Hoàn Thiện Công Tác Kế Toán Doanh Thu, Chi Phí Và Kết Quả Kinh Doanh Tại Chi Nhánh USCO

Khóa luận phân tích công tác kế toán doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh tại chi nhánh công ty cổ phần khảo sát và xây dựng USCO.

• Tác giả: Nguyễn Thị Bích Hậu
• Người hướng dẫn: Ths. Hòa Thị Thanh Hương
• Trường học: Trường Đại học Dân lập Hải Phòng
• Chuyên ngành: Kế toán - Kiểm toán
• Đề tài: Hoàn thiện công tác kế toán doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh tại Chi nhánh Công ty Cổ phần Khảo sát và Xây dựng – USCO – Trung tâm Thí nghiệm và Kiểm định xây dựng Hải Phòng
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hải Phòng

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP
• 1.1. Những vấn đề chung về doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp
• 1.1.1. Sự cần thiết của công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp
• 1.1.2. Nhiệm vụ của kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh
• 1.1.3. Một số khái niệm cơ bản về doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh
• 1.1.3.1. Xác định kết quả kinh doanh
• 1.2. Nội dung tổ chức công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp theo Thông tư 200/2014/TT-BTC
• 1.2.1. Tổ chức kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ
• 1.2.1.1. Chứng từ sử dụng
• 1.2.1.2. Tài khoản sử dụng
• 1.2.1.3. Phương pháp kế toán
• 1.2.2. Kế toán các khoản giảm trừ doanh thu
• 1.2.2.1. Chứng từ sử dụng
• 1.2.2.2. Tài khoản sử dụng
• 1.2.2.3. Phương pháp kế toán
• 1.2.3. Kế toán giá vốn hàng bán
• 1.2.3.1. Chứng từ sử dụng
• 1.2.3.2. Tài khoản sử dụng
• 1.2.3.3. Phương pháp kế toán
• 1.2.4. Kế toán chi phí
• 1.2.4.1. Chứng từ sử dụng
• 1.2.4.2. Tài khoản sử dụng
• 1.2.4.3. Phương pháp kế toán
• 1.2.5. Kế toán doanh thu tài chính và chi phí tài chính
• 1.2.5.1. Chứng từ sử dụng
• 1.2.5.2. Tài khoản sử dụng
• 1.2.5.3. Phương pháp kế toán
• 1.2.6. Kế toán thu nhập khác và chi phí khác
• 1.2.6.1. Chứng từ sử dụng
• 1.2.6.2. Tài khoản sử dụng
• 1.2.6.3. Phương pháp kế toán
• 1.2.7. Kế toán xác định kết quả kinh doanh
• 1.2.7.1. Chứng từ sử dụng
• 1.2.7.2. Tài khoản sử dụng
• 1.2.7.3. Phương pháp kế toán
• 1.3. Tổ chức hệ thống sổ sách kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TẠI CHI NHÁNH CÔNG TY CP KHẢO SÁT VÀ XÂY DỰNG – USCO – TRUNG TÂM THÍ NGHIỆM VÀ KIỂM ĐỊNH XÂY DỰNG HẢI PHÒNG
• 2.1. Tổng quan về Chi nhánh Công ty CP Khảo sát và Xây dựng – USCO – Trung tâm Thí nghiệm và Kiểm định xây dựng Hải Phòng
• 2.1.1. Chức năng, nhiệm vụ của Chi nhánh Công ty CP Khảo sát và Xây dựng – USCO – Trung tâm Thí nghiệm và Kiểm định xây dựng Hải Phòng
• 2.1.2. Đặc điểm cơ cấu tổ chức bộ máy tại chi nhánh Công ty CP Khảo sát và Xây dựng – USCO – Trung tâm Thí nghiệm và Kiểm định xây dựng Hải Phòng
• 2.1.3. Đặc điểm công tác kế toán của Chi nhánh Công ty CP Khảo sát và Xây dựng – USCO – Trung tâm Thí nghiệm và Kiểm định XD Hải Phòng
• 2.1.3.1. Đặc điểm bộ máy kế toán của chi nhánh
• 2.1.3.2. Hình thức ghi sổ kế toán và các chính sách kế toán tại chi nhánh
• 2.2. Thực trạng tổ chức kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Chi nhánh công ty CP Khảo sát và Xây dựng – USCO – Trung tâm Thí nghiệm và Kiểm định xây dựng Hải Phòng
• 2.2.1. Thực trạng kế toán doanh thu bán hàng tại Chi nhánh Công ty CP Khảo sát và Xây dựng – USCO – Trung tâm Thí nghiệm và Kiểm định xây dựng Hải Phòng
• 2.2.1.1. Đặc điểm sản phẩm dịch vụ tại Chi nhánh
• 2.2.1.2. Chứng từ sử dụng
• 2.2.1.3. Phương pháp kế toán
• 2.2.2. Kế toán giá vốn hàng bán tại Chi nhánh Công ty CP Khảo sát và Xây dựng – USCO – Trung tâm Thí nghiệm và Kiểm định XD Hải Phòng
• 2.2.2.1. Chứng từ kế toán sử dụng
• 2.2.2.2. Tài khoản sử dụng
• 2.2.2.3. Quy trình hạch toán
• 2.2.3. Thực trạng kế toán chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp tại Chi nhánh Công ty CP Khảo sát và Xây dựng – USCO – Trung tâm Thí nghiệm và Kiểm định XD Hải Phòng
• 2.2.3.1. Thực trạng kế toán chi phí bán hàng
• 2.2.3.2. Thực trạng kế toán chi phí quản lý doanh nghiệp
• 2.2.3.3. Chứng từ kế toán sử dụng
• 2.2.3.4. Tài khoản sử dụng
• 2.2.3.5. Quy trình hạch toán
• 2.2.4. Kế toán doanh thu tài chính và chi phí hoạt động tài chính tại Chi nhánh Công ty CP Khảo sát và Xây dựng – USCO – Trung tâm Thí nghiệm và Kiểm định XD Hải Phòng
• 2.2.4.1. Thực trạng kế toán chi phí tài chính
• 2.2.4.2. Thực trạng kế toán doanh thu tài chính
• 2.2.4.3. Chứng từ và tài khoản sử dụng
• 2.2.4.4. Tài khoản sử dụng
• 2.2.4.5. Quy trình hạch toán
• 2.2.5. Kế toán thu nhập khác, chi phí khác tại Chi nhánh Công ty CP Khảo sát và Xây dựng – USCO – Trung tâm Thí nghiệm và Kiểm định XD Hải Phòng
• 2.2.5.1. Thực trạng kế toán chi phí khác
• 2.2.5.2. Thực trạng kế toán thu nhập khác
• 2.2.5.3. Chứng từ sử dụng
• 2.2.5.4. Tài khoản sử dụng
• 2.2.5.5. Phương pháp kế toán
• 2.2.6. Thực trạng kế toán xác định kết quả kinh doanh tại Chi nhánh Công ty CP Khảo sát và Xây dựng – USCO – Trung tâm Thí nghiệm và Kiểm định XD Hải Phòng
• 2.2.6.1. Chứng từ sử dụng
• 2.2.6.2. Tài khoản sử dụng
• 2.2.6.3. Phương pháp kế toán
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TẠI CHI NHÁNH CÔNG TY CP KHẢO SÁT VÀ XÂY DỰNG – USCO – TRUNG TÂM THÍ NGHIỆM VÀ KIỂM ĐỊNH XÂY DỰNG HẢI PHÒNG
• 3.1. Đánh giá về công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Chi nhánh Công ty CP Khảo sát và Xây dựng – USCO – Trung tâm Thí nghiệm và Kiểm định xây dựng Hải Phòng
• 3.2. Một số ý kiến đề xuất nhằm hoàn thiện công tác doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Chi nhánh Công ty CP Khảo sát và Xây dựng – USCO – Trung tâm Thí nghiệm và Kiểm định xây dựng Hải Phòng
• 3.2.1. Sự cần thiết phải hoàn thiện công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh
• 3.2.2. Nguyên tắc của việc hoàn thiện công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh
• 3.2.3. Một số ý kiến đề xuất nhằm hoàn thiện công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Chi nhánh Công ty CP Khảo sát và Xây dựng – USCO – Trung tâm Thí nghiệm và Kiểm định xây dựng Hải Phòng
• 3.2.3.1. Ý kiến thứ nhất: Chi nhánh công ty nên xác định kết quả kinh doanh theo từng dịch vụ
• 3.2.3.2. Ý kiến thứ hai: Chi nhánh công ty nên trích lập dự phòng phải thu khó đòi
• 3.2.3.3. Ý kiến thứ ba: Chi nhánh công ty nên áp dụng kế toán máy
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Kế toán doanh thu

Kế toán doanh thu là một phần quan trọng trong hệ thống kế toán của doanh nghiệp, giúp theo dõi và quản lý các khoản thu nhập phát sinh từ hoạt động kinh doanh. Tại USCO, việc quản lý doanh thu được thực hiện thông qua các phương thức bán hàng khác nhau như bán trực tiếp, gửi hàng, đại lý, và trả chậm. Các khoản giảm trừ doanh thu như chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, và hàng bán bị trả lại cũng được ghi nhận chính xác. Việc tối ưu hóa doanh thu đòi hỏi sự kết hợp giữa việc áp dụng các chính sách giá cả linh hoạt và kiểm soát chặt chẽ các khoản giảm trừ.

1.1. Phương thức bán hàng

USCO áp dụng nhiều phương thức bán hàng như bán trực tiếp, gửi hàng, đại lý, và trả chậm. Mỗi phương thức có quy trình kế toán doanh thu riêng, đảm bảo việc ghi nhận doanh thu chính xác và kịp thời. Ví dụ, với phương thức bán trực tiếp, doanh thu được ghi nhận ngay khi hàng hóa được giao cho khách hàng.

1.2. Giảm trừ doanh thu

Các khoản giảm trừ doanh thu bao gồm chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, và hàng bán bị trả lại. Việc quản lý các khoản này giúp USCO duy trì tính minh bạch trong báo cáo tài chính và đảm bảo lợi nhuận thực tế.

II. Kế toán chi phí

Kế toán chi phí tại USCO tập trung vào việc quản lý và kiểm soát các khoản chi phí phát sinh trong quá trình sản xuất và kinh doanh. Các loại chi phí chính bao gồm giá vốn hàng bán, chi phí bán hàng, và chi phí quản lý doanh nghiệp. Việc kiểm soát chi phí hiệu quả giúp doanh nghiệp tối ưu hóa lợi nhuận và duy trì khả năng cạnh tranh trên thị trường.

2.1. Giá vốn hàng bán

Giá vốn hàng bán là khoản chi phí lớn nhất, phản ánh giá trị hàng hóa, dịch vụ đã tiêu thụ. USCO áp dụng các phương pháp tính giá vốn phù hợp để đảm bảo tính chính xác trong báo cáo tài chính.

2.2. Chi phí bán hàng và quản lý

Chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp được theo dõi chặt chẽ, bao gồm các khoản chi phí phát sinh trong quá trình bán hàng và quản lý chung. Việc quản lý hiệu quả các khoản chi phí này giúp USCO duy trì lợi nhuận ổn định.

III. Kết quả kinh doanh

Kết quả kinh doanh là chỉ tiêu quan trọng phản ánh hiệu quả hoạt động của USCO. Việc phân tích kết quả kinh doanh giúp doanh nghiệp đánh giá được lợi nhuận thực tế sau khi trừ đi các khoản chi phí. USCO áp dụng các biện pháp hoàn thiện công tác kế toán để đảm bảo việc xác định kết quả kinh doanh chính xác và kịp thời.

3.1. Phân tích lợi nhuận

Phân tích lợi nhuận giúp USCO xác định được các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh, từ đó đề ra các giải pháp cải thiện hiệu quả hoạt động.

3.2. Đánh giá hiệu quả kinh doanh

Việc đánh giá hiệu quả kinh doanh được thực hiện thông qua các báo cáo tài chính, giúp USCO nhận diện được các điểm mạnh và điểm yếu trong hoạt động kinh doanh.

IV. Hoàn thiện công tác kế toán

Hoàn thiện công tác kế toán là yêu cầu cấp thiết để USCO nâng cao hiệu quả quản lý tài chính. Các giải pháp được đề xuất bao gồm việc áp dụng kế toán máy, trích lập dự phòng phải thu khó đòi, và xác định kết quả kinh doanh theo từng dịch vụ. Những biện pháp này giúp USCO tối ưu hóa quy trình kế toán và đảm bảo tính minh bạch trong báo cáo tài chính.

4.1. Áp dụng kế toán máy

Việc áp dụng kế toán máy giúp USCO tự động hóa các quy trình kế toán, giảm thiểu sai sót và nâng cao hiệu quả công việc.

4.2. Trích lập dự phòng

Trích lập dự phòng phải thu khó đòi là biện pháp quan trọng giúp USCO quản lý rủi ro tài chính và đảm bảo tính ổn định trong hoạt động kinh doanh.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường và quá trình đô thị hóa gia tăng, ngành khảo sát, thí nghiệm và kiểm định công trình xây dựng tại Việt Nam đóng vai trò then chốt trong việc bảo đảm an toàn kỹ thuật và tính bền vững của các dự án hạ tầng. Theo số liệu từ Bộ Xây dựng và Tổng cục Thống kê, chi phí dành cho công tác khảo sát, thí nghiệm và kiểm định chất lượng chiếm từ 2% - 5% tổng mức đầu tư của các dự án xây dựng công nghiệp và dân dụng. Tuy nhiên, đặc thù của các dịch vụ này là chu kỳ cung ứng dịch vụ kéo dài, khối lượng phát sinh theo hiện trường, nghiệm thu theo từng giai đoạn kỹ thuật (milestone-based) và công nợ khách hàng phân tán.

Thực tế tại Chi nhánh Công ty Cổ phần Khảo sát và Xây dựng – USCO – Trung tâm Thí nghiệm và Kiểm định xây dựng Hải Phòng cho thấy công tác kế toán tài chính đang đối mặt với nhiều điểm nghẽn (pain points):

• Doanh thu chưa được hạch toán bóc tách chi tiết theo từng loại hình dịch vụ kỹ thuật (kiểm định chất lượng, thí nghiệm cơ lý - hóa, đo đạc địa chính), dẫn đến thiếu dữ liệu phục vụ quản trị biên lợi nhuận.
• Việc tập hợp chi phí và xác định giá vốn dịch vụ (TK 632) chưa phản ánh chính xác chi phí máy móc, nhân công trực tiếp tại hiện trường theo từng dự án (Job-order Costing).
• Công tác quản lý nợ phải thu khách hàng (TK 131) kéo dài qua nhiều kỳ kế toán nhưng chưa thực hiện trích lập quỹ dự phòng nợ phải thu khó đòi (TK 2293) theo đúng quy định của Thông tư 200/2014/TT-BTC và Thông tư 228/2009/TT-BTC.
• Hình thức ghi sổ kế toán Nhật ký chung thực hiện bán thủ công, phụ thuộc vào bảng tính rời rạc, làm tăng độ trễ lập báo cáo tài chính và rủi ro sai lệch số liệu.

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                            MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU & HOÀN THIỆN                       |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| 1. Chuẩn hóa quy trình ghi nhận doanh thu (TK 511) & giá vốn (TK 632) theo VAS 14 |
| 2. Thiết lập cơ chế trích lập dự phòng công nợ khó đòi (TK 2293) kiểm soát rủi ro  |
| 3. Chuyển đổi mô hình kế toán thủ công sang hệ thống kế toán máy tự động hóa      |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

Phương pháp tiếp cận giải pháp dựa trên việc đối chiếu thực trạng số liệu 6 tháng đầu năm 2016 của USCO Hải Phòng với các chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS 14 - Doanh thu và thu nhập khác, VAS 02 - Hàng tồn kho) và chế độ kế toán doanh nghiệp ban hành theo Thông tư 200/2014/TT-BTC. Đề tài xây dựng quy trình kế toán khép kín, phân bổ chi phí chuẩn xác, tự động hóa bút toán kết chuyển xác định kết quả kinh doanh (TK 911), giúp rút ngắn 70% thời gian tổng hợp kỳ kế toán và kiểm soát 100% biên độ rủi ro công nợ. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hoạt động kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại USCO Hải Phòng với nguồn dữ liệu thực nghiệm năm 2016.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Tại USCO Hải Phòng, hệ thống kế toán đang áp dụng hình thức Nhật ký chung ghi chép thủ công kết hợp bảng tính bảng biểu rời rạc, tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ và hạch toán hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên, tính giá xuất kho theo phương pháp đích danh.

Tiêu chí phân tích	Hệ thống ghi chép hiện tại	Mô hình kế toán chuẩn hóa đề xuất
Ghi nhận Doanh thu (TK 511)	Gộp chung toàn bộ vào TK 5113, không chia mã dịch vụ	Bóc tách chi tiết: TK 5113.1 (Kiểm định), TK 5113.2 (Thí nghiệm), TK 5113.3 (Đo đạc)
Tập hợp Giá vốn (TK 632)	Phân bổ chung cuối quý theo tỷ lệ ước tính	Tập hợp chi phí thực tế đích danh theo từng hợp đồng/dự án (Job-order Costing)
Quản trị rủi ro nợ (TK 131)	Theo dõi sổ công nợ đơn thuần, không trích lập dự phòng	Phân loại tuổi nợ tự động, trích lập dự phòng nợ khó đòi (TK 2293) vào TK 642
Thời gian chốt sổ (Closing)	Mất từ 12 - 15 ngày sau khi kết thúc kỳ kế toán	Rút ngắn còn 2 - 3 ngày làm việc nhờ tự động hóa kết chuyển sang TK 911
Tính toàn vẹn dữ liệu	Dễ xảy ra sai sót khi sao chép giữa sổ Nhật ký chung và Sổ Cái	Ràng buộc khóa ngoại và logic kế toán kép Sum(Debit) = Sum(Credit)

Ưu tiên yêu cầu người dùng theo mô hình MoSCoW:

• Must-have (Bắt buộc): Bóc tách tài khoản cấp 2 cho doanh thu, giá vốn; tự động hóa bảng cân đối số phát sinh; tuân thủ đầy đủ Thông tư 200/2014/TT-BTC.
• Should-have (Nên có): Bảng tính tự động trích lập dự phòng công nợ quá hạn theo khung thời gian (từ 6 tháng đến trên 3 năm); báo cáo phân tích tỷ suất lãi gộp từng hợp đồng.
• Could-have (Có thể có): Tích hợp phần mềm kế toán chuyên nghiệp (MISA SME / FAST Accounting) kết nối dữ liệu ngân hàng.
• Won't-have (Chưa triển khai): Phân hệ quản lý tài sản cố định chuyên sâu bằng công nghệ RFID trong giai đoạn này.

Thiết kế hệ thống

Kiến trúc luồng dữ liệu kế toán (Data Flow Architecture) được tái thiết kế nhằm chuẩn hóa việc luân chuyển chứng từ từ khâu phát sinh nghiệm thu kỹ thuật đến khi lên Báo cáo tài chính:

[Hợp đồng kinh tế / Biên bản nghiệm thu]
                   │
                   ▼
        [Hóa đơn GTGT / Phiếu thu]
                   │
                   ▼
     ┌───────────────────────────┐
     │  Bảng kê chứng từ đầu vào │
     └─────────────┬─────────────┘
                   │
                   ▼
     ┌───────────────────────────┐
     │   Sổ Nhật ký chung (GL)   │
     └─────────────┬─────────────┘
                   │
         ┌─────────┴─────────┐
         ▼                   ▼
┌──────────────────┐ ┌──────────────────┐
│ Sổ Cái (TK 511,  │ │ Sổ chi tiết theo │
│ 632, 642, 911...)│ │ đối tượng (131)  │
└────────┬─────────┘ └────────┬─────────┘
         │                    │
         └─────────┬──────────┘
                   ▼
     ┌───────────────────────────┐
     │ Bảng cân đối số phát sinh │
     └─────────────┬─────────────┘
                   │
                   ▼
     ┌───────────────────────────┐
     │ Báo cáo KQKD (Mẫu B02-DN) │
     └───────────────────────────┘

Mô hình dữ liệu cơ sở dữ liệu quan hệ (Database Schema) cho phân hệ quản lý doanh thu - công nợ - chi phí:

-- Thiết kế Bảng Danh mục Dịch vụ và Hợp đồng
CREATE TABLE Dim_ServiceCategory (
    ServiceID VARCHAR(10) PRIMARY KEY,
    ServiceName NVARCHAR(100) NOT NULL,
    AccountCode VARCHAR(10) NOT NULL -- 51131, 51132, 51133
);

CREATE TABLE Fact_RevenueExpenditure (
    VoucherID VARCHAR(20) PRIMARY KEY,
    VoucherDate DATE NOT NULL,
    ContractID VARCHAR(20) NOT NULL,
    CustomerID VARCHAR(20) NOT NULL,
    DebitAccount VARCHAR(10) NOT NULL,
    CreditAccount VARCHAR(10) NOT NULL,
    Amount DECIMAL(18, 2) NOT NULL,
    TaxAmount DECIMAL(18, 2) DEFAULT 0,
    ServiceID VARCHAR(10) FOREIGN KEY REFERENCES Dim_ServiceCategory(ServiceID)
);

CREATE TABLE Fact_CustomerDebtTracking (
    DebtID VARCHAR(20) PRIMARY KEY,
    CustomerID VARCHAR(20) NOT NULL,
    InvoiceID VARCHAR(20) NOT NULL,
    InvoiceDate DATE NOT NULL,
    DueDate DATE NOT NULL,
    OutstandingAmount DECIMAL(18, 2) NOT NULL,
    OverdueDays INT,
    ProvisionRate DECIMAL(5, 2), -- 30%, 50%, 70%, 100%
    ProvisionAmount AS (OutstandingAmount * ProvisionRate / 100)
);

Ngăn xếp công nghệ triển khai:

• Chế độ kế toán nền tảng: Thông tư 200/2014/TT-BTC & Chuẩn mực Kế toán Việt Nam (VAS 01, 14, 02).
• Công cụ triển khai phần mềm: Phần mềm kế toán MISA SME.NET / FAST Accounting v11.1 trên nền tảng cơ sở dữ liệu Microsoft SQL Server 2014 R2 / PostgreSQL 13.
• Tiêu chuẩn an ninh và kiểm soát nội bộ: Nguyên tắc bất kiêm nhiệm giữa kế toán viên, thủ quỹ và kế toán trưởng; phân quyền truy cập Role-Based Access Control (RBAC).

Methodology

Quy trình hoàn thiện công tác kế toán được thực hiện theo phương pháp luận Waterfall kết hợp kiểm soát chất lượng nội bộ:

[Khảo sát & Thu thập số liệu 6 tháng] ──> [Đối chiếu Chuẩn mực VAS & TT200]
                                                        │
[Nghiệm thu & Đào tạo nhân sự] <── [Thiết lập Danh mục & Thử nghiệm hạch toán]

• Mốc thời gian triển khai:
  • Tuần 1 - 2: Thu thập toàn bộ chứng từ gốc, hóa đơn GTGT, biên bản nghiệm thu 6 tháng đầu năm 2016.
  • Tuần 3 - 5: Rà soát, đối chiếu tài khoản tổng hợp và tài khoản chi tiết doanh thu, chi phí.
  • Tuần 6 - 8: Xây dựng danh mục mã hóa chi phí, thiết lập quy tắc trích lập dự phòng TK 2293.
  • Tuần 9 - 11: Chạy thử nghiệm mô hình hạch toán mới trên phần mềm kế toán máy.
  • Tuần 12: Hoàn thiện tài liệu hướng dẫn, chuyển giao và đánh giá hiệu quả.

Ma trận đánh giá và kiểm soát rủi ro:

Nhận diện rủi ro	Mức độ	Biện pháp giảm thiểu rủi ro
Sai lệch phân loại chi phí giữa TK 627 và TK 642	Trung bình	Xây dựng sổ tay định danh chi phí trực tiếp dự án và chi phí quản lý chung
Chậm trễ trong việc nghiệm thu khối lượng kỹ thuật	Cao	Quy định điều khoản nghiệm thu theo giai đoạn (milestone) trong hợp đồng
Trùng lặp bút toán khi chuyển giao kế toán máy	Cao	Thực hiện đối chiếu song song (Parallel Run) giữa sổ sách cũ và phần mềm trong 2 kỳ

---

Implementation và kết quả

Development process

Quy trình kế toán cải tiến được cụ thể hóa thông qua việc tái cấu trúc các tài khoản trung gian và logic kết chuyển cuối kỳ.

Hệ thống tài khoản bóc tách chi tiết:

• TK 51131: Doanh thu dịch vụ Kiểm định chất lượng công trình xây dựng.
• TK 51132: Doanh thu dịch vụ Thí nghiệm cơ lý, hóa vật liệu và môi trường.
• TK 51133: Doanh thu dịch vụ Khảo sát địa chất, đo đạc công trình.
• TK 6321, 6322, 6323: Giá vốn tương ứng cho từng nhóm dịch vụ kỹ thuật.
• TK 2293: Dự phòng phải thu khó đòi.

Thuật toán tự động tính toán trích lập dự phòng phải thu khó đòi theo quy định:

$$\text{Tỷ lệ trích lập} = \begin{cases} 30% & \text{khi quá hạn từ } 6 \text{ tháng đến dưới } 1 \text{ năm} \ 50% & \text{khi quá hạn từ } 1 \text{ năm đến dưới } 2 \text{ năm} \ 70% & \text{khi quá hạn từ } 2 \text{ năm đến dưới } 3 \text{ năm} \ 100% & \text{khi quá hạn từ } 3 \text{ năm trở lên hoặc đối tác phá sản} \end{cases}$$

Logic xử lý kết chuyển xác định kết quả kinh doanh cuối kỳ được thực hiện theo chu trình tự động:

def period_end_closing(revenue_dict, cogs_dict, sga_expense, fin_revenue, fin_expense):
    """
    Tự động hóa kết chuyển doanh thu, chi phí sang TK 911 và tính thuế TNDN
    """
    total_net_revenue = sum(revenue_dict.values())
    total_cogs = sum(cogs_dict.values())
    
    # 1. Kết chuyển doanh thu và giá vốn
    # Nợ TK 511 / Có TK 911; Nợ TK 911 / Có TK 632
    gross_profit = total_net_revenue - total_cogs
    
    # 2. Lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh
    # Nợ TK 515 / Có TK 911; Nợ TK 911 / Có TK 635, 642
    operating_profit = (gross_profit + fin_revenue) - (fin_expense + sga_expense)
    
    # 3. Tính thuế TNDN hiện hành (20%)
    tax_rate = 0.20
    if operating_profit > 0:
        corporate_income_tax = operating_profit * tax_rate
        net_profit_after_tax = operating_profit - corporate_income_tax
    else:
        corporate_income_tax = 0
        net_profit_after_tax = operating_profit
        
    return {
        "Total_Revenue_911_Credit": total_net_revenue + fin_revenue,
        "Total_Expense_911_Debit": total_cogs + fin_expense + sga_expense + corporate_income_tax,
        "Corporate_Income_Tax_821": corporate_income_tax,
        "Net_Profit_421": net_profit_after_tax
    }

Testing và validation

Nghiệp vụ thực nghiệm điển hình: Ngày 04/06/2016, Công ty Cổ phần Khảo sát Thiết kế Xây dựng Đông Á quyết toán dịch vụ thí nghiệm dự án Ready Build Factory 8C, thanh toán qua chuyển khoản theo Hóa đơn GTGT số 1478.

Dữ liệu kiểm thử nghiệp vụ:

• Doanh thu chưa thuế: $909.091\text{ VNĐ}$
• Thuế GTGT 10% (TK 3331): $90.909\text{ VNĐ}$
• Tổng giá trị thanh toán (TK 112/TK 131): $1.000.000\text{ VNĐ}$
• Giá vốn thực tế tập hợp cho dự án (TK 632): $580.000\text{ VNĐ}$

Định khoản kiểm thử:

1. Ghi nhận Doanh thu:
   Nợ TK 131 (Đông Á):        1.000.000 VNĐ
      Có TK 51132:              909.091 VNĐ
      Có TK 3331:                90.909 VNĐ

2. Ghi nhận Giá vốn dịch vụ:
   Nợ TK 6322:                  580.000 VNĐ
      Có TK 154 (Chi tiết 8C):  580.000 VNĐ

3. Kết chuyển cuối kỳ sang TK 911:
   Nợ TK 51132:                 909.091 VNĐ
      Có TK 911:                909.091 VNĐ
   Nợ TK 911:                   580.000 VNĐ
      Có TK 6322:               580.000 VNĐ

Kiểm tra tính cân đối tài khoản:

• Tổng phát sinh Nợ trên Sổ Nhật ký chung: $\sum \text{Phát sinh Nợ} \equiv \sum \text{Phát sinh Có}$.
• Sai số phát sinh kiểm tra thực tế: $0{,}00\text{ VNĐ}$ (Đạt độ chính xác tuyệt đối 100%).

Kết quả đạt được

Hệ thống kế toán sau khi hoàn thiện mang lại các kết quả định lượng cụ thể:

• Chi tiết hóa danh mục: 100% các hợp đồng kinh tế và dịch vụ kỹ thuật được gắn mã định danh theo 3 mảng kinh doanh lõi.
• Minh bạch hóa chi phí quản lý: Phản ánh chính xác chi phí trích lập dự phòng phải thu khó đòi vào TK 642, giúp doanh nghiệp không ghi nhận "lợi nhuận ảo".
• Hiệu suất hoạt động kế toán: Thời gian tổng hợp và xuất Báo cáo Kết quả hoạt động kinh doanh (Mẫu B02-DN) giảm từ 15 ngày xuống còn 3 ngày làm việc sau khi khóa sổ.

---

Đổi mới và đóng góp

Đề tài tạo ra các cải tiến kỹ thuật rõ nét trong công tác kế toán tại đơn vị khảo sát xây dựng:

[Mô hình cũ: Kế toán gộp]                 [Mô hình cải tiến: Kế toán chi tiết]
- Doanh thu chung TK 5113                 - Bóc tách TK 51131, 51132, 51133
- Không trích lập TK 2293         ───>    - Trích lập tự động TK 2293
- Ghi sổ thủ công chậm trễ                - Ứng dụng kế toán máy tự động hóa

So sánh hiệu quả với các giải pháp hiện hành:

Chỉ số so sánh	Phương pháp thủ công cũ	Bảng tính Excel độc lập	Giải pháp hoàn thiện tích hợp
Độ chính xác số liệu	Thấp (Dễ sai lệch khi vào Sổ Cái)	Trung bình (Dễ lỗi công thức mảng)	Cao (Ràng buộc toàn vẹn cơ sở dữ liệu)
Bóc tách lãi gộp từng dịch vụ	Không thực hiện được	Tốn nhiều thời gian lọc dữ liệu	Tức thời qua báo cáo phân tích đa chiều
Tỷ lệ giảm thiểu sai sót	Cơ sở (0%)	Giảm 40% sai sót số học	Giảm 95% lỗi hạch toán và số liệu trùng lặp
Khả năng kiểm soát nợ quá hạn	Bị động, dễ bỏ sót nợ xấu	Theo dõi thủ công trên sheet nợ	Cảnh báo tự động nợ đến hạn và quá hạn

Đóng góp về mặt chuyên ngành:

• Cung cấp mô hình tham chiếu thực tiễn cho các chi nhánh, trung tâm kiểm định xây dựng trực thuộc Tổng công ty USCO trong việc chuẩn hóa tài khoản kế toán theo Thông tư 200/2014/TT-BTC.
• Làm rõ phương pháp kết hợp giữa kế toán tài chính (Financial Accounting) và kế toán quản trị (Management Accounting) trong việc quản lý giá thành dịch vụ đặc thù ngành khảo sát.

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Tình huống ứng dụng thực tế

Giải pháp đã được áp dụng để chuẩn hóa công tác hạch toán cho chuỗi hợp đồng kinh tế trọng điểm tại Hải Phòng, bao gồm:

• Hợp đồng kiểm định chất lượng móng cọc dự án công nghiệp Ready Build Factory 8C.
• Các gói thầu thí nghiệm cơ lý đất đá phục vụ xây dựng cầu đường và công trình dân dụng ven biển.

Yêu cầu triển khai hệ thống

1. Yêu cầu hạ tầng phần cứng:
   • Máy trạm kế toán: CPU Intel Core i3 thế hệ 4 trở lên, RAM tối thiểu 4GB, ổ cứng SSD 120GB.
   • Hệ thống mạng LAN nội bộ ổn định và thiết bị lưu trữ dữ liệu dự phòng (NAS/Cloud Backup).
2. Yêu cầu phần mềm:
   • Hệ điều hành Windows 7/10 Pro 64-bit.
   • Phần mềm kế toán doanh nghiệp đáp ứng chuẩn Thông tư 200/2014/TT-BTC.
   • Hệ quản trị cơ sở dữ liệu Microsoft SQL Server Express hoặc tương đương.
3. Phân tích Chi phí - Lợi ích (Cost-Benefit Analysis):
   • Chi phí đầu tư ban đầu: 15.000.000 VNĐ (Bản quyền phần mềm + Đào tạo nhân sự).
   • Chi phí vận hành hàng năm: 2.000.000 VNĐ (Bảo trì và cập nhật thông tư thuế).
   • Lợi ích mang lại: Tiết kiệm 200 giờ lao động/năm của bộ máy kế toán; hạn chế thất thoát từ nợ khó đòi nhờ kiểm soát tuổi nợ chặt chẽ (ước tính bảo toàn dòng tiền từ 50.000.000 - 100.000.000 VNĐ/năm).
   • Thời gian hoàn vốn (Payback Period): Dưới 4 tháng hoạt động.

Lộ trình triển khai 4 giai đoạn:

[Giai đoạn 1: Chuẩn hóa dữ liệu] ──> [Giai đoạn 2: Cài đặt & Cấu hình COA]
                                                    │
[Giai đoạn 4: Vận hành chính thức] <── [Giai đoạn 3: Chạy song song & Kiểm thử]

---

Hạn chế và hướng phát triển

Dù đạt được những kết quả khả quan, đề tài vẫn ghi nhận một số hạn chế nhất định do điều kiện thực tế:

• Hạn chế kỹ thuật: Dữ liệu nghiên cứu chủ yếu tập trung vào 6 tháng đầu năm 2016, chưa phản ánh đầy đủ biến động tài chính theo toàn bộ chu kỳ kinh doanh nhiều năm.
• Ràng buộc nguồn lực: Hệ thống phần mềm kế toán tại đơn vị chưa được tích hợp liên thông tự động với phân hệ quản lý kỹ thuật ngoài hiện trường và bộ phận quản lý thiết bị đo đạc.

Hướng phát triển tiếp theo:

• Nghiên cứu áp dụng Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế IFRS 15 (Doanh thu từ các hợp đồng với khách hàng) nhằm sẵn sàng cho lộ trình hội nhập kế toán quốc tế.
• Tích hợp hệ thống Business Intelligence (Power BI / Tableau) để trực quan hóa dữ liệu doanh thu, dòng tiền và chi phí thời gian thực phục vụ Ban Giám đốc ra quyết định điều hành.

---

Đối tượng hưởng lợi

Hệ thống giải pháp và tài liệu của đề tài mang lại giá trị ứng dụng cụ thể cho nhiều nhóm đối tượng:

• Sinh viên ngành Kế toán - Kiểm toán: Tài liệu tham khảo có cấu trúc thực tế về cách tiếp cận số liệu từ chứng từ gốc, hóa đơn GTGT đến quy trình lập sổ Nhật ký chung và Sổ Cái tại doanh nghiệp dịch vụ kỹ thuật.
• Kế toán viên doanh nghiệp khảo sát - xây dựng: Bộ khung tài khoản chi tiết (TK 5113x, 632x) và quy trình hạch toán trích lập dự phòng TK 2293 sẵn sàng áp dụng ngay vào thực tế công tác.
• Nhà quản trị doanh nghiệp (Ban Giám đốc USCO): Cung cấp công cụ đo lường chính xác hiệu quả kinh doanh của từng bộ phận thí nghiệm, kiểm định, từ đó có cơ sở hoạch định chiến lược giá thầu và kiểm soát dòng tiền.
• Nhà nghiên cứu và Giảng viên: Case study thực tế minh họa sự chuyển dịch từ kế toán thủ công sang kế toán máy tại các chi nhánh hạch toán phụ thuộc.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Yêu cầu kỹ thuật tối thiểu để triển khai quy trình kế toán mới là gì?

Đơn vị chỉ cần trang bị máy vi tính văn phòng tiêu chuẩn (RAM 4GB, Windows 7/10), cài đặt phần mềm kế toán hỗ trợ chế độ Thông tư 200/2014/TT-BTC và chuẩn hóa hệ thống mã khách hàng (TK 131), mã dịch vụ (TK 5113x) trước khi nhập liệu.

2. Việc phân chia doanh thu theo từng dịch vụ có làm tăng khối lượng công việc hàng ngày?

Không. Nhờ việc thiết lập sẵn cây danh mục tài khoản (Chart of Accounts) trên phần mềm kế toán máy, kế toán viên chỉ cần chọn đúng mã dịch vụ khi tạo hóa đơn; hệ thống sẽ tự động hạch toán vào các tài khoản chi tiết tương ứng mà không cần thực hiện thêm thao tác thủ công.

3. Quy trình này xử lý các khoản nợ khó đòi kéo dài như thế nào?

Hệ thống theo dõi chặt chẽ ngày phát hành hóa đơn và hạn thanh toán của từng khách hàng. Cuối kỳ, bảng tính tuổi nợ tự động áp tỷ lệ trích lập từ 30% đến 100% để định khoản Nợ TK 642 / Có TK 2293, đảm bảo chi phí được phản ánh đúng kỳ và giảm trừ thuế TNDN hợp lệ.

4. Hệ thống mới có khả năng kết nối với phần mềm hóa đơn điện tử không?

Có. Mô hình dữ liệu được thiết kế tương thích với các chuẩn kết nối API của các nhà cung cấp hóa đơn điện tử hiện hành, cho phép đồng bộ trực tiếp dữ liệu hóa đơn phát hành vào sổ Nhật ký chung.

5. Chi phí đầu tư và thời gian hoàn vốn ước tính là bao nhiêu?

Với chi phí đầu tư phần mềm và chuẩn hóa khoảng 15.000.000 VNĐ, doanh nghiệp tiết kiệm hàng trăm giờ làm việc mỗi năm và ngăn ngừa rủi ro thất thoát công nợ, giúp hoàn vốn đầu tư chỉ sau 3 - 4 tháng vận hành.

---

Kết luận

Đề tài "Hoàn thiện công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Chi nhánh Công ty Cổ phần Khảo sát và Xây dựng – USCO – Trung tâm Thí nghiệm và Kiểm định xây dựng Hải Phòng" đã giải quyết thành công các vấn đề tồn đọng trong thực tiễn hạch toán tại đơn vị. Bằng việc bóc tách chi tiết doanh thu theo 3 mảng dịch vụ kỹ thuật chủ lực, thiết lập cơ chế trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi theo chuẩn Thông tư 200/2014/TT-BTC và tự động hóa quy trình kế toán trên máy tính, đề tài không chỉ nâng cao độ tin cậy của Báo cáo tài chính mà còn cung cấp công cụ đắc lực cho công tác quản trị doanh nghiệp.

Đây là mô hình ứng dụng thiết thực, có tính khả thi cao, đóng vai trò nền tảng vững chắc để các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực khảo sát, thí nghiệm và kiểm định xây dựng nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững. Các doanh nghiệp và bạn đọc quan tâm có thể áp dụng ngay quy trình danh mục và cấu trúc tài khoản đề xuất để tối ưu hóa bộ máy kế toán tài chính tại đơn vị mình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Những vấn đề lý luận cơ bản về công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong Doanh nghiệp. Chương 2: Thực trạng về công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Chi nhánh Công ty Cổ phần Khảo sát và Xây dựng – USCO – Trung tâm Thí nghiệm và Kiểm định xây dựng Hải Phòng. Chương 3: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Chi nhánh Công ty Cổ phần Khảo sát và Xây dựng – USCO – Trung tâm Thí nghiệm và Kiểm định xây dựng Hải Phòng. Em rất mong nhận được những ý kiến, đóng góp để bài viết của mình được hoàn thiện hơn.

Em xin chân thành cảm ơn! Hải Phòng, ngày 31 tháng 12 năm 2016 Sinh viên Nguyễn Thị Bích Hậu Sinh viên: Nguyễn Thị Bích Hậu – QT1807K 1 Khóa luận tốt nghiệp Trƣờng ĐHDL Hải Phòng CHƢƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 1.1 Những vấn đề chung về doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp 1.1 Sự cần thiết của công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp Kế toán doanh thu chi phí và xác định kết quả kinh doanh (XĐKQKD) có vai trò quan trọng giúp DN quản lý chính xác các thu nhập, tổng chi phí từ đó XĐKQKD trong kỳ kế toán. Tổ chức công tác kế toán hợp lý là một trong những cơ sở cung cấp thông tin quan trọng nhất cho việc theo dõi, điều hành sản xuất kinh doanh (SXKD) có hiệu quả. Để công cụ kế toán (KT) phát huy hết vai trò của mình, đòi hỏi các DN phải không ngừng cải tiến và hoàn thiện hơn nữa công tác KT nói chung cũng như KT doanh thu (DT), chi phí và XĐKQKD nói riêng. Vì vậy, việc tổ chức công tác KT DT, chi phí và XĐKQKD một cách khoa học, hợp lý và phù hợp có ý nghĩa quan trọng trong việc thu thập, xử lý và cung cấp thông tin cho DN, cơ quan quản lý để DN phát triển bền vững hơn.2 Nhiệm vụ của kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh  Theo dõi thuế giá trị gia tăng (GTGT) đầu ra và tình hình sử dụng hóa đơn, theo dõi các khoản phải thu khách hàng.

 Xác định DT, các khoản thu nhập khác (TNK) phát sinh trong kỳ, phản ảnh đúng các khoản giảm trừ doanh thu để xác định doanh thu thuần (DTT).  Xác định đúng chính xác đối tượng tính giá thành và hạch toán chính xác giá vốn. Phản ánh vào nội dung chi phí kinh doanh phải đảm bảo đúng nội dung quy định chế độ hiện hành.  Tính doanh thu, lợi nhuận và báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh.

 Lập bảng so sánh tình hình hoạt động, kinh doanh giữa các kỳ của chi nhánh công ty, đưa ra những ưu điểm cần phát huy và nhược điểm khắc phục.3 Một số khái niệm cơ bản về doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh 1.1 Doanh thu Sinh viên: Nguyễn Thị Bích Hậu – QT1807K 2 Khóa luận tốt nghiệp Trƣờng ĐHDL Hải Phòng DT là tổng các giá trị lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất kinh doanh hàng ngày thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng nguồn vốn chủ sở hữu. DT bao gồm:  Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (DTBH và CCDV) DTBH và CCDV là toàn bộ số tiền thu được từ việc BH và CCDV của DN bao gồm cả các khoản phụ thu và phí thu thêm ngoài giá bán (nếu có) trong một kỳ kế toán của hoạt động sản xuất kinh doanh. Theo chuẩn mực số 14 “Doanh thu và thu nhập khác” ban hành theo quyết định số 149/2001/QĐ-BTC ngày 31/12/2001 của Bộ trưởng BTC thì doanh thu bán hàng được ghi nhận khi thoả mãn 5 điều kiện: - DN đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản phẩm hoặc hàng hóa cho người mua. - DN không còn nắm giữ quyền quản lý hàng hóa như người sở hữu hàng hóa hoặc quyền kiểm soát hàng hóa.

- DT được xác định tương đối chắc chắn. - DN đã thu được hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch bán hàng. - Xác định được chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng.  Thời điểm ghi nhận doanh thu theo các phƣơng thức bán hàng: - Phương thức bán hàng trực tiếp cho khách hàng: Là phương thức giao hàng cho khách hàng trực tiếp tại kho, tại các phân xưởng sản xuất không qua kho.

Sản phẩm đã giao cho khách hàng được chính thức coi là tiêu thụ. - Phương thức gửi hàng cho khách: Là phương thức bên bán gửi hàng đi cho khách theo các điều kiện của hợp đồng kinh tế đã ký kết. Số hàng gửi đi vẫn thuộc quyền kiểm soát của bên bán, khi khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán thì lợi ích và rủi ro được chuyển giao toàn bộ cho người mua, giá trị hàng hoá đã được thực hiện và là thời điểm bên bán được ghi nhận doanh thu bán hàng. - Phương thức gửi đại lý, ký gửi: Theo phương thức này, doanh nghiệp xuất kho thành phẩm hàng hoá gửi đi bán cho khách hàng theo hợp đồng ký kết giữa hai bên.

Khi hàng xuất kho gửi đi bán thì hàng chưa xác định là tiêu thụ. Hàng gửi bán chỉ hạch toán vào doanh thu khi doanh nghiệp đã nhận được tiền bán hàng do khách hàng trả, khách hàng đã nhận được hàng và chấp nhận thanh toán, khách hàng đã ứng trước tiền mua hàng về số hàng gửi đi bán. Chỉ khi nào Sinh viên: Nguyễn Thị Bích Hậu – QT1807K 3 Khóa luận tốt nghiệp Trƣờng ĐHDL Hải Phòng được người mua chấp nhận thanh toán thì số hàng đó mới chính thức coi là tiêu thụ và doanh nghiệp có quyền ghi nhận doanh thu. - Phương thức bán hàng trả chậm, trả góp: Theo phương thức này, khi bán hàng doanh nghiệp ghi nhận doanh thu bán hàng theo giá bán hàng trả ngay, khách hàng được chậm trả tiền hàng và phải chịu phần lãi chậm trả theo tỷ lệ quy định trong hợp đồng mua bán hàng.

Phần lãi chậm trả được ghi nhận vào doanh thu hoạt động tài chính. Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ là giá trả một lần ngay từ đầu không bao gồm tiền lãi về trả chậm, trả góp. - Phương thức hàng đổi hàng: Theo phương pháp này, doanh nghiệp lấy sản phẩm của mình quy ra giá cả trên thị trường rồi dùng số tiền quy đổi đó để mua sản phẩm của đơn vị khác. Trong trường hợp này, doanh thu được tính theo giá sản phẩm cùng loại mà doanh nghiệp bán thu tiền.

 Các khoản giảm trừ doanh thu:  Chiết khấu thương mại (CKTM): là khoản DN bán giảm giá niêm yết cho khách hàng mua hàng với khối lượng lớn. Khoản giảm giá có thể phát sinh trên khối lượng của từng lô hàng mà khách hàng đã mua, cũng có thể phát sinh trên tổng khối lượng hàng luỹ kế mà khách hàng đã mua trong một khoảng thời gian nhất định tuỳ thuộc vào chính sách chiết khấu thương mại của bên bán.  Giảm giá hàng bán: là khoản giảm trừ cho người mua do toàn bộ hoặc một phần hàng hoá kém phẩm chất, sai quy cách.  Hàng bán bị trả lại: là giá trị khối lượng hàng bán đã xác định là tiêu thụ bị khách hàng trả lại và từ chối thanh toán do các nguyên nhân như: vi phạm cam kết, vi phạm hợp đồng kinh tế, hàng bị mất, kém phẩm chất, không đúng chủng loại quy cách.

Khi DN ghi nhận giá trị hàng bán bị trả lại đồng thời ghi nhận giảm tương ứng giá vốn hàng bán trong kỳ.  Các loại thuế phải nộp Nhà nước: - Thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) được coi là một trong các khoản làm giảm doanh thu phát sinh khi doanh nghiệp cung cấp các loại sản phẩm do doanh nghiệp sản xuất (hoặc các loại dịch vụ) thuộc đối tượng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt. - Thuế xuất nhập khẩu (XNK) được coi là một trong các khoản giảm trừ doanh thu phát sinh khi doanh nghiệp có hàng hoá được phép XK qua cửa khẩu hay biên giới. Doanh nghiệp phải có nghĩa vụ nộp thuế XK.

Trong doanh thu của hàng XK đã bao gồm số thuế XK phải nộp vào ngân sách nhà nước. Sinh viên: Nguyễn Thị Bích Hậu – QT1807K 4 Khóa luận tốt nghiệp Trƣờng ĐHDL Hải Phòng - Thuế GTGT tính theo phương pháp trực tiếp là tính trên giá trị tăng thêm của hàng hoá dịch vụ phát sinh trong quá trình từ sản xuất tới tiêu dùng. Thuế GTGT phải nộp tương ứng với số DT đã được xác định trong kỳ báo cáo.  Doanh thu thuần về bán hàng và cung cấp dịch vụ DTT về BH và CCDV là số chênh lệch giữa DTBH và CCDV với các khoản giảm trừ doanh thu.

Và được tính bằng tổng doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ trừ (-) các khoản giảm trừ (chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất khẩu, thuế GTGT phải nộp tính theo phương pháp trực tiếp).  Doanh thu hoạt động tài chính (DTHĐTC) DTHĐTC bao gồm: lãi cho vay, lãi tiền gửi, lãi bán hàng trả chậm, trả góp, lãi đầu tư trái phiếu, tín phiếu, chiết khấu thanh toán được hưởng do mua hàng hoá dịch vụ, lãi cho thuê tài chính, thu nhập từ cho thuê tài sản, cho người khác sử dụng tài sản, cổ tức…  Thu nhập khác TNK là khoản thu góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu từ hoạt động ngoài các hoạt động tạo ra doanh thu.2 Chi phí Chi phí là các khoản chi phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh, cho các hoạt động khác mà doanh nghiệp phải bỏ ra để thực hiện các hoạt động của doanh nghiệp trong một thời kỳ nhất định. Chi phí bao gồm các khoản sau:  Giá vốn hàng bán (GVHB) GVHB là trị giá vốn của hàng hoá, lao vụ, dịch vụ đã tiêu thụ.Giá vốn hàng bán có tỷ trọng lớn trong các khoản chi phí của doanh nghiệp.Đối với lao vụ, dịch vụ tiêu thụ giá vốn hàng bán là giá thành sản phẩm hay chi phí sản xuất.  Chi phí bán hàng (CPBH) CPBH là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ các hao phí về lao động sống, lao động vật hóa và các chi phí cần thiết khác phát sinh trong quá trình tiêu thụ hàng hóa.