phần mở đầu và kết luận, mục lục, tài liệu tham khảo và các phụ lục, nội dung chính của luận văn đƣợc bố cục thành 5 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu Chƣơng 2: Những vấn đề lý luận cơ bản về bộ máy tổ chức quản lý của doanh nghiệp Chƣơng 3: Phƣơng pháp và thiết kế nghiên cứu. Chƣơng 4: Thực trạng bộ máy tổ chức quản lý cấp Tổng công ty Bƣu điện Việt Nam. Chƣơng 5: Phƣơng hƣớng và giải pháp nhằm hoàn thiện bộ máy tổ chức quản lý cấp Tổng công ty Bƣu điện Việt Nam đến năm 2020. 3 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 1.
Các nghiên cứu có liên quan trực tiếp Vấn đề hoàn thiện bộ máy tổ chức cán bộ quản lý tại các tổ chức, doanh nghiệp là vấn đề đƣợc đặc biệt quan tâm trong các luận án tiến sĩ, luận văn thạc sĩ, dƣới nhiều góc độ khác nhau nhƣ: Luận văn thạc sĩ “Hoàn thiện cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý tại Tổng công ty cổ phần Xây lắp Thủy sản Việt Nam” của tác giả Nguyễn Thị Hồng Nhung (2013) đã đề cập đến cơ sở lý luận của tổ chức bộ máy quản lý, phân tích những nhân tố ảnh hƣởng đến cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý, xác định mục tiêu việc thiết kế cơ cấu tổ chức, quá trình thiết kế cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý. Luận văn thạc sĩ „„Mô hình tổ chức quản lý công ty lâm nghiệp Nghi Lộc‟‟ của tác giả Nguyễn Văn Hà (2014) mới đề cập đến Bộ máy quản lý, cán bộ quản lý một cách tách rời, chƣa đề cập đến mối liên quan, quan hệ biện chứng một cách chặt chẽ giữa hai phạm trù Bộ máy và Cán bộ. Từ tình hình nghiên cứu nêu trên có thể khẳng định: Cho đến nay, chƣa có đề tài nghiên cứu về bộ máy tổ chức quản lý của Tổng công ty Bƣu điện Việt Nam đƣợc công bố nên đề tài đƣợc nghiên cứu độc lập và không trùng lặp. Quá trình thực hiện đề tài sẽ có sự kế thừa một số vấn đề lý luận cơ bản của công trình trên.
Các nghiên cứu có liên quan Cho đến nay, ở Việt Nam đã có nhiều nghiên cứu liên quan đến bộ máy quản lý và cán bộ quản lý của tổ chức hay doanh nghiệp. Ngoài ra, còn có các tài liệu đề cập đến các nội dung liên quan đến các vấn đề hoàn thiện bộ máy quản lý, xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý nói chung. Trong số đó, có thể kể đến các nghiên cứu: 4 - Trần Xuân Sầm, Xác định cơ cấu và tiêu chuẩn cán bộ lãnh đạo chủ chốt trong hệ thống chính trị đổi mới, Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1998. Trong sách trình bày cơ sở lý luận và thực tiễn của việc xác định tiêu chuẩn cán bộ; thực trạng việc thực hiện tiêu chuẩn đối với đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt trong hệ thống chính trị; xác định tiêu chuẩn cán bộ trong những năm tới và phƣơng hƣớng, giải pháp xây dựng đội ngũ cán bộ theo tiêu chuẩn xác định.
- Nguyễn Phú Trọng, Trần Xuân Sầm, Luận cứ khoa học cho việc nâng cao chất lƣợng đội ngũ cán bộ trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc, Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2001. Nội dung đề cập đến cơ sở lý luận của việc sử dụng tiêu chuẩn cán bộ trong công tác cán bộ; những kinh nghiệm xây dựng tiêu chuẩn cán bộ của Đảng phù hợp với từng giai đoạn cách mạng; những quan điểm, phƣơng hƣớng chung trong việc nâng cao chất lƣợng công tác cán bộ, trong đó có nội dung về “tiêu chuẩn hóa cán bộ”. Cuốn sách nêu bật lên đƣợc cán bộ, công chức là nhân tố có tính quyết định đối với sự phát triển của mỗi quốc gia. - Nguyễn Hữu Tri, Kiện toàn và đổi mới tổ chức bộ máy của Đảng đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới, Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2006.
Tác giả cho rằng, tổ chức có vai trò to lớn đối với hoạt động của con ngƣời và xã hội, bởi vì nó tạo ra sự thống nhất và nhân sức mạnh của tập thể và mỗi ngƣời lên gấp bội. Trong cuộc đấu tranh giành chính quyền, theo cách nói của Lênin, giai cấp vô sản không có vũ khí nào tốt hơn là "sự tổ chức". - Trần Đình Hoan, Đánh giá quy hoạch, luân chuyển cán bộ lãnh đạo, quản lý thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nƣớc, Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2009. Đây là kết quả nghiên cứu của đề tài khoa học "Những vấn đề lý luận và thực tiễn về đánh giá, quy hoạch luân chuyển cán bộ lãnh đạo, quản lý trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nƣớc".
Cuốn sách khẳng 5 định, dƣới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam do Hồ Chí Minh sáng lập và rèn luyện, gần 80 năm qua, cách mạng Việt Nam đã giành đƣợc nhiều thắng lợi vẻ vang. Từ một nƣớc nô lệ, Việt Nam đã trở thành một quốc gia độc lập, là ngọn cờ tiên phong trong phong trào giải phóng dân tộc. Trong hơn 20 năm qua, công cuộc đổi mới đã giành đƣợc nhiều thành tựu quan trọng, tạo điều kiện và cơ sở vững chắc cho quá trình phát triển đất nƣớc trong những năm tiếp theo. Có đƣợc những thắng lợi đó là nhờ đƣờng lối chính trị đúng đắn, là do Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam đã dày công xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng những yêu cầu và nhiệm vụ của mỗi giai đoạn cách mạng.
Quan điểm của Hồ Chí Minh cho rằng, cán bộ là gốc của mọi công việc, muốn việc thành công hoặc thất bại, đều do cán bộ tốt hay kém. Quan điểm này luôn đƣợc Đảng Cộng sản Việt Nam quán triệt và thực hiện. Trong công cuộc đổi mới, công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nƣớc ở Việt Nam hiện nay, đội ngũ cán bộ lãnh đạo ngày càng vƣơn lên, năng động, sáng tạo, góp phần xứng đáng vào thành tựu to lớn của đất nƣớc. Song các tác giả cho rằng trong hoàn cảnh mới, sự tác động của kinh tế thị trƣờng đã bộc lộ những yếu kém, khuyết điểm của đội ngũ cán bộ lãnh đạo.
Một bộ phận không nhỏ cán bộ bị thoái hoá về chính trị và phẩm chất, tham ô, lãng phí, quan liêu, bè phái, mất đoàn kết, cơ hội và thực dụng, không ít cán bộ bị giảm sút uy tín, không còn là công bộc của dân, thậm chí trù dập, ức hiếp nhân dân. Nhìn chung đội ngũ cán bộ hiện nay, xét về chất lƣợng, số lƣợng và cơ cấu có nhiều mặt chƣa ngang tầm với đòi hỏi của thời kỳ đẩy mạnh. - Đỗ Minh Cƣơng, Quy hoạch cán bộ lãnh đạo quản lý, Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2009. Nội dung của cuốn sách đã đề cập đến những vấn đề: Sự cần thiết của công tác quy hoạch cán bộ lãnh đạo, quản lý trong công tác cán bộ nói chung; các yêu cầu và quan điểm đối với công tác quy hoạch.
Quy hoạch cán bộ có vai trò quan trọng trong công tác cán bộ, xây dựng Đảng 6 vững mạnh; quy hoạch cán bộ là để có kế hoạch đào tạo, bồi dƣỡng cán bộ đáp ứng các yêu cầu của công tác tổ chức cán bộ nói chung. Cuốn sách là tài liệu bổ ích cho luận văn này nghiên cứu, bởi việc thực hiện đào tạo bồi dƣỡng cán bộ cần phải gắn với công tác quy hoạch cán bộ. Nhìn chung, các công trình nghiên cứu nêu trên đều đề cập đến vấn đề cán bộ, công chức, các tiêu chuẩn đối với cán bộ công chức, coi yếu tố con ngƣời trong tổ chức bộ máy là nhân tố đặc biệt quan trọng quyết định sự thành công hay thất bại của một tổ chức. Ngoài ra, một số nghiên cứu cũng nêu vai trò của tổ chức nói chung, con ngƣời phải gắn với tổ chức thì mới phát huy đƣợc sức mạnh của tổ chức, cá nhân trong tổ chức.
Để sử dụng đúng con ngƣời trong tổ chức một số tài liệu đã nêu ra yêu cầu quy hoạch cán bộ quản lý, cán bộ lãnh đạo trong các tổ chức chính quyền, tổ chức Đảng nói chung. Các tài liệu này đã cung cấp nhiều tƣ liệu quý báu về cơ sở lý luận, kiến thức, kinh nghiệm về xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, cán bộ lãnh đạo quản lý. Tuy nhiên, đề tài “Hoàn thiện bộ máy tổ chức quản lý của Tổng công ty Bƣu điện Việt Nam” có đối tƣợng nghiên cứu khác với các tài liệu nghiên cứu về cán bộ, công chức, bộ máy tổ chức chính quyền, tổ chức Đảng. Điều này thể hiện ở đặc điểm của Tổng công ty Bƣu điện Việt Nam là doanh nghiệp nhà nƣớc.
Do vậy các yêu cầu về bộ máy quản lý và cán bộ quản lý khác với yêu cầu về bộ máy chính quyền và cán bộ công chức trong bộ máy chính quyền. Qua các công trình nêu trên có thể khẳng định rằng: Đề tài nghiên cứu không trùng lặp với bất kỳ công trình nào đã đƣợc công bố. Tuy nhiên, một số vấn đề lý luận về bộ máy và cán bộ quản lý`sẽ đƣợc luận văn chú ý kế thừa có chọn lọc và phát triển trong khung lý thuyết của đề tài. 7 CHƢƠNG 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ BỘ MÁY TỔ CHỨC QUẢN LÝ CỦA DOANH NGHIỆP 2.
Những vấn đề lý luận cơ bản về bộ máy tổ chức quản lý 2. Quản lý, bộ máy quản lý và chức năng tổ chức trong quản lý 2. Khái niệm quản lý Theo những cách giải thích khác nhau, quản lý có thể đƣợc hiểu nhƣ là quá trình thiết kế và duy trì một môi trƣờng mà trong đó các cá nhân làm việc với nhau trong các nhóm có thể hoàn thành các nhiệm vụ và mục đích đã định. Quản lý là quá trình hoạt động có mục đích, có tổ chức của con ngƣời, là một tiến trình bao gồm việc hoạch định, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra - kiểm soát hoạt động trong một tổ chức nhằm hoàn thành mục tiêu của tổ chức đó.
Có nhiều khái niệm khác nhau, nhƣng khái niệm khái quát nhất đƣợc sử dụng rộng rãi đó là: Quản lý là sự tác động của chủ thể quản lý đến đối tƣợng quản lý nhằm đạt mục tiêu của tổ chức trong điều kiện biến động của môi trƣờng. Trong khái niệm trên có các yếu tố: - Chủ thể quản lý: Luôn là con ngƣời với tƣ cách là cá nhân hay tập thể (Bộ máy quản lý). Vì vậy hoạt động của toàn bộ hệ thống quản lý đều phụ thuộc vào chủ thể quản lý, đó là: Trình độ, năng lực, phẩm chất, tƣ cách của ngƣời hay tập thể đội ngũ lao động quản lý.