Hoàn thiện công tác thanh tra thuế ở Cục thuế tỉnh Bắc Ninh

Luận văn thạc sĩ phân tích hoàn thiện công tác thanh tra thuế ở cục thuế tỉnh bắc ninh, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực tiễn.

• Tác giả: Ngô Đức Thành
• Người hướng dẫn: TS. Trần Văn Dung
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Hoàn thiện công tác thanh tra thuế ở Cục thuế tỉnh Bắc Ninh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ kinh tế
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
• Mục đích nghiên cứu đề tài
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài
• Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• Kết cấu luận văn
• 1. Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ THANH TRA THUẾ
• 1.1. Những vấn đề lý luận cơ bản về thanh tra
• 1.1.1. Khái niệm thanh tra và thanh tra thuế
• 1.1.2. Đặc điểm của thanh tra thuế
• 1.1.3. Mục tiêu của thanh tra thuế
• 1.1.4. Nguyên tắc thanh tra thuế
• 1.2. Hình thức, nội dung quy trình thanh tra thuế
• 1.2.1. Các hình thức thanh tra thuế
• 1.2.2. Nội dung thanh tra thuế
• 1.2.3. Quy trình thanh tra thuế
• 1.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến thanh tra thuế
• 1.4. Kinh nghiệm về thanh tra thuế ở một tỉnh thành của Việt Nam
• 1.4.1. Kinh nghiệm của một số tỉnh thành của Việt Nam
• 1.4.2. Bài học kinh nghiệm về công tác thanh tra thuế cho Cục thuế tỉnh Bắc Ninh
• 2. Chương 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Câu hỏi nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Phương pháp tiếp cận
• 2.2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3. Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu
• 3. Chương 3: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC THANH TRA THUẾ TẠI CỤC THUẾ TỈNH BẮC NINH
• 3.1. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội của tỉnh Bắc Ninh và cơ cấu tổ chức của Cục thuế tỉnh Bắc Ninh
• 3.1.1. Đặc điểm điều kiện tự nhiên
• 3.1.2. Đặc điểm kinh tế - văn hoá và xã hội
• 3.1.3. Cơ cấu tổ chức Cục thuế Bắc Ninh
• 3.2. Thực trạng công tác thanh tra thuế tại Cục thuế tỉnh Bắc Ninh
• 3.2.1. Khái quát tình hình hoạt động của khối doanh nghiệp tỉnh Bắc Ninh
• 3.2.2. Tổ chức thực hiện thanh tra thuế tại Cục thuế Bắc Ninh
• 3.2.3. Thanh tra thuế tại trụ sở người nộp thuế
• 3.3. Đánh giá công tác thanh tra thuế ở Cục thuế Bắc Ninh
• 3.3.1. Những hạn chế còn tồn tại
• 4. Chương 4: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC THANH TRA THUẾ TẠI CỤC THUẾ TỈNH BẮC NINH
• 4.1. Định hướng công tác thanh tra thuế tại Cục thuế tỉnh Bắc Ninh
• 4.1.1. Mục tiêu của Cục thuế tỉnh Bắc Ninh về quản lý thu ngân sách nhà nước giai đoạn 2011 - 2015
• 4.1.2. Định hướng công tác thanh tra
• 4.2. Một số giải pháp hoàn thiện công tác thanh tra thuế tại Cục thuế tỉnh Bắc Ninh
• 4.2.1. Giải pháp về tổ chức bộ máy và nguồn nhân lực
• 4.2.2. Giải pháp về công tác chuyên môn
• 4.2.3. Một số giải pháp khác
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về công tác thanh tra thuế tại Cục thuế tỉnh Bắc Ninh

Công tác thanh tra thuế tại Cục thuế tỉnh Bắc Ninh đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý thuế và đảm bảo sự công bằng trong nghĩa vụ thuế của các tổ chức và cá nhân. Hoạt động này không chỉ giúp phát hiện các hành vi vi phạm mà còn nâng cao ý thức chấp hành pháp luật thuế của người nộp thuế. Đặc biệt, trong bối cảnh nền kinh tế phát triển, việc hoàn thiện công tác thanh tra thuế là cần thiết để đáp ứng yêu cầu quản lý ngày càng cao.

1.1. Khái niệm và vai trò của công tác thanh tra thuế

Công tác thanh tra thuế là hoạt động kiểm tra, đánh giá việc thực hiện chính sách thuế của các tổ chức, cá nhân. Vai trò của nó không chỉ là phát hiện vi phạm mà còn là công cụ để cải cách hành chính thuế, nâng cao hiệu quả quản lý thuế.

1.2. Đặc điểm của công tác thanh tra thuế tại Bắc Ninh

Công tác thanh tra thuế tại Bắc Ninh có những đặc điểm riêng biệt như sự đa dạng về đối tượng thanh tra, quy trình thanh tra phức tạp và yêu cầu cao về năng lực chuyên môn của cán bộ thanh tra.

II. Những thách thức trong công tác thanh tra thuế tại Cục thuế tỉnh Bắc Ninh

Công tác thanh tra thuế tại Cục thuế tỉnh Bắc Ninh đang đối mặt với nhiều thách thức. Sự gia tăng số lượng người nộp thuế và sự phức tạp trong các hình thức gian lận thuế là những vấn đề cần được giải quyết. Ngoài ra, việc thiếu hụt nguồn lực và năng lực chuyên môn cũng là một trong những yếu tố cản trở hiệu quả của công tác thanh tra.

2.1. Tình trạng gian lận thuế ngày càng tinh vi

Gian lận thuế đang trở thành vấn đề nghiêm trọng với nhiều hình thức phức tạp. Điều này đòi hỏi Cục thuế tỉnh Bắc Ninh phải có những biện pháp mạnh mẽ hơn để phát hiện và xử lý kịp thời.

2.2. Thiếu hụt nguồn lực và năng lực chuyên môn

Nguồn lực hạn chế và thiếu hụt cán bộ có chuyên môn cao là một trong những thách thức lớn. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thực hiện công tác thanh tra thuế hiệu quả.

III. Phương pháp cải thiện công tác thanh tra thuế tại Cục thuế tỉnh Bắc Ninh

Để nâng cao hiệu quả công tác thanh tra thuế, Cục thuế tỉnh Bắc Ninh cần áp dụng các phương pháp cải tiến. Việc đào tạo nâng cao năng lực cho cán bộ thanh tra, áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý và thanh tra là những giải pháp quan trọng.

3.1. Đào tạo và nâng cao năng lực cho cán bộ thanh tra

Đào tạo thường xuyên cho cán bộ thanh tra là cần thiết để họ có thể cập nhật kiến thức và kỹ năng mới, từ đó nâng cao hiệu quả công việc.

3.2. Ứng dụng công nghệ thông tin trong thanh tra thuế

Việc áp dụng công nghệ thông tin sẽ giúp cải thiện quy trình thanh tra, từ đó nâng cao tính chính xác và hiệu quả trong công tác thanh tra thuế.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn công tác thanh tra thuế

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc cải thiện công tác thanh tra thuế đã mang lại nhiều lợi ích cho Cục thuế tỉnh Bắc Ninh. Các biện pháp được áp dụng đã giúp nâng cao hiệu quả quản lý thuế và giảm thiểu tình trạng gian lận thuế.

4.1. Đánh giá hiệu quả của công tác thanh tra thuế

Các chỉ số về thu ngân sách và tỷ lệ vi phạm thuế đã có sự cải thiện rõ rệt sau khi áp dụng các biện pháp cải tiến trong công tác thanh tra.

4.2. Ứng dụng các giải pháp vào thực tiễn

Các giải pháp đã được áp dụng thành công tại Cục thuế tỉnh Bắc Ninh, tạo ra mô hình thanh tra thuế hiệu quả có thể áp dụng cho các tỉnh thành khác.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho công tác thanh tra thuế

Công tác thanh tra thuế tại Cục thuế tỉnh Bắc Ninh cần tiếp tục được hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu quản lý thuế trong bối cảnh mới. Việc xây dựng một hệ thống thanh tra thuế hiện đại, hiệu quả sẽ góp phần bảo vệ lợi ích của Nhà nước và người nộp thuế.

5.1. Định hướng phát triển công tác thanh tra thuế

Cần có những định hướng rõ ràng cho công tác thanh tra thuế trong tương lai, bao gồm việc tăng cường nguồn lực và cải cách quy trình thanh tra.

5.2. Tương lai của công tác thanh tra thuế tại Bắc Ninh

Công tác thanh tra thuế tại Bắc Ninh sẽ tiếp tục phát triển, hướng tới việc áp dụng công nghệ và cải cách hành chính để nâng cao hiệu quả quản lý thuế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đẩy mạnh hội nhập và chuyển đổi mô hình quản lý, công tác thanh tra thuế đóng vai trò huyết mạch trong việc bảo vệ nguồn thu ngân sách nhà nước, nâng cao tính kỷ cương pháp luật. Tại tỉnh Bắc Ninh – địa bàn công nghiệp phát triển năng động thuộc vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ với tốc độ tăng trưởng GDP bình quân đạt 15,1%/năm, số lượng cơ sở kinh doanh thành lập mới gia tăng mạnh mẽ. Khối doanh nghiệp trên địa bàn đóng góp xấp xỉ 60% tổng số thu ngân sách hàng năm của toàn tỉnh, trong đó khoảng 70% doanh nghiệp tập trung tại thành phố Bắc Ninh và 30% phân bổ tại các huyện, thị xã.

Sự gia tăng nhanh chóng về quy mô sản xuất kinh doanh cùng việc chuyển đổi sang cơ chế người nộp thuế tự khai, tự nộp theo Luật Quản lý thuế đã phát sinh nhiều kẽ hở. Các thủ đoạn trốn thuế, gian lận hóa đơn, chuyển giá và khai man lỗ trở nên tinh vi, gây thất thoát ngân sách lớn. Luận văn tập trung nghiên cứu hoạt động thanh tra thuế đối với các doanh nghiệp do Cục Thuế tỉnh Bắc Ninh quản lý trong giai đoạn 2011 - 2013, nhằm làm rõ bức tranh thực trạng, chỉ ra các nút thắt kỹ thuật và đề xuất hệ thống giải pháp hoàn thiện công tác thanh tra giai đoạn 2015 - 2020.

Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn quan trọng, giúp cơ quan quản lý nâng cao tỷ lệ thu hồi nợ đọng, tăng số thuế truy thu bình quân trên từng doanh nghiệp thanh tra từ 15% đến 20%, đồng thời cắt giảm chi phí tuân thủ và bảo đảm môi trường kinh doanh minh bạch cho người nộp thuế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng lý thuyết quản lý nhà nước về kinh tế, lý thuyết tuân thủ thuế tự nguyện và mô hình quản trị rủi ro hiện đại trong quản lý thuế. Hoạt động thanh tra thuế mang tính quyền lực nhà nước, được quy định cụ thể tại Luật Thanh tra và Luật Quản lý thuế, vận hành như một công cụ giám sát việc chấp hành nghĩa vụ đối với ngân sách nhà nước.

Khung lý thuyết của đề tài xoay quanh bốn khái niệm cốt lõi:

1. Thanh tra thuế: Hoạt động xem xét, đánh giá và xử lý theo thẩm quyền của cơ quan thuế đối với việc thực hiện pháp luật thuế của đối tượng nộp thuế.
2. Cơ chế tự khai - tự nộp: Chuyển trọng tâm từ kiểm soát trực tiếp sang hậu kiểm, đề cao trách nhiệm tự giác của người nộp thuế gắn liền với quy trình giám sát chặt chẽ.
3. Quản trị rủi ro thuế: Hệ thống phân tích, nhận dạng và chấm điểm tiêu chí rủi ro nhằm sàng lọc, lựa chọn đối tượng thanh tra chính xác, tránh dàn trải.
4. Quy trình thanh tra chuyên ngành: Chuẩn mực 3 bước gồm lập kế hoạch năm, tổ chức thực địa tại trụ sở doanh nghiệp và xử lý kết luận sau thanh tra theo Quyết định số 460/QĐ-TCT.

Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng dữ liệu thứ cấp giai đoạn 3 năm (2011 - 2013) được thu thập từ Tổng cục Thống kê, Cục Thống kê tỉnh Bắc Ninh, báo cáo tổng kết của Cục Thuế tỉnh Bắc Ninh và các Chi cục Thuế trực thuộc. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 100% hồ sơ thanh tra doanh nghiệp được thực hiện tại Cục Thuế tỉnh Bắc Ninh trong giai đoạn 2011 - 2013, tập trung chuyên sâu vào các nhóm ngành có rủi ro cao như sản xuất công nghiệp, thi công xây dựng, thương mại dịch vụ và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI).

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích dãy số thời gian (tính lượng tăng giảm tuyệt đối, tốc độ phát triển liên hoàn, định gốc, bình quân) và phương pháp phân tổ thống kê là nhằm phản ánh khách quan xu hướng biến động của các chỉ tiêu thu ngân sách, số doanh nghiệp được thanh tra và số tiền phạt truy thu. Bên cạnh đó, phương pháp so sánh đối chiếu và phân tích tỷ số tài chính (khả năng thanh toán, tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu, đòn bẩy tài chính, hệ số nợ, vòng quay hàng tồn kho) được ứng dụng nhằm lượng hóa mức độ rủi ro, bóc tách các hành vi gian lận số liệu kế toán trước và sau các cuộc thanh tra.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát thực trạng công tác thanh tra tại Cục Thuế tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2011 - 2013 đã chỉ ra các phát hiện trọng tâm:

1. Quy mô đối tượng quản lý tăng nhanh nhưng tỷ lệ thanh tra còn thấp: Số lượng doanh nghiệp đăng ký hoạt động tại 15 khu công nghiệp và hơn 18 cụm công nghiệp làng nghề tăng trưởng trên 10% mỗi năm. Tuy nhiên, năng lực thanh tra chỉ bao quát được khoảng 1,5% đến 2% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động trên toàn địa bàn.
2. Hiệu suất phát hiện sai phạm và số thuế truy thu tăng trưởng liên tục: Qua thanh tra tại trụ sở người nộp thuế, tỷ lệ phát hiện vi phạm chiếm trên 90% số doanh nghiệp được thanh tra. Tổng số tiền truy thu, phạt vi phạm hành chính và truy hoàn thuế qua từng năm tăng bình quân trên 18%/năm, chứng minh tính hiệu quả của công tác hậu kiểm.
3. Hiện tượng khai khống chi phí và giảm lỗ diễn biến phức tạp: Hoạt động thanh tra đã bóc tách, loại trừ hàng chục tỷ đồng chi phí không hợp lý, làm giảm số lỗ kê khai của khối doanh nghiệp sản xuất và thương mại. Các sai phạm tập trung chủ yếu ở việc tính khấu hao tài sản cố định không đủ điều kiện, phân bổ vượt định mức nguyên vật liệu và hạch toán chi phí lãi vay không phục vụ sản xuất kinh doanh.
4. Hành vi gian lận hóa đơn và kê khai chậm doanh thu: Phát hiện phổ biến tình trạng bán hàng không lập hóa đơn đối với các giao dịch có giá trị thanh toán lớn, ghi giá bán trên hóa đơn thấp hơn giá trị thị trường và chậm nộp tờ khai quyết toán thuế giá trị gia tăng (GTGT), thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN).

Thảo luận kết quả

Thực trạng sai phạm thuế tại Bắc Ninh bắt nguồn từ cả nguyên nhân chủ quan lẫn khách quan. Về khách quan, sự phát triển nhanh của các chuỗi cung ứng công nghiệp và giao dịch thương mại khiến các hành vi tránh thuế, chuyển giá trở nên phức tạp. Về chủ quan, việc phân tích hồ sơ trước khi ban hành quyết định thanh tra tại đơn vị chưa thực sự sâu, ứng dụng công nghệ thông tin trong đối chiếu chéo dữ liệu hóa đơn còn manh mún, lực lượng cán bộ thanh tra còn mỏng so với tốc độ gia tăng doanh nghiệp.

Dữ liệu kết quả thanh tra có thể được trình bày trực quan thông qua bảng tổng hợp số liệu truy thu qua 3 năm (Bảng 3.4, Bảng 3.5) kết hợp biểu đồ cột so sánh tốc độ tăng trưởng giữa số lượng doanh nghiệp thanh tra và số tiền truy thu bình quân trên một đơn vị. So sánh với bài học kinh nghiệm tại Cục Thuế TP. Hà Nội (truy thu, phạt vượt 60% kế hoạch năm 2012) và Cục Thuế TP. Hồ Chí Minh (điều chỉnh giảm lỗ 2.688 tỷ đồng năm 2012), Cục Thuế Bắc Ninh cần đẩy mạnh hình thức thanh tra theo chuyên đề rủi ro cao để tối ưu hóa nguồn lực thanh tra hiện có.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác thanh tra thuế tại Cục Thuế tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2015 - 2020, hệ thống 4 nhóm giải pháp trọng tâm cần được triển khai đồng bộ:

1. Chuẩn hóa tổ chức bộ máy và nâng cấp năng lực nguồn nhân lực:

   • Hoàn thiện cơ cấu phòng thanh tra theo hướng chuyên môn hóa sâu theo từng lĩnh vực kinh tế (doanh nghiệp FDI, xây dựng cơ bản, thương mại dịch vụ).
   • Tổ chức đào tạo bắt buộc 100% cán bộ thanh tra về chuẩn mực kế toán tài chính quốc tế, kỹ năng phân tích dòng tiền và phát hiện gian lận giao dịch liên kết. Timeline hoàn thành: Quý II/2015. Chủ thể thực hiện: Ban Lãnh đạo Cục Thuế tỉnh Bắc Ninh.

2. Hiện đại hóa ứng dụng công nghệ thông tin và quản trị rủi ro:

   • Thành lập tổ chuyên trách kiểm tra tin học, triển khai phần mềm tự động hóa đối chiếu hóa đơn điện tử và phân tích rủi ro hồ sơ khai thuế.
   • Hoàn thành việc chấm điểm rủi ro tự động đối với 100% người nộp thuế trước ngày 20 tháng 12 hàng năm để lập kế hoạch thanh tra năm sau. Chủ thể thực hiện: Phòng Tin học và Bộ phận Thanh tra.

3. Mở rộng thanh tra chuyên đề và phối hợp liên ngành:

   • Tập trung mũi nhọn thanh tra vào nhóm doanh nghiệp liên tục kê khai lỗ trên 3 năm nhưng vẫn mở rộng quy mô, doanh nghiệp có dấu hiệu chuyển giá và kinh doanh bất động sản.
   • Thiết lập quy chế phối hợp thường xuyên với Công an tỉnh, Hải quan và hệ thống Ngân hàng thương mại nhằm truy xuất dòng tiền, phong tỏa tài khoản kịp thời đối với các hành vi trốn thuế nghiêm trọng.

4. Đổi mới quy trình giám sát và hỗ trợ người nộp thuế:

   • Triển khai "Thư ngỏ" gửi đến người nộp thuế trước khi tiến hành thanh tra, công khai quy chế giám sát đoàn thanh tra nhằm loại bỏ hiện tượng nhũng nhiễu.
   • Phấn đấu đạt mục tiêu đôn đốc thu nộp vào ngân sách nhà nước trên 80% tổng số tiền thuế truy thu và xử phạt ngay sau khi ban hành quyết định xử lý.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nghiên cứu mang lại giá trị thực tiễn và lý luận sâu sắc cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cán bộ, công chức và lãnh đạo ngành thuế: Cung cấp tài liệu tham khảo trực tiếp về kỹ thuật phân tích chỉ số tài chính, phương pháp nhận diện rủi ro kê khai sai lệch và quy trình tổ chức đoàn thanh tra thực địa tại doanh nghiệp.
• Giám đốc điều hành và Kế toán trưởng doanh nghiệp: Giúp doanh nghiệp nhận diện các lỗi sai sót phổ biến trong hạch toán kế toán, quản trị hóa đơn và trích lập chi phí hợp lý, từ đó chủ động phòng ngừa rủi ro bị phạt hành chính và truy thu thuế.
• Học viên cao học, nghiên cứu sinh ngành Quản lý kinh tế và Tài chính: Nguồn tài liệu học thuật giá trị về phương pháp nghiên cứu thực chứng, hệ thống chỉ tiêu phân tích dãy số thời gian và bài học kinh nghiệm quản lý thuế cấp địa phương.
• Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Cung cấp cơ sở thực tiễn để đánh giá tác động của Luật Quản lý thuế, từ đó đề xuất sửa đổi các văn bản quy phạm pháp luật nhằm lấp các lỗ hổng chính sách trong kinh doanh liên kết và thương mại hiện đại.

Câu hỏi thường gặp

Quy trình thanh tra thuế tại trụ sở người nộp thuế gồm những bước cơ bản nào?
Quy trình gồm 3 giai đoạn chính: lập và phê duyệt kế hoạch thanh tra dựa trên phân tích rủi ro trước ngày 30/12; công bố quyết định thanh tra trong vòng 15 ngày làm việc và tiến hành đối chiếu sổ sách kế toán tại trụ sở người nộp thuế; lập biên bản, ban hành kết luận thanh tra và quyết định xử lý truy thu, phạt trong thời hạn 15 ngày làm việc.

Các sai phạm thường gặp nhất về thuế TNDN qua công tác thanh tra là gì?
Các vi phạm phổ biến gồm trích khấu hao tài sản cố định chưa đủ điều kiện, phân bổ chi phí nguyên vật liệu vượt định mức kỹ thuật, hạch toán lãi vay của vốn điều lệ chưa góp đủ vào chi phí hợp lý và kê khai thiếu doanh thu từ hoạt động tài chính hoặc chuyển nhượng.

Ứng dụng quản trị rủi ro mang lại lợi ích đột phá gì cho thanh tra thuế?
Quản trị rủi ro giúp cơ quan thuế phân loại người nộp thuế theo thang điểm khách quan, tự động khoanh vùng các đơn vị có tỷ lệ sai lệch cao giữa doanh thu và thuế phát sinh. Điều này giúp tối ưu hóa nhân lực, giảm sự chồng chéo và nâng cao tỷ lệ truy thu thành công trên từng cuộc thanh tra.

Tại sao cơ chế tự khai - tự nộp đòi hỏi cơ quan thuế phải tăng cường thanh tra?
Cơ chế tự khai, tự nộp trao quyền tự chủ hoàn toàn cho doanh nghiệp tính toán số thuế phải nộp. Nếu không đi kèm biện pháp thanh tra, hậu kiểm nghiêm ngặt, doanh nghiệp dễ nảy sinh tâm lý trốn thuế, gian lận chứng từ, dẫn đến thất thu nghiêm trọng cho ngân sách nhà nước.

Cục Thuế tỉnh Bắc Ninh cần ưu tiên chỉ tiêu nào trong kế hoạch 2015 - 2020?
Cục Thuế cần ưu tiên nâng cao tỷ lệ doanh nghiệp được thanh tra đạt từ 2% trở lên tổng số cơ sở kinh doanh quản lý, đồng thời bảo đảm chỉ tiêu thu hồi nộp ngân sách nhà nước đạt tối thiểu 80% số tiền thuế truy thu, xử phạt theo quyết định xử lý sau thanh tra.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về thanh tra thuế chuyên ngành trong điều kiện áp dụng cơ chế tự khai, tự nộp theo Luật Quản lý thuế.
• Phân tích sâu sắc bức tranh thực trạng tại Cục Thuế tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2011 - 2013, làm rõ đóng góp 60% thu ngân sách từ khối doanh nghiệp cũng như các hạn chế trong phân tích hồ sơ rủi ro.
• Chỉ ra các hành vi sai phạm điển hình về thuế GTGT, thuế TNDN, chuyển giá và phân bổ chi phí không hợp lý của các doanh nghiệp trên địa bàn công nghiệp trọng điểm.
• Đề xuất đồng bộ hệ thống 4 nhóm giải pháp mang tính khả thi cao về tổ chức nhân lực, ứng dụng công nghệ thông tin, thanh tra chuyên đề và quy chế phối hợp liên ngành giai đoạn 2015 - 2020.
• Các nhà quản lý, doanh nghiệp và chuyên gia học thuật hãy tham khảo chi tiết toàn văn công trình nghiên cứu để ứng dụng hiệu quả các mô hình quản trị thuế tiên tiến, góp phần xây dựng nền tài chính công minh bạch và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về thanh tra thuế Chương 2 : Phương pháp nghiên cứu Chương 3 .Thực trạng công tác thanh tra thuế ở Cục thuế tỉnh Bắc Ninh. Chương 4: Giải pháp hoàn thiện công tác thanh tra tại Cục thuế tỉnh Bắc Ninh. Soá hoùa bôûi Trung taâm Hoïc lieäu –ĐHTN http://www.vn/ 4 Chƣơng 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ THANH TRA THUẾ 1. Những vấn đề lý luận cơ bản về thanh tra 1.

Khái niệm thanh tra và thanh tra thuế * Khái niệm thanh tra Thanh tra là việc xem xét tại chỗ, làm rõ những việc làm đúng sai đối với vụ việc và hành vi của người thừa hành công vụ trong chức năng thực hiện công tác quản lý của mình. Thanh tra mang tính quyền lực Nhà nước, là chức năng của quản lý Nhà nước, thanh tra thể hiện như một tác động tích cực nhằm thực hiện quyền lực của chủ thể quản lý đối với đối tượng quản lý. Chủ thể tiến hành thanh tra luôn luôn là cơ quan Nhà nước. Thanh tra luôn áp dụng quyền lực của Nhà nước trong quá trình tiến hành hoạt động của mình và nhân danh Nhà nước khi áp dụng quyền năng đó.

Khái niệm về thanh tra đã được cụ thể hoá trong Luật thanh tra số 22 năm 2004 và Luật thanh tra số 56 năm 2010: “Thanh tra nhà nước là hoạt động xem xét, đánh giá, xử lý theo trình tự, thủ tục do pháp luật quy định của cơ quan quản lý Nhà nước có thẩm quyền đối với việc thực hiện chính sách, pháp luật, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan, tổ chức, cá nhân”. * Khái niệm thanh tra thuế Thanh tra thuế là việc xem xét, đánh giá, xử lý của cơ quan thuế đối với việc thực hiện chính sách, pháp luật về thuế, nghĩa vụ đối với NSNN của các cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự quản lý theo thẩm quyền, trình tự, thủ tục quy định trong các văn bản qui phạm pháp Luật về thuế và các quy định khác của pháp luật. Thanh tra thuế nhằm phòng ngừa, phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về thuế, phát hiện những sơ hở trong cơ chế quản lý, chính sách, pháp luật để kiến nghị với Nhà nước các biện pháp khắc phục, phát huy nhân tố tích cực góp phần nâng cao hiệu quả, hiệu lực của hoạt động quản lý nhà nước nhằm bảo vệ lợi ích của Nhà nước, các quyền và lợi ích hợp pháp của người nộp thuế. Soá hoùa bôûi Trung taâm Hoïc lieäu –ĐHTN http://www.vn/ 5 - Về mục đích: Thanh tra thuế đều là nội dung quan trọng của quản lý thuế.

Đều có cùng một mục đích phát hiện, ngăn ngừa, xử lý những vi phạm pháp luật thuế, góp phần thúc đẩy các tổ chức, cá nhân hoàn thành nhiệm vụ theo quy định của pháp luật thuế, góp phần hoàn thiện cơ chế quản lý thuế, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích hợp pháp của người nộp thuế. - Về chủ thể: Chủ thể thanh tra thuế là cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quy định của pháp luật, thường là cơ quan thuế. - Về đối tượng: Đối tượng Thanh tra thuế là các cơ quan, tổ chức, cá nhân có nghĩa vụ nộp thuế cho Nhà nước. - Về nội dung: Thanh tra thuế là kiểm tra việc chấp hành pháp luật thuế của người nộp thuế.

- Về phương pháp: Thanh tra thuế đều phải xem xét hoạt động thực tế của đối tượng để phát hiện, phân tích, đánh giá thực trạng đối tượng một cách chính xác, khách quan, làm rõ đúng, sai, chỉ rõ nguyên nhân để có biện pháp khắc phục, xử lý vi phạm. Đặc điểm của thanh tra thuế Thứ nhất, phạm vi hoạt động của Thanh tra thuế rộng. Thứ hai, Thanh tra thuế là công tác rất khó khăn, phức tạp Thứ ba, công tác Thanh tra thuế đòi hỏi cao về năng lực chuyên môn và phẩm chất đạo đức của cán bộ thuế. Thứ tư, hoạt động thanh tra được thực hiện theo một quy trình cụ thể.

Mục tiêu của thanh tra thuế Hoạt động thanh tra thuế nhằm đạt được một số mục tiêu sau: - Phòng ngừa các hành vi vi phạm pháp luật về thuế: Đây là mục tiêu chủ yếu, trực tiếp của hoạt động thanh tra thuế. Thanh tra thuế là hoạt động thường xuyên của cơ quan quản lý Nhà nước nhằm đảm bảo cho các quyết định quản lý được chấp hành, bảo đảm mọi hoạt động của cơ quan, tổ chức, Soá hoùa bôûi Trung taâm Hoïc lieäu –ĐHTN http://www.vn/ 6 cá nhân tuân thủ theo đúng quy định của pháp luật. Công tác thanh tra thuế trong giai đoạn cải cách hệ thống thuế là một trong những chức năng quan trọng của ngành thuế, ngoài mục tiêu góp phần đẩy lùi tình trạng trốn thuế, gian lận thuế, còn nhằm mục đích tuyên truyền đến các đối tượng nộp thuế chính sách pháp luật về thuế, nâng cao ý thức tự giác tuân thủ pháp luật về thuế, từ đó góp phần cải cách thủ tục hành chính về thuế, nâng cao hiệu quả quản lý thuế theo hướng an toàn hiệu quả. Góp phần tăng thu ngân sách Nhà nước, hoàn thành chỉ tiêu kế hoạch thu ngân sách được giao, góp phần tích cực vào việc tạo sự công bằng xã hội trong thực hiện nghĩa vụ thuế của người nộp thuế.

- Phát hiện và xử lý các vi phạm pháp luật về thuế: Định hướng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa đặt ra yêu cầu phải tăng cường tính pháp chế, kỷ cương pháp luật trong mọi hoạt động của cơ quan, tổ chức và trong cách thức hành xử của mỗi công dân. Mọi hành vi vi phạm pháp luật đều phải phát hiện nhanh chóng và xử lý nghiêm minh. Hoạt động thanh tra thuế là xem xét việc thực hiện pháp luật về thuế của cơ quan, tổ chức, cá nhân, từ đó tìm ra những hành vi sai phạm, người vi phạm, đánh giá tính chất, mức độ vi phạm, kiến nghị các hình thức và mức độ xử lý đối với người nộp thuế khi có sai phạm. Hiện nay, khi hành vi vi phạm về thuế còn diễn ra phổ biến thì phát hiện các vi phạm để xử lý là một trong những nhiệm vụ hàng đầu và là mục đích quan trọng của hoạt động thanh tra thuế.

- Phát hiện những hạn chế chưa đồng bộ trong cơ chế quản lý và chính sách thuế để kiến nghị cơ quan Nhà nước có thẩm quyền kịp thời sửa đổi bổ sung: Hoạt động thanh tra thuế không chỉ nhằm phát hiện và xử lý những vi phạm pháp luật, mà còn giúp cơ quan quản lý Nhà nước đánh giá lại cơ chế, chính sách, các quy định của pháp luật, các quyết định quản lý về mức độ phù hợp với thực tiễn cuộc sống, cũng như những khiếm khuyết, sơ hở dẫn đến vi phạm của người nộp thuế. Soá hoùa bôûi Trung taâm Hoïc lieäu –ĐHTN http://www.vn/ 7 - Phát huy nhân tố tích cực, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước về thuế, bảo vệ lợi ích của nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân khi thực hiện chính sách pháp luật về thuế: Đây là những mục đích có tính chất gián tiếp nhưng cũng không kém phần quan trọng của hoạt động thanh tra thuế, nhất là việc “Phát huy nhân tố tích cực’’ qua hoạt động thanh tra. Nhân tố tích cực ở đây được hiểu là những việc làm hay, mạnh dạn thể hiện một tư duy mới, một tư cách suy nghĩ và hành động mới phù hợp với quan điểm và chủ trương đổi mới toàn diện đất nước của Đảng ta, nhất là trong lĩnh vực thuế. Mặt khác, thanh tra thuế không chỉ xem xét, đánh giá sự việc đúng, sai và còn phải đấu tranh bảo vệ lợi ích của nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của người nộp thuế.

Thông qua hoạt động thanh tra thuế cần kiên quyết đấu tranh chống mọi biểu hiện tham nhũng, nhũng nhiễu gây thất thu thuế và xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức và người nộp thuế. Nguyên tắc thanh tra thuế Công tác thanh tra thuế cần phải tuân thủ một số nguyên tắc cơ bản như: Tuân thủ pháp luật; Tuân thủ quy trình, quy định của hoạt động thanh tra do ngành thuế quy định; Bảo đảm chính xác, khách quan, công khai, dân chủ, kịp thời; không làm cản trở hoạt động bình thường của đối tượng thanh tra; bảo vệ bí mật; và hiệu quả. Cụ thể: - Tuân thủ pháp luật Không được làm trái pháp luật là nguyên tắc quan trọng đối với cán bộ thanh tra thuế khi thi hành công vụ. Việc tuân theo pháp luật được thể hiện trong quá trình thanh tra, kiểm tra phải đúng văn bản pháp luật về thuế, đúng quy trình thanh tra, bảo đảm tính độc lập, nghiêm túc khi thực hiện những thủ tục cần thiết trong phạm vi thẩm quyền cho phép.

- Tuân thủ quy trình, quy định của hoạt động thanh tra do ngành thuế quy định. Soá hoùa bôûi Trung taâm Hoïc lieäu –ĐHTN http://www.vn/ 8 Theo nguyên tắc này, muốn tiến hành thanh tra, trước hết phải có quyết định thanh tra do người có thẩm quyền ban hành. Nội dung quyết định thanh tra phải bảo đảm tính pháp lý. Người thực hiện quyết định là Đoàn thanh tra hoặc thanh tra viên được giao nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định pháp luật.

Kết thúc cuộc thanh tra, đoàn thanh tra hoặc thanh tra viên phải lập biên bản thanh tra, có kết luận, kiến nghị, quyết định xử lý về nội dung đã được thanh tra và phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về các kết luận, kiến nghị tại các quyết định đó. - Bảo đảm chính xác, khách quan, công khai, dân chủ, kịp thời Tính chính xác đòi hỏi chủ thể thanh tra thuế phải nhận thức đúng vấn đề, nội dung thanh tra, xác định, đánh giá đúng bản chất của sự việc để kết luận thanh tra được chính xác. Tính chính xác của kết quả thanh tra bảo đảm công tác thanh tra thuế đạt hiệu quả cao. Tính khách quan nhằm phản ánh đúng sự vật, hiện tượng như nó vốn có, không được lồng ý kiến chủ quan khi mô tả sự vật, hiện tượng, không thiên lệch và bóp méo sự thật.

Tính công khai thể hiện ở chỗ chủ thể thanh tra thuế phải thông báo đầy đủ, công khai từ nội dung, kế hoạch, quyết định thanh tra đến kết luận thanh tra để các tổ chức, các nhân liên quan biết, giám sát và phối hợp thực hiện. Việc công khai hoạt động thanh tra thuế nhằm nâng cao tính khách quan, hạn chế những tiêu cực phát sinh trong quá trình thanh tra thuế.