Hoàn thiện công tác phân tích tài chính của khdn trong hoạt động cho vay tại ngân hàng tmcp công thương chi nhánh sầm sơn

Công tác phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp tại Vietinbank Sầm Sơn đóng vai trò quan trọng trong việc đánh… 123 trang · Học viện Ngân hàng · 2023.

• Tác giả: Lê Minh Phương
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Thị Vân Huyền
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Tài chính
• Đề tài: Hoàn thiện công tác phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp trong hoạt động cho vay tại Ngân hàng TMCP Công thương – Chi nhánh Sầm Sơn
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ CÔNG TÁC PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH KHÁCH HÀNG DOANH NGHIỆP TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Cơ sở lý thuyết về phân tích tài chính doanh nghiệp trong hoạt động cho vay tại Ngân hàng thương mại (NHTM)
• 1.2. Khái niệm phân tích tài chính doanh nghiệp
• 1.3. Mục tiêu phân tích tài chính doanh nghiệp
• 1.4. Vai trò của phân tích tài chính KHDN trong hoạt động cho vay tại NHTM
• 1.5. Công tác phân tích tài chính KHDN trong hoạt động cho vay của NHTM
• 1.5.1. Quy trình phân tích tài chính doanh nghiệp trong hoạt động cho vay của NHTM
• 1.6. Thông tin sử dụng trong công tác phân tích tài chính
• 1.7. Các phương pháp phân tích
• 1.8. Nội dung phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp trong hoạt động cho vay tại NHTM
• 1.9. Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác phân tích tài chính doanh nghiệp tại NHTM
• 1.10. TÓM TẮT CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH KHDN TRONG HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƯƠNG (VIETINBANK) – CHI NHÁNH SẦM SƠN
• 2.1. Khái quát chung về Ngân hàng thương mại cổ phần Công Thương (Vietinbank) – Chi nhánh Sầm Sơn
• 2.2. Quá trình hình thành và phát triển
• 2.3. Cơ cấu bộ máy tổ chức
• 2.4. Tình hình hoạt động kinh doanh
• 2.5. Thực trạng công tác phân tích tài chính KHDN trong hoạt động cho vay tại Ngân hàng Vietinbank – CN Sầm Sơn
• 2.5.1. Về tổ chức nhân sự
• 2.5.2. Dữ liệu thông tin được sử dụng trong công tác phân tích
• 2.5.3. Quy trình phân tích KHDN tại Ngân hàng Vietinbank – CN Sầm Sơn
• 2.5.4. Phương pháp phân tích được sử dụng
• 2.5.5. Nội dung PTTC khách hàng doanh nghiệp tại Vietinbank – CN Sầm Sơn
• 2.5.6. Thực trạng công tác PTTC của KHDN do CBTD tại Vietinbank – CN Sầm Sơn thực hiện
• 2.5.7. Đánh giá thực trạng công tác phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng Vietinbank – CN Sầm Sơn
• 2.5.8. Nguyên nhân của những hạn chế
• 2.6. TÓM TẮT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH KHDN TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY TẠI NGÂN HÀNG VIETINBANK CHI NHÁNH SẦM SƠN
• 3.1. Định hướng phát triển của Vietinbank chi nhánh Sầm Sơn
• 3.2. Định hướng trong hoạt động cấp tín dụng
• 3.3. Định hướng trong công tác phân tích tài chính KHDN
• 3.4. Một số giải pháp hoàn thiện công tác phân tích tài chính KHDN tại Ngân hàng Vietinbank – CN Sầm Sơn
• 3.4.1. Nâng cao chất lượng thông tin phân tích tài chính
• 3.4.2. Hoàn thiện quy trình phân tích
• 3.4.3. Hoàn thiện nội dung phân tích
• 3.4.4. Sử dụng phương pháp phân tích một cách linh hoạt
• 3.4.5. Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất kỹ thuật
• 3.4.6. Nâng cao trình độ chuyên môn chuyên viên phân tích
• 3.5. Một số kiến nghị
• 3.5.1. Đối với Ngân hàng Nhà nước
• 3.5.2. Đối với Vietinbank
• 3.5.3. Đối với Bộ Tài Chính
• 3.5.4. Đối với khách hàng doanh nghiệp
• 3.6. TÓM TẮT CHƯƠNG 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về công tác phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp tại Vietinbank Sầm Sơn

Công tác phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp tại Vietinbank Sầm Sơn đóng vai trò quan trọng trong việc đánh giá khả năng tài chính của khách hàng. Việc này không chỉ giúp ngân hàng đưa ra quyết định cho vay chính xác mà còn giảm thiểu rủi ro tín dụng. Phân tích tài chính giúp ngân hàng hiểu rõ hơn về tình hình hoạt động của doanh nghiệp, từ đó đưa ra các giải pháp tài chính phù hợp.

1.1. Khái niệm và vai trò của phân tích tài chính doanh nghiệp

Phân tích tài chính doanh nghiệp là quá trình đánh giá tình hình tài chính của một doanh nghiệp thông qua các báo cáo tài chính. Vai trò của nó là cung cấp thông tin cần thiết để ngân hàng đưa ra quyết định cho vay, từ đó đảm bảo an toàn cho hoạt động tín dụng.

1.2. Lợi ích của việc phân tích tài chính tại Vietinbank

Việc phân tích tài chính tại Vietinbank giúp ngân hàng nắm bắt được tình hình tài chính của khách hàng, từ đó đưa ra các quyết định cho vay hợp lý. Điều này không chỉ giúp tăng trưởng tín dụng mà còn giảm thiểu rủi ro nợ xấu.

II. Những thách thức trong công tác phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp

Mặc dù công tác phân tích tài chính tại Vietinbank Sầm Sơn đã đạt được nhiều thành tựu, nhưng vẫn còn tồn tại một số thách thức. Những thách thức này có thể ảnh hưởng đến chất lượng phân tích và quyết định cho vay của ngân hàng.

2.1. Thiếu hụt thông tin tài chính chính xác

Một trong những thách thức lớn nhất là việc thiếu hụt thông tin tài chính chính xác từ phía khách hàng. Điều này có thể dẫn đến việc phân tích không đầy đủ và không chính xác.

2.2. Khó khăn trong việc áp dụng các phương pháp phân tích

Việc áp dụng các phương pháp phân tích tài chính hiện đại đôi khi gặp khó khăn do thiếu hụt nguồn lực và trình độ chuyên môn của nhân viên. Điều này có thể làm giảm hiệu quả của công tác phân tích.

III. Phương pháp cải thiện công tác phân tích tài chính tại Vietinbank Sầm Sơn

Để nâng cao chất lượng công tác phân tích tài chính, Vietinbank Sầm Sơn cần áp dụng một số phương pháp cải thiện. Những phương pháp này sẽ giúp ngân hàng tối ưu hóa quy trình phân tích và giảm thiểu rủi ro.

3.1. Nâng cao chất lượng thông tin tài chính

Cần thiết lập một hệ thống thu thập thông tin tài chính chính xác và đầy đủ từ khách hàng. Việc này sẽ giúp ngân hàng có được cái nhìn tổng quan và chính xác hơn về tình hình tài chính của doanh nghiệp.

3.2. Đào tạo và nâng cao trình độ nhân viên

Đào tạo nhân viên về các phương pháp phân tích tài chính hiện đại sẽ giúp nâng cao chất lượng công tác phân tích. Nhân viên có trình độ chuyên môn cao sẽ thực hiện phân tích chính xác hơn.

IV. Ứng dụng thực tiễn của công tác phân tích tài chính tại Vietinbank Sầm Sơn

Công tác phân tích tài chính không chỉ là lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn rõ ràng tại Vietinbank Sầm Sơn. Những kết quả từ phân tích tài chính đã giúp ngân hàng đưa ra quyết định cho vay hiệu quả.

4.1. Kết quả từ việc phân tích tài chính

Việc áp dụng phân tích tài chính đã giúp Vietinbank Sầm Sơn giảm thiểu rủi ro nợ xấu và tăng trưởng tín dụng. Các quyết định cho vay dựa trên phân tích tài chính đã mang lại lợi nhuận cao cho ngân hàng.

4.2. Các trường hợp thành công trong cho vay

Nhiều doanh nghiệp đã thành công trong việc vay vốn từ Vietinbank nhờ vào quy trình phân tích tài chính chặt chẽ. Những trường hợp này không chỉ giúp ngân hàng tăng trưởng mà còn hỗ trợ doanh nghiệp phát triển.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của công tác phân tích tài chính tại Vietinbank Sầm Sơn

Công tác phân tích tài chính tại Vietinbank Sầm Sơn có vai trò quan trọng trong việc đảm bảo an toàn cho hoạt động cho vay. Trong tương lai, ngân hàng cần tiếp tục cải thiện quy trình này để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

5.1. Tầm quan trọng của phân tích tài chính trong tương lai

Phân tích tài chính sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc ra quyết định cho vay. Ngân hàng cần chú trọng đến việc cải thiện quy trình này để đảm bảo an toàn và hiệu quả.

5.2. Định hướng phát triển công tác phân tích tài chính

Vietinbank Sầm Sơn cần xây dựng một chiến lược phát triển công tác phân tích tài chính bền vững, từ đó nâng cao chất lượng dịch vụ và đáp ứng nhu cầu của khách hàng doanh nghiệp.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp được thực hiện trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam bước vào giai đoạn phục hồi sau hai năm chịu tác động nghiêm trọng từ đại dịch Covid-19. Dịch bệnh kéo dài đã làm đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu, khiến hoạt động sản xuất kinh doanh đình trệ, nhu cầu tiêu dùng suy giảm và tác động trực tiếp đến các ngành dịch vụ, du lịch, nhà hàng, khách sạn. Bước sang năm 2023, khi dịch bệnh dần được kiểm soát và tỷ lệ bao phủ vắc-xin đạt mức cao, các doanh nghiệp đồng loạt tiến hành tái cấu trúc, đầu tư hạ tầng nhằm khôi phục hoạt động kinh doanh. Nhu cầu bổ sung vốn lưu động và vốn đầu tư trung, dài hạn tăng mạnh, đặt hệ thống ngân hàng thương mại vào vị trí trung gian cung ứng tín dụng chủ lực theo chủ trương hạ lãi suất hỗ trợ doanh nghiệp của Chính phủ.

Hoạt động cho vay mang lại nguồn thu nhập chủ yếu nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro tín dụng lớn nhất cho các ngân hàng thương mại. Việc cấp tín dụng an toàn đòi hỏi ngân hàng phải nâng cao chất lượng công tác phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp trước khi ra quyết định giải ngân. Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam – Chi nhánh Sầm Sơn (Vietinbank Sầm Sơn) hoạt động trên địa bàn trọng điểm du lịch, dịch vụ của tỉnh Thanh Hóa, ghi nhận sự gia tăng nhanh chóng về quy mô tín dụng. Tuy nhiên, quy trình và kỹ thuật phân tích tài chính tại chi nhánh vẫn bộc lộ một số tồn tại, đòi hỏi phải được nghiên cứu và hoàn thiện nhằm hạn chế nguy cơ phát sinh nợ xấu.

Văn bản xác định rõ các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận cơ bản về phân tích tài chính doanh nghiệp trong hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại, làm rõ mục tiêu, vai trò và các tiêu chí đánh giá nghiệp vụ này.
2. Khảo sát, đánh giá thực trạng công tác phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp tại Vietinbank Sầm Sơn giai đoạn 2020–2022; ghi nhận các kết quả đạt được, chỉ ra những điểm hạn chế và phân tích nguyên nhân của các tồn tại đó.
3. Đề xuất hệ thống giải pháp nghiệp vụ và các khuyến nghị chính sách nhằm hoàn thiện công tác phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp tại chi nhánh trong giai đoạn tiếp theo.

Nhiệm vụ nghiên cứu được cụ thể hóa thành 5 câu hỏi nghiên cứu:

1. Phân tích tài chính doanh nghiệp trong hoạt động tín dụng của ngân hàng thương mại gồm những nội dung gì?
2. Để đánh giá công tác phân tích tài chính của khách hàng doanh nghiệp cần dựa trên những tiêu chí nào?
3. Công tác phân tích tài chính của cán bộ tín dụng thực tế thực hiện ở Vietinbank Sầm Sơn được diễn ra như thế nào?
4. Những thành tựu và hạn chế của công tác phân tích tại chi nhánh là gì?
5. Những giải pháp và kiến nghị nào nên được đưa ra với mục đích hoàn thiện công tác phân tích tài chính của khách hàng doanh nghiệp tại Vietinbank Sầm Sơn?

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là công tác phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp trong hoạt động cho vay tại ngân hàng thương mại. Phạm vi nghiên cứu về không gian tập trung tại Vietinbank Sầm Sơn; phạm vi về thời gian khảo sát thực trạng và số liệu hoạt động kinh doanh là giai đoạn 2020–2022.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Về mặt lý luận, tác giả tổng hợp các quan điểm học thuật về phân tích tài chính doanh nghiệp từ các giáo trình chuyên ngành tài chính (Ngô Thế Chi, 2015; Lê Thị Xuân, 2016; Vũ Duy Hào, 2016). Khung lý thuyết phân định rõ mục tiêu phân tích theo các chủ thể: chủ nợ, nhà quản trị và nhà đầu tư. Đối với ngân hàng thương mại trong vai trò chủ nợ, mục tiêu cốt lõi là nhận diện khả năng trả nợ đúng hạn thông qua đánh giá khả năng thanh toán ngắn hạn đối với các khoản vay ngắn hạn, và đánh giá năng lực sinh lời dài hạn đối với các khoản tín dụng trung, dài hạn.

Cơ sở phương pháp luận của công tác phân tích tài chính trong hoạt động cho vay bao gồm các kỹ thuật:

• Phương pháp so sánh: So sánh theo thời gian (kỳ phân tích với kỳ gốc), theo không gian (so sánh giữa các đơn vị hoặc so với chỉ số trung bình ngành), sử dụng số tuyệt đối và số tương đối.
• Phương pháp phân tổ: Chia tách các chỉ tiêu theo yếu tố cấu thành, theo thời gian phát sinh hoặc theo không gian địa lý.
• Phương pháp phân tích theo quy mô (common size analysis): Tính toán tỷ trọng các khoản mục trên bảng cân đối kế toán theo tổng tài sản và trên báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh theo doanh thu thuần.
• Phương pháp phân tích tỷ số tài chính: Tập trung vào 4 nhóm tỷ số then chốt (khả năng thanh toán, hiệu quả sử dụng tài sản, khả năng cân đối vốn và khả năng sinh lời).
• Kỹ thuật phân tích chuyên sâu: Phân tích vốn lưu động ròng (VLĐR = Nguồn vốn dài hạn − Tài sản dài hạn), phân tích nhu cầu vốn lưu động ròng, mô hình phân tích phân rã Dupont ($ROA = ROS \times AU$), mô hình chấm điểm phá sản Z-score và phân tích dòng tiền tự do (FCF).

Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm được tác giả triển khai qua các bước:

• Phương pháp thu thập và xử lý dữ liệu: Thu thập số liệu thứ cấp từ các báo cáo tài chính, báo cáo thường niên, số liệu quản trị nội bộ của Vietinbank Sầm Sơn giai đoạn 2020–2022; hồ sơ pháp lý, báo cáo tài chính và báo cáo tín dụng từ hệ thống CIC của các doanh nghiệp vay vốn do Phòng Khách hàng doanh nghiệp cung cấp.
• Phương pháp nghiên cứu tình huống (case study): Lựa chọn, phân tích chi tiết hồ sơ tài chính thực tế của 02 khách hàng doanh nghiệp điển hình hoạt động trong các lĩnh vực và có quy mô khác nhau tại chi nhánh nhằm so sánh giữa quy trình lý thuyết và thực tiễn thẩm định tín dụng.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý thuyết về công tác phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp trong hoạt động cho vay tại ngân hàng thương mại

Chương này hoàn thiện khung lý thuyết về phân tích tài chính doanh nghiệp phục vụ hoạt động cấp tín dụng. Tác giả thiết lập quy trình phân tích tài chính gồm 5 bước logic:

Bước	Tên bước	Nội dung triển khai
Bước 1	Thu thập thông tin	Thu thập báo cáo tài chính, báo cáo quản trị, hồ sơ tài sản đảm bảo, phương án sản xuất kinh doanh hoặc dự án đầu tư.
Bước 2	Xử lý thông tin	Kiểm tra tính pháp lý, tính toán xác minh độ tin cậy của chứng từ và phân loại dữ liệu theo mục tiêu phân tích.
Bước 3	Xác định biểu hiện đặc trưng	Lập bảng biểu tính toán các chỉ số cơ bản, so sánh biến động với kỳ trước và chỉ số ngành để xác định vấn đề trọng tâm.
Bước 4	Phân tích	Phân tích sâu các nhân tố tác động, kết hợp kiểm tra lịch sử tín dụng qua hệ thống CIC và xếp hạng tín dụng nội bộ.
Bước 5	Tổng hợp, dự báo, ra quyết định	Đánh giá tổng hợp dòng tiền, dự báo khả năng thanh toán nợ và đề xuất quyết định cấp hoặc từ chối hạn mức tín dụng.

Về nguồn thông tin sử dụng, chương 1 phân định thành thông tin tài chính (bảng cân đối kế toán, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, báo cáo lưu chuyển tiền tệ, thuyết minh báo cáo tài chính) và thông tin phi tài chính (môi trường kinh tế vĩ mô, đặc thù ngành kinh doanh, năng lực điều hành và cơ cấu sở hữu của doanh nghiệp). Về nội dung phân tích, tác giả mô tả chi tiết cách thức đánh giá biến động tài sản – nguồn vốn thông qua bảng cân đối kế toán và bảng diễn biến nguồn vốn – sử dụng vốn (theo mẫu biểu của Lưu Thị Hương, 2007); phân tích doanh thu thuần, giá vốn hàng bán, chi phí tài chính; phân tích dòng tiền nhập quỹ, xuất quỹ và dòng tiền tự do (FCF).

Hệ thống chỉ số tài chính được chuẩn hóa thành 4 nhóm:

• Nhóm thanh toán: Tỷ số thanh toán hiện hành, tỷ số thanh toán nhanh, tỷ số thanh toán tức thời.
• Nhóm hoạt động: Vòng quay tiền, kỳ thu tiền bình quân, vòng quay hàng tồn kho.
• Nhóm cân đối vốn: Hệ số nợ ($D/A$), hệ số tự tài trợ ($E/A$), hệ số thanh toán lãi vay.
• Nhóm sinh lời: Tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu ($ROS$), tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản ($ROA$), tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu ($ROE$).

Cuối chương, tác giả chỉ ra các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng phân tích tài chính, chia thành nhóm nhân tố bên trong ngân hàng (quan điểm ban lãnh đạo, trình độ chuyên môn và đạo đức của cán bộ tín dụng, phương pháp phân tích áp dụng, trang thiết bị công nghệ) và nhóm nhân tố bên ngoài (tính minh bạch của thông tin doanh nghiệp, tính sẵn có của dữ liệu trung bình ngành, khung khổ pháp lý).

Chương 2: Thực trạng công tác phân tích tài chính KHDN trong hoạt động tín dụng tại Ngân hàng TMCP Công thương (Vietinbank) – Chi nhánh Sầm Sơn

Chương 2 trình bày tổng quan về Vietinbank Sầm Sơn: Được thành lập năm 2006 trên cơ sở tách ra từ Ngân hàng Công thương Thanh Hóa, đặt trụ sở tại số 2 Đoàn Thị Điểm, phường Trường Sơn, thị xã Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hóa. Đến năm 2023, chi nhánh có 156 cán bộ nhân viên, bộ máy gồm Ban Giám đốc, 7 phòng nghiệp vụ tại hội sở (Khách hàng doanh nghiệp, Khách hàng cá nhân, Kế toán giao dịch, Tổng hợp, Tổ chức hành chính, Quản lý rủi ro, Tiền tệ kho quỹ) và 8 phòng giao dịch trực thuộc.

Số liệu hoạt động kinh doanh giai đoạn 2020–2022 cho thấy sự tăng trưởng quy mô:

Chỉ tiêu hoạt động	Năm 2020	Năm 2021	Năm 2022
Quy mô huy động vốn (tỷ đồng)	2.612	3.265	5.289
Tỷ trọng huy động từ KHDN (%)	-	-	55,43%
Tổng dư nợ cho vay (tỷ đồng)	-	-	> 8.300

Quy mô huy động vốn năm 2022 tăng hơn 60% so với năm 2021. Đáng chú ý, cơ cấu nguồn vốn có sự dịch chuyển mạnh từ mảng khách hàng cá nhân sang khách hàng doanh nghiệp (chiếm 55,43% tổng nguồn vốn huy động vào năm 2022), phù hợp với định hướng chiến lược bán buôn của đơn vị. Quy mô dư nợ tín dụng cũng đạt trên 8.300 tỷ đồng vào năm 2022, giữ vị trí dẫn đầu về quy mô trong số 3 chi nhánh Vietinbank tại địa bàn tỉnh Thanh Hóa.

Khảo sát thực tế công tác phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp tại chi nhánh ghi nhận:

• Về nhân sự và quy trình: Phòng Khách hàng doanh nghiệp trực tiếp thu thập hồ sơ, phối hợp cùng Phòng Quản lý rủi ro thẩm định phương án vay. Quy trình thẩm định cơ bản tuân thủ theo cẩm nang và hướng dẫn tín dụng của hệ thống Vietinbank.
• Về nội dung và phương pháp: Cán bộ tín dụng chủ yếu sử dụng phương pháp so sánh bằng số tuyệt đối và tương đối, tính toán các tỷ số tài chính cơ bản phản ánh khả năng thanh toán, vòng quay vốn và tỷ suất sinh lời dựa trên báo cáo tài chính 2-3 năm gần nhất do doanh nghiệp cung cấp. Tác giả thực hiện khảo sát chi tiết thông qua 2 bộ hồ sơ vay vốn thực tế của 2 doanh nghiệp (Bảng 7).

Đánh giá thực trạng công tác phân tích tài chính tại Vietinbank Sầm Sơn:

• Thành tựu: Giúp chi nhánh kiểm soát quy mô tăng trưởng tín dụng đi đôi với việc ngăn ngừa rủi ro nợ xấu; khai thác hiệu quả cơ sở dữ liệu xếp hạng tín dụng nội bộ và thông tin lịch sử trả nợ từ hệ thống CIC.
• Hạn chế: Phương pháp phân tích còn đơn điệu, chủ yếu dựa trên số liệu lịch sử trên sổ sách kế toán; chưa chú trọng phân tích báo cáo lưu chuyển tiền tệ và dự báo dòng tiền tự do trong tương lai; thiếu vắng nguồn số liệu thống kê chỉ số trung bình ngành để đối sánh vị thế doanh nghiệp; nhiều báo cáo tài chính của doanh nghiệp nhỏ và vừa chưa qua kiểm toán độc lập nên độ tin cậy chưa cao; việc ứng dụng các mô hình tài chính định lượng chuyên sâu còn hạn chế.
• Nguyên nhân: Áp lực tăng trưởng chỉ tiêu tín dụng; dữ liệu công khai của các ngành kinh tế chưa đồng bộ; trình độ phân tích định lượng của một bộ phận cán bộ tín dụng chưa đồng đều; hệ thống phần mềm hỗ trợ bóc tách báo cáo tài chính chưa được tích hợp tự động hóa cao.

Chương 3: Một số giải pháp hoàn thiện công tác phân tích tài chính KHDN trong hoạt động cho vay tại Ngân hàng Vietinbank – Chi nhánh Sầm Sơn

Dựa trên định hướng phát triển tín dụng an toàn của chi nhánh và hệ thống Vietinbank, tác giả đề xuất 6 nhóm giải pháp nghiệp vụ cụ thể:

1. Nâng cao chất lượng thông tin đầu vào: Thực hiện xác minh chéo số liệu báo cáo tài chính với tờ khai thuế, sao kê giao dịch ngân hàng, phỏng vấn các đối tác cung ứng và khách hàng của doanh nghiệp đi vay; kiên quyết yêu cầu báo cáo tài chính có kiểm toán đối với các khoản vay quy mô lớn.
2. Hoàn thiện quy trình phân tích: Chuẩn hóa khâu tiền kiểm và phân định rõ trách nhiệm kiểm tra thực địa, tái thẩm định rủi ro độc lập trước khi trình cấp phê duyệt.
3. Hoàn thiện nội dung phân tích: Đưa vào phân tích chuyên sâu báo cáo lưu chuyển tiền tệ; bổ sung nhóm chỉ tiêu đòn bẩy tài chính (Bảng 8); tính toán vốn lưu động ròng và nhu cầu vốn lưu động ròng để xác định chính xác hạn mức tài trợ ngắn hạn.
4. Sử dụng linh hoạt các phương pháp và mô hình phân tích hiện đại:
   • Ứng dụng mô hình cảnh báo nguy cơ phá sản Z-score của Edward Altman, được tác giả tính toán thực nghiệm trên số liệu năm 2022 của Công ty A (Bảng 9) để đánh giá mức độ an toàn tài chính.
   • Ứng dụng mô hình phân tích phân rã Dupont trên số liệu của Công ty B (Bảng 10) nhằm bóc tách các nhân tố ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu ($ROE$).
5. Tăng cường đầu tư trang thiết bị kỹ thuật: Nâng cấp phần mềm chấm điểm tự động, số hóa hồ sơ lưu trữ và chia sẻ thông tin rủi ro tín dụng nội bộ.
6. Nâng cao năng lực cán bộ tín dụng: Đào tạo cập nhật kiến thức kế toán doanh nghiệp, kỹ năng nhận diện gian lận báo cáo tài chính và giáo dục đạo đức nghề nghiệp.

Đồng thời, tác giả đề xuất 4 nhóm kiến nghị:

• Đối với Ngân hàng Nhà nước: Hoàn thiện hành lang pháp lý về cấp tín dụng, mở rộng phạm vi và nâng cao chất lượng thông tin cập nhật của Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia (CIC).
• Đối với Vietinbank (Hội sở chính): Xây dựng và cung cấp định kỳ bộ chỉ số tài chính trung bình ngành cho các chi nhánh; nâng cấp hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ VSTAR.
• Đối với Bộ Tài chính: Tăng cường chế tài quản lý chuẩn mực kế toán, nâng cao tính minh bạch của dịch vụ kiểm toán độc lập đối với khối doanh nghiệp vừa và nhỏ.
• Đối với khách hàng doanh nghiệp: Hoàn thiện bộ máy kế toán, minh bạch hóa thông tin tài chính và hợp tác chặt chẽ với ngân hàng trong quá trình kiểm tra sử dụng vốn.

Kết quả và đóng góp

Về kết quả nghiên cứu, khóa luận đã phản ánh bức tranh thực tiễn về công tác tín dụng và phân tích tài chính tại Vietinbank Sầm Sơn giai đoạn 2020–2022. Tác giả đã lượng hóa được sự tăng trưởng nguồn vốn huy động (đạt 5.289 tỷ đồng năm 2022) và quy mô dư nợ cho vay (đạt trên 8.300 tỷ đồng năm 2022), đồng thời chỉ ra tỷ trọng vốn KHDN đạt 55,43%.

Về mặt đóng góp học thuật và ứng dụng, tác giả tự nêu việc kế thừa hệ thống lý luận của các nghiên cứu trước đây (như nghiên cứu của Bùi Hoa Phượng năm 2020 tại VPBank, Nguyễn Thùy Linh năm 2022 tại Vietinbank Đống Đa, Nguyễn Hồng Quân năm 2022 tại MBBank Đống Đa). Điểm mới của đề tài là việc vận dụng lý thuyết vào địa bàn đặc thù của một chi nhánh ngân hàng tại thị xã du lịch ven biển, đồng thời trực tiếp thực nghiệm tính toán chỉ số Z-score cho Công ty A và kỹ thuật phân tích Dupont cho Công ty B ngay trong báo cáo nghiên cứu. Các giải pháp đưa ra mang tính toàn diện, kết hợp chặt chẽ giữa hoàn thiện chỉ tiêu phân tích tài chính truyền thống với các mô hình định lượng tiên tiến.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có một số giới hạn nghiên cứu được xác định từ phạm vi khảo sát:

• Dữ liệu nghiên cứu tập trung trong giai đoạn 2020–2022, thời điểm chịu tác động đan xen bất thường của dịch bệnh Covid-19 và chính sách kích cầu phục hồi kinh tế, có thể ảnh hưởng đến tính đại diện dài hạn của các chỉ số tài chính.
• Khảo sát thực tế chuyên sâu dừng lại ở quy mô mẫu là 02 doanh nghiệp điển hình tại chi nhánh do yêu cầu bảo mật thông tin khách hàng của ngành ngân hàng.
• Thiếu hụt hệ thống cơ sở dữ liệu chỉ số tài chính trung bình ngành chính thức tại địa phương để tiến hành so sánh đối chuẩn một cách toàn diện.

Hướng nghiên cứu mở rộng có thể phát triển theo hướng mở rộng quy mô mẫu khảo sát trên nhiều nhóm doanh nghiệp thuộc các ngành nghề đặc thù khác nhau, hoặc nghiên cứu tích hợp công nghệ phân tích dữ liệu lớn (Big Data) và trí tuệ nhân tạo vào hệ thống chấm điểm tín dụng tự động cho khách hàng doanh nghiệp tại các ngân hàng thương mại.

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận là tài liệu tham khảo chuyên khảo dành cho:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng, Kế toán – Kiểm toán làm quen với phương pháp luận và kỹ năng nghiên cứu thực trạng hoạt động tín dụng tại một chi nhánh ngân hàng thương mại.
• Cán bộ tín dụng, chuyên viên thẩm định và quản lý rủi ro tại các tổ chức tín dụng tham khảo cấu trúc bảng phân tích kết cấu tài sản – nguồn vốn, bảng diễn biến vốn (theo Lưu Thị Hương, 2007), quy trình 5 bước phân tích tài chính và phương pháp áp dụng thực nghiệm mô hình Z-score, mô hình Dupont trong thẩm định hồ sơ vay vốn doanh nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

1. Quy mô huy động vốn của Vietinbank Sầm Sơn thay đổi như thế nào trong giai đoạn 2020–2022?
Nguồn vốn huy động của chi nhánh tăng trưởng liên tục: Năm 2020 đạt 2.612 tỷ đồng, năm 2021 đạt 3.265 tỷ đồng và năm 2022 đạt 5.289 tỷ đồng (tăng hơn 60% so với năm 2021). Đến năm 2022, tỷ trọng huy động từ khách hàng doanh nghiệp chiếm 55,43% tổng nguồn vốn huy động.

2. Quy trình phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp được tác giả xây dựng gồm những bước nào?
Quy trình gồm 5 bước tuần tự: (1) Thu thập thông tin; (2) Xử lý thông tin; (3) Xác định biểu hiện đặc trưng; (4) Phân tích chuyên sâu (kết hợp dữ liệu CIC và xếp hạng nội bộ); (5) Tổng hợp, dự báo khả năng thanh toán và ra quyết định cấp tín dụng.

3. Tác giả đã thực nghiệm các mô hình tài chính định lượng nào trên số liệu của các doanh nghiệp vay vốn tại chi nhánh?
Tác giả đã tính toán thực nghiệm chỉ số dự báo phá sản Z-score trên hồ sơ tài chính năm 2022 của Công ty A (trình bày tại Bảng 9) và ứng dụng kỹ thuật phân rã mô hình Dupont để phân tích tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu ($ROE$) của Công ty B (trình bày tại Bảng 10).

4. Dư nợ cho vay của Vietinbank Sầm Sơn đạt mức bao nhiêu vào năm 2022?
Theo số liệu thống kê trong khóa luận, dư nợ cho vay của Vietinbank Sầm Sơn vào năm 2022 đạt mức trên 8.300 tỷ đồng, giữ vị trí dẫn đầu về quy mô hoạt động tín dụng trong số 3 chi nhánh của Vietinbank tại tỉnh Thanh Hóa.

5. Tác giả đề xuất những kiến nghị gì đối với cơ quan quản lý nhà nước và Hội sở chính Vietinbank?
Tác giả kiến nghị Ngân hàng Nhà nước nâng cao chất lượng thông tin CIC; kiến nghị Bộ Tài chính siết chặt tính minh bạch của báo cáo tài chính doanh nghiệp vừa và nhỏ; đồng thời kiến nghị Hội sở chính Vietinbank định kỳ xây dựng và ban hành bộ chỉ số tài chính trung bình ngành chuẩn hóa cho các chi nhánh áp dụng.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Lê Minh Phương đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp trong hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại, đồng thời phản ánh khách quan thực trạng nghiệp vụ này tại Vietinbank Sầm Sơn giai đoạn 2020–2022. Công trình làm nổi bật vai trò của các chỉ tiêu dòng tiền, kỹ thuật phân rã Dupont và mô hình Z-score trong việc nâng cao độ chính xác khi thẩm định khoản vay. Hệ thống giải pháp nghiệp vụ và kiến nghị chính sách được xây dựng bám sát thực tiễn hoạt động của chi nhánh, cung cấp tài liệu tham khảo hữu ích cho công tác quản trị rủi ro tín dụng tại các ngân hàng thương mại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ CÔNG TÁC PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH KHÁCH HÀNG DOANH NGHIỆP TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Cơ sở lý thuyết về phân tích tài chính doanh nghiệp trong hoạt động cho vay tại Ngân hàng thương mại (NHTM) 1. Khái niệm phân tích tài chính doanh nghiệp Ngày nay, có nhiều quan điểm khác nhau về phân tích tài chính doanh nghiệp được đưa ra bởi các giáo sư, tiến sĩ. Theo Ngô Thế Chi (2015), phân tích tài chính là tổng thể các phương pháp được sử dụng để đánh giá tình hình tài chính đã qua và hiện nay, giúp cho nhà quản lý đưa ra được quyết định quản lý chuẩn xác và đánh giá được doanh nghiệp, từ đó giúp những đối tượng quan tâm đi tới những dự đoán chính xác về mặt tài chính của doanh nghiệp, qua đó có các quyết định phù hợp với lợi ích của chính họ.

Theo Lê Thị Xuân (2016), phân tích tài chính doanh nghiệp là một quá trình kiểm tra, xem xét các số liệu về tài chính hiện hành và trong quá khứ của doanh nghiệp nhằm mục đích đánh giá thực trạng tài chính, dự tính các rủi ro và tiềm năng tương lai của một doanh nghiệp, trên cơ sở đó giúp cho nhà phân tích đưa ra các quyết định tài chính có liên quan tới lợi ích của họ trong doanh nghiệp đó. Vũ Duy Hào (2016), phân tích tài chính là việc ứng dụng các công cụ và kỹ thuật phân tích đối với các báo cáo tài chính tổng hợp và mối liên hệ giữa các dữ liệu để đưa ra các dự báo và kết luận hữu ích trong phân tích hoạt động của doanh nghiệp. Phân tích tài chính còn là việc sử dụng các BCTC để phân tích năng lực và vị thế tài chính của một doanh nghiệp, và từ đó đánh giá và dự báo năng lực tài chính của doanh nghiệp trong tương lai. Nhìn chung có thể rút ra được các điểm chung để hiểu về khái niệm phân tích tài chính doanh nghiệp như sau: Phân tích tài chính là một quá trình tổng hợp, kiểm tra, xem xét, đánh giá các kết quả dựa trên số liệu trong quá khứ cũng như hiện tại để từ đó đưa ra các điểm mạnh để phát huy, điểm yếu để cải thiện và đồng thời dự đoán 9 các rủi ro sẽ xảy ra trong tương lai để kịp thời đưa ra phương án tối thiểu rủi ro.

Quá trình này giúp các nhà quản lý nắm bắt được rõ tình hình tài chính của doanh nghiệp một cách chính xác nhất để từ đó đưa ra các quyết định quan trọng phù hợp với thực trạng của doanh nghiệp và bối cảnh nền kinh tế. Mục tiêu phân tích tài chính doanh nghiệp Có rất nhiều đối tượng cần phân tích tài chính một doanh nghiệp cụ thể để phục vụ cho mục đích của họ. Cụ thể là: * Đối với các tổ chức cấp tín dụng (người cho vay) Khi cho vay, các chủ nợ quan tâm đến khả năng trả nợ của khách hàng. Tuy nhiên, vay ngắn hạn hay vay dài hạn sẽ có đặc điểm khác nhau, do đó khi phân tích tài chính cũng cần phải sử dụng các kỹ thuật khác nhau.

Đối với các khoản cho vay ngắn hạn, người cho vay đặc biệt quan tâm đến khả năng thanh toán nhanh của doanh nghiệp, tức là khả năng ứng phó của doanh nghiệp đối với các khoản nợ đến hạn. Đối với các khoản cho vay dài hạn, người cho vay phải tin chắc khả năng hoàn trả và khả năng sinh lời mà việc hoàn trả vốn và lãi phụ thuộc vào khả năng sinh lời này. Phân tích tài chính có một vai trò khá quan trọng trong việc cung cấp thông tin giúp cho việc ra các quyết định không chỉ các quyết định kinh doanh mà cả các quyết định quản lý. Phân tích tài chính tuy không trực tiếp ảnh hưởng tới kết quả kinh doanh nhưng nó có tầm ảnh hưởng tới toàn bộ hoạt động của doanh nghiệp, nhất là trong môi trường đầy biến động của kinh tế thị trường.

Ngoài ra việc phân tích còn đánh giá tính cách của người đi vay bằng cách xem xét các khía cạnh khác nhau, chẳng hạn như tài sản thế chấp được cung cấp, vốn của chủ sở hữu trong hoạt động kinh doanh và khả năng hoàn trả khoản vay của người đi vay. Ngân hàng cũng có thể xem xét điểm tín dụng của người đi vay bằng cách sử dụng hệ thống chấm điểm tín dụng nội bộ của mình hoặc dựa vào hệ thống xếp hạng tín dụng của bên thứ ba. 10 * Đối với các nhà quản trị doanh nghiệp Các nhà quản trị doanh nghiệp có thông tin đầy đủ và hiểu rõ về doanh nghiệp nên họ có nhiều lợi thế để phân tích tài chính doanh nghiệp một cách đầy đủ nhất. Phân tích tài chính doanh nghiệp trên giác độ quản trị nhằm vào nhiều mục tiêu: - Tạo thành chu kỳ đánh giá đều đặn về các hoạt động kinh doanh quá khứ, tiến hành cân đối tài chính, đánh giá khả năng thanh toán, khả năng sinh lời cũng như các rủi ro của doanh nghiệp.

- Làm cơ sở cho các dự báo tài chính như lập kế hoạch đầu tư, kế hoạch ngân quỹ. - Cung cấp thông tin cho các quyết định của giám đốc tài chính cũng như ban giám đốc, đồng thời là công cụ kiểm soát các hoạt động quản lý. *Đối với các nhà đầu tư (cổ đông và các nhà đầu tư khác) Nhà đầu tư có thể là một cá nhân hay một tổ chức tuy nhiên họ cùng có chung một mục tiêu chính là gia tăng giá trị tài sản, giá trị doanh nghiệp vì họ đã bỏ vốn đầu tư vào doanh nghiệp và có thể phải chịu nhiều rủi ro. Các cổ đông và các nhà đầu tư khi đầu tư vào doanh nghiệp quan tâm tới khả năng sinh lời, rủi ro, diễn biến giá của cổ phiếu, do đó khi phân tích tài chính họ tập trung vào các nội dung này để đảm bảo giảm thiểu rủi ro và thu lại mức lợi nhuận đúng như kỳ vọng của họ.

Vai trò của phân tích tài chính KHDN trong hoạt động cho vay tại NHTM Phân tích báo cáo tài chính sẽ giúp ngân hàng nắm bắt được khả năng trả nợ của doanh nghiệp. Quan tâm hàng đầu của ngân hàng khi cho doanh nghiệp vay là doanh nghiệp đó có đủ điều kiện, năng lực để trả các khoản vay trong tương lai hay không? Để xác định được điều đó thì ngân hàng phải nắm rõ tình hình tài chính của công ty, đánh giá rủi ro, hiệu quả hoạt động kinh doanh thông qua phân tích báo cáo tài chính. Mỗi khoản rủi ro lớn xảy ra nó tác động mạnh mẽ đến hoạt động ngân hàng. Từ đó chứng minh rằng phân tích tài chính đem lại lợi ích, giảm thiểu rủi ro cho ngân hàng khi quyết định cho vay trong các trường hợp khác nhau.

Khi quyết định cho vay ngắn hạn thì ngân hàng thường xem xét tới khả năng thanh toán ngắn hạn của doanh nghiệp. Mặt khác, khi quyết định cho vay dài hạn thì ngân hàng thường chú trọng tới khả năng sinh lời từ hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp hơn. Công tác phân tích tài chính KHDN trong hoạt động cho vay của NHTM 1.1 Quy trình phân tích tài chính doanh nghiệp trong hoạt động cho vay của NHTM Phân tích TCDN là hoạt động phức tạp, liên quan đến nhiều người, nhiều bộ phận bên trong và ngoài doanh nghiệp. Để có được thông tin hữu ích trong việc ra quyết định cho vay, NHTM cần phải thực hiện phân tích tài chính KHDN theo quy trình chung như sau: Xác định Tổng hợp, dự Thu thập Xử lý thông biểu hiện đặc Phân tích báo, ra quyết thông tin tin trưng định Sơ đồ 1: Quy trình phân tích tài chính doanh nghiệp trong hoạt động cho vay của NHTM (tác giả tự tổng hợp) Cụ thể: Bước 1: Thu thập thông tin: CBTD sẽ thu thập các loại thông tin cần thiết để phục vụ cho quá trình xử lý và phân tích.

Nhìn chung, các thông tin ngân hàng cần khách hàng cung cấp liên quan đến báo cáo tài chính, báo cáo kế toán quản trị, báo cáo nội bộ hay các hồ sơ về TSĐB hoặc các giấy tờ có liên quan. Tùy từng khoản vay là ngắn hạn hay trung và dài hạn, sẽ có những yêu cầu về thông tin là khác nhau. Nếu như doanh nghiệp vay khoản ngắn hạn, cần cung cấp cho ngân hàng kế hoạch vay vốn hoặc phương án sản xuất kinh doanh; đối với khoản vay trung và dài hạn, ngân hàng sẽ yêu cầu cung cấp hồ sơ dự án đầu tư vốn dài hạn. Bước 2: Xử lý thông tin: Chất lượng của công tác phân tích sẽ phụ thuộc rất lớn vào các thông tin thu thập được, chính vì thế bước xử lý thông tin sẽ chọn lọc, xác minh, kiểm tra tính chính xác và hợp pháp của tài liệu chứa đựng thông tin để nhận dạng tính tin cậy của tệp 12 thông tin được cung cấp.

Sau khi đã kiểm tra, CBTD sẽ sắp xếp, phân loại thông tin theo mục tiêu và để đáp ứng được yêu cầu cuối cùng. Bước 3: Xác định những biểu hiện đặc trưng: Trước khi đi vào quá trình phân tích chuyên sâu, CBTD sẽ tính toán các tỷ số tài chính phù hợp, lập bảng biểu theo từng nội dung đã đặt ra và so sánh với các chỉ số của kỳ trước, chỉ số của ngành, các doanh nghiệp trong cùng một lĩnh vực hoạt động. Trên cơ sở đó, đánh giá được khái quát tình hình của doanh nghiệp, tìm được các vấn đề trọng tâm cần được phân tích ở bước tiếp theo. Bước 4: Phân tích Tập trung phân tích các vấn đề quan trọng đã được xác định như các nhân tố ảnh hưởng, mối liên hệ của các nhân tố, mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến chỉ tiêu phân tích từ đó đánh giá các nguyên nhân thành công và nguyên nhân tồn tại.

Cũng trong quá trình này, các CBTD có thể sử dụng các nguồn thông tin từ các xếp hạng tín dụng, CIC của khách hàng với các đối tác cũ để nắm bắt được uy tín của khách hàng trong hoạt động tín dụng đối với ngân hàng. Bước 5: Tổng hợp, dự báo và ra quyết định Sau khi thực hiện phân tích tài chính của khách hàng, CBTD sẽ tổng hợp kết quả để rút ra nhận xét và dự báo khả năng thanh toán từ đó ra quyết định xem nên cho vay hay từ chối và nếu đồng ý xác nhận cho vay vốn thì sẽ cấp mức tín dụng bao nhiêu là phù hợp với từng đối tượng doanh nghiệp.