Luận văn: Hoàn thiện kế toán quản trị tại Công ty Cổ phần Bê tông Becamex

Nghiên cứu hoàn thiện kế toán quản trị tại công ty bê tông Becamex. Đề xuất các giải pháp thực tiễn nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động doanh nghiệp.

• Tác giả: Huỳnh Thị Anh Thy
• Người hướng dẫn: Ts. Võ Đức Toàn
• Trường học: Trường Đại học Thủ Dầu Một
• Chuyên ngành: Kế Toán
• Đề tài: Hoàn thiện một số nội dung kế toán quản trị tại Công ty Cổ phần Bê tông Becamex
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Bình Dương

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
• 0.2. Tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài
• 0.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Phương pháp nghiên cứu
• 0.6. Nội dung chi tiết
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN QUẢN TRỊ TRONG DOANH NGHIỆP
• 1.1. Tổng quan về kế toán quản trị trong doanh nghiệp
• 1.1.1. Khái niệm về kế toán quản trị
• 1.1.2. Vai trò của kế toán quản trị trong doanh nghiệp
• 1.2. Nội dung tổ chức kế toán quản trị tại doanh nghiệp
• 1.2.1. Tổ chức thu thập thông tin ban đầu
• 1.2.2. Tổ chức phân loại và xử lý thông tin
• 1.2.3. Tổ chức ứng dụng tin học vào kế toán quản trị
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KẾ TOÁN QUẢN TRỊ TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN BÊ TÔNG BECAMEX
• 2.1. Tổng quan về công ty
• 2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển của Công ty cổ phần bê tông Becamex
• 2.1.2. Chiến lược đầu tư và phát triển
• 2.1.3. Lĩnh vực kinh doanh
• 2.1.4. Quy trình công nghệ của công ty cổ phần Bê tông Becamex
• 2.2. Đặc điểm công tác kế toán tại Công ty cổ phần bê tông Becamex
• 2.2.1. Tổ chức bộ máy kế toán
• 2.2.2. Chế độ kế toán áp dụng tại Công ty cổ phần bê tông Becamex
• 2.2.3. Hình thức kế toán, phần mềm kế toán áp dụng tại Công ty cổ phần bê tông Becamex
• 2.3. Thực trạng công tác kế toán quản trị tại Công ty cổ phần bê tông Becamex
• 2.3.1. Phân loại chi phí sản xuất kinh doanh
• 2.3.2. Hình thức thể hiện chi phí trên báo cáo kết quả kinh doanh
• 2.3.3. Thực trạng công tác xây dựng định mức chi phí tại Công ty cổ phần bê tông Becamex
• 2.3.4. Thực trạng công tác lập dự toán tại Công ty cổ phần bê tông Becamex
• 2.3.5. Phương pháp xác định chi phí
• 2.3.6. Xác định trung tâm chi phí tại Công ty cổ phần bê tông Becamex
• 2.3.7. Hệ thống báo cáo kế toán quản trị tại Công ty cổ phần bê tông Becamex
• 2.3.8. Ứng dụng phân tích mối quan hệ giữa Chi phí - Khối lượng - Lợi nhuận cho quá trình ra quyết định
• 2.4. Những vấn đề tồn tại và nguyên nhân
• 2.4.1. Những vấn đề tồn tại
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN MỘT SỐ NỘI DUNG KẾ TOÁN QUẢN TRỊ TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN BÊ TÔNG BECAMEX
• 3.1. Quan điểm hoàn thiện công tác Kế toán quản trị trong Công ty cổ phần bê tông Becamex
• 3.1.1. Phù hợp với đặc điểm về quy mô và hoạt động của công ty
• 3.1.2. Kết hợp chặt chẽ kế toán tài chính và kế toán quản trị
• 3.1.3. Tính phù hợp với yêu cầu về trình độ quản lý tại Công ty
• 3.1.4. Tính phù hợp và hài hòa giữa chi phí và lợi ích
• 3.2. Giải pháp hoàn thiện một số nội dung kế toán quản trị tại Công ty cổ phần bê tông Becamex
• 3.2.1. Xác lập nội dung kế toán quản trị
• 3.2.2. Nội dung hoàn thiện kế toán quản trị tại công ty
• 3.3. Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác kế toán quản trị tại Công ty cổ phần bê tông Becamex
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Khám phá vai trò kế toán quản trị tại Bê tông Becamex

Kế toán quản trị (KTQT) đóng vai trò xương sống trong việc cung cấp thông tin cho các nhà quản lý tại Công ty Cổ phần Bê tông Becamex. Trong bối cảnh ngành vật liệu xây dựng Việt Nam ngày càng cạnh tranh, việc ra quyết định nhanh chóng và chính xác là yếu tố sống còn. Luận văn của Huỳnh Thị Anh Thy (2018) đã chỉ rõ, vai trò của kế toán quản trị không chỉ dừng lại ở việc ghi chép số liệu, mà là một công cụ đắc lực hỗ trợ hoạch định, kiểm soát và đánh giá hiệu quả hoạt động. Các thông tin KTQT giúp ban lãnh đạo Becamex xây dựng kế hoạch sản xuất kinh doanh, lập dự toán ngân sách và lựa chọn phương án đầu tư tối ưu. Đặc thù của ngành sản xuất bê tông là chi phí nguyên vật liệu chiếm tỷ trọng lớn và quy trình sản xuất phức tạp, đòi hỏi một hệ thống KTQT linh hoạt để theo dõi và kiểm soát chi phí tại doanh nghiệp xây dựng một cách chặt chẽ. Hơn nữa, thông tin từ KTQT là cơ sở để đánh giá hiệu quả của từng công trình, từng đội thi công, qua đó xác định trách nhiệm quản lý và đưa ra các điều chỉnh kịp thời. Việc nhận diện đúng vai trò của kế toán quản trị là bước đi đầu tiên và quan trọng nhất để xây dựng và hoàn thiện một hệ thống vững chắc, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và đảm bảo sự phát triển bền vững cho Bê tông Becamex trong môi trường kinh doanh đầy biến động.

1.1. Đặc điểm ngành sản xuất bê tông ảnh hưởng đến KTQT

Ngành sản xuất bê tông và xây lắp có những đặc thù riêng biệt, tác động trực tiếp đến việc tổ chức công tác kế toán quản trị. Sản phẩm của Công ty Bê tông Becamex thường có quy mô lớn, thời gian thi công kéo dài và diễn ra ngoài trời, chịu ảnh hưởng của thời tiết. Điều này đòi hỏi việc lập dự toán ngân sách sản xuất kinh doanh phải hết sức chi tiết và linh hoạt. Chi phí sản xuất, đặc biệt là chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (CPNVLTT) như xi măng, cát, đá, thép, chiếm tỷ trọng rất cao. Do đó, việc xây dựng định mức chi phí nguyên vật liệu trực tiếp và kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng vật tư là nhiệm vụ trọng tâm. Bên cạnh đó, đặc điểm ngành sản xuất bê tông còn thể hiện ở việc phải di chuyển máy móc, thiết bị và nhân lực đến từng công trình, làm phát sinh nhiều chi phí sản xuất chung phức tạp. Điều này đặt ra yêu cầu phải có phương pháp phân bổ chi phí sản xuất chung một cách khoa học và hợp lý để tính giá thành chính xác cho từng hạng mục, công trình.

1.2. Phân tích cơ cấu tổ chức bộ máy kế toán tại Becamex

Theo tài liệu nghiên cứu, Công ty Bê tông Becamex tổ chức bộ máy kế toán theo mô hình tập trung. Toàn bộ công việc xử lý thông tin được thực hiện tại phòng Tài chính - Kế toán của công ty. Cơ cấu tổ chức bộ máy kế toán này đảm bảo sự chỉ đạo thống nhất từ kế toán trưởng, tuy nhiên, việc thu thập thông tin từ các đội, công trình có thể gặp phải độ trễ. Về KTQT, công ty áp dụng mô hình kế toán quản trị hỗn hợp. Cụ thể, phòng Kế hoạch - Kỹ thuật chịu trách nhiệm lập dự toán và theo dõi tiến độ, chất lượng, định mức vật tư. Các kế toán viên khác kiêm nhiệm cả vai trò của kế toán tài chính và KTQT cho phần hành mình phụ trách. Mô hình này giúp tiết kiệm chi phí nhân sự nhưng có thể làm giảm tính chuyên sâu và kịp thời của thông tin kế toán phục vụ ra quyết định. Việc thiếu một bộ phận chuyên trách về KTQT là một trong những thách thức cần được giải quyết để hệ thống hoạt động hiệu quả hơn.

II. Thực trạng và thách thức trong kế toán quản trị Becamex

Mặc dù đã có những nỗ lực nhất định, thực trạng kế toán quản trị tại Công ty Bê tông Becamex vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu của các nhà quản trị trong bối cảnh mới. Phân tích từ luận văn cho thấy, công tác KTQT tại công ty vẫn còn mang nặng tính hình thức, chủ yếu phục vụ cho kế toán tài chính. Việc phân loại chi phí theo chức năng hoạt động (chi phí sản xuất và ngoài sản xuất) tuy đơn giản nhưng lại không cung cấp đủ thông tin để phân tích và ra quyết định. Đặc biệt, việc chưa phân loại chi phí theo cách ứng xử (biến phí, định phí) đã gây khó khăn lớn trong việc áp dụng các công cụ quản trị hiện đại. Hệ thống báo cáo kế toán quản trị còn sơ sài, chủ yếu là các báo cáo thực hiện so với dự toán một cách chung chung, thiếu các báo cáo phân tích sâu về biến động chi phí, báo cáo trách nhiệm cho từng bộ phận. Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong kế toán tuy có sử dụng phần mềm nhưng chủ yếu cho kế toán tài chính, dữ liệu cho KTQT vẫn phải xử lý thủ công qua Excel, làm giảm tính kịp thời và chính xác. Những thách thức này đòi hỏi công ty phải có những giải pháp hoàn thiện kế toán quản trị một cách toàn diện và đồng bộ.

2.1. Bất cập trong phân loại chi phí và tính giá thành

Một trong những tồn tại lớn nhất trong thực trạng kế toán quản trị tại Becamex là công tác phân loại chi phí và tính giá thành. Hiện tại, công ty chủ yếu thực hiện kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành theo phương pháp thực tế, tập hợp chi phí theo khoản mục (CPNVLTT, CPNCTT, CPSXC). Tuy nhiên, việc chưa phân loại chi phí thành biến phí và định phí khiến cho việc phân tích chi phí - khối lượng - lợi nhuận (CVP) trở nên bất khả thi. Điều này hạn chế khả năng của nhà quản trị trong việc đưa ra các quyết định ngắn hạn như xác định điểm hòa vốn, lựa chọn cơ cấu sản phẩm hay định giá bán cạnh tranh. Thêm vào đó, phương pháp phân bổ chi phí sản xuất chung còn mang tính bình quân, chưa phản ánh đúng mức độ tiêu hao nguồn lực của từng công trình, có thể dẫn đến việc tính giá thành sản phẩm thiếu chính xác, ảnh hưởng đến quyết định đấu thầu và đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh.

2.2. Hạn chế của hệ thống báo cáo và lập dự toán ngân sách

Hệ thống báo cáo nội bộ là sản phẩm đầu ra quan trọng nhất của KTQT. Tại Becamex, hệ thống này còn khá đơn giản. Các báo cáo nội bộ tại Becamex chủ yếu dừng lại ở việc so sánh số liệu thực tế với dự toán tổng thể, chưa đi sâu vào phân tích nguyên nhân chênh lệch. Thiếu vắng các báo cáo trách nhiệm chi tiết cho từng đội thi công, từng phòng ban làm giảm hiệu quả kiểm soát chi phí tại doanh nghiệp xây dựng. Công tác lập dự toán ngân sách sản xuất kinh doanh tuy đã được thực hiện nhưng còn mang tính áp đặt từ trên xuống, chưa có sự tham gia sâu của các bộ phận cấp dưới. Điều này làm giảm tính cam kết và độ chính xác của dự toán. Để hoàn thiện, cần xây dựng một hệ thống báo cáo kế toán quản trị đa dạng, linh hoạt, cung cấp thông tin phù hợp cho từng cấp quản lý, phục vụ hiệu quả cho việc điều hành và ra quyết định.

III. Cách tối ưu hóa kế toán chi phí và tính giá thành sản phẩm

Để khắc phục những tồn tại, giải pháp hoàn thiện kế toán quản trị tại Bê tông Becamex cần tập trung trước hết vào việc tối ưu hóa hệ thống kế toán chi phí. Đây là nền tảng cung cấp dữ liệu đầu vào cho mọi phân tích và quyết định quản trị. Trọng tâm của giải pháp này là phải xây dựng được một hệ thống phân loại chi phí khoa học, đặc biệt là phân loại chi phí theo cách ứng xử. Khi đã phân biệt được biến phí và định phí, công ty có thể áp dụng các mô hình quản trị tiên tiến. Việc xây dựng và kiểm soát định mức cần được chú trọng hơn. Thay vì chỉ dựa vào kinh nghiệm, công ty cần xây dựng định mức chi phí nguyên vật liệu trực tiếp và chi phí nhân công trực tiếp dựa trên cơ sở phân tích kỹ thuật và điều kiện thi công thực tế. Đồng thời, cần áp dụng các phương pháp phân bổ chi phí sản xuất chung tiên tiến hơn, chẳng hạn như phân bổ theo mức độ hoạt động (Activity-Based Costing - ABC) để giá thành sản phẩm phản ánh chính xác hơn. Quá trình tối ưu hóa chi phí sản xuất không chỉ là cắt giảm chi phí mà là quản lý chi phí một cách thông minh, đảm bảo chất lượng công trình và nâng cao hiệu quả tổng thể.

3.1. Hoàn thiện việc phân loại và xây dựng định mức chi phí

Giải pháp cốt lõi là cần tổ chức lại việc phân loại chi phí. Bên cạnh cách phân loại hiện tại, phòng kế toán cần xây dựng một hệ thống mã hóa để phân loại chi phí thành biến phí, định phí và chi phí hỗn hợp. Điều này sẽ tạo cơ sở cho việc áp dụng các kỹ thuật phân tích quan trọng. Tiếp theo, cần rà soát và xây dựng lại hệ thống định mức chi phí một cách khoa học. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa phòng Kế hoạch - Kỹ thuật và phòng Kế toán để xây dựng định mức chi phí nguyên vật liệu trực tiếp và nhân công cho từng hạng mục công việc. Các định mức này phải được cập nhật thường xuyên để phản ánh sự thay đổi của giá cả và công nghệ, trở thành công cụ hữu hiệu để kiểm soát chi phí tại doanh nghiệp xây dựng và đánh giá hiệu quả sử dụng nguồn lực.

3.2. Cải tiến phương pháp tập hợp và phân bổ chi phí SXC

Chi phí sản xuất chung (SXC) thường phức tạp và khó kiểm soát. Để kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành chính xác hơn, Becamex cần cải tiến phương pháp tập hợp và phân bổ chi phí này. Thay vì phân bổ theo một tiêu thức duy nhất và mang tính bình quân, công ty có thể xem xét áp dụng phương pháp phân bổ theo nhiều tiêu thức khác nhau, phù hợp với bản chất của từng loại chi phí. Ví dụ, chi phí máy thi công có thể phân bổ theo số giờ máy hoạt động, chi phí quản lý đội có thể phân bổ theo chi phí nhân công trực tiếp. Về lâu dài, việc nghiên cứu áp dụng phương pháp tính giá dựa trên hoạt động (ABC) sẽ là một bước tiến vượt bậc, giúp phân bổ chi phí sản xuất chung một cách chính xác nhất, cung cấp thông tin giá thành đáng tin cậy cho việc định giá và đánh giá lợi nhuận của từng công trình.

IV. Xây dựng hệ thống báo cáo và phân tích CVP hiệu quả

Sau khi có được dữ liệu chi phí chính xác, bước tiếp theo là xây dựng một hệ thống báo cáo kế toán quản trị hiệu quả để biến dữ liệu thành thông tin hữu ích. Hệ thống báo cáo cần được thiết kế theo cấu trúc phân cấp trách nhiệm, cung cấp thông tin phù hợp cho từng cấp quản lý. Báo cáo cho đội trưởng thi công cần chi tiết về tình hình sử dụng vật tư, nhân công so với định mức. Báo cáo cho ban giám đốc cần mang tính tổng hợp, tập trung vào các chỉ số hiệu quả hoạt động chính (KPIs) và phân tích các chênh lệch trọng yếu. Đặc biệt, việc áp dụng phân tích chi phí - khối lượng - lợi nhuận (CVP) sẽ là một công cụ cực kỳ mạnh mẽ. Phân tích CVP giúp nhà quản trị trả lời các câu hỏi quan trọng như: cần đạt doanh thu bao nhiêu để hòa vốn, sự thay đổi của giá bán hoặc chi phí sẽ ảnh hưởng đến lợi nhuận như thế nào. Đây chính là thông tin kế toán phục vụ ra quyết định kinh doanh một cách khoa học và chủ động, thay vì chỉ phản ứng với các sự kiện đã xảy ra.

4.1. Thiết kế các mẫu báo cáo nội bộ linh hoạt và đa dạng

Cần xây dựng một hệ thống báo cáo nội bộ tại Becamex một cách bài bản, vượt ra ngoài các báo cáo tài chính truyền thống. Các mẫu báo cáo cần được thiết kế linh hoạt, bao gồm: Báo cáo phân tích biến động chi phí (so sánh thực tế với định mức và phân tích chênh lệch); Báo cáo kết quả kinh doanh theo bộ phận (tính toán lợi nhuận cho từng công trình, từng đội thi công); Báo cáo phân tích điểm hòa vốn. Các báo cáo này nên được lập định kỳ (hàng tháng, hàng quý) và cả đột xuất khi có yêu cầu. Việc chuẩn hóa và tự động hóa các báo cáo này thông qua việc ứng dụng công nghệ thông tin trong kế toán sẽ giúp tiết kiệm thời gian và nâng cao độ tin cậy của thông tin.

4.2. Ứng dụng phân tích CVP để hỗ trợ ra quyết định

Với dữ liệu chi phí đã được phân loại thành biến phí và định phí, việc áp dụng phân tích chi phí - khối lượng - lợi nhuận (CVP) trở nên khả thi. Phòng kế toán có thể xây dựng các mô hình phân tích để xác định điểm hòa vốn cho từng công trình hoặc cho toàn công ty. Phân tích này cũng giúp đánh giá tác động của các quyết định như thay đổi giá dự thầu, quyết định nhận thêm một hợp đồng mới, hay đầu tư vào máy móc thiết bị mới để giảm chi phí nhân công. Việc sử dụng phân tích CVP sẽ nâng cao chất lượng của các quyết định kinh doanh, giúp đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh một cách toàn diện hơn, hướng tới mục tiêu tối ưu hóa chi phí sản xuất và tối đa hóa lợi nhuận.

V. Mô hình và kiến nghị hoàn thiện KTQT tại Bê tông Becamex

Để các giải pháp trên được triển khai thành công, cần có một định hướng và lộ trình rõ ràng. Việc lựa chọn và xây dựng mô hình kế toán quản trị hiện đại phù hợp với đặc điểm của Bê tông Becamex là yêu cầu cấp thiết. Mô hình hỗn hợp hiện tại có thể được duy trì nhưng cần được cải tiến theo hướng chuyên môn hóa. Cần thành lập một bộ phận hoặc ít nhất là một vị trí chuyên trách về kế toán quản trị, đóng vai trò là cầu nối giữa phòng kế toán và các bộ phận khác. Về dài hạn, ứng dụng công nghệ thông tin trong kế toán là yếu tố không thể thiếu. Công ty nên xem xét đầu tư vào một phần mềm ERP (Enterprise Resource Planning) có phân hệ KTQT mạnh mẽ, cho phép tích hợp dữ liệu từ sản xuất, kinh doanh đến tài chính. Điều này không chỉ tự động hóa việc lập báo cáo mà còn cung cấp khả năng phân tích dữ liệu lớn, giúp nhà quản trị có cái nhìn sâu sắc và đa chiều về hoạt động của doanh nghiệp. Cuối cùng, yếu tố con người là quyết định. Việc đào tạo, nâng cao nhận thức và kỹ năng về KTQT cho cả đội ngũ kế toán và các nhà quản lý cấp trung gian là chìa khóa để đảm bảo hệ thống mới được vận hành một cách hiệu quả và thực chất.

5.1. Xây dựng mô hình kế toán quản trị chuyên trách và hiệu quả

Dựa trên cơ cấu tổ chức bộ máy kế toán hiện tại, kiến nghị trước mắt là cần có một chuyên viên kế toán quản trị. Người này sẽ chịu trách nhiệm chính trong việc xây dựng hệ thống định mức, phân loại chi phí, thiết kế báo cáo và thực hiện các phân tích chuyên sâu như CVP. Về lâu dài, có thể phát triển thành một tổ hoặc phòng KTQT riêng biệt. Mô hình kế toán quản trị hiện đại này sẽ tách bạch rõ ràng chức năng cung cấp thông tin quản trị với chức năng của kế toán tài chính, đảm bảo thông tin được cung cấp nhanh chóng, linh hoạt và đáp ứng đúng nhuâ cầu quản lý, từ đó nâng cao chất lượng thông tin kế toán phục vụ ra quyết định.

5.2. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực

Công nghệ là đòn bẩy cho sự thay đổi. Việc nâng cấp hoặc thay thế hệ thống phần mềm kế toán hiện tại bằng một giải pháp tích hợp hơn là một khoản đầu tư chiến lược. Một hệ thống tốt sẽ giúp tự động hóa việc thu thập dữ liệu và lập báo cáo nội bộ tại Becamex, giảm thiểu sai sót và cung cấp thông tin theo thời gian thực. Song song với đó, công ty cần xây dựng kế hoạch đào tạo toàn diện. Các nhà quản lý cần được trang bị kiến thức để hiểu và sử dụng hiệu quả các báo cáo KTQT. Đội ngũ kế toán cần được đào tạo chuyên sâu về các kỹ thuật và công cụ của KTQT hiện đại, đảm bảo khả năng vận hành và phát huy tối đa hiệu quả của hệ thống sau khi được hoàn thiện.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán quản trị trong doanh nghiệp Chương 2: Thực trạng công tác kế toán quản trị tại Công ty cổ phần bê tông Becamex. Chương 3: Giải pháp hoàn thiện một số nội dung kế toán quản trị tại Công ty cổ phần bê tông Becamex. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN QUẢN TRỊ TRONG DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan về kế toán quản trị trong doanh nghiệp 1.

Khái niệm về kế toán quản trị Kế toán quản trị được hiểu theo nhiều nghĩa khác nhau nhưng tất cả đều thống nhất cùng một ý tưởng là bộ phận kế toán hướng đến cung cấp thông tin phục vụ cho các nhà quản lý ở doanh nghiệp thực hiện các chức năng quản lý như hoạch định, xây dựng thực hiện, kiểm tra giám sát và ra quyết định quản lý. Một số định nghĩa về kế toán quản trị: - Theo Liên đoàn kế toán quốc tế công bố trong tài liệu tổng kết các khái niệm kế toán quản trị trên thế giới năm 1998: “ Kế toán quản trị được xem như một quy trình định dạng, kiểm soát, đo lường, tổng hợp, phân tích, trình bày, giải thích và truyền đạt thông tin tài chính, thông tin phi tài chính liên quan đến hoạt động của doanh nghiệp cho những nhà quản trị thực hiện hoạch định, đánh giá, kiểm soát, điều hành hoạt động xây dựng nhằm đảm bảo sử dụng có trách nhiệm, hiệu quả nguồn lực kinh tế của doanh nghiệp.” - Theo Hilton, năm 1991, “Kế toán quản trị là một bộ phận trong hệ thống thông tin của một xây dựng. Các nhà quản lý dựa vào thông tin kế toán quản trị để hoạch định và kiểm soát hoạt động của xây dựng. - Theo Edmonds et al, năm 2003, “ Kế toán quản trị là một lĩnh vực kế toán được thiết kế để thỏa mãn nhu cầu của các nhà quản lý và các cá nhân khác làm việc trong cùng một xây dựng”.

Khác với kế toán tài chính, kế toán quản trị cung cấp thông tin cho các nhà quản trị doanh nghiệp, là những người mà các quyết định và hành động của họ quyết định sự thành công hay thất bại của doanh nghiệp đó. Thông tin không đầy đủ, các nhà quản trị sẽ gặp khó khăn trong việc quản lý điều hành. Còn nếu thông tin không chính xác, các nhà quản trị sẽ ra quyết định kinh doanh sai lầm, ảnh hưởng đến kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Thông tin không kịp thời dẫn đến các vấn đề không được giải quyết kịp thời và chính xác.

6 Ở Việt Nam, định nghĩa kế toán quản trị được ban hành trong Luật kế toán Việt Nam năm 2003: “ Kế toán quản trị là việc thu thập, xử lý, phân tích và cung cấp thông tin kinh tế, tài chính theo yêu cầu quản trị và quyết định kinh tế, tài chính trong nội bộ đơn vị kế toán.” Tóm lại, từ các định nghĩa trên ta có thể hiểu kế toán quản trị là quá trình thu thập, xử lý và lập các báo cáo nội bộ nhằm cung cấp thông tin phục vụ chủ yếu cho những nhà quản lý bên trong doanh nghiệp, giúp họ đưa ra các quyết định kinh tế và vạch ra kế hoạch cho tương lai phù hợp với chiến lược kinh doanh. Vai trò của kế toán quản trị trong doanh nghiệp Kế toán quản trị là một chuyên ngành của kế toán nhằm thực hiện quá trình nhận diện, đo lường, tổng hợp và truyền đạt thông tin hữu ích giúp cho các nhà quản trị doanh nghiệp thực hiện các chức năng quản trị gồm hoạch định, tổ chức điều hành, kiểm tra – đánh giá và ra quyết định trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Cụ thể như sau: - Cung cấp thông tin cho quá trình xây dựng kế hoạch: Lập kế hoạch là một chức năng quan trọng của nhà quản lý, kế hoạch biểu hiện dưới dạng hình thức dự toán. Để những kế hoạch này được thực hiện tốt, có khả thi và mang lại hiệu quả thì phải dựa trên những thông tin đúng đắn và có sơ sở do kế toán quản trị cung cấp.

- Cung cấp thông tin cho quá trình tổ chức và điều hành: Để tổ chức và điều hành doanh nghiệp, nhà quản lý cần có những thông tin về tất cả các hoạt động của các bộ phận trong doanh nghiệp. Các thông tin cho các tình huống khác nhau với các phương án khác nhau để nhà quản trị làm cơ sở xem xét, đề ra các quyết định đúng đắn trong quá trình tổ chức và điều hành hoạt động sản xuất kinh doanh phù hợp với các mục tiêu đã vạch ra. - Cung cấp thông tin cho quá trình kiểm tra, kiểm soát: Để các nhà quản trị thực hiện chức năng kiểm tra, kiểm soát, kế toán quản trị sẽ cung cấp các báo cáo thực hiện, trong đó so sánh sự khác biệt giữa số liệu thực hiện so với số liệu dự toán. Báo cáo kế toán quản trị cung cấp thông tin phản hồi để nhà quản trị biết được kế hoạch đề ra đang được thực hiện đến đâu, đồng thời nhận diện các vấn 7 đề tồn tại cần có sự điều chỉnh kịp thời nhằm hướng hoạt động của doanh nghiệp theo mục tiêu đã đề ra.

- Cung cấp thông tin cho quá trình ra quyết định: Tất cả các quyết định điều từ nền tảng thông tin, thông tin do kế toán quản trị cung cấp phần lớn nhằm phục vụ cho chức năng ra quyết định của nhà quản trị. Vì vậy kế toán quản trị cung cấp những thông tin linh họat, kịp thời và mang tính hệ thống, trên cơ sở đó phân tích các phương án nhằm ra quyết định lựa chọn phương án tối ưu nhất. Kiểm tra quản lý Kế hoạch SXKD KTQT: Công cụ đánh giá Quản lý các quy Kiểm tra phân tích chi phí trình hành động (Nguồn: Sách kế toán quản trị _ NXB Kinh tế Tp.1: Vai trò của kế toán quản trị 1. Nội dung tổ chức kế toán quản trị tại doanh nghiệp Phạm vi của kế toán quản trị rất đa dạng và phong phú, không ngừng phát triển và thay đổi để phù hợp với yêu cầu quản lý cũng như nhận thức và trình độ quản lý trong từng giai đoạn nhất định.

Tuy nhiên cho đến nay có thể tổng hợp phạm vi của kế toán quản trị như sau: Bảng 1.1: Tổng hợp phạm vi của kế toán quản trị Stt Phạm vi 01 Nhận diện và phân loại chi phí kinh doanh 02 Lập ngân sách, lập kế hoạch và dự báo 03 Tính toán lợi nhuận của sản phẩm, dịch vụ và hoạt động 04 Đo lường thành quả thực hiện của tổ chức, lĩnh vực kinh doanh và bộ phận 8 Stt Phạm vi 05 So sánh kết quả và hiệu suất trong tổ chức và giữa các tổ chức 06 Hỗ trợ trong quá trình gia tăng hiệu quả và hữu hiệu 07 Đánh giá thành quả thực hiện trong quá khứ và tương lai của vốn đầu tư Tư vấn về các quyết định liên quan đến cấu trúc sản phẩm, thị trường và giá 08 bán Tư vấn về các quyết định thuê ngoài hay tự sản xuất các sản phẩm, bán 09 thành phẩm, hoạt động và dịch vụ Tư vấn về các quyết định liên quan đến việc đầu tư nguồn lực có giới hạn 10 giữa một loạt các lựa chọn thay thế có thể 11 Hỗ trợ trong việc tạo ra một loạt các quyết định chiến lược (Nguồn: Tổng hợp của tác giả từ các sách) Hiện nay vẫn chưa được phân định rõ ràng các ranh giới giữa kế toán quản trị và quản trị tài chính cũng như ranh giới giữa kế toán quản trị và kế toán tài chính. Một số vấn đề được đề cập trên cũng thuộc phạm vi của quản trị tài chính như đánh giá thành quả thực hiện của vốn đầu tư hoặc đo lường thành quả thực hiện của tổ chức cũng thuộc phạm vi của kế toán tài chính…Vì vậy, phạm vi của kế toán quản trị có sự giao thoa giữa những đặc thù riêng của kế toán quản trị kết hợp với một phần của quản trị tài chính cũng như kế toán tài chính. Từ phạm vi nêu trên có thể rút ra các nội dung chủ yếu của KTQT trong doanh nghiệp thường bao gồm: hệ thống kế toán chi phí và quản trị chi phí trong doanh nghiệp; dự toán; kế toán các trung tâm trách nhiệm và đánh giá trách nhiệm quản lý; thiết lập thông tin phục vụ cho việc ra quyết định và dự báo. Hệ thống kế toán chi phí và quản trị chi phí trong doanh nghiệp Quyết định của nhà quản trị rất đa dạng và hầu như quyết định nào cũng liên quan đến chi phí do đó chi phí phải được đo lường và nhận diện theo nhiều cách khác nhau để phù hợp cho từng loại quyết định của nhà quản trị.

Nội dung của hệ thống kế toán chi phí trong doanh nghiệp: 1. Phân loại chi phí 9 Để thực hiện chức năng hoạch định kiểm soát và ra quyết định, các nhà quản trị cần rất nhiều thông tin về doanh nghiệp. Đứng trên gốc độ kế toán, thông tin mà họ cần thường liên quan đến chi phí. Khác với kế toán tài chính, trong kế toán quản trị, chi phí được sử dụng theo nhiều cách khác nhau.

Lý do là vì chi phí được phân loại theo nhiều cách khác nhau tuỳ theo nhu cầu khác nhau của quản trị. - Phân loại chi phí theo yếu tố: Căn cứ vào nội dung kinh tế của chi phí chia chi phí thành 6 yếu tố: Chi phí nguyên liệu, vật liệu; Chi phí công cụ, dụng cụ; Chi phí nhân công; Chi phí khấu hao tài sản cố định; Chi phí dịch vụ mua ngoài; Chi phí bằng tiền khác. - Phân loại chi phí theo khoản mục: Để phục vụ cho việc đánh giá tài sản và đo lường lợi nhuận làm cơ sở cho việc lập các báo cáo tài chính tuân thủ các nguyên tắc, chuẩn mực kế toán hiện hành. Kế toán căn cứ vào mục đích sử dụng hay công dụng để phân chi phí thành 6 khoản mục: Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp; Chi phí nhân công trực tiếp; Chi phí sản xuất chung; Chi phí bán hàng; Chi phí quản lý doanh nghiệp; Chi phí khác.

- Phân loại chi phí theo phạm vi đo lường: Căn cứ vào phạm vi đo lường, chi phí được phân thành tổng chi phí và chi phí bình quân. - Phân loại chi phí theo thời gian ghi nhận: Dựa vào nguồn dữ liệu và thời gian ghi nhận, chi phí được phân thành chi phí lịch sử và chi phí dự toán. - Phân loại chi phí theo mối quan hệ với qui mô hoạt động: Căn cứ vào mối quan hệ của chi phí với qui mô hoạt động, chi phí được phân thành 3 loại: Biến phí, định phí và chi phí hỗn hợp.