còn nhiều bất cập. Năm 2011, dân số trong độ tuổi lao động (15 - 59 tuổi) của Hải Phòng đạt 1.290,55 nghìn người, chiếm tới 69,45% tổng dân số toàn thành phố, tỷ lệ biết chữ đạt mức 97,6%. Lao động làm việc trong khu vực FDI có sự tăng trưởng vượt bậc gấp 177 lần, từ 0,24 nghìn người (chiếm 0,03%) năm 2000 lên 42,21 nghìn người (chiếm 4,82%) năm 2011. Tuy nhiên, tỷ lệ lao động qua đào tạo chuyên môn kỹ thuật năm 2011 chỉ đạt 23,99%, lao động có trình độ đại học đạt 110,16 nghìn người (tăng gần 3 lần so với mức 35,09 nghìn người năm 2000) nhưng chủ yếu thuộc các ngành xã hội, dẫn đến tình trạng "thừa thầy thiếu thợ" và các doanh nghiệp FDI phải đào tạo lại phần lớn nhân sự tuyển dụng.

Thứ hai, kết cấu hạ tầng giao thông và dịch vụ logistics cảng biển là đòn bẩy then chốt thu hút các nhà đầu tư lớn. Lượng hàng hóa thông quan qua hệ thống cảng biển Hải Phòng năm 2011 đạt trên 43 triệu tấn, Cảng Container Chùa Vẽ đạt công suất 7 triệu tấn/năm và diện tích kho bãi lưu trữ đạt trên 600.000 m². Các dự án hạ tầng lớn như Khu công nghiệp Nomura (153 ha) với nguồn điện độc lập và Khu kinh tế Đình Vũ (1.152 ha) đã định hình trung tâm công nghiệp phụ trợ đồng bộ, tạo lực hút mạnh đối với các tập đoàn sản xuất toàn cầu.

Thứ ba, cơ cấu vốn FDI phân theo hình thức đầu tư có sự dịch chuyển rõ nét. Hình thức doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài chiếm tỷ trọng áp đảo cả về số lượng dự án lẫn quy mô vốn đăng ký so với hình thức liên doanh hoặc hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC). Mặc dù tổng vốn đăng ký tăng trưởng qua các năm, tỷ lệ vốn thực hiện trên vốn đăng ký vẫn còn khoảng cách đáng kể do những ách tắc trong công tác bồi thường giải phóng mặt bằng và quy trình phê duyệt hồ sơ đất đai.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản giúp Hải Phòng duy trì sức hút FDI nằm ở vị trí địa lý đắc địa thuộc vành đai kinh tế ven biển, sở hữu chiều dài bờ biển 125 km và hệ sinh thái bãi triều trên 12.000 ha thuận lợi cho phát triển công nghiệp nặng và cảng nước sâu. Tuy vậy, khi so sánh với kinh nghiệm của tỉnh Bình Dương - địa phương dẫn đầu bảng xếp hạng PCI năm 2006 nhờ chủ động tháo gỡ dứt điểm nút thắt giải phóng mặt bằng ngoài khu công nghiệp trước khi cấp phép, Hải Phòng vẫn bộc lộ sự thiếu đồng bộ trong phối hợp giữa các sở ngành. Tương tự, so với thành phố Đà Nẵng (thu hút 113 dự án FDI nhờ tối ưu hóa nguồn vốn ODA cho hạ tầng và kiên quyết từ chối các dự án nguy cơ ô nhiễm), Hải Phòng trong giai đoạn này chưa sàng lọc chặt chẽ các dự án có giá trị gia tăng thấp.

Khi dữ liệu được biểu diễn qua bảng cơ cấu thành phần kinh tế và biểu đồ so sánh tốc độ tăng trưởng vốn FDI với tốc độ tăng trưởng GDP, mối tương quan thuận giữa cải cách thủ tục hành chính "một cửa" và sự gia tăng vốn thực hiện trở nên rất rõ ràng. Việc cắt giảm chi phí không chính thức và rút ngắn thời gian cấp chứng nhận đầu tư chính là nhân tố quyết định nâng cao hiệu suất dòng vốn của các nhà đầu tư nước ngoài.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Đổi mới tư duy và chủ động tái cấu trúc công tác xúc tiến đầu tư: Chuyển đổi phương thức xúc tiến thụ động sang trực tiếp tiếp cận các tập đoàn đa quốc gia nắm giữ công nghệ nguồn. Target metric: Nâng tỷ lệ dự án công nghệ cao và công nghệ sạch lên chiếm ít nhất 60% tổng vốn FDI đăng ký mới, giảm tỷ lệ dự án thâm dụng lao động gia công xuống dưới 25%. Timeline: 2014 - 2017. Chủ thể thực hiện: Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng và Trung tâm Xúc tiến Đầu tư Thương mại và Du lịch.

2. Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và nâng cao các chỉ số thành phần PCI: Rà soát, đơn giản hóa và chuẩn hóa 100% quy trình cấp Giấy chứng nhận đầu tư theo mô hình "một cửa liên thông", công khai minh bạch quy hoạch đất đai trên cổng thông tin điện tử. Target metric: Rút ngắn 35% thời gian xử lý thủ tục đầu tư và đưa chỉ số PCI của thành phố lọt vào nhóm 10 tỉnh, thành phố dẫn đầu cả nước. Timeline: 2014 - 2018. Chủ thể thực hiện: Sở Kế hoạch và Đầu tư phối hợp với các sở ban ngành liên quan.

3. Tập trung nguồn lực hoàn thiện kết cấu hạ tầng kỹ thuật và giải phóng mặt bằng dứt điểm: Ưu tiên phân bổ vốn ODA và ngân sách để hoàn thành dự án Cảng cửa ngõ quốc tế Lạch Huyện tiếp nhận tàu 50.000 DWT, mở rộng Khu kinh tế Đình Vũ (1.152 ha) đạt công suất 12 triệu tấn hàng hóa/năm. Thực hiện dứt điểm công tác giải phóng mặt bằng từng dự án, không để tình trạng bàn giao đất dở dang kéo dài. Timeline: 2014 - 2020. Chủ thể thực hiện: Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng và Ủy ban nhân dân các quận, huyện.

4. Nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực gắn liền với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp FDI: Xây dựng cơ chế liên kết ba bên giữa chính quyền thành phố, các cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng nghề và doanh nghiệp nước ngoài. Target metric: Nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo chuyên môn kỹ thuật từ mức 23,99% năm 2011 lên trên 50% vào năm 2020. Timeline: 2015 - 2020. Chủ thể thực hiện: Sở Lao động - Thương binh và Xã hội cùng các trường đào tạo nghề trên địa bàn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách và cán bộ quản lý nhà nước tại Hải Phòng và các tỉnh duyên hải Bắc Bộ: Nghiên cứu cung cấp khung phân tích thực chứng và các giải pháp cải thiện môi trường đầu tư gắn với 10 chỉ số PCI. Use case: Ứng dụng xây dựng đề án thu hút đầu tư nước ngoài, quy hoạch khu kinh tế và rà soát chính sách ưu đãi đầu tư địa phương giai đoạn 2016 - 2020.

2. Ban quản lý các khu công nghiệp, khu kinh tế và các chủ đầu tư phát triển hạ tầng: Luận văn đúc kết mô hình thành công từ các KCN điển hình như Nomura (153 ha) và KKT Đình Vũ (1.152 ha). Use case: Xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật hạ tầng cung cấp điện, nước độc lập và hoàn thiện hệ thống dịch vụ hỗ trợ một cửa cho nhà đầu tư thứ cấp.

3. Các nhà đầu tư nước ngoài và doanh nghiệp FDI đang nghiên cứu thị trường Việt Nam: Tài liệu mang lại bức tranh toàn diện về đặc điểm nhân khẩu học (69,45% dân số trong độ tuổi 15 - 59), tiềm năng logistics cảng biển 43 triệu tấn/năm và quy định pháp lý địa phương. Use case: Lập báo cáo nghiên cứu khả thi, đánh giá chi phí rủi ro và lựa chọn địa điểm xây dựng nhà máy.

4. Giảng viên, học viên cao học và nhà nghiên cứu chuyên ngành Kinh tế chính trị, Kinh tế quốc tế: Công trình cung cấp cơ sở lý luận chặt chẽ và hệ thống dữ liệu chuỗi 2000 - 2012 về mối quan hệ giữa thể chế kinh tế và FDI. Use case: Làm tài liệu tham khảo cho các học phần Kinh tế đối ngoại, Quản lý kinh tế và phát triển các đề tài nghiên cứu liên quan.

Câu hỏi thường gặp

1. Lợi thế tự nhiên nổi trội nhất của Hải Phòng trong thu hút dòng vốn FDI là gì? Thành phố sở hữu 125 km bờ biển cùng hệ thống cảng biển lớn nhất miền Bắc với lượng hàng hóa thông quan vượt 43 triệu tấn năm 2011. Vị trí nằm trong tam giác kinh tế trọng điểm Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh và hai hành lang kinh tế Việt - Trung giúp giảm thiểu chi phí logistics cho các doanh nghiệp xuất khẩu.

2. Điểm nghẽn lớn nhất về chất lượng nguồn lao động tại Hải Phòng giai đoạn 2000 - 2011 là gì? Mặc dù tỷ lệ biết chữ đạt 97,6% và quy mô lao động đạt 986,48 nghìn người năm 2011, tỷ lệ lao động qua đào tạo chỉ đạt 23,99%. Tình trạng cơ cấu đào tạo bất hợp lý khiến doanh nghiệp FDI thiếu hụt công nhân kỹ thuật lành nghề và buộc phải tốn chi phí đào tạo lại.

3. Mô hình hạ tầng công nghiệp nào tại Hải Phòng được đánh giá hiệu quả nhất trong nghiên cứu? Khu công nghiệp Nomura với quy mô 153 ha và Khu kinh tế Đình Vũ 1.152 ha được xem là hình mẫu tiêu biểu. Các khu này trang bị trạm điện độc lập, mạng lưới cấp thoát nước hiện đại và kết nối trực tiếp với luồng cảng nước sâu, đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe của các nhà đầu tư quốc tế.

4. Bài học kinh nghiệm thực tiễn nào từ các tỉnh khác được luận văn đề xuất cho Hải Phòng? Hải Phòng cần học tập kinh nghiệm của tỉnh Bình Dương trong việc giải quyết dứt điểm công tác giải phóng mặt bằng trước khi cấp phép đầu tư, đồng thời vận dụng bài học của Đà Nẵng về việc lồng ghép hiệu quả vốn ODA vào hạ tầng và kiên quyết từ chối các dự án gây hại môi trường.

5. Dòng vốn FDI có sự khác biệt cơ bản nào so với nguồn vốn ODA theo phân tích của luận văn? FDI là dòng vốn tư nhân với mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận, chi phối bởi các tập đoàn TNCs và gắn liền với chuyển giao công nghệ cùng quyền điều hành trực tiếp. Ngược lại, ODA là vốn vay ưu đãi giữa các chính phủ, nếu không sử dụng hiệu quả sẽ tạo gánh nặng nợ công quốc gia.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận kinh tế chính trị về vai trò của môi trường đầu tư cứng và mềm đối với khả năng thu hút và giải ngân dòng vốn FDI.
• Phân tích bức tranh thực tiễn Hải Phòng giai đoạn 2000 - 2012 với các bước tiến lớn về sản lượng thông quan cảng biển đạt trên 43 triệu tấn và tỷ trọng lao động FDI tăng 177 lần.
• Chỉ rõ những tồn tại then chốt về tỷ lệ lao động qua đào tạo chuyên môn mới đạt 23,99% cùng những vướng mắc trong thủ tục đất đai và chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh.
• Thiết lập hệ thống 4 nhóm giải pháp đột phá gắn liền với mục tiêu cải cách hành chính, hoàn thiện Cảng Lạch Huyện 50.000 DWT và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đến năm 2020.
• Khẳng định quan điểm thu hút đầu tư nước ngoài có chọn lọc, ưu tiên công nghệ cao và gắn liền với mục tiêu phát triển kinh tế biển bền vững.

Lộ trình tiếp theo đòi hỏi chính quyền thành phố Hải Phòng nhanh chóng cụ thể hóa các mục tiêu trên thành chương trình hành động chi tiết giai đoạn 2015 - 2020, tập trung rà soát quy hoạch đất đai và số hóa dịch vụ công. Độc giả quan tâm và các nhà hoạch định chính sách hãy tham khảo toàn văn luận văn để tiếp cận trọn vẹn bộ số liệu phân tích định lượng cùng hệ thống giải pháp thể chế chuyên sâu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Lý luận về môi trường đầu tư và đầu tư trực tiếp nước ngoài Chương 2: Thực trạng môi trường đầu tư và tình hình thu hút FDI ở Hải Phòng Chương 3: Phương hướng, giải pháp hoàn thiện môi trường đầu tư nhằm tăng cường thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài ở Hải Phòng 13 CHƢƠNG 1 LÝ LUẬN VỀ MÔI TRƢỜNG ĐẦU TƢ VÀ ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP NƢỚC NGOÀI 1.1 Lý luận về môi trƣờng đầu tƣ 1.1 Khái niệm môi trường đầu tư * Môi trường đầu tư là một thuật ngữ đã được nghiên cứu trong lĩnh vực kinh tế và quản trị kinh doanh ở nhiều nước trên thế giới. Thuật ngữ môi trường đầu tư không phải mới mẻ, nhưng đến nay vẫn còn nhiều quan điểm khác nhau về khái niệm này. Môi trường đầu tư được xem xét theo nhiều khía cạnh khác nhau tùy theo mục đích, phạm vi, đối tượng nghiên cứu. - Theo WB “Vietnam Development Report 2006”: “Môi trường đầu tư là tập hợp các yếu tố đặc thù địa phương đang định hình cho các cơ hội và động lực để doanh nghiệp đầu tư có hiệu quả, tạo việc làm và mở rộng sản xuất”.23] - Theo Vũ Chí Lộc: “Môi trường đầu tư nước ngoài là tổng hòa các yếu tố chính trị, kinh tế, xã hội có liên quan tác động đến hoạt động đầu tư và bảo đảm khả năng sinh lợi của vốn đầu tư nước ngoài.

TS Tô Xuân Dân: “Môi trường đầu tư là một tập hợp các yếu tố tự nhiên, kinh tế, chính trị, xã hội, pháp luật, tâm lý của nước tiếp nhận đầu tư nhằm bảo vệ sự an toàn và khả năng sinh lợi tối đa của nguồn vốn đầu tư bên ngoài.”[1] Như vậy, từ những khái niệm trên có thể hiểu môi trường đầu tư theo nghĩa chung nhất là: tổng hòa các yếu tố bên ngoài liên quan đến hoạt động đầu tư. * Môi trường đầu tư có thể chia thành 2 loại: 14 - Môi trường cứng: liên quan đến các yếu tố thuộc kết cấu hạ tầng giao thông (đường xá, cầu cảng…), hệ thống thông tin liên lạc, hệ thống cung cấp năng lượng, hệ thống khu, cụm công nghiệp… - Môi trường mềm: hệ thống dịch vụ hành chính, dịch vụ pháp lý liên quan đến hoạt động đầu tư (nhất là các vấn đề liên quan đến chế độ đối xử và giải quyết các tranh chấp, khiếu nại), hệ thống các dịch vụ tài chính, ngân hàng, kế toán, bảo hiểm…Môi trường mềm còn bao gồm các yếu tố về ổn định chính trị, xã hội, phát triển kinh tế… Ngoài ra, có thể phân chia môi trường đầu tư theo: - Các yếu tố môi trƣờng bên ngoài: toàn cầu hóa, liên kết kinh tế khu vực, sự phát triển của các công ty xuyên quốc gia, bầu không khí chính trị thế giới, khu vực và môi trường của nước đầu tư. - Các yếu tố môi trƣờng bên trong: vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên, chính trị, pháp lý, cơ chế chính sách, trình độ phát triển kinh tế, môi trường cạnh tranh, độ mở của nền kinh tế… Hình 1.1: Các yếu tố ảnh hƣởng đến thu hút FDI Các yếu tố ảnh hưởng đến thu hút FDI Thị trường thu hút vốn FDI Môi trường thu hút FDI Thị Thị Ổn Chính Hệ Tập trườ ng trường định sách thống quán tiề m lao chính kinh pháp văn hóa năng động trị tế luật – xã hội 15 1.2 Các yếu tố cấu thành Mục đích cuối cùng của mọi hoạt động đầu tư là hướng tới lợi nhuận. Vì vậy, môi trường đầu tư hấp dẫn là môi trường có hiệu quả đầu tư cao và mức độ rủi ro thấp.

Môi trường đầu tư cấu thành bởi các yếu tố như: - Môi trường pháp lý, cơ chế, chính sách ưu đãi đầu tư và thủ tục hành chính. - Kết cấu hạ tầng kỹ thuật và xã hội. - Môi trường chính trị xã hội và sự ổn định kinh tế vĩ mô. - Các nguồn lực cho sự phát triển và thu hút FDI - Quy mô và tốc độ phát triển của thị trường - Công tác vận động, xúc tiến đầu tư - Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (CPI) Dưới đây là sự phân tích một số yếu tố cấu thành môi trường bên trong: *Một là: môi trường pháp lý, các cơ chế, chính sách ưu đãi đầu tư và thủ tục hành chính - Môi trường pháp lý Một trong những nhân tố quan trọng thu hút các nhà đầu tư nước ngoài, đó là hệ thống luật pháp phải thực sự rõ ràng, nhất quán, minh bạch và ổn định.

Pháp luật phải tạo ra một mặt bằng chung về pháp lý cho mọi nhà đầu tư thuộc các thành phần kinh tế, xóa bỏ sự khác biệt giữa nhà đầu tư trong nước và nước ngoài, phù hợp với luật pháp quốc tế. Việc xây dựng Luật đầu tư phải gắn liền với các luật liên quan khác như: Luật doanh nghiệp, Luật thương mại, luật thuế…và ban hành các văn bản dưới luật đảm bảo kịp thời, nhất quán, mang tính khả thi cao. Đồng thời, phải hoàn chỉnh hệ thống pháp luật có liên quan đến chính sách đầu tư để tạo lập môi trường đầu tư, kinh doanh ổn định, bình đẳng giữa các thành phần kinh tế. - Cơ chế, chính sách ưu đãi đầu tư nước ngoài 16 Cơ chế, chính sách đầu tư nước ngoài có ảnh hưởng không nhỏ đến khả năng thu hút FDI của một quốc gia.

Bởi cơ chế, chính sách phản ánh khả năng sinh lợi của vốn đầu tư, cũng như đảm bảo an toàn cho sự sinh lợi của đồng vốn. Nó thể hiện sự ưu đãi, khuyến khích hay hạn chế đối với nhà đầu tư nước ngoài. Chính sách ưu đãi đầu tư là công cụ nhằm thu hút đầu tư theo những mục tiêu phát triển nhất định. Chính sách ưu đãi đầu tư tác động trực tiếp đến việc khai thác, phát huy các nguồn lực bên trong và thu hút các nguồn lực bên ngoài.

Mặt khác, chính sách đầu tư còn tác động đến sự phân bổ các nguồn lực một cách đúng hướng và đạt hiệu quả cao. Điều này đồng nghĩa với việc thu hút, sử dụng có hiệu quả vốn đầu tư nói chung, vốn FDI nói riêng. Nếu chính sách đầu tư không phù hợp, thiếu tính đồng bộ và nhất quán thì việc thu hút FDI sẽ gặp nhiều trở ngại. Thực tế cho thấy, các nước NICs ở Đông Nam Á và một số nước khác như: Trung Quốc, Thái Lan… là những nước tiêu biểu cho việc xác định chính sách ưu đãi đầu tư phù hợp, nên đã thu hút và sử dụng có hiệu quả nguồn vốn FDI, phục vụ đắc lực cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

- Thủ tục hành chính Thủ tục hành chính bao gồm tất cả những thủ tục cơ bản để một nhà đầu tư được phép đầu tư ở một quốc gia. Cùng với cơ chế chính sách ưu đãi, thông thoáng cần phải có thủ tục hành chính đơn giản, ít khâu trung gian và thời gian thực hiện ngắn. Để có được một thủ tục như vậy, ngoài việc có một hệ thống văn bản pháp luật quy định rõ ràng trách nhiệm của các chủ thể, cần xây dựng một quy trình làm việc khoa học với một độ ngũ cán bộ công chức có trình độ chuyên môn cao, tinh thần trách nhiệm tận tụy, và có chế độ khen thưởng và kỷ luật nghiêm minh. Thủ tục hành chính gọn nhẹ cho phép giải quyết công việc nhanh chóng, vừa tiết kiệm thời gian, vừa tránh lãng phí, tạo được niềm tin cho nhà đầu tư.

Ngược lại, thủ tục hành chính rườm rà sẽ làm 17 hạn chế mọi ưu thế về môi trường đầu tư của nước đó, ảnh hưởng đến thời gian, chi phí và cơ hội của nhà đầu tư, khiến họ nản lòng. Vì vậy, cải cách thủ tục hành chính, thực hiện mô hình “một cửa liên thông” nhằm rút ngắn thời gian giải quyết công việc, là một trong những tiêu chí đánh giá môi trường đầu tư của các quốc gia và từng địa phương. Do đó, vấn đề cải các thủ tục hành chính cần được điều chỉnh cho phù hợp trong tình hình mới nhằm tăng cường thu hút FDI. * Hai là, kết cấu hạ tầng kỹ thuật và xã hội - Kết cấu hạ tầng kỹ thuật Hệ thống kết cấu hạ tầng vừa có vai trò quyết định đến hiệu quả đầu tư, vừa có ảnh hưởng đến quá trình sản xuất, kinh doanh và sinh hoạt của các nhà đầu tư.

Trình độ phát triển của cơ sở hạ tầng thể hiện thông qua sự phát triển của hệ thống giao thông vận tải, thông tin liên lạc, các dịch vụ cung cấp điện, nước và một số dịch vụ hỗ trợ khác. Xây dựng kết cấu hạ tầng là điều kiện tiên quyết và lâu dài cho sự phát triển bền vững của nền kinh tế. Hệ thống giao thông vận tải an toàn, tiện lợi sẽ góp phần giảm chi phí lưu thông cho doanh nghiệp. Một hệ thống kết cấu hạ tầng kỹ thuật hoàn chỉnh (bao gồm hệ thống đường bộ, đường sắt, đường hàng không, mạng lưới cung cấp điện, nước, bưu chính viễn thông và các dịch vụ tiện ích khác) là điều mong muốn của mọi nhà đầu tư nước ngoài.

Ngược lại, một kết cấu hạ tầng yếu kém với mạng lưới giao thông chưa hoàn chỉnh, hệ thống thông tin liên lạc lạc hậu, hệ thống cung cấp năng lượng thiếu thốn…sẽ gây ra những thiệt hại và lãng phí lớn cho nhà đầu tư, cản trở hoạt động thu hút FDI. Do vậy, địa phương nào có kết cấu hạ tầng tốt thì sẽ có lợi thế lớn trong việc thu hút và sử dụng hiệu quả nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài. - Kết cấu hạ tầng xã hội 18 Bên cạnh kết cấu hạ tầng kỹ thuật, các nhà đầu tư cũng rất quan tâm đến kết cấu hạ tầng xã hội. Kết cấu hạ tầng xã hội bao gồm hệ thống y tế và chăm sóc sức khỏe cho người dân, hệ thống giáo dục và đào tạo, hoạt động thương mại, khu vui chơi giải trí, các dịch vụ hỗ trợ, nhà ở cho người lao động…càng hoàn thiện thì càng tăng sức thu hút đối với nhà đầu tư.

* Ba là, môi trường chính trị xã hội và sự ổn định kinh tế vĩ mô Việc giữ vững ổn định chính trị, đảm bảo trật tự an toàn xã hội có ý nghĩa rất quan trọng đối với hoạt động đầu tư nước ngoài. Ổn định chính trị luôn là yếu tố hấp dẫn hàng đầu đối với các nhà đầu tư nước ngoài, vì có ổn định chính trị thì các cam kết của Chính phủ nước chủ nhà với các nhà đầu tư về sở hữu vốn, các chính sách ưu tiên định hướng phát triển mới được thực hiện.