Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Từ thập niên 1990, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào Việt Nam tăng trưởng liên tục, thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế và hội nhập quốc tế. Trong bối cảnh đó, ngoại ngữ – đặc biệt là tiếng Anh – trở thành công cụ thiết yếu giúp lực lượng lao động tiếp cận các vị trí việc làm chất lượng cao tại các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, đồng thời mở rộng cơ hội học tập và giao lưu văn hóa toàn cầu. Nắm bắt nhu cầu xã hội ngày càng gia tăng, nhiều tổ chức giáo dục quốc tế đã gia nhập thị trường Việt Nam như Hội đồng Anh (năm 1993), Trung tâm Giáo dục và Đào tạo Úc – ACET (năm 2002) và Tổ chức Giáo dục và Đào tạo Apollo Việt Nam (thành lập từ năm 1994–1995).

Sự xuất hiện ngày càng nhiều của các trung tâm đào tạo ngoại ngữ công lập lẫn tư nhân đã tạo ra môi trường cạnh tranh gay gắt. Để thích ứng với biến động thị trường và giữ vững thị phần, các tổ chức giáo dục bắt buộc phải xây dựng và hoàn thiện chiến lược marketing nhằm định vị thương hiệu, thu hút và duy trì học viên. Xuất phát từ tầm quan trọng của hoạt động tiếp thị trong lĩnh vực dịch vụ giáo dục và quá trình thực tập thực tế tại Chi nhánh Tổ chức Giáo dục và Đào tạo Apollo Việt Nam tại Bình Dương, tác giả lựa chọn đề tài nghiên cứu nhằm hệ thống hóa và đề xuất giải pháp marketing phù hợp.

Mục tiêu nghiên cứu

  • Mục tiêu tổng quát: Hoàn thiện chiến lược marketing tại Tổ chức Giáo dục và Đào tạo Apollo Việt Nam.
  • Mục tiêu cụ thể:
    1. Hệ thống hóa những lý luận cơ bản về marketing và marketing dịch vụ trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo.
    2. Đánh giá thực trạng hoạt động và chiến lược marketing tại Tổ chức Giáo dục và Đào tạo Apollo Việt Nam giai đoạn 2020 – 2022.
    3. Nhận xét ưu nhược điểm, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện chiến lược marketing cho chi nhánh và tổ chức.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

  • Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động hoàn thiện chiến lược marketing trong hoạt động kinh doanh của Tổ chức Giáo dục và Đào tạo Apollo Việt Nam.
  • Phạm vi không gian: Chi nhánh Tổ chức Giáo dục và Đào tạo Apollo Việt Nam (tập trung tại địa bàn Bình Dương và hệ thống phân phối chung).
  • Phạm vi thời gian: Thu thập dữ liệu, phân tích thực trạng và chiến lược marketing trong giai đoạn 3 năm: 2020, 2021 và 2022 (cập nhật đến tháng 6/2022).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và khái niệm vận dụng

Khóa luận vận dụng hệ thống lý thuyết marketing hiện đại và marketing dịch vụ giáo dục chuyên biệt:

  • Khái niệm Marketing: Dẫn chiếu định nghĩa của Philip Kotler, Gary Armstrong, Hiệp hội Marketing Hoa Kỳ (AMA) và quan điểm quản trị của Peter Drucker, xác định marketing là tiến trình sáng tạo, truyền thông, phân phối giá trị nhằm thỏa mãn nhu cầu khách hàng mục tiêu và mang lại lợi nhuận bền vững cho tổ chức.
  • Bản chất Marketing dịch vụ giáo dục: Dựa trên chuẩn phân loại công nghiệp Bắc Mỹ (NAICS, 2002), các nghiên cứu của Viện Cato và J. Michael Locke (1999), đề tài xác định giáo dục là một loại hình dịch vụ mang tính vô hình, không tách rời, không đồng nhất và không lưu trữ.
  • Mô hình 6 thị trường dịch vụ: Khung phân tích quan hệ bao gồm: Thị trường khách hàng, Thị trường bên trong, Thị trường cung cấp, Thị trường chuyển giao, Thị trường tuyển dụng và Thị trường uy lực.
  • Phối thức Marketing Mix (7P) trong giáo dục: Bao gồm Chính sách sản phẩm (Product), Chính sách giá cả (Price), Chính sách phân phối (Place), Chính sách xúc tiến hỗn hợp (Promotion), Chính sách con người (People), Chính sách quy trình dịch vụ khách hàng (Process) và Chính sách môi trường vật chất (Physical Evidence).
  • Cơ sở pháp lý quản lý chuyên ngành: Phân tích quy định điều kiện và thủ tục thành lập trung tâm ngoại ngữ, tin học căn cứ theo Điều 46 và Điều 47 của Nghị định số 46/2012/NĐ-CP (nay là khung pháp lý quy định về điều kiện đầu tư và hoạt động trong lĩnh vực giáo dục).

Phương pháp nghiên cứu

Tác giả kết hợp đồng bộ các phương pháp nghiên cứu định tính và xử lý dữ liệu thứ cấp:

  • Phương pháp phân tích – tổng hợp: Hệ thống hóa các quan điểm học thuật, tài liệu chuyên ngành về marketing dịch vụ, các văn bản quy phạm pháp luật và báo cáo ngành giáo dục.
  • Phương pháp thống kê mô tả: Thu thập, tổng hợp số liệu về cơ cấu nhân sự, tình hình tài chính, biến động doanh thu của Apollo Việt Nam giai đoạn 2020 – 2022.
  • Phương pháp so sánh, đối chiếu: Đánh giá sự khác biệt giữa các nhóm khách hàng (khách hàng trung gian và khách hàng tiêu dùng cuối cùng), phân tích vị thế cạnh tranh của Apollo với các thương hiệu cùng phân khúc như ILA Vietnam, Apax Leaders.
  • Phương pháp phân tích ma trận SWOT: Rà soát điểm mạnh (Strengths), điểm yếu (Weaknesses), cơ hội (Opportunities) và thách thức (Threats) ảnh hưởng đến chiến lược marketing của tổ chức.
  • Phương pháp điều tra, thăm dò và dự báo: Khảo sát nhu cầu thị trường, nhận diện xu hướng dịch chuyển của học viên để định hướng chiến lược đến năm 2025.

Nguồn dữ liệu

Dữ liệu sử dụng trong khóa luận bao gồm tài liệu nội bộ do Phòng Nhân sự, Phòng Marketing và Ban Giám đốc Chi nhánh Apollo Việt Nam cung cấp; các báo cáo tài chính, tài liệu thống kê thị trường giáo dục; các ấn phẩm xuất bản học thuật và hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước.


Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Lý luận cơ bản

Chương 1 tập trung chuẩn hóa cơ sở lý luận về marketing thương mại và marketing dịch vụ áp dụng trong ngành giáo dục đào tạo:

  • Bản chất và chức năng của Marketing: Phân tích 7 chức năng cơ bản của marketing trong doanh nghiệp: Bán hàng gián tiếp, Quản lý và thiết kế sản phẩm/dịch vụ, Khuyến mại, Kiểm soát thông tin tiếp thị, Định giá sản phẩm, Quản lý tài chính (bảo đảm thu hút nguồn vốn đầu tư) và Phân phối sản phẩm/dịch vụ.
  • Đặc thù thị trường giáo dục đào tạo: Phân định tính chất hàng hóa công cộng và hàng hóa dịch vụ tư nhân của giáo dục; phân tích tác động của chính sách "xã hội hóa giáo dục" từ năm 1995 tại Việt Nam. Khách hàng trên thị trường giáo dục bao gồm cả người học trực tiếp (học sinh, sinh viên, người đi làm) và các tổ chức, doanh nghiệp, trong đó mục tiêu cuối cùng là phục vụ sự phát triển của toàn xã hội.
  • Phân loại hành vi khách hàng: Khóa luận lập bảng phân định rõ hai nhóm đối tượng tiêu dùng dịch vụ:
Tiêu chí so sánh Nhóm khách hàng là người tiêu thụ trung gian Nhóm khách hàng là người tiêu thụ cuối cùng
Khái niệm Khách hàng thực hiện hành vi mua để thỏa mãn nhu cầu hoạt động của một tổ chức/doanh nghiệp. Cá nhân hoặc hộ gia đình mua để thỏa mãn nhu cầu học tập, nghiên cứu cá nhân.
Mục đích mua Phục vụ nâng cao năng lực đội ngũ, hoạt động vận hành của tổ chức. Nâng cao kiến thức, bằng cấp, kỹ năng cá nhân.
Quy mô và khối lượng mua Số lượng khách hàng ít hơn nhưng khối lượng và giá trị đơn hàng lớn đến rất lớn. Số lượng khách hàng lớn, phân tán nhưng khối lượng mua của từng cá nhân nhỏ lẻ.
Tần suất và tính chất quyết định Tần suất xuất hiện ổn định; quy trình ra quyết định phức tạp, đòi hỏi độ tin cậy và cam kết pháp lý cao từ nhà cung cấp. Số lần giao dịch trên thị trường nhiều; quyết định mua chịu chi phối lớn bởi yếu tố văn hóa, gia đình, thu nhập và tâm lý cá nhân.
  • Yếu tố môi trường ảnh hưởng: Phân tích các yếu tố môi trường vĩ mô (chính sách pháp luật theo Nghị định 46/2012/NĐ-CP, môi trường kinh tế, nhân khẩu học và địa lý, văn hóa xã hội, đối thủ cạnh tranh) và vi mô (yếu tố con người, tiềm lực tài chính nội bộ).
  • Chiến lược marketing cho trung tâm ngoại ngữ: Nhấn mạnh sự cần thiết của việc hoạch định chiến lược, thử nghiệm trước khi áp dụng diện rộng, phân tích đối thủ cạnh tranh và phối hợp đa kênh giữa tiếp thị trực tuyến (Mạng xã hội, Google AdWords) với tiếp thị trực tiếp tại điểm trường (Offline).

Chương 2: Thực trạng hoạt động Marketing tại Chi nhánh Tổ chức Giáo dục Apollo Việt Nam

Chương 2 trình bày chi tiết về đơn vị nghiên cứu, cơ cấu tổ chức và phân tích thực trạng triển khai hoạt động marketing tại Apollo:

  • Lịch sử hình thành và phát triển: Apollo English được thành lập từ năm 1995 bởi ông Khalid Muhmood và bà Arabella Peters, là trung tâm đào tạo tiếng Anh 100% vốn nước ngoài đầu tiên tại Việt Nam, trực thuộc International House (Vương quốc Anh). Đến nay, tổ chức đã mở rộng quy mô lên hơn 39 chi nhánh tại nhiều tỉnh/thành phố (Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng, Đà Nẵng, Bình Dương, Biên Hòa...) với hơn 500.000 học viên. Trụ sở chính miền Nam đặt tại số 58 Phạm Ngọc Thạch, Phường 6, Quận 3, TP.HCM. Khẩu hiệu hoạt động: "Where the best become better" (Nơi những giá trị tốt nhất trở nên tốt hơn).
  • Thành tựu tiêu biểu:
    • Là cố vấn tiếng Anh cho chương trình truyền hình "Bảy sắc cầu vồng" (1996–1998) và đồng hành cùng chương trình "Đường lên đỉnh Olympia" liên tục từ năm 1999 đến nay.
    • Hai nhà đồng sáng lập nhận Huân chương "Vì sự nghiệp Giáo dục" của Bộ Giáo dục và Đào tạo (2006, 2007); ông Khalid được Nữ hoàng Anh trao tước hiệu MBE (2008).
    • Đạt giải thưởng quốc tế Educational Investor Award (2018) và 13 năm liên tiếp nhận giải thưởng Rồng Vàng (2019 được vinh danh là "Nhà cung cấp giáo dục tốt nhất").
  • Danh mục chương trình và sản phẩm đào tạo:
    1. Tiếng Anh trẻ em (Apollo Junior): Dành cho lứa tuổi mầm non và tiểu học, ứng dụng phương pháp LETS (Learning English Through Subjects), tích hợp sổ liên lạc điện tử, lớp phụ đạo miễn phí, chương trình hè "So Wow This Summer" kết hợp National Geographic Learning.
    2. Tiếng Anh thiếu niên & thanh niên: Nâng cao kiến thức học thuật, rèn luyện kỹ năng mềm và chuẩn bị nền tảng cho các kỳ thi quốc tế.
    3. Tiếng Anh người lớn & Tiếng Anh 360: Thiết kế đòn bẩy thăng tiến nghề nghiệp, linh hoạt thời gian biểu.
    4. Tiếng Anh doanh nghiệp: Thiết kế chương trình chuyên biệt theo yêu cầu của từng cơ quan, hỗ trợ chính sách chiết khấu học phí cho nhân viên và gia đình.
    5. Khóa học cá nhân (theo nhu cầu): Học viên được quyền chọn giáo viên, địa điểm và thời gian biểu linh hoạt.
    6. Luyện thi chứng chỉ quốc tế (IELTS, TOEFL): Cam kết chuẩn đầu ra, tích hợp chương trình học trực tuyến Apollo Online và chính sách học phí tiết kiệm (Save & Learn).
    7. Tư vấn du học: Hỗ trợ chọn trường, hồ sơ xin visa, miễn phí khóa luyện thi IELTS khi du học tại Anh Quốc.
    8. Đào tạo giáo viên quốc tế (CELTA): Cấp chứng chỉ nghiệp vụ sư phạm tiếng Anh theo chuẩn quốc tế, bảo đảm cơ hội việc làm thông qua chương trình Teach with Apollo.
  • Cơ cấu tổ chức bộ máy: Doanh nghiệp vận hành theo mô hình phân quyền quản lý địa bàn. Đứng đầu là Hội đồng Quản trị, phân cấp thành Giám đốc Quản lý Miền Bắc và Giám đốc Quản lý Miền Nam. Dưới quyền là các phòng ban chuyên môn: Phòng Nhân sự, Phòng Đào tạo, Phòng Hành chính, Phòng Marketing, Phòng Kế toán, Phòng IT, Phòng Du học. Tại các cơ sở trực tiếp có Giám đốc Chi nhánh quản lý đội ngũ Nhân viên chăm sóc khách hàng (CSKH), Nhân viên đào tạo, Giáo viên nước ngoài và Nhân viên phục vụ.
  • Thực trạng triển khai Marketing Mix: Doanh nghiệp kết hợp tiếp thị truyền thông xã hội (Fanpage Facebook), chiến dịch từ khóa Google, tài trợ các chương trình giáo dục, tổ chức gian hàng trưng bày quà tặng và tư vấn trực tiếp tại các trường học, cùng các lớp học thử trải nghiệm cho học sinh.

Chương 3: Hoàn thiện chiến lược Marketing tại Chi nhánh Tổ chức Giáo dục và Đào tạo Apollo Việt Nam

Chương 3 tổng kết các đánh giá thực trạng và đưa ra các nhóm giải pháp hoàn thiện:

  • Đánh giá hoạt động Marketing Mix (7P): Phân tích tính tương thích giữa chương trình đào tạo với nhu cầu thị trường, tính cạnh tranh của chính sách học phí, độ bao phủ của mạng lưới chi nhánh và hiệu quả của các kênh truyền thông số.
  • Hoàn thiện quy trình cung cấp dịch vụ: Tối ưu hóa chuỗi tương tác với khách hàng từ khâu tiếp nhận thông tin, tư vấn ban đầu, kiểm tra trình độ xếp lớp, quản lý quá trình dạy học đến khâu đánh giá chất lượng và chăm sóc sau bán hàng.
  • Các nhóm giải pháp đề xuất:
    • Nâng cao chất lượng dịch vụ chăm sóc khách hàng: Tăng cường đào tạo nghiệp vụ cho đội ngũ tư vấn viên/CSKH, rút ngắn thời gian xử lý phản hồi của phụ huynh qua cổng liên lạc điện tử.
    • Mở rộng phạm vi cung cấp dịch vụ: Đẩy mạnh mở rộng mạng lưới trung tâm đến các khu vực kinh tế trọng điểm mới nổi (như tỉnh Bình Dương, Đồng Nai), phát triển thêm các module đào tạo trực tuyến thích ứng với nhu cầu học tập linh hoạt.
    • Hoàn thiện chính sách nhân sự: Xây dựng chính sách tuyển dụng, giữ chân đội ngũ giáo viên bản ngữ chất lượng cao và có cơ chế đãi ngộ thỏa đáng cho nhân viên kinh doanh/marketing.

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính

  • Hệ thống hóa toàn diện mô hình marketing giáo dục: Khóa luận làm rõ bức tranh vận hành marketing 7P của một doanh nghiệp FDI tiêu biểu trong ngành giáo dục ngoại ngữ tại Việt Nam suốt hơn 25 năm phát triển.
  • Đánh giá đúng thực trạng quy trình vận hành: Xác lập sơ đồ bộ máy tổ chức hai miền (Bắc - Nam), mô hình quản lý phòng ban và chuỗi phân cấp chức năng từ hội đồng quản trị đến nhân sự tại từng chi nhánh.
  • Tổng kết cơ cấu danh mục 8 dòng sản phẩm giáo dục: Đề tài phân loại chi tiết các khóa học theo từng nhóm tuổi và mục tiêu chuyên biệt (từ mầm non, thiếu niên, người lớn, doanh nghiệp đến luyện thi học thuật và đào tạo chứng chỉ quốc tế CELTA).

Giải pháp và kiến nghị đề xuất

  • Đề xuất hoàn thiện chuỗi quy trình cung ứng dịch vụ ngoại ngữ, giảm thiểu các nút thắt trong công tác tư vấn tuyển sinh và kết nối phụ huynh.
  • Đưa ra giải pháp đồng bộ về chính sách nhân sự (đặc biệt là giáo viên nước ngoài 100% đạt chuẩn) kết hợp cùng việc nâng cấp nền tảng quản trị số (Apollo Online, sổ liên lạc điện tử) nhằm gia tăng mức độ hài lòng của khách hàng.
  • Định hướng mở rộng thị phần tại các thị trường cấp tỉnh có tốc độ đô thị hóa và công nghiệp hóa cao như Bình Dương.

Đóng góp của đề tài

  • Khóa luận đóng vai trò là tài liệu tổng kết thực tiễn có giá trị ứng dụng trực tiếp cho Ban Giám đốc và bộ phận Marketing tại Chi nhánh Apollo Việt Nam trong việc rà soát và điều chỉnh chiến lược tiếp thị.
  • Cung cấp mô hình tham khảo thực tế về việc áp dụng lý thuyết Marketing Mix dịch vụ (7P) và phân tích môi trường ngành cho các cơ sở đào tạo ngoại ngữ có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo

  • Hạn chế: Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian thực tập có hạn; phạm vi tiếp cận dữ liệu thực nghiệm tập trung chủ yếu tại Chi nhánh Apollo Bình Dương và các nguồn tài liệu thứ cấp được công bố trong giai đoạn 2020 – 2022; các chỉ số tài chính chuyên sâu chịu sự kiểm soát về tính bảo mật của doanh nghiệp FDI nên việc phân tích định lượng chi phí - doanh thu chưa được công bố toàn văn.
  • Hướng nghiên cứu tiếp theo: Mở rộng nghiên cứu hành vi và mức độ hài lòng của học viên đối với phương thức đào tạo kết hợp (Blended Learning/Apollo Online); thực hiện khảo sát định lượng quy mô lớn với phụ huynh học sinh để lượng hóa tác động của từng thành tố trong mô hình 7P đến quyết định tái đăng ký khóa học.

Giá trị tham khảo

  • Đối tượng tham khảo:
    • Sinh viên chuyên ngành Quản trị Kinh doanh, Marketing, Quản trị Dịch vụ, Kinh tế Giáo dục đang thực hiện đồ án, khóa luận tốt nghiệp về lĩnh vực tiếp thị dịch vụ.
    • Các nhà quản lý, chủ đầu tư, chuyên viên marketing tại các trung tâm ngoại ngữ, tổ chức giáo dục tư thục cần tài liệu tham khảo về cấu trúc sản phẩm và quy trình quản trị chi nhánh.
  • Nội dung có giá trị tham khảo cao:
    • Danh mục chi tiết các dòng sản phẩm đào tạo ngoại ngữ theo độ tuổi và mục đích học tập.
    • Sơ đồ cơ cấu tổ chức bộ máy quản trị doanh nghiệp giáo dục đa chi nhánh phân quyền hai miền.
    • Khung lý thuyết và bảng tiêu chí so sánh hành vi khách hàng cá nhân so với khách hàng tổ chức trong tiêu thụ dịch vụ giáo dục.

Câu hỏi thường gặp

1. Tổ chức Giáo dục và Đào tạo Apollo Việt Nam được thành lập năm nào và có yếu tố pháp lý đặc thù gì?

Apollo Việt Nam được thành lập vào năm 1995 bởi hai nhà đồng sáng lập là Khalid Muhmood và Arabella Peters. Đây là trung tâm đào tạo tiếng Anh có 100% vốn nước ngoài đầu tiên tại Việt Nam và là thành viên trực thuộc tổ chức Anh ngữ uy tín International House của Vương quốc Anh.

2. Phương pháp đào tạo độc quyền của Apollo English được đề cập trong văn bản là gì?

Phương pháp giảng dạy độc quyền của Apollo là LETS (Learning English Through Subjects – Học tiếng Anh qua các môn học). Phương pháp này giúp học viên không chỉ sử dụng tiếng Anh thành thạo mà còn tiếp thu kiến thức khoa học, xã hội và phát triển toàn diện các kỹ năng sống thiết yếu.

3. Cơ cấu bộ máy tổ chức của Apollo Việt Nam được phân cấp quản trị như thế nào?

Apollo Việt Nam áp dụng mô hình phân quyền quản lý theo hai khu vực: Giám đốc Quản lý Apollo Miền Bắc và Giám đốc Quản lý Apollo Miền Nam. Mỗi khu vực điều hành các phòng ban chức năng độc lập (Nhân sự, Đào tạo, Hành chính, Marketing, Kế toán, IT, Du học), sau đó chỉ đạo trực tiếp đến Giám đốc các chi nhánh cơ sở.

4. Văn bản pháp luật nào được tác giả phân tích làm căn cứ thành lập trung tâm ngoại ngữ?

Tác giả dẫn chiếu và phân tích Điều 46 (Điều kiện thành lập) và Điều 47 (Thủ tục, hồ sơ và thẩm quyền thành lập) của Nghị định số 46/2012/NĐ-CP quy định về điều kiện thành lập các trung tâm ngoại ngữ, tin học tại Việt Nam.

5. Chương 3 của khóa luận đề xuất những giải pháp trọng tâm nào để hoàn thiện chiến lược marketing?

Chương 3 đề xuất ba nhóm giải pháp chính: (1) Nâng cao chất lượng dịch vụ chăm sóc khách hàng và rút ngắn thời gian xử lý thông tin; (2) Mở rộng phạm vi và mạng lưới cung cấp dịch vụ tại các địa bàn tiềm năng; (3) Hoàn thiện chính sách thu hút, đào tạo và đãi ngộ nhân sự, đặc biệt là đội ngũ giáo viên bản ngữ và nhân viên tiếp thị.


Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Ngọc Thùy đã hệ thống hóa chặt chẽ khung lý thuyết marketing dịch vụ giáo dục và phân tích chi tiết bức tranh thực tiễn tại Tổ chức Giáo dục và Đào tạo Apollo Việt Nam giai đoạn 2020 – 2022. Đề tài làm rõ đặc điểm mô hình tổ chức, danh mục sản phẩm đào tạo đa dạng và việc ứng dụng phối thức marketing 7P tại một doanh nghiệp giáo dục 100% vốn nước ngoài. Các giải pháp hoàn thiện quy trình dịch vụ, nâng cấp chất lượng chăm sóc khách hàng và mở rộng thị trường được đề xuất có tính ứng dụng thực tiễn cao cho đơn vị thực tập.