CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ ĐẤU THẦU VÀ CÔNG TÁC LẬP HỒ SƠ DỰ THẦU CỦA CÁC NHÀ THẦU TRONG HOẠT ĐỘNG XÂY DỰNG CƠ BẢN 1. Cơ sở lý luận chung về đấu thầu: 1. Khái quát chung về đấu thầu: 1. Khái niệm đấu thầu: Đấu thầu là quá trình lựa chọn nhà thầu đáp ứng các yêu cầu của bên mời thầu để thực hiện gói thầu thuộc các dự án theo quy định của Luật Đấu thầu trên cơ sở bảo đảm tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế.
Công tác đấu thầu đảm bảo sự cạnh tranh công khai, lành mạnh và bình đẳng giữa các nhà thầu nhằm tạo cơ hội nhận hợp đồng trên cơ sở đáp ứng yêu cầu của Chủ đầu tư trong hồ sơ mời thầu. Các khái niệm liên quan: - Dự án: Là tập hợp các đề xuất để thực hiện một phần hay toàn bộ công việc nhằm đạt được mục tiêu hay yêu cầu nào đó trong một thời gian nhất định dựa trên nguồn vốn xác định. - Chủ đầu tư: Là người sở hữu vốn hoặc được giao trách nhiệm thay mặt chủ sở hữu, người vay vốn trực tiếp quản lý và thực hiện dự án. - Bên mời thầu: Là Chủ đầu tư hoặc tổ chức chuyên môn có đủ năng lực và kinh nghiệm được Chủ đầu tư sử dụng để tổ chức đấu thầu theo các quy định của pháp luật về đấu thầu.
- Nhà thầu: Là tổ chức, cá nhân có đủ tư cách hợp lệ theo quy định tại Điều 7, Điều 8 của Luật Đấu thầu số 61/2005/QH11 ngày 29 tháng 11 năm 2005. - Tư vấn đầu tư xây dựng: Là hoạt động đáp ứng yêu cầu về kiến thức, kinh nghiệm chuyên môn cho bên mời thầu trong việc xem xét quyết định kiểm tra quá trình chuẩn bị đầu tư và thực hiện đầu tư. 5 - Gói thầu: Là một phần của dự án, trong một số trường hợp đặc biệt gói thầu là toàn bộ dự án; gói thầu có thể gồm những nội dung mua sắm giống nhau thuộc nhiều dự án hoặc là khối lượng mua sắm một lần đối với mua sắm thường xuyên. - Xây lắp: Là công việc có liên quan đến quá trình xây dựng và lắp đặt thiết bị các công trình, hạng mục công trình.
- Vật tư thiết bị: Bao gồm thiết bị toàn bộ hay thiết bị lẻ, thành phẩm, bán thành phẩm, nguyên liệu, vật liệu. - Sơ tuyển: Là bước lựa chọn các nhà thầu có tư cách và năng lực để tham gia dự thầu. - Danh sách ngắn: Là danh sách thu hẹp các nhà thầu được lựa chọn qua các bước đánh giá hồ sơ dự thầu. - Nộp hồ sơ thầu: Là thời gian nhận hồ sơ dự thầu được quy định trong hồ sơ mời thầu.
- Mở thầu: Là thời điểm tổ chức mở các hồ sơ dự thầu được quy định trong hồ sơ mời thầu. - Xét thầu: Là quá trình phân tích, đánh giá các hồ sơ dự thầu để xét chọn bên trúng thầu. Vai trò của đấu thầu: Hoạt động mua sắm thông qua cách thức đấu thầu với mục đích nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đã xuất hiện từ rất lâu trong lịch sử phát triển kinh tế của thế giới. Cho đến nay, đấu thầu đã khẳng định được vai trò quan trọng và trở thành một hoạt động phổ biến mang tính chuyên nghiệp cao ở hầu hết tất cả các nước trên thế giới.
Chúng ta hãy xem xét vai trò của hoạt động này đối với các bên tham gia cũng như đối với nền kinh tế nói chung. Đối với bên mời thầu: Trong quá trình lựa chọn nhà thầu, có rất nhiều nhà thầu tham gia đấu thầu, qua đó BMT sẽ có cơ hội tiếp tiếp cận với các nhà cung cấp mới có tiềm năng. 6 Khi chấm thầu BMT sẽ phát hiện ra sản phẩm mới thay thế có chất lượng tốt hơn với giá rẻ hơn vì những nhà thầu tham gia dự thầu thường đưa ra các sản phẩm có chất lượng tốt với giá thấp nhất. Có rất nhiều nhà thầu tham gia cuộc thi vì vậy BMT sẽ càng dễ dàng lựa chọn được cho mình đối tác phù hợp với giá hợp lý nhất.
Hơn thế nữa các nhà thầu càng có nhiều cơ hội để chứng tỏ năng lực của mình từ đó làm h ạn chế tác động từ những mối quan hệ “tế nhị” trong việc lựa chọn nhà thầu. Vì công tác đấu thầu, công tác chấm thầu là công khai cho nên đã tránh được sự tranh luận trong nội bộ đối với việc lựa chọn nhà cung cấp và hạn chế sự thông đồng giữa một số cá nhân của bên mời thầu với nhà thầu. Từ đó nâng cao được uy tín của BMT. Đối với Nhà thầu: Trong quá trình tham gia đấu thầu, nhờ nguyên tắc công khai và bình đẳng cho nên các nhà thầu có cơ hội phát huy hết tiềm năng của mình, họ đều đưa ra những sản phẩm tốt nhất mà mình có và như vậy nhà thầu lại có thêm cơ hội tiếp cận với khách hàng mới với những sản phẩm mới mà họ đưa ra để từ đó củng cố thêm sản phẩm của mình cho phù hợp với thị trường.
Nhờ tham gia cuộc thi đấu thầu nhà thầu có cơ hội tiếp cận với các đối thủ cạnh tranh, đánh giá chính xác hơn về năng lực của mình trên cơ sở đó tạo cơ hội hợp tác mới cho chính bản thân nhà thầu. Để tham gia đấu thầu một dự án đòi hỏi nhà thầu phải tìm hiểu kỹ về dự án đó, tìm hiểu xem yêu cầu mà dự án đó đưa ra là gì, các quy định về về mua sắm của các cơ quan tổ chức đấu thấu để hoàn thiện sản ph ẩm của mình cho phù hợp với yêu cầu mà dự án đưa ra. Đấu thầu còn giúp cho nhà thầu mở rộng thêm thị trường và khẳng định vị trí, nâng cao uy tín của mình vì để thắng thầu nhất thiết nhà th ầu phải nâng cao chất lượng của sản phẩm mà mình đưa ra, phải hoàn thiện về mặt tổ chức, hoàn thiện về mặt quản lý, nâng cao trình độ năng lực của đội ngũ cán bộ trong việc lập HSDT cũng như toàn bộ cán bộ công nhân viên trong doanh nghiệp của mình, không 7 những thế khi thắng thầu nhà thầu đ ã tạo thêm được công ăn việc làm cho cán bộ công nhân viên từ đó gắn kết người lao động với nhà thầu. Vậy thông qua đấu thầu sẽ giúp nhà thầu xây dựng tự nâng cao hiệu quả công tác quản trị tài chính, làm giảm chi phí và thúc đẩy nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp mà họ quản lý.
Đối với nền kinh tế: Việc tổ chức cuộc thi đã tạo ra một môi trường cạnh tranh lành mạnh cho các doanh nghiệp, khuyến khích tính sáng tạo của các nhà sản xuất và cung cấp dịch vụ, từ đó nền kinh tế được hưởng những sản phẩm chất lượng tốt với giá cả hợp lý. Hay nói cách khác là đấu thầu giúp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn của Nhà nước. Qua đấu thầu còn góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của nền kinh tế như: Hạn chế và lo ại trừ các tình trạng thất thoát lãng phí vốn đầu tư và các hiện tượng tiêu cực khác trong đầu tư xây dựng cơ bản, đấu thầu xây lắp còn nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của ngành xây dựng, không những vậy đấu thầu xây lắp còn là động lực, điều kiện để các doanh nghiệp xây dựng cạnh canh lành mạnh trong cơ chế thị trường, thúc đẩy sự phát triển của ngành xây dựng. Phương thức và hình thức lựa chọn nhà thầu: 1.
Các giai đoạn lựa chọn nhà thầu: a. Theo đối tượng đầu tư: Việc lựa chọn nhà thầu được thực hiện theo hai giai đoạn: - Giai đoạn sơ tuyển lựa chọn nhà thầu: Việc sơ tuyển nhà thầu được thực hiện trước khi tổ chức đấu thầu nhằm chọn được các nhà thầu đủ năng lực và kinh nghiệm theo yêu cầu của gói thầu để mời tham gia đấu thầu; đối với các gói thầu mua sắm hàng hoá, gói thầu EPC có giá gói thầu từ ba trăm tỷ đồng trở lên, gói thầu xây lắp có giá gói thầu từ hai trăm tỷ đồng trở lên phải được tiến hành sơ tuyển. Trình tự thực hiện sơ tuyển bao gồm: Lập hồ sơ mời sơ tuyển; thông báo mời sơ tuyển; tiếp nhận và quản lý hồ sơ dự sơ tuyển; đánh giá hồ sơ dự sơ tuyển; trình và phê duyệt kết quả sơ tuyển; thông báo kết quả sơ tuyển. 8 Tiêu chuẩn đánh giá hồ sơ dự sơ tuyển phải được nêu trong hồ sơ mời sơ tuyển theo mẫu hồ sơ mời sơ tuyển do Chính phủ quy định bao gồm: Tiêu chuẩn về năng lực kỹ thuật, tiêu chuẩn về năng lực tài chính và tiêu chuẩn về kinh nghiệm.
- Giai đoạn đấu thầu: Chủ đầu tư cung cấp hồ sơ mời thầu cho các nhà thầu được lựa chọn vào giai đoạn đấu thầu. Nhà thầu tham dự đấu thầu phải nộp hồ sơ dự thầu kèm theo bảo lãnh dự thầu. Khi muốn sửa đổi hoặc rút hồ sơ dự thầu đã nộp, nhà thầu phải có văn bản đề nghị và bên mời thầu chỉ chấp thuận nếu nhận được văn bản đề nghị của nhà thầu trước thời điểm đóng thầu; văn bản đề nghị rút hồ sơ dự thầu phải được gửi riêng biệt với hồ sơ dự thầu. + Trình tự thực hiện sơ tuyển: (1) Lập hồ sơ mời sơ tuyển: Bên mời thầu lập hồ sơ mời sơ tuyển trình Chủ đầu tư phê duyệt.
Hồ sơ mời sơ tuyển bao gồm những thông tin chỉ dẫn về gói thầu và các yêu cầu sau đây đối với nhà thầu: a) Yêu cầu về năng lực kỹ thuật. b) Yêu cầu về năng lực tài chính. c) Yêu cầu về kinh nghiệm. Tiêu chuẩn đánh giá hồ sơ dự sơ tuyển được xây dựng theo tiêu chí “đạt”, “không đạt” và cần được nêu trong hồ sơ mời sơ tuyển, bao gồm tiêu chu ẩn đối với từng yêu cầu về năng lực kỹ thuật, về năng lực tài chính và về kinh nghiệm.
Đối với gói thầu xây lắp, gói thầu lựa chọn tổng thầu xây dựng (trừ tổng thầu thiết kế) tiêu chuẩn đánh giá hồ sơ dự sơ tuyển còn phải phù hợp với yêu cầu về điều kiện năng lực đối với từng loại, cấp công trình xây dựng theo quy định của Luật Xây dựng. (2) Thông báo mời sơ tuyển: Thông báo mời sơ tuyển phải được đăng tải trên tờ báo về đấu thầu 3 kỳ liên tiếp và trên trang thông tin điện tử về đấu thầu; đối với đấu thầu quốc tế còn phải 9 đăng tải đồng thời trên một tờ báo tiếng Anh được phát hành rộng rãi trong nước.