LỜI MỞ ĐẦU Cùng với sự phát triển của doanh nghiệp, kế toán là một bộ phận cấu thành quan trọng của hệ thống công cụ quản lý kinh tế tài chính, có vai trò tích cực trong việc quản lý điều hành và kiểm soát các hoạt động kinh tế. Quy mô sản xuất, xã hội ngày càng phát triển thì yêu cầu và phạm vi công tác kế toán càng đƣợc chú trọng. Hàng hóa là một yếu tố tất yếu và công tác kế toán hàng hóa là một trong những công tác cần thiết và ngày càng đƣợc quan tâm. Trong cơ chế thị trƣờng nhƣ hiện nay, với sự hoạt động của nhiều thành phần kinh tế tính độc lập, tự chủ trong các doanh nghiệp ngày càng cao hơn mỗi doanh nghiệp phải năng động sáng tạo trong kinh doanh, phải chịu trách nhiệm trƣớc kết quả kinh doanh của mình, bảo toàn đƣợc vốn kinh doanh và quan trọng hơn là kinh doanh có lãi và đƣa doanh nghiệp ngày càng phát triển hơn.
Qua việc học tập tại trƣờng kết hợp với thực tế thu nhận đƣợc từ công tác kế toán tại công ty thƣơng mại cổ phần Mai Hồng Liên em thấy hàng hóa là một yếu tố vô cùng quan trọng trong doanh nghiệp vì vậy em quyết định chọn đề tài: Hoàn thiện công tác kế toán hàng hóa tại công ty thƣơng mại cổ phần Mai Hồng Liên. Nội dung khóa luận của em gồm 3 chƣơng: Chƣơng I: Những vấn đề lý luận cơ bản về công tác kế toán hàng hóa trong doanh nghiệp vừa và nhỏ. Chƣơng II: Thực trạng công tác kế toán hàng hóa tại Công ty thƣơng mại cổ phần Mai Hồng Liên Chƣơng III: Một số biện pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán hàng hóa tại Công ty thƣơng mại cổ phần Mai Hồng Liên. Qua bài viết này, em cũng xin bày tỏ lòng biết ơn tới cô giáo ThS.Nguyễn Thị Mai Linh đồng cảm ơn Ban Giám đốc và phòng Kế toán Công ty Cổ phần Thương Mại Mai Hồng Liên đã tận tình hƣớng dẫn và giúp đỡ em trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành bài khóa luận này.
Phạm Thị Thu Huyền –Lớp QTL901K 1 Trƣờng ĐHDL Hải Phòng Khóa luận tốt nghiệp CHƢƠNG I. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN HÀNG HÓA TRONG DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ 1. Những vấn đề chung về hàng hóa trong doanh nghiệp vừa và nhỏ. Sự cần thiết phải tổ chức công tác kế toán hàng hóa trong doanh nghiệp vừa và nhỏ: Hàng hóa dùng để phục vụ cho nhu cầu sản xuất và tiêu dùng xã hội.
Hàng hóa là điều kiện để các doanh nghiệp thực hiện các mục tiêu chiến lƣợc, nâng cao trình độ, mở rộng quy mô để tạo ra lợi ích hài hài hòa giữa doanh nghiệp và xã hội. Để quản lý một cách tốt nhất đối với hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, không phân biệt thành phần kinh tế, lĩnh vực hoạt động hay các hình thức sở hữu đều phải sử dụng các công cụ quản lý khác nhau. Trong đó, kế toán đƣợc coi là công cj quan trọng và hữu hiệu nhất. Để diều hành, quản lý hoạt động kinh doanh thƣơng mại của mình các công ty thƣơng mại cần tổ chức công tác kế toán hàng hóa một cách chặt chẽ, khoa học để kế toán hàng hóa là một công cụ hỗ trợ đắc lực.
Yêu cầu quản lý và nhiệm vụ kế toán hàng hóa: 1. Yêu cầu quản lý: Để làm tốt công tác quản lý hàng hóa, doanh nghiệp phải tổ chức theo dõi chặt chẽ ở tất cả các khâu: thu mua, bảo quản, xuất bán và dự trữ. Trong quá trình này, nếu quản lý không tốt sẽ ảnh hƣởng đến chất lƣợng và giá trị hàng hóa. Cụ thể yêu cầu của công tác quản lý hàng hóa trong doanh nghiệp thƣơng mại là: Khâu thu mua : Phải quản lý về chất lƣợng, số lƣợng, quy cách, chủng loại, giá mua, chi phí mua.
Đảm bảo thực hiện thu mua theo kế hoạch, phù hợp với nhu cầu của hàng hóa phục vụ choquá trình hoạt động của doanh nghiệp, đồng thời tăng nhanh vòng vốn lƣu động. Khâu bảo quản: Phải tổ chức tốt kho hàng, bến bãi thực hiện đúng chế độ bảo quản đối với từng loại hàng hóa tránh hƣ hỏng, mất mát. Phạm Thị Thu Huyền –Lớp QTL901K 2 Trƣờng ĐHDL Hải Phòng Khóa luận tốt nghiệp Khâu dự trữ : Đảm bảo kết cấu dự trữ hợp lý, phải xác định đƣợc mức dự trữ tối đa, tối thiểu cho từng loại hàng hóa đảm bảo đáp ứng đƣợc cung- cầu thị trƣờng, đồng thời tránh ứ đọng vốn do dự trữ quá lớn. Nhiệm vụ của kế toán hàng hóa.
Phản ánh kịp thời, chính xác tình hình nhập – xuất – tồn kho hàng hóa cả về số lƣợng, chất lƣợng, giá cả, tình hình bảo quản hàng hóa dự trữ. Phản ánh đầy đủ nghiệp vụ mua, bán hàng hóa. Quản lý chặt chẽ tình hình biến động và dự trữ hàng hóa, phát hiện xử lý kịp thời những hàng hóa giảm chất lƣợng, giá cả và khó tiêu thụ. Tổ chức tốt nghiệp vụ hạch toán chi tiết hàng hóa, luôn luôn kiểm tra tình hình ghi chép ở các kho, quầy hàng.
Thực hiện tốt chế độ kiểm tra, đối chiếu sổ sách ghi chép và kết quả kiểm kê hàng hóa ở các kho và quầy hàng. Khái niệm và đặc điểm hàng hóa 1. Khái niệm : Hàng hóa trong doanh nghiệp tồn tại dƣới hình thức vật chất, là sản phẩm của lao động, có thể thỏa mãn một nhu cầu nào đó của con ngƣời, đƣợc thực hiện thông qua mua bán trên thị trƣờng. Nói cách khác hàng hóa trong doanh nghiệp là những hàng hóa, vật tƣ, .mà doanh nghiệp mua vào để phục vụ cho nhu cầu sản xuất và tiêu dùng của xã hội.
Hàng hóa là các vật tƣ, sản phẩm do doanh nghiệp mua về với mục đích để bán ( bán buôn và bán lẻ). Giá gốc hàng hóa mua vào, bao gồm: giá mua theo hóa đơn và chi phí thu mua hàng hóa, các loại thuế phí không hoàn lại. Đặc điểm: Hàng hóa đƣợc biểu hiện trên hai mặt giá trị và số lƣợng. Số lƣợng hàng hóa đƣợc xác định bằng đơn vị đo lƣờng phù hợp với tính chất hóa học, lý học của nó nhƣ kg, lít, mét.Nó phản ánh quy mô, đặc điểm sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.Chất lƣợng của hàng hóa đƣợc xác định bằng tỷlệ % tốt, xấu, và giá trị phẩm cấp của hàng hóa.
Phân loại và tính giá hàng hóa 1. Phân loại hàng hóa Hàng hóa đƣợc phân loại theo từng ngành hàng gồm: Hàng vật tƣ thiết bị Hàng công nghệ phẩm tiêu dùng Phạm Thị Thu Huyền –Lớp QTL901K 3 Trƣờng ĐHDL Hải Phòng Khóa luận tốt nghiệp Hàng lƣơng thực, thực phẩm chế biến Theo nguồn gốc sản suất gồm: Ngành hàng nông sản; Ngành hàng lâm sản; Ngành hàng thuỷ sản Theo khâu lƣu thông thì hàng hoá đƣợc chia thành: Hàng hoá ở khâu bán buôn; Hàng hoá ở khâu bán lẻ; Theo phƣơng thức vận động của hàng hoá: Hàng hoá chuyển qua kho; Hàng hoá chuyển giao bán thẳng; Việc phân loại và xác định những hàng nào thuộc hàng tồn kho của doanh nghiệp ảnh hƣởng tới việc tính chính xác của hàng tồn kho phản ánh trên bảng cân đối kế toán và ảnh hƣởng tới các chỉ tiêu trên báo cáo kết quả kinh doanh. Vì vậy, việc phân loại hàng tồn kho là cần thiết và quan trọng đối với doanh nghiệp. Tính giá hàng hóa a)Tính giá hàng hóa nhập kho: Theo chuẩn mực kế toán số 2 “hàng tồn kho” ban hành theo quyết định149 ngày 31/12/2001 hàng tồn kho đƣợc tính theo giá gốc *Đối với hàng hóa mua ngoài Giá thực tế Giá mua Các khoản Giảm giá và của hàng Chi phí = ghi trên hóa + + thuế không - chiết khấu hóa nhập thu mua đơn hoàn lại thƣơng mại kho Giá mua ghi trên hóa đơn: Là số tiền mà doanh nghiệp phải trả cho ngƣời bán ghi trên hợp đồng hay hóa đơn tùy thuộc vào phƣơng pháp tính thuế GTGT mà doanh nghiệp áp dụng cụ thể là: - Đối với doanh nghiệp tính thuế GTGT theo phƣơng pháp khấu trừ thì giá mua hàng hóa là giá chƣa có thuế GTGTđầu vào.
Phạm Thị Thu Huyền –Lớp QTL901K 4 Trƣờng ĐHDL Hải Phòng Khóa luận tốt nghiệp - Đối với doanh nghiệp tính thuế GTGT theo phƣơng pháp trực tiếp và hàng không chịu thuế GTGTthì giá mua hàng hóa là tổng thanh toán. Các khoản thuế không hoàn lại: Thuế nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế GTGT (không khấu trừ). Chi phí thu mua hàng hóa: Chi phí vận chuyển, bốc dỡ, bảo quản, lƣu kho, lƣu bãi, bảo hiểm hàng hóa, hao hụt trong định mức cho phép, công tác chi phí của bộ phận thu mua,… Chiết khấu thương mại (CKTM): Là số tiền mà doanh nghiệp đƣợc giảm trừ do đã mua hàng hóa, dịch vụ với số lƣợng lớn theo thỏa thuận. Giảm giá hàng mua: Là số tiền mà ngƣời bán giảm trừ cho ngƣời mua do hàng kém phẩm chất, sai quy cách,… khoản này ghi giảm giá mua hàng hóa *Đối với hàng hóa do doanh nghiệp tự gia công chế biến: Giá thực tế Giá xuất kho để gia Phí gia công = + nhập kho công chế biến chế biến *Đối với hàng hóa thuê ngoài gia công, chế biến: Giá xuất kho Chi phí vận Chi phí Giá thực đem thuê chuyển, bốc thuê tế nhập = + + ngoài gia xếp đem đi gia ngoài chế kho công công biến *Đối với hàng hóa đƣợc biếu tặng: Giá nhập kho là giá thực tế đƣợc xác định theo thời giá trên thị trƣờng.
*Đối với hàng hóa mà doanh nghiệp nhận góp vốn Giá thực tế Giá do Hội đồng Chi phí liên = + nhập kho định giá quan b) Tính giá hàng hóa xuất kho *Phƣơng pháp giá thực tế đích danh: Theo phƣơng pháp này, hàng hóa xuất kho thuộc lô hàng nhập nào thì lấy đơn giá nhập kho của lô hàng đó để tính. Đây là phƣơng án tốt nhất, nó tuân thủ nguyên tắc phù hợp của kế toán; chi phí thực tế phù hợp với doanh thu thực tế. Phạm Thị Thu Huyền –Lớp QTL901K 5 Trƣờng ĐHDL Hải Phòng Khóa luận tốt nghiệp Giá trị của hàng xuất kho đem bán phù hợp với doanh thu mà nó tạo ra. Hơn nữa, giá trị hàng tồn kho đƣợc phản ánh đúng theo giá trị thực tế của nó.
Điều kiện áp dụng: Phƣơng pháp này phù hợp với các doanh nghiệp mà giá trị hàng tồn kho lớn, mặt hàng ổn định và mang tính chất đơn chiếc có thể theo dõi riêng và nhận diện đƣợc từng lô hàng. +Ƣu điểm: Phƣơng pháp đơn giản và dễ tính toán chi phí của hàng bán ra phù hợp +Nhƣợc điểm: Không phù hợp với các doanh nghiệp có nhiều loại hàng.