Chương 1 Lý luận chung về kế toán tập hợp chi phí và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp sản xuất 1. Sự cần thiết phải tổ chức kế toán tập hợp chi phí và tính giá thành sản phẩm 1. Những tác động của nền kinh tế thị trường đến kế toán trong doanh nghiệp. Trong những năm gần đây, dưới sự lãnh đạo của Đảng - Nhà nước, đất nước ta đã và đang tiến hành công cuộc cải cách nền kinh tế theo định hướng XHCN và đã thu được một số thành tựu quan trọng bước đầu.
Đời sống xã hội từng bước được cải thiện, nhu cầu của con người và xã hội ngày càng cao và đa dạng. Để đáp ứng được nhu cầu đó của xã hội, sản xuất kinh doanh phải không ngừng mở rộng với sự phát triển của các thành phần kinh tế, các phương thức hoạt động khác nhau. Như chúng ta đã biết, nền kinh tế nước ta đã và đang phát triển theo cơ chế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Đó là nền kinh tế thị trường có sự điều tiết của Nhà nước.
Cơ chế thị truờng là thiết chế kinh tế chi phối ý chí, hành động của người sản xuất và người tiêu dùng,người bán hàng và người mua hàng thông qua thị trường và giá cả. Trong cơ chế thị trường, các đơn vị sản xuất kinh doanh được tự do tác động lẫn nhau trên thị trường. Đơn vị này có thể mua sản phẩm, dịch vụ từ đơn vị khác. Trong một thị trường các giao dịch có thể tiến hành trao đổi thông qua hiện vật hoặc bằng tiền.
Các doanh nghiệp muốn tồn tại và phát triển thì phải giải quyết được ba vấn đề cơ bản sau : Sản xuất cái gì ? Sản xuất như thế nào? Sản xuất cho ai? Lớp TCĐH KT2 - K1 Chuyên đề tốt nghiệp LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội -6- Khoa Kinh Tế Đây chính là tổng thể các nhân tố, quan hệ, môi trường, động lực và quy luật chi phối sự vận động của thị trường. Có hàng loạt các quy luật kinh tế tác động trong nền kinh tế thị trường nhưng phổ biến nhất vẫn là quy luật cung – cầu, quy luật giá trị, quy luật cạnh tranh. Những quy luật kinh tế thị trường tồn tại một cách khách quan và chỉ phát huy tác dụng khi có sự tác động của con người. Ưu điểm nổi bật của nền kinh tế thị trường là có tính năng động, khả năng thích nghi nhanh chóng, nó tạo điều kiện vật chất để thoả mãn ngày càng tốt hơn nhu cầu vật chất văn hoá và sự phát triển toàn diện, mặt khác nó kích áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật tăng năng suất lao động, nâng cao trình độ xã hội hoá sản xuất.
Tuy nhiên, nền kinh tế thị trường cũng có những hạn chế mà bản thân nó không tự giải quyết được như : khủng hoảng, thất nghiệp, lạm phát, phân hoá giàu nghèo, ô nhiễm môi trường. Nhận thức đúng đắn kinh tế thị trường và sự vận động khách quan của các quy luật kinh tế thị trường sẽ giúp các doanh ngiệp tổ chức tốt công tác hạch toán nói chung và kế toán tập hợp chi phí, giá thành nói riêng. Vai trò của kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành trong doanh nghiệp sản xuất hiện nay. Hạch toán kinh tế thúc đẩy tiết kiệm thời gian lao động và động viên các nguồn dự trữ nội bộ của doanh nghiệp đồng thời đảm bảo tích luỹ, tạo điều kiện không ngừng mở rộng sản xuất trên cơ sở áp dụng kỹ thuật tiên tiến nhằm thoả mãn nhu cầu ngày càng tăng và nâng cao phúc lợi cho người lao động.
Hạch toán kinh tế đòi hỏi mỗi doanh nghiệp phải nghiêm khắc chấp hành các kế hoạch sản xuất sản phẩm về mặt hiện vật cũng như về mặt giá trị. “Đối với các doanh nghiệp sản xuất việc hạch toán sẽ cung cấp số liệu một cách chính xác, kịp thời và đầy đủ cho việc phân tích, đánh giá tình hình thực hiện kế hoạch sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Qua đó giúp cho lãnh đạo doanh Lớp TCĐH KT2 - K1 Chuyên đề tốt nghiệp LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội -7- Khoa Kinh Tế nghiệp có biện pháp cải tiến tổ chức quản lý doanh nghiệp, tổ chức sản xuất để hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình”. Hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm là vấn đề trọng tâm của công tác hạch toán trong doanh nghiệp sản xuất.
Tập hợp chi phí sản xuất giúp cho doanh nghiệp nắm bắt tình tình hình thực hiện các định mức về chi phí vật liệu, nhân công. là bao nhiêu so với kế hoạch. Từ đó doanh nghiệp có thể xác định mức tiết kiệm hay lãng phí chi phí sản xuất để đưa ra biện pháp quản lý thích hợp, để chi phí bỏ ra cho sản xuất sản phẩm là thấp nhất mà lợi nhuận thu về là cao nhất.Những vấn đề chung về chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm ở doanh nghiệp sản xuất. Khái niệm, bản chất và nội dung kinh tế của chi phí sản xuất.
* Khái niệm Trong các doanh nghiệp sản xuất, quá trình sản xuất kinh doanh có thể được khái quát theo sơ đồ sau : Các yếu tố đầu Quá trình biến đổi Các sản phẩm, vào của hoạt bên trong các lao vụ cuối cùng động sản xuất yếu tố đầu vào + Các yếu tố đầu vào của quá trình sản xuất là các yếu tố mà doanh nghiệp phải chuẩn bị và dự tữ tư trước như: nguyên vật liệu, tài sản. Nếu không có các yếu tố này thì không thể tiến hành sản xuất được. Đây là những yếu tố đầu tiên quyết định đến quá trình sản xuất. + Quá trình biến đổi bên trong các yếu tố đầu vào: Là quá trình biến đổi một cách có ý thức và có mục đích các yếu tố sản xuất thành sản phẩm hay lao vụ.
Quá trình này được thực hiện thông qua các công cụ lao động. + Các sản phẩm , lao vụ cuối cùng được tạo ra là kết quả của sự kết hợp của hai quá trình đầu. Như vậy, để tiến hành hoạt động sản xuất, doanh nghiệp phải có ba yếu tố cơ bản, đó là: Lớp TCĐH KT2 - K1 Chuyên đề tốt nghiệp LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội -8- Khoa Kinh Tế Tư liệu lao động như: nhà xưởng, thiết bị và tài sản cố định khác. Đối tượng lao động như: nguyên vật liệu, nhiên liệu.
Lao động con người Quá trình sử dụng các yếu tố cơ bản trong sản xuất đồng thời là quá trình doanh nghiệp phải chi ra những chi phí sản xuất tương ứng. Đó là các chi phí về khấu hao tài sản cố định, chi phí về nguyên vật liệu, nhiên liệu, chi phí tiền lương, tiền công, tiền trích BHXH, BHYT, KPCĐ. Trong điều kiện nền kinh tế hàng hoá và cơ chế hạch toán kinh doanh mọi chi phí đều được biểu hiện bằng tiền, trong đó : - Chi phí tiền lương là biểu hiện bằng tiền của hao phí về lao động sống. - Chi phí khấu hao tài sản cố định, chi phí nguyên vật liệu, nhiên liệu được biểu hiện bằng tiền của lao động vật hoá.
Mặt khác, hoạt động trong doanh nghiệp bao gồm nhiều khâu, nhiều lĩnh vực khác nhau như : + Hoạt động sản xuất, chế tạo sản phẩm .v + Hoạt động thu mua, dữ trữ hàng hoá.v + Hoạt động bán hàng: luân chuyển tiêu thụ sản phẩm hàng hoá. + Và các hoạt động khác Dù là hoạt động nào thì doanh nghiệp cũng phải bỏ ra những khoản chi phí nhất định. Nhưng chỉ những chi phí bỏ ra trong khâu sản xuất mới được gọi là chi phí sản xuất. Như vậy, “ Chi phí sản xuất là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí về lao động sống, lao động vật hoá và các chi phí cần thiết khác mà doanh nghiệp phải chi ra trong quá trình sản xuất trong một thời kỳ nhất định”.
*Bản chất của chi phí sản xuất: Bản chất của chi phí sản xuất trong hoạt động của doanh nghiệp luôn được xác định là những phí tổn, hao phí về tài nguyên vật chất, về lao động và gắn liền với mục đích kinh doanh, nó bao gồm có 2 mặt: Lớp TCĐH KT2 - K1 Chuyên đề tốt nghiệp LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội -9- Khoa Kinh Tế - Chi phí của doanh nghiệp phải được đo lường và tính toán bằng tiền trong một khoảng thời gian nhất định. - Độ lớn của chi phí phụ thuộc vào 2 yếu tố: khối lượng các yếu tố sản xuất đã tiêu hao trong kỳ và giá cả của một đơn vị yếu tố sản xuất đã hao phí. * Nội dung kinh tế của chi phí sản xuất: Việc nghiên cứu và nhận thức chi phí còn phụ thuộc vào góc độ nhìn nhận trong từng loại kế toán khác nhau: + Trong góc độ kế toán tài chính: Chi phí được nhìn nhận như những khoản phí tổn phát sinh gắn liền với hoạt động của doanh nghiệp để đạt được một sản phẩm, lao vụ, dịch vụ nhất định. Chi phí được xác định bằng tiền của những hao phí của lao động sống, lao động vật hoá.trên cơ sở chứng từ, tài liệu bằng chứng chắc chắn.
+ Trên góc độ kế toán quản trị: Mục đích của kế toán quản trị là cung cấp thông tin chi phí thích hợp, kịp thời cho việc ra quyết định của nhà quản trị doanh nghiệp. Vì vậy, đối với kế toán quản trị chi phí không chỉ đơn thuần như kế toán tài chính, chi phí còn được nhận thức theo phương diện thông tin ra quyết định. Xét về thực chất thì chi phí sản xuất kinh doanh là sự chuyển dịch vốn của doanh nghiệp vào đối tượng tính giá nhất định, nó là vốn của doanh nghiệp bỏ vào quá trình sản xuất kinh doanh. Phân loại chi phí sản xuất Trong doanh nghiệp sản xuất, chi phí sản xuất bao gồm khoản loại chi phí có nội dung, công dụng và mục đích sử dụng không giống nhau.
Để thuận tiện cho việc quản lý và hạch toán chi phí đáp ứng được yêu cầu của kế toán, thúc đẩy doanh nghiệp tăng cường tiết kiệm chi phí, hạ giá thành sản phẩm. Việc phân loại chi phí là một tất yếu phải tuỳ thuộc vào mục đích sử dụng mà chúng ta có thể phân loại chi phí sản xuất theo những tiêu thức khác nhau. Lớp TCĐH KT2 - K1 Chuyên đề tốt nghiệp LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.