Chương 1: Những vấn đề lý luận cơ bản về công tác kế toán nguyên vật liệu trong doanh nghiệp. Chương 2: Thực trạng công tác kế toán nguyên vật liệu tại Công ty TNHH xây dựng & thương mại Huy Dũng Chương 3: Một số giải pháp nhằm hoàn hiện công tác kế toán nguyên vật liệu tại Công ty TNHH xây dựng & thương mại Huy Dũng – QTL603K 1 KH CHƢƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN NGUYÊN VẬT LIỆU TRONG DOANH NGHIỆP 1. Những vấn đề chung về công tác kế toán nguyên vật liệu trong doanh nghiệp 1. Sự cần thiết phải tổ chức công tác kế toán nguyên vật liệu trong doanh nghiệp Chi phí về các loại nguyên vật liệu thường chiếm tỷ trọng lớn trong toàn bộ chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp sản xuất.
Do vậy, tăng cường công tác quản lý nguyên vật liệu đảm bảo cho việc sử dụng tiết kiệm và hiệu qủa vật liệu nhằm hạ thấp chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm có ý nghĩa rất quan trọng. Nguyên vật liệu là yếu tố không thể thiếu được trong quá trình sản xuất sản phẩm, tình hình sản xuất chịu ảnh hưởng rất lớn từ việc cung cấp nguyên vật liệu. Không có vật liệu thì không có quá trình sản xuất nào có thể thực hiện được. Chi phí nguyên vật liệu chiếm tỷ trọng rất lớn trong giá thành phẩm.
Vì vậy nguyên vật liệu không chỉ quyết định đến mặt số lượng của sản phẩm mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng của sản phẩm. Nguyên vật liệu đảm bảo chất lượng cao, đúng quy định, chủng loại thì chất lượng sản phẩm sản xuất mới đạt yêu cầu, phục vụ đắc lực hơn cho nhu cầu tiêu dùng xã hội. Xuất phát từ vai trò, đặc điểm của vật liệu trong quá trình sản xuất kinh doanh, đòi hỏi phải quản lý vật liệu ở mọi khâu từ khâu mua, bảo quản đến khâu dự trữ NVL là tài sản dự trữ sản xuất thường xuyên biến động các doanh nghiệp phải thường xuyên tiến hành mua NVL để đáp ứng kịp thời cho quá trình sản xuất, chế tạo sản phẩm phục vụ cho nhu cầu quản lý khác của doanh nghiệp. Quản lý NVL là một công việc quan trọng đối với bất cứ doanh nghiệp nào.
Quản lý tốt NVL hạn chế được những mất mát hư hỏng, giảm bớt được thiệt hại rủi ro. Ngoài ra cũng là điều kiện để xác định hiệu quả kinh doanh. Kế toán nguyên vật liệu có vai trò vô cùng quan trọng trong các doanh nghiệp nói chung và các doanh nghiệp sản xuất nói riêng. Công việc này không mấy dễ dàng, nó phải có sự phối hợp giữa nhiều bộ phận như phòng kế toán, các kế toán phân xưởng và các kho.
Tầm quan trọng của kế toán thể hiện ở chỗ nó là một bộ phận không thể thiếu trong toàn bộ công tác kế toán, cung cấp kịp thời các thông tin cần thiết cho việc lập kế hoạch thu mua nguyên vật liệu. Việc hoàn thiện công tác kế toán là cần thiết cho mỗi doanh nghiệp. Nó sẽ tạo cho doanh nghiệp sản xuất kinh doanh một cách có hiệu quả, đồng thời nó có thể giúp – QTL603K 2 KH doanh nghiệp quản lý tốt hơn hoạt động chủ yếu của mình đảm bảo làm ăn có lãi, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ với Nhà nước, với người lao động và nâng cao đời sống công nhân viên.2 Yêu cầu quản lý và nhiệm vụ của kế toán nguyên vật liệu trong doanh nghiệp 1. Yêu cầu quản lý nguyên vật liệu trong doanh nghiệp Quản lý NVL đóng vai trò quan trọng trong hoạt động kinh doanh thương mại.
Xã hội càng phát triển khối lượng NVL càng nhiều, chủng loại càng đa dạng và phong phú. Ở nước ta, NVL được sản xuất ở nhiều nơi với trình độ kỹ thuật khác nhau nên chất lượng, số lượng, kích cỡ khác nhau. Xuất phát từ vai trò, đặc điểm của NVL trong quá trình sản xuất việc quản lý NVL phải đòi hỏi chặt chẽ ở tất cả các khâu mua, bảo quản, dự trữ và sử dụng. Cụ thể : - Khâu thu mua: Để đảm bảo quá trình sản xuất kinh doanh được tiến hành bình thường, doanh nghiệp phải đảm bảo cho nguyên vật liệu được thu mua đủ khối lượng đúng quy cách chủng loại.
Kế hoạch thu mua đúng tiến độ phù hợp với quá trình sản xuất của doanh nghiệp. Đồng thời doanh nghiệp phải thường xuyên tiến hành phân tích, đánh giá tình hình thực hiện thu mua để từ đó chọn được nguồn thu mua đảm bảo được về số lượng, chất lượng, giá cả và chi phí thu mua thấp nhất. - Khâu bảo quản: Tổ chức tốt NVL phải quan tâm tới việc tổ chức tốt kho tàng bến bãi, trang bị đầy đủ các phương tiện cân đo kiểm tra, thực hiện đúng chế độ bảo quản đối với từng NVL, tránh hư hỏng mất mát, hao hụt, đảm bảo an toàn là một trong những yêu cầu quản lý NVL - Khâu dự trữ: Thúc đẩy nhanh quá trình chuyển hóa của NVL, hạn chế NVL bị ứ đọng, rút ngắn chu kỳ sản xuất kinh doanh là một đòi hỏi với khâu dự trữ. Do đó doanh nghiệp phải xây dựng định mức tối đa và định mức dự trữ tối thiểu cho từng loại NVL để đảm bảo cho quá trình sản xuất không bị đình trệ, gián đoạn do việc cung cấp, thu mua không kịp thời hoặc gây ra tình trạng ứ đọng vốn do dự trữ quá nhiều.
- Khâu sử dụng: Quản lý ở khâu sử dụng phải thực hiện hợp lý, tiết kiệm trên cơ sở định mức, dự toán chi phí nhằm hạ thấp chi phí, tiêu hao NVL trong giá thành sản phẩm, tăng tích lũy cho doanh nghiệp. Do vậy, ở khâu này cần tổ chức ghi chép tốt quá trình xuất dùng và sử dụng NVL trong quá trình sản xuất. – QTL603K 3 KH Như vậy công tác quản lý nguyên vật liệu rất quan trọng trong thực tế vậy để quản lý tốt NVL doanh nghiệp luôn phải cải tiến công tác NVL cho phù hợp với thực tế. Nhiệm vụ của kế toán nguyên vật liệu Trong nền kinh tế thị trường, các đơn vị kinh doanh có thể tồn tại và phát triển được thì luôn phải bám sát tình hình thị trường để tiến hành hoạt động kinh doanh của mình có hiệu quả.
Để cung cấp thông tin hữu hiệu cho nhà quản trị ra quyết định thì công tác kế toán luôn phải được cập nhật nhanh chóng, chính xác. Trong doanh nghiệp công tác kế toán nguyên vật liệu đóng vai trò rất quan trọng ảnh hưởng tới kết quả kinh doanh của công ty. Để cung cấp cho nhà quản trị mạng một cách chính xác thì công tác kế toán nguyên vật liệu của doanh nghiệp phải được thực hiện như sau: - Phản ánh kịp thời, chính xác tình hình nhập – xuất – tồn kho nguyên vật liệu về cả số lượng, chất lượng, giá cả, tình hình bảo quản nguyên vật liệu dự trữ. Phản ánh đầy đủ nghiệp vụ mua bán nguyên vật liệu.
- Quản lý chặt chẽ tình hình biến động và dữ trữ nguyên vật liệu, phát hiện xử lý kịp thời những nguyên vật liệu giảm chất lượng, giá cả và khó tiêu thụ - Tổ chức tốt nghiệp vụ hạch toán chi tiết nguyên vật liệu, luôn luôn kiểm tra tình hình ghi chép ở các kho quầy hàng. Thực hiện tốt chế độ kiểm tra đối chiếu sổ sách ghi chép và kết quả kiểm tra nguyên vật liệu ở các kho và phân xưởng. - Kiểm tra tình hình kế hoạch về mua vật liệu, kế hoạch sử dụng vật liệu cho sản xuất và bán hàng.3 Khái niệm và đặc điểm nguyên vật liệu Theo chuẩn mực số 02 – Hàng tồn kho (Ban hành theo QĐ 149/2001/QĐ – BTC ngày 31 tháng 12 năm 2001) hàng tồn kho là những tài sản sau: - Được giữ để bán trong kỳ sản xuất kinh doanh bình thường - Đang trong quá trình sản xuất kinh doanh dở dang - Nguyên liệu, vật liệu, công cụ dụng cụ được sử dụng trong quá trình sản xuất kinh doanh hoặc cung cấp dịch vụ. Như vậy nguyên vật liệu là một trong bộ phận của hàng tồn kho, là một trong những yếu tố cơ bản của quá trình sản xuất kinh doanh, tham gia thường xuyên và trực tiếp vào quá trình sản xuất sản phẩm, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sản phẩm được sản xuất và được thể hiện dưới dạng vật hoá như: hạt nhựa trong doanh nghiệp sản xuất đồ nhựa, vải trong doanh nghiệp may mặc, sắt thép trong doanh nghiệp cơ khí… – QTL603K 4 KH Khi tham gia vào quá trình sản xuất nguyên vật liệu có những đặc điểm sau: + Về mặt hiện vật: Nguyên vật liệu chỉ tham gia vào quá trình sản xuất kinh doanh nhất định.
Khi tham gia vào hoạt động sản xuất kinh doanh dưới tác động của lao động và tư liệu lao động nguyên vật liệu sẽ bị tiêu hao toàn bộ hoặc thay đổi hình thái vật chất ban đầu để tạo thành thực thể của sản phẩm. + Về mặt giá trị: Khi tham gia vào hoạt động sản xuất kinh doanh, giá trị của nguyên vật liệu được chuyển dịch một lần toàn bộ vào giá trị sản phẩm mới tạo ra. Như vậy xét trên phương diện giá trị và hiện vật, nguyên vật liệu là một trong những yếu tố không thể thiếu của bất cứ quá trình sản xuất kinh doanh nào. Dưới hình thái hiện, nó biểu hiện là một bộ phận quan trọng của sản phẩm lao động.
Còn dưới hai hình thái giá trị, nó là thành phần quan trọng của vốn lưu động. Phân loại và tính giá nguyên vật liệu 1. Phân loại nguyên vật liệu Để tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh các doanh nghiệp phải sử dụng rất nhiều loại, thứ nguyên vật liệu khác nhau với nội dung kinh tế, công dụng, tính năng lý hóa khác nhau. Khi tổ chức hoạch toán chi tiết cho từng nguyên vật liệu cho kế toán quản trị doanh nghiệp cần tiến hành phân loại NVL.
Phân loại nguyên vật liệu là việc phân chia nguyên vật liệu thành các loại các nhóm theo tiêu thức phân loại nhất định. Căn cứ vào công dụng của nguyên vật liệu đƣợc chia các loại sau: - Nguyên vật liệu chính: Là đối tượng cấu thành nên thực thể chính của sản phẩm được sản xuất ra như xi măng, gạch, sắt thép… ở các doanh nghiệp xây dựng. Nửa thành phẩm mua ngoài là đối tượng được sử dụng với mục đích tiếp tục quá trình sản xuất ra sản phẩm.