Chương 1. Cơ sở lý luận về kênh phân phối của doanh nghiệp; Chương 2. Phân tích thực trạng kênh phân phối sản phẩm Phân bón NPK Phú Mỹ của Công ty Cổ phần Phân bón và Hóa chất Dầu khí Miền Trung; Chương 3. Một số giải pháp hoàn thiện kênh phân phối sản phẩm phân bón NPK Phú Mỹ tại Công ty Cổ phần Phân bón và Hóa chất Dầu khí Miền Trung.
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KÊNH PHÂN PHỐI CỦA DOANH NGHIỆP 1. Khái quát về kênh phân phối 1. Khái niệm về kênh phân phối Theo Trương Đình Chiến (2012), “Một tổ chức hệ thống các quan hệ với các doanh nghiệp và cá nhân bên ngoài để quản lý các hoạt động phân phối tiêu thụ sản phẩm nhằm thực hiện các mục tiêu trên thị trường của doanh nghiệp” [1]. Theo quan điểm của Marketing, Trần Minh Đạo (2013) cho rằng “Kênh phân phối là một tập hợp các doanh nghiệp và cá nhân độc lập và phụ thuộc lẫn nhau tham gia vào quá trình đưa hàng hóa từ người sản xuất tới người tiêu dùng”.
Nói cách khác, đây là một nhóm các tổ chức và cá nhân thực hiện các hoạt động làm cho sản phẩm hoặc dịch vụ sẵn sàng cho người tiêu dùng hoặc người sử dụng công nghiệp, để họ có thể mua và sử dụng. Các KPP tạo nên dòng chảy hàng hóa từ người sản xuất qua hoặc không qua các trung gian thương mại để tới người mua cuối cùng. Tất cả những người tham gia vào KPP được gọi là thành viên của kênh. Các trung gian thương mại nằm giữa người sản xuất và người tiêu dùng cuối cùng là thành viên quan trọng trong nhiều KPP [2].
Theo Kotler và Amstrong (2015), KPP là tập hợp các tổ chức phụ thuộc lẫn nhau giúp cho sản phẩm và dịch vụ sẵn sàng đáp ứng nhu cầu sử dụng hoặc tiêu thụ của người tiêu dùng và doanh nghiệp khác [6]. Theo quan điểm của Marketing, Trần Minh Đạo (2013) cho rằng có nhiều loại trung gian thương mại tham gia vào KPP và thực hiện các chức năng khác nhau [2]. Dưới đây là một số loại trung gian thương mại chủ yếu: Nhà bán buôn là những trung gian bán hàng hóa và dịch vụ cho các trung gian khác, cho nhà bán lẻ hoặc những nhà sử dụng công nghiệp. Nhà bán lẻ là những người trung gian bán hàng hóa trực tiếp cho người tiêu dùng cuối cùng.
Đại lý và môi giới là những nhà trung gian có hành động hợp pháp thay mặt cho nhà sản xuất. Nhà phân phối dùng để chỉ những trung gian thực hiện các chức năng phân phối trên thị trường công nghiệp hoặc đôi khi cũng dùng để chỉ nhà bán buôn. 9 Một số trung gian thương mại mua hàng hóa thực sự từ người bán, dự trữ và bán lại những hàng hóa này cho người mua. Những trung gian khác như đại lý và môi giới đại diện cho người bán nhưng không sở hữu hàng hóa, vai trò của họ là cung cấp thông tin, đưa người mua và người bán lại với nhau.
Tầm quan trọng của các trung gian thể hiện rõ khi chúng ta xem xét các chức năng của họ và những lợi ích họ tạo ra cho người mua cuối cùng. Bản chất của kênh phân phối Tác giả đã tổng hợp theo cơ sở lý thuyết về bản chất của kênh phân phối từ giáo trình Marketing căn bản của Trần Minh Đạo (2013) cụ thể như sau: Các KPP tạo nên dòng chảy hàng hóa và dịch vụ: từ người sản xuất hoặc nhập khẩu qua hoặc không qua các trung gian thương mại để tới người sử dụng cuối cùng. Tham gia vào KPP có hai nhóm thành viên là các tổ chức hoặc cá nhân [2]. Nhóm thứ nhất là các thành viên chính thức của kênh: những người trực tiếp tham gia vào quá trình mua bán và chịu trách nhiệm trước kết quả hoạt động của hệ thống kênh.
Họ bao gồm: nhà sản xuất hay nhập khẩu; các trung gian thương mại bao gồm những nhà bán buôn và những nhà bán lẻ; những khách hàng cuối cùng [2]. Nhóm thứ hai bao gồm các tổ chức bổ trợ: những người cung cấp dịch vụ marketing chuyên nghiệp cho các thành viên chính thức trong kênh. Họ làm cho quá trình phân phối hàng hóa trong kênh diễn ra dễ dàng nhưng lại không chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động cuối cùng của hệ thống kênh [2]. Chức năng và vai trò của kênh phân phối ❖ Chức năng của KPP Theo Trần Minh Đạo (2013), chức năng cơ bản chung nhất cả tất cả các KPP là giúp doanh nghiệp đưa ra sản phẩm đến người tiêu dùng với đúng mức giá họ có thể mua, đúng chủng loại họ cần, đúng thời gian và địa điểm mà họ yêu cầu.
KPP là con đường mà hàng hóa được lưu thông từ nhà sản xuất đến người tiêu dùng. Nhờ có mạng lưới kênh phân phối mà khắc phục được những khác biệt về thời gian địa điểm và quyền sở hữu giữa người sản xuất với với những người tiêu dùng các hàng hóa và dịch vụ [2]. Tất cả các thành viên kênh phải thực hiện các bước chức năng cụ thể chủ yếu sau: 10 • Nghiên cứu thị trường: nhằm thu thập thông tin cần thiết để lập chiến lược phân phối; • Xúc tiến khuếch trương cho những sản phẩm họ bán: soạn thảo và truyền bá những thông tin về hàng hóa; • Thương lượng: để thỏa thuận phân chia trách nhiệm và quyền lợi trong kênh. Thỏa thuận với nhau về giá cả và những điều kiện phân phối khác; • Phân phối vật chất: vận chuyển, bảo quản, dự trữ hàng hóa; • Thiết lập các mối quan hệ: tạo dựng và duy trì mối liên hệ với những người mua tiềm năng; • Hoàn thiện hàng hóa: làm cho hàng hóa đáp ứng được những yêu cầu của người mua, nghĩa là thực hiện một phần công việc của nhà sản xuất; • Tài trợ: cơ chế tài chính trợ giúp cho các thành viên kênh trong thanh toán.
• Sang sẻ rủi ro liên quan đến quá trình phân phối Các chức năng được liệt kê theo thứ tự thông thường chúng phát sinh giữa hai thành viên bất kỳ của kênh. ❖ Vai trò của KPP • KPP giúp cho việc giải quyết mâu thuẫn giữa nhà sản xuất khối lượng lớn, chuyên môn với nhu cầu theo khối lượng nhỏ nhưng lại đa dạng và phong phú mẫu mã sản phẩm. • KPP giúp giải quyết mâu thuẫn về sự khác biệt về không gian sản xuất và tiêu dùng, do sản xuất thì tập trung còn tiêu dùng thì lan rộng khắp nơi và ngược lại. • KPP giúp giải quyết mâu thuẫn khác như sự khác biệt về thông tin, về giá trị hay sự khác biệt về sở hữu.
• Đứng trên góc độ Marketing, KPP được xem như một bộ phận của chiến lược phân phối, một phần của chiến lược Marketing mix của doanh nghiệp thỏa mãn khách hàng. • Giúp cho cung cầu gặp nhau: nhiều khi bên bán không biết bên mua ở đâu và ngược lại, khi đó NPP trung gian là “bà mối” giúp cho cung cầu gặp nhau. • Tăng khả năng cạnh tranh cho nhà sản xuất: khi sử dụng nhà trung gian trong KPP, nhờ tiết kiệm chi phí tăng khả năng tiếp cận khách hàng, giảm rủi ro nên nhà sản xuất nâng cao được khả năng cạnh tranh của mình. Hoạt động của kênh phân phối Hoạt động của KPP bao gồm việc thực hiện một số dòng chảy marketing.
Các dòng chảy này là quá trình hoạt động liên tục không ngừng, vừa thể hiện sự kết nối giữa các thành viên trong kênh, vừa cho biết hiệu quả hoạt động của kênh tốt đến mức nào. Mỗi dòng chảy là một tập hợp các chức năng được thực hiện thường xuyên bởi các thành viên kênh. Trương Đình Chiến (2012) nêu ra các dòng chảy chủ yếu trong KPP bao gồm: [1] • Dòng chuyển quyền sở hữu: mô tả việc chuyển quyền sở hữu sản phẩm được chuyển từ thành viên này sang thành viên khác trong KPP. • Dòng đàm phán: các thành viên trong KPP đàm phán với nhau để phân chia các công việc phân phối cũng như trách nhiệm và quyền lợi của từng thành viên.
• Dòng vận động vật chất của sản phẩm: mô tả việc di chuyển sản phẩm hiện vật thật sự trong không gian và thời gian từ địa điểm sản xuất tới địa điểm tiêu dùng qua hệ thống kho bãi và phương tiện vận tải. • Dòng thanh toán: mô tả sự vận động của tiền tệ và chứng từ thanh toán. Tiền tệ vận động từ người tiêu dùng đến nhà sản xuất, còn chứng từ thanh toán thì vận động từ người nhà sản xuất đến người tiêu dùng. Ngân hàng đóng vai trò là trung gian thanh toán chính trong dòng thanh toán.
• Dòng chảy thông tin: mô tả tiến trình trao đổi thông tin giữa các thành viên KPP. Các thông tin trao đổi trong KPP có thể là tình hình thị trường; khối lượng, chất lượng, và giá cả sản phẩm, thời gian, địa điểm và phương thức thanh toán. • Dòng xúc tiến: mô tả sự phối hợp và hỗ trợ trong hoạt động xúc tiến (quảng cáo, quan hệ công chúng, bán hàng trực tiếp, khuyến mại bán hàng, marketing trực tiếp và kỹ thuật số) giữa các thành viên KPP với nhau. • Dòng đặt hàng: mô tả phương thức và cơ chế thu thập, tập hợp và xử lý đơn đặt hàng từ người tiêu dùng đến nhà sản xuất.
• Dòng chia sẻ rủi ro: xác định trách nhiệm của từng thành viên KPP về những rủi ro có thể xảy ra trong quá trình phân phối. Công ty bảo hiểm đóng vai trò là trung gian tiếp nhận rủi ro. • Dòng tài chính: mô tả cơ chế huy động vốn và hỗ trợ vốn trong KPP cho các thành viên trong kênh. 12 • Dòng chảy ngược: đóng vai trò rất quan trọng trong trong việc tái sử dụng sản phẩm, thùng hộp, bao gói; tân trang sản phẩm để bán lại; tái chế sản phẩm; loại bỏ sản phẩm và bao gói.
Nội dung hoạt động kênh phân phối 1. Thiết kế kênh, lựa chọn và xây dựng kênh phân phối 1. Thiết kế kênh Thiết kế KPP của doanh nghiệp trên thị trường là công việc quan trọng và phức tạp. Theo Trương Đình Chiến (2012), "Xây dựng hay thiết kế KPP là tất cả những hoạt động liên quan đến việc phát triển những KPP mới ở những nơi trước đó nó chưa tồn tại hoặc để cải tiến các kênh hiện tại” [2].
Để thiết kế một hệ thống KPP, Kotler và Keller (2020) đã nêu ra rằng doanh nghiệp sẽ phân tích nhu cầu và mong muốn của người tiêu dùng đối với KPP, thiết lập các mục tiêu và giới hạn cho KPP, nhận diện các kênh thay thế quan trọng, và đánh giá các KPP chính [7].