LỜI MỞ ĐẦU Trong xu thế hội nhập nền kinh tế như hiện nay, việc mở rộng quan hệ đối ngoại hợp tác là vô cùng quan trọng đối với các nước trên thế giới nói chung và với Việt Nam nói riêng. Đây là cơ hội và cũng là thách thức đối với các doanh nghiệp trong nước và ngoài nước đang hoạt động trên thị trường kinh tế Việt Nam. Với sự cạnh tranh khốc liệt của thị trường, đa số các doanh nghiệp nhất là các doanh nghiệp vừa và nhỏ phải đối mặt với những vấn đề về công nghệ kỹ thuật, chi phí, cách tiếp cận nguồn vốn,. để mở rộng quy mô sản xuất.
Và trong số đó, vấn đề nan giải nhất là về nguồn vốn đầu tư. Doanh nghiệp muốn có vốn còn các ngân hàng lại muốn tìm đối tượng để cho vay vốn. Điều này đã tạo nên mối quan hệ khăng khít giữa đôi bên để cùng giúp đỡ nhau mà vẫn tạo ra lợi nhuận. Vậy câu hỏi đặt ra là ngân hàng đã làm cách nào giải quyết việc xoay vòng vốn hỗ trợ doanh nghiệp trong đầu tư, nhằm nâng cao chất lượng và phát triển nền kinh tế một cách hiệu quả nhất? Ngân hàng là một tổ chức tài chính trung gian, đóng vai trò như một chiếc cầu nối rút ngắn khoảng cách giữa cách chủ thể kinh tế giúp vòng vốn được hoạt động một cách triệt để, hiệu quả.
Bởi vậy, hoạt động tín dụng trong ngân hàng luôn được chú trọng hàng đầu. Tuy nhiên, với tình hình biến động phức tạp do bối cảnh nền kinh tế chung như hiện nay thì việc tìm doanh nghiệp mới để đầu tư cũng là một áp lực rất lớn, đòi hỏi các ngân hàng phải không ngừng đổi mới, nâng cao chất lượng hoạt động tín dụng. Để làm được điều đó, trước hết phải cải tiến công tác phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp. Bởi lẽ lợi nhuận lớn sẽ đi kèm với rủi ro cao nên việc đánh giá tài chính cho các doanh nghiệp càng thực tế thì sẽ càng cải thiện hiệu quả khoản cho vay vốn, giúp giảm tỷ lệ nợ xấu hay nợ quá hạn.
Đi từ những tính cấp thiết đó, em đã nghiên cứu tham khảo vấn đề phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp, kết hợp với thời gian thực tập tại Ngân hàng Agribank – Chi nhánh Bắc Hải Phòng. Em đã lựa chọn chủ đề “Hoàn thiện công tác phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp trong hoạt động tín dụng của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam – Chi nhánh Bắc Hải Phòng” làm đề tài nghiên cứu khóa luận. Từ đó, góp phần hoàn thiện nâng cao chất lượng 1 công tác phân tích khách hàng doanh nghiệp, đồng thời làm giảm thiểu rủi ro trong tín dụng của Chi nhánh nói riêng và tại Ngân hàng thương mại nói chung. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 1.
Khái niệm về phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp 1. Khái niệm doanh nghiệp Theo tác giả Nguyễn Quỳnh Chi (2015), “Doanh nghiệp là tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch ổn định, được đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật nhằm mục đích thực hiện các hoạt động kinh doanh”. Một doanh nghiệp có thể được hiểu như một pháp nhân, một thực thể pháp lý được thừa nhận bởi pháp luật, có năng lực tiến hành giao dịch kinh doanh. Theo tác giả Nguyễn Minh Kiều (2007): “Cán bộ tín dụng phải quen thuộc với các loại hình doanh nghiệp khác nhau vì loại hình doanh nghiệp giao dịch với ngân hàng có liên quan rất lớn đến cấu trúc tài chính và tổ chức quản lý, cũng như những ảnh hưởng tới các loại giấy tờ cần thiết để đảm bảo cơ sở pháp lý cho khoản vay”.
Ví dụ như: doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp tư nhân, công ty cổ phần, công ty TNHH, công ty hợp danh, … Người đi vay có thể là một cá nhân với tư cách là một thể nhân, hoặc một quan chức trong một công ty, hoặc người đi vay có thể hành động theo năng lực trung gian như đại lý, người nhận ủy thác, người điều hành quản lý bất động sản. Cán bộ tín dụng có trách nhiệm tìm hiểu ngay lần tiếp xúc đầu tiên về loại hình doanh nghiệp và năng lực pháp lý của người đi vay. Khái niệm phân tích tài chính doanh nghiệp Theo tác giả Nguyễn Quỳnh Chi (2015), phân tích tài chính doanh nghiệp “là việc phân tích các các quan hệ kinh tế dưới hình thức giá trị gắn liền với việc tạo lập, sử dụng các quỹ tiền tệ của doanh nghiệp trong quá trình kinh doanh và vận dụng tổng thể các phương pháp phân tích khoa học để đánh giá chính xác tình hình tài chính của doanh nghiệp, giúp cho các đối tượng quan tâm nắm được thực trạng tài chính và an ninh tài chính của doanh nghiệp, dự đoán được chính xác các chỉ tiêu tài chính trong tương lai cũng như rủi ro tài chính mà doanh nghiệp có thể gặp phải”. 3 Tóm lai, phân tích tài chính doanh nghiệp là một quá trình kiểm tra, xem xét các số liệu về tài chính hiện hành và trong quá khứ của doanh nghiệp nhằm mục đích đánh giá thực trạng tài chính, đánh giá các rủi ro về tiềm năng trong tương lai của một doanh nghiệp trên cơ sở giúp cho nhà phân tích đưa ra quyết định tài chính có liên quan đến lợi ích của họ trong doanh nghiệp.
Vai trò của phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp trong hoạt động tín dụng của NHTM Mối quan tâm hàng đầu của các nhà phân tích tài chính nói chung và ngân hàng nói riêng là đánh giá rủi ro phá sản tác động tới các doanh nghiệp mà biểu hiện của nó là khả năng thanh toán, đánh giá khả năng cân đối vốn, năng lực hoạt động cũng như khả năng sinh lãi của doanh nghiệp. Trên cơ sở đó, Theo tác giả Nguyễn Minh Kiều (2007) “việc phân tích tài chính giúp đưa ra những dự đoán về kết quả hoạt động tài chính nói chung và mức doanh lợi nói riêng của doanh nghiệp trong tương lai”. Nói cách khác, phân tích tài chính là cơ sở để dự đoán tài chính – một trong các hướng dự đoán doanh nghiệp. Vì vậy, có thể kể đến những vai trò của phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp đối với ngân hàng: - Giúp cho ngân hàng có được những quyết định đúng đắn.
Thu nhập tài chính của ngân hàng chính là lãi suất từ vốn mà doanh nghiệp vay. Với các khoản vay vốn dài hạn và vay vốn ngắn hạn cần những phân tích tài chính khác nhau. Họ cần phải quản lý tốt quá trình giải ngân để nắm chắc được khả năng thanh toán nợ vay của doanh nghiệp thông qua khả năng sinh lời của dự án doanh nghiệp. - Xác định khả năng thanh toán của doanh nghiệp.
Trên cơ sở đó, đánh giá được khả năng thu hồi nợ. Vì vậy, Ngân hàng cần quan tâm đến số lượng tiền và các tài sản khác có thể chuyển nhanh thành tiền, từ đó so sánh với số nợ ngắn hạn để biết được khả năng thanh toán tức thời của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, các chủ ngân hàng cũng rất quan tâm tới số vốn của chủ sở hữu, bởi vì số vốn này là khoản bảo hiểm cho họ trong trường hợp doanh nghiệp bị rủi ro. - Theo tác giả Nguyễn Minh Kiều (2007): Là cơ sở để đánh giá, xếp hạng mức độ tín dụng của doanh nghiệp đối với ngân hàng.
Nhân tố ảnh hưởng đến công tác phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp trong hoạt động tín dụng của Ngân hàng thương mại 1. Nhân tố khách quan - Khách hàng doanh nghiệp: Khách hàng doanh nghiệp là đối tượng vay vốn của ngân hàng, là người cung cấp những thông tin, dữ liệu về doanh nghiệp cũng như hồ sơ vay vốn cho ngân hàng. Chính vì vậy tính trung thực của khách hàng doanh nghiệp là vô cùng quan trọng trong phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp. Theo tác giả Nguyễn Minh Kiều (2007): “Khi nguồn thông tin cung cấp không đúng sự thật, thiếu đi tính trung thực thì sẽ dẫn đến kết quả phân tích không có chất lượng và dẫn đến những quyết định sai lầm.
Việc cung cấp thông tin đầy đủ và chính xác không những giúp cho công tác phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp trở nên dễ dàng và nhanh chóng hơn mà còn củng cố mối quan hệ hợp tác giữa ngân hàng và khách hàng doanh nghiệp”. Các chỉ tiêu trung bình ngành, hầu hết các doanh nghiệp đi vào hoạt động cũng chịu sự chi phối cúa cácđối thủ cạnh tranh trong ngành. Vì vậy, việc sử dụng các chỉ tiêu trung bình ngành trong quá trình phân tích là không thể thiếu. Các chỉ tiêu trung bình ngành “là một cơ sở tham chiếu quan trọng khi tiến hành phân tích, làm cho việc phân tích tài chính đầy đủ và có ý nghĩa hơn”.
Qua việc đối chiếu với các chỉ tiêu trung bình ngành có thể thấy được vị thế của doanh nghiệp, thực trạng tài chính cũng như thực chất hiệu quả sản xuất kinh doanh của DN. Ngoài các nhân tố trên, còn có rất nhiều các nhân tố khác ảnh hưởng đến công tác phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp. Theo tác giả Nguyễn Minh Kiều (2007) các nhân tố gồm: “môi trường kinh tế như biến động lãi suất, tỷ giá và lạm phát, sự cạnh tranh giữa các ngân hàng hay môi trường pháp lý như các quy định của NHNN, hệ thống các chuẩn mực kế toán Việt Nam”. Nhân tố chủ quan - Quan điểm của người lãnh đạo.
Đây là nhân tố chính và quan trọng nhất ảnh hưởng đến công tác phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp. Tất cả các chính sách cho vay đều do ban lãnh đạo ngân hàng ban hành ra và có hiệu lực áp dụng ở tất 5 cả các chi nhánh, phòng giao dịch. Tất cả những tiêu chí để phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp đều xuất phát từ những nội dung trong chính sách, quyết định của lãnh đạo ngân hàng. Hoạt động phân tích có đạt được kết quả tốt hay không phụ thuộc nhiều vào những chính sách và quyết định đó.
Bên cạnh đó, những chính sách khen thưởng cho nhân viên có thành tích tốt của ban lãnh đạo trong công tác này sẽ là động lực để không chỉ những nhân viên được khen thưởng mà còn tạo động lực cho các nhân viên khác cùng cố gắng. Điều này góp phần làm cho công tác phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp ngày càng có chất lượng tốt hơn. - Trình độ nguồn nhân lực. Chất lượng của công tác phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp phụ thuộc rất nhiều vào năng lực, trình độ của đội ngũ chuyên viên phân tích trong ngân hàng.