Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG TRONG CÔNG TÁC KẾ TOÁN NGUYÊN VẬT LIỆU Ở DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT 1. Khái niệm, đặc điểm và nhiệm vụ của hạch toán NVL. Khái niệm, đặc điểm NVL. Khái niệm NVL.
Một doanh nghiệp sản xuất phải có đủ 3 yếu tố: - Lao động - Tư liệu lao động - Đối tượng lao động Ba yếu tố này có sự tác động qua lại với nhau để tạo ra của cải vật chất cho xã hội. Đối tượng lao động là một trong những điều kiện không thể thiếu trong bất cứ điều kiện sản xuất nào. Biểu hiện cụ thể của đối tượng lao động ở đây chính là các loại vật liệu. Theo Mác, bất kỳ một loại vật liệu nào cũng là vật liệu mà chỉ khi đối tượng lao động thay đổi do tác động của yếu tố con người thì khi đó nó mới trở thành vật liệu.
Trong quá trình sản xuất sản phẩm ở doanh nghiệp, ba yếu tố hình thành chi phí tương ứng: chi phí tiêu hao vật liệu, chi phí tiền lương, chi phí khấu hao tư liệu lao động. Theo quan điểm của Mác - Lênin thì đó chính là chi phí lao động vật hoá và lao động sống. Vậy vật liệu là đối tượng lao động đã được thay đổi do lao động có ích của con người tác động. Trong các doanh nghiệp sản xuất vật chất, vật liệu là tài sản dự trữ quan trọng nhất của sản xuất thuộc tài sản lao động.
Đặc điểm NVL Một trong những điều kiện thiết yếu để tiến hành sản xuất là đối tượng lao động. NVL là những đối tượng lao động đã được thể hiện dưới dạng vật hóa như: sắt, thép trọng doanh nghiệp cơ khí chế tạo, sợi trong doanh nghiệp dệt, da trong công nghiệp đóng giày, vải trong doanh nghiệp may mặc… Phùng Thị Thủy_Lớp CĐKT3_K8 Chuyên đề tốt nghiệp LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội -9- Khoa Kinh tế Khác với tư liệu lao động, NVL chỉ tham gia vào một chu kỳ sản xuất nhất định và khi tham gia vào quá trình sản xuất, dưới tác động của lao động, chúng bị tiêu hao toàn bộ hoặc thay đổi hình thái vật chất ban đầu để tạo ra hình thái vật chất của sản phẩm. Những đặc điểm trên là xuất phát điểm quan trọng cho công tác tổ chức hạch toán NVL từ khâu tính giá, hạch toán tổng hợp và hạch toán chi tiết.Yêu cầu quản lý NVL. Nền kinh tế quốc dân ngày càng phát triển, khối lượng sản phẩm đòi hỏi ngày càng nhiều, chủng loại vật liệu ngày càng phong phú.
Đối với nước ta NVL sản xuất trong nước còn chưa đáp ứng đủ yêu cầu sản xuất, một số NVL còn phải nhập ngoại. Do đó còn phải quản lý NVL trên tinh thần đúng mức, đúng quy trình công nghệ, đảm bảo sản xuất ra nhiều sản phẩm chất lượng tốt. Như vậy muốn quản lý tốt NVL yêu cầu công tác quản lý cần phải thực hiện ở tất cả các khâu từ khâu thu mua, bảo quản, dự trữ và sử dụng. Trong khâu thu mua NVL: Trong doanh nghiệp sản xuất cần thực hiện nhiều loại NVL, mỗi loại có công dụng riêng do đó phải quản lý chặt chẽ về số lượng, chất lượng, chủng loại, giá cả và chi phí mua để sao cho NVL khi mua về phải đủ về số lượng, tốt về chất lượng.
Kế hoạch mua NVL phải được thực hiện theo đúng tiến độ thời gian phù hợp với kế hoạch sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Trong khâu bảo quản: Cần đảm bảo đúng chế độ quy định phù hợp với từng tính chất lý hoá của từng loại NVL. Việc tổ chức kho tàng bến bãi thực hiện đúng chế độ bảo quản đối với từng loại NVL để tránh hư hỏng, mất mát, hao hụt đảm bảo an toàn là một trong những yêu cầu quản lý hàng đầu đối với NVL. Trong khâu dự trữ: Để đảm bảo cho quá trình sản xuất được diễn ra liên tục không bị gián đoạn, cần phải quản lý tốt khâu dự trữ NVL đúng mức, cần Phùng Thị Thủy_Lớp CĐKT3_K8 Chuyên đề tốt nghiệp LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội -10- Khoa Kinh tế thiết và cũng tránh trường hợp dự trữ NVL quá cao dẫn đến tình trạng vòng quay vốn lưu động chậm không mang lại hiệu quả kinh tế như mong muốn.
Trong khâu sử dụng: NVL chiếm tỷ trọng lớn trong chi phí sản xuất. Vì vậy cần phải sử dụng tiết kiệm hợp lý dựa trên các cơ sở định mức tiêu hao, định mức kinh tế kỹ thuật và dự toán chi phí, từ đó phát huy cao nhất hiệu quả sử dụng NVL nâng cao chất lượng sản phẩm. Trong khâu này cần phải tổ chức tốt việc ghi chép, tình hình xuất dùng và sử dụng NVL trong sản xuất kinh doanh. Tóm lại, quản lý NVL là cần thiết và là yếu tố tất nhiên của doanh nghiệp , nó đóng vai trò quan trọng trong doanh nghiệp.
Nhưng trên thực tế vẫn có những doanh nghiệp còn để thất thoát một lượng NVL khá lớn do không quản lý tốt các khâu, không xây dựng được các định mức hoặc có xây dựng nhưng không thực hiện đúng. Vì vậy cần phải luôn cải tiến công tác quản lý NVL cho phù hợp với tình hình thực tế của doanh nghiệp. Nhiệm vụ của hạch toán NVL - Thực hiện việc đánh giá, phân loại NVL phù hợp với nguyên tắc yêu cầu quan lý thống nhất của Nhà nước và yêu cầu quản lý của doanh nghiệp. Kế toán phải ghi chép phản ánh đầy đủ, kịp thời số hiện có và tình hình luân chuyển của NVL về cả giá trị và hiện vật.
- Tổ chức chứng từ và tài khoản kế toán, sổ kế toán phù hợp với phương pháp kế toán hàng tồn kho áp dụng trong doanh nghiệp để ghi chép, phân loại, tổng hợp số liệu về tình hình và sự biến động tăng, giảm của NVL trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh. Kế toán phải cung cấp số liệu kịp thời để tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm, cung cấp thông tin kịp thời, chính xác phục vụ cho việc lập báo cáo tài chính và phân tích hoạt động kinh doanh. Phùng Thị Thủy_Lớp CĐKT3_K8 Chuyên đề tốt nghiệp LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội -11- Khoa Kinh tế - Kế toán tham gia việc phân tích đánh giá tình hình thực hiện kế hoạch mua NVL, tình hình thanh toán với người bán, người cung cấp và tình hình sử dụng NVL trong quá trình sản xuất kinh doanh. - Định kỳ kế toán phải tiến hành kiểm kê từng thứ NVL để phát hiện các nguyên nhân thừa, thiếu và để có các biện pháp giải quyết kịp thời.
- Kế toán phải tiến hành xây dựng từng danh điểm NVL một cách khoa học để tiện cho việc theo dõi. - Kế toán phải kết hợp với các phòng, ban khác, tổ chức công tác bảo quản, sắp xếp một cách khoa học để hạn chế thấp nhất sự thiệt hại về NVL. Phân loại, đánh giá nguyên vật liệu. Phân loại nguyên vật liệu.
Các sản phẩm của doanh nghiệp sản xuất ra thường phải sử dụng nhiều loại NVL khác, mỗi loại có vai trò, công dụng và tính năng hoá khác nhau. Để có thể quản lý một cách chặt chẽ và tổ chức hạch toán chi tiết từng thứ, từng loại NVL. Với đặc điểm của mỗi một doanh nghiệp là khác nhau vì thế NVL trong các doanh nghiệp này cũng được phân chia khác nhau. - Theo nội dung kinh tế, vai trò của vật liệu trong quá trình sản xuất kinh doanh, yêu cầu quản lý của doanh nghiệp, vật liệu được chia thành các loại sau: + Nguyên vật liệu chính: là loại vật liệu khi sử dụng vào quá trình sản xuất thì nó tham gia cấu thành nên thực thể vật chất của sản phẩm.
Trong những doanh nghiệp khác nhau thì nguyên vật liệu chính cũng khác nhau. Nguyên vật liệu chính dùng vào sản xuất hình thành nên chi phí nguyên vật liệu trực tiếp. + Nguyên vật liệu phụ: là khi tham vào quá trình sản xuất thì nó kết hợp với nguyên vật liệu chính làm thay đổi màu sắc, hình dáng để góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm, mẫu mã phong phú. Phùng Thị Thủy_Lớp CĐKT3_K8 Chuyên đề tốt nghiệp LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội -12- Khoa Kinh tế + Nhiên liệu: là những thứ tạo ra nhiệt năng như: than đá, củi, dầu.
Nhiên liệu được sử dụng phục vụ cho công nghệ sản xuất sản phẩm, cho phương tiện vận tải, máy móc, thiết bị hoạt động trong quá trình sản xuất kinh doanh. + Bao bì đóng gói: là những thứ vật liệu dùng để đóng gói những sản phẩm đã làm ra. + Phụ tùng thay thế: là phụ tùng thay thế một số bộ phận của dụng cụ, máy móc thiết bị sản xuất, phương tiện vận tải và tài sản cố định. + Thiết bị xây dựng cơ bản: Là những loại vật liệu và thiết bị (bao gồm thiết bị cần lắp, không cần lắp, vật kết cấu, công cụ, khí cụ…) mà doanh nghiệp mua vào nhằm mục đích đầu tư cho xây dựng cơ bản.
+ Phế liệu: là những thứ loại ra trong quá trình sản xuất, có thể sử dụng lại hoặc bán ra ngoài. Phế liệu còn có thể thu hồi được khi thanh lý tài sản cố định hay công cụ dụng cụ khi có sản phẩm hỏng không thể thay thế được. + Vật liệu khác: Là loại vật liệu không được xếp vào các loại kể trên như: bao bì, vật đóng gói, các loại vật tư đặc chủng… Hạch toán theo phân loại nói trên đáp ứng được yêu cầu, phản ánh tổng quát về mặt giá trị đối với mỗi loại NVL. Để đảm bảo thuận tiện, tránh nhầm lẫn cho công tác quản lý và hạch toán về số lượng và giá trị đối với từng thứ NVL trên cơ sở phân loại NVL doanh nghiệp phải xây dựng “Sổ danh điểm NVL”.
Sổ này xác định thống nhất tên gọi của từng thứ NVL, ký hiệu mã, quy cách của NVL, số hiệu của mỗi thứ NVL, đơn vị tính và giá hạch toán của NVL. Việc sử dụng sổ danh điểm giúp cho kế toán chi tiết tài khoản cấp 1, cấp 2, phản ánh tình hình hiện có và sự biến động của các loại NVL đó trong sản xuất kinh doanh từ đó có biện pháp quản lý và sử dụng có hiệu quả hơn. - Ngoài cách phân loại trên, doanh nghiệp còn có thể sử dụng cách phân loại khác như: Phùng Thị Thủy_Lớp CĐKT3_K8 Chuyên đề tốt nghiệp LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.