Nâng cao đổi mới công nghệ chế biến dừa nhờ hỗ trợ tài chính từ nhà nước

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu sử dụng công cụ hỗ trợ về tài chính của nhà nước nhằm thúc đẩy đổi mới công nghệ nghiên cứu trường, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân,

• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Ngọc Thanh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý khoa học và công nghệ
• Đề tài: Hỗ trợ tài chính thúc đẩy đổi mới công nghệ chế biến dừa
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 0.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.4. Đối tượng phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Câu hỏi nghiên cứu
• 0.6. Giả thuyết nghiên cứu
• 0.7. Phương pháp chứng minh giả thuyết
• 0.8. Kết cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ, VAI TRÒ CỦA CÔNG CỤ HỖ TRỢ VỀ TÀI CHÍNH CỦA NHÀ NƯỚC NHẰM THÚC ĐẨY ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ VÀ KINH NGHIỆM MỘT SỐ QUỐC GIA TRONG LĨNH VỰC NÀY
• 1.1. Khái niệm công nghệ
• 1.2. Khái niệm đổi mới công nghệ
• 1.3. Đầu tư tài chính cho đổi mới công nghệ ĐMCN
• 1.4. Vai trò của công cụ hỗ trợ về tài chính của nhà nước trong việc thúc đẩy ĐMCN
• 1.4.1. Sự cần thiết SDCCHT về tài chính của nhà nước cho hoạt động ĐMCN
• 1.4.2. Vốn ngân sách và vai trò của ngân sách trong việc thúc đẩy ĐMCN
• 1.4.3. Vốn tín dụng và vai trò của tín dụng trong việc thúc đẩy ĐMCN
• 1.4.4. Chính sách thuế và vai trò của thuế trong việc thúc đẩy ĐMCN
• 1.5. Kinh nghiệm một số quốc gia về SDCCHT tài chính của Nhà nước thúc đẩy ĐMCN
• 1.5.1. Kinh nghiệm của Hàn Quốc
• 1.5.2. Vương Quốc Anh
• 1.5.3. Liên bang Mỹ
• 1.5.4. Nhận xét kinh nghiệm nước ngoài
• 1.6. Kết luận
• 2. CHƯƠNG 2: HIỆN TRẠNG SỬ DỤNG CÔNG CỤ HỖ TRỢ VỀ TÀI CHÍNH CỦA NHÀ NƯỚC NHẰM THÚC ĐẨY ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ (TRƯỜNG HỢP CÁC DNCBD TỈNH BẾN TRE)
• 2.1. Tổng quan tình hình ĐMCN của các doanh nghiệp Việt Nam
• 2.2. Thực trạng ĐMCN trong các doanh nghiệp chế biến dừa của tỉnh Bến Tre
• 2.3. Tình hình phát triển và những đóng góp của ngành chế biến dừa
• 2.4. Thực trạng công nghệ và ĐMCN của DN chế biến dừa tỉnh Bến Tre
• 2.5. Tình hình SDCCHT về tài chính của nhà nước nhằm thúc đẩy ĐMCN
• 2.5.1. Vốn ngân sách chi cho hoạt động KH&CN
• 2.5.2. Tín dụng cho hoạt động đổi mới công nghệ
• 2.5.3. Chính sách thuế cho hoạt động ĐMCN
• 2.6. Những tồn tại hạn chế và nguyên nhân chủ yếu trong việc SDCCHT về tài chính của nhà nước thúc đẩy ĐMCN
• 2.7. Kết luận
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP CHỦ YẾU SỬ DỤNG CÔNG CỤ HỖ TRỢ VỀ TÀI CHÍNH CỦA NHÀ NƯỚC NHẰM THÚC ĐẨY ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ (TRƯỜNG HỢP CÁC DNCBD TỈNH BẾN TRE)
• 3.1. Định hướng SDCCHT về tài chính của nhà nước thúc đẩy ĐMCN
• 3.2. Một số giải pháp SDCCHT về tài chính của Nhà nước thúc đẩy ĐMCN
• 3.2.1. Nhóm giải pháp chung
• 3.2.2. Tăng cường Đầu tư và sử dụng nguồn vốn từ ngân sách nhà nước
• 3.2.3. Chính sách tín dụng
• 3.2.4. Chính sách thuế
• 3.2.5. Huy động các nguồn đầu tư cho hoạt động ĐMCN
• 3.2.6. Tăng cường vai trò của DN
• 3.2.7. Giải pháp riêng cho ngành chế biến dừa tỉnh Bến Tre
• 3.3. Kết luận
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về hỗ trợ tài chính thúc đẩy đổi mới công nghệ chế biến dừa

Hỗ trợ tài chính từ nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy đổi mới công nghệ trong ngành chế biến dừa. Ngành chế biến dừa tại tỉnh Bến Tre đang đối mặt với nhiều thách thức, từ việc nâng cao năng lực cạnh tranh đến việc cải thiện quy trình sản xuất. Việc sử dụng các công cụ hỗ trợ tài chính không chỉ giúp doanh nghiệp giảm bớt gánh nặng tài chính mà còn tạo điều kiện cho việc áp dụng công nghệ mới, nâng cao chất lượng sản phẩm.

1.1. Vai trò của hỗ trợ tài chính trong đổi mới công nghệ

Hỗ trợ tài chính từ nhà nước giúp doanh nghiệp chế biến dừa có nguồn lực để đầu tư vào công nghệ cao. Điều này không chỉ giúp cải thiện quy trình sản xuất mà còn nâng cao chất lượng sản phẩm, từ đó tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường.

1.2. Tình hình hiện tại của ngành chế biến dừa

Ngành chế biến dừa tại Bến Tre đang phát triển mạnh mẽ nhưng vẫn gặp nhiều khó khăn. Việc áp dụng công nghệ mới còn hạn chế, và nhiều doanh nghiệp chưa tận dụng được các chính sách hỗ trợ tài chính từ nhà nước.

II. Những thách thức trong việc áp dụng công nghệ mới tại doanh nghiệp chế biến dừa

Mặc dù có nhiều chính sách hỗ trợ, nhưng việc áp dụng công nghệ mới trong ngành chế biến dừa vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các doanh nghiệp thường thiếu thông tin về các chương trình hỗ trợ tài chính, và quy trình xin hỗ trợ còn phức tạp.

2.1. Thiếu thông tin và nhận thức về hỗ trợ tài chính

Nhiều doanh nghiệp chưa nắm rõ các chính sách hỗ trợ tài chính từ nhà nước, dẫn đến việc không tận dụng được các nguồn lực này. Việc thiếu thông tin cũng làm giảm khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp.

2.2. Quy trình xin hỗ trợ tài chính phức tạp

Quy trình xin hỗ trợ tài chính thường kéo dài và phức tạp, khiến nhiều doanh nghiệp ngần ngại trong việc tiếp cận. Điều này cần được cải thiện để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp.

III. Phương pháp hiệu quả để thúc đẩy đổi mới công nghệ chế biến dừa

Để thúc đẩy đổi mới công nghệ, các doanh nghiệp chế biến dừa cần áp dụng một số phương pháp hiệu quả. Việc tăng cường đầu tư từ ngân sách nhà nước và cải cách quy trình hỗ trợ tài chính là rất cần thiết.

3.1. Tăng cường đầu tư từ ngân sách nhà nước

Đầu tư từ ngân sách nhà nước cần được tăng cường để hỗ trợ các doanh nghiệp chế biến dừa trong việc áp dụng công nghệ mới. Điều này không chỉ giúp cải thiện quy trình sản xuất mà còn nâng cao chất lượng sản phẩm.

3.2. Cải cách quy trình hỗ trợ tài chính

Cần cải cách quy trình hỗ trợ tài chính để đơn giản hóa và rút ngắn thời gian xử lý. Điều này sẽ giúp doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận các nguồn lực tài chính cần thiết cho việc đổi mới công nghệ.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu trong ngành chế biến dừa

Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng công nghệ mới trong ngành chế biến dừa đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Các doanh nghiệp đã cải thiện được quy trình sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm nhờ vào sự hỗ trợ tài chính từ nhà nước.

4.1. Kết quả từ việc áp dụng công nghệ mới

Việc áp dụng công nghệ mới đã giúp các doanh nghiệp chế biến dừa tăng năng suất và giảm chi phí sản xuất. Điều này không chỉ giúp doanh nghiệp tăng lợi nhuận mà còn nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ doanh nghiệp thành công

Các doanh nghiệp thành công trong việc áp dụng công nghệ mới đã chia sẻ nhiều bài học kinh nghiệm quý giá. Việc chủ động tìm kiếm thông tin và hợp tác với các tổ chức nghiên cứu là những yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp phát triển.

V. Kết luận và triển vọng tương lai cho ngành chế biến dừa

Ngành chế biến dừa tại Bến Tre có nhiều tiềm năng phát triển. Tuy nhiên, để thực sự bứt phá, cần có sự hỗ trợ mạnh mẽ từ nhà nước và sự chủ động từ phía doanh nghiệp trong việc áp dụng công nghệ mới.

5.1. Tầm quan trọng của hỗ trợ tài chính trong tương lai

Hỗ trợ tài chính từ nhà nước sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy đổi mới công nghệ trong ngành chế biến dừa. Các chính sách cần được điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn và nhu cầu của doanh nghiệp.

5.2. Triển vọng phát triển của ngành chế biến dừa

Với sự hỗ trợ từ nhà nước và sự chủ động từ doanh nghiệp, ngành chế biến dừa có thể phát triển mạnh mẽ trong tương lai. Việc áp dụng công nghệ mới sẽ giúp nâng cao chất lượng sản phẩm và tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, đổi mới công nghệ (ĐMCN) được xem là yếu tố then chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp (DN) và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế quốc gia. Tại Việt Nam, đặc biệt là các doanh nghiệp chế biến dừa tỉnh Bến Tre, ĐMCN đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng sản phẩm, mở rộng thị trường và phát triển bền vững. Tuy nhiên, các DN này đang gặp nhiều khó khăn về nguồn lực, đặc biệt là tài chính để đầu tư cho hoạt động ĐMCN.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là làm rõ vai trò và hiệu quả của các công cụ hỗ trợ tài chính của Nhà nước trong việc thúc đẩy ĐMCN tại các DN chế biến dừa tỉnh Bến Tre giai đoạn 2001-2009. Nghiên cứu tập trung phân tích hiện trạng sử dụng vốn ngân sách, tín dụng ưu đãi và chính sách thuế hỗ trợ ĐMCN, đồng thời rút ra những hạn chế và nguyên nhân để đề xuất giải pháp phù hợp.

Phạm vi nghiên cứu bao gồm 50 DN chế biến dừa tại Bến Tre, kết hợp phỏng vấn 5 cơ quan quản lý chính sách liên quan. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoàn thiện chính sách tài chính hỗ trợ ĐMCN, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững ngành chế biến dừa – một ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Lý thuyết Đổi mới công nghệ (Freeman, 1982; OECD Oslo Manual, 1996): ĐMCN bao gồm đổi mới sản phẩm và đổi mới quy trình, là quá trình quản lý liên tục nhằm đưa ra thị trường sản phẩm hoặc quy trình mới hoặc cải tiến. Hoạt động ĐMCN bao gồm R&D, thu nạp công nghệ, trang bị máy móc, thiết kế công nghiệp, marketing và đào tạo.

• Lý thuyết vai trò Nhà nước trong ĐMCN (Feldman và cộng sự, 2002; Porter, 1990): Nhà nước can thiệp để điều chỉnh thất bại thị trường, hỗ trợ DN đầu tư ĐMCN thông qua các công cụ tài chính nhằm tối đa hóa lợi ích xã hội từ tri thức KH&CN.

• Mô hình công cụ hỗ trợ tài chính của Nhà nước: Bao gồm vốn ngân sách, tín dụng ưu đãi và chính sách thuế ưu đãi, được thiết kế phù hợp với từng loại hình DN và giai đoạn phát triển kinh tế.

Các khái niệm chính gồm: Đổi mới công nghệ, công cụ hỗ trợ tài chính, vốn ngân sách, tín dụng ưu đãi, chính sách thuế, năng lực công nghệ DN.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thống kê từ Tổng cục Thống kê, Sở Công Thương, Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh Bến Tre; khảo sát 50 DN chế biến dừa; phỏng vấn 5 cơ quan quản lý chính sách (Tài chính, Kế hoạch, Ngân hàng Nhà nước, Thuế, Khoa học và Công nghệ).

• Phương pháp phân tích: Phân tích định lượng số liệu đầu tư, sản xuất, xuất khẩu, trình độ công nghệ; phân tích định tính qua phỏng vấn chuyên gia và DN; sử dụng phần mềm Microsoft Excel để xử lý và tổng hợp dữ liệu.

• Timeline nghiên cứu: Tập trung phân tích giai đoạn 2001-2009, khảo sát thực địa và phỏng vấn thực hiện trong năm 2010.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiện trạng đầu tư ĐMCN của DN Việt Nam nói chung còn thấp: Trong 7.580 DN công nghiệp được khảo sát năm 2005, chỉ 2,44% DN có đầu tư cho ĐMCN với kinh phí chiếm khoảng 0,003% tổng doanh thu. Vốn đầu tư chủ yếu từ DN (gần 95%), vốn ngân sách chỉ chiếm 1,9%. Đầu tư tập trung chủ yếu ở DN có vốn đầu tư nước ngoài (gần 90% tổng vốn ĐMCN).

2. Tình hình ĐMCN tại các DN chế biến dừa tỉnh Bến Tre: Tổng diện tích trồng dừa năm 2009 là 49.007 ha, sản lượng hơn 360 triệu trái. Số lượng DN chế biến dừa tăng từ 732 năm 2000 lên 1.399 năm 2005, giảm còn 1.085 năm 2009. Vốn sản xuất kinh doanh tăng bình quân 50,29%/năm, đạt 279 tỷ đồng năm 2009. Giá trị sản xuất tăng 3,53 lần từ 2001 đến 2008, chiếm trên 27% giá trị ngành công nghiệp chế biến. Giá trị xuất khẩu ngành chiếm trung bình 38% tổng giá trị xuất khẩu tỉnh, đạt 67,31 triệu USD năm 2009.

3. Trình độ công nghệ của DN chế biến dừa còn ở mức trung bình và yếu: Điểm tổng hợp trình độ công nghệ năm 2009 là 51,39 điểm, tăng 3,65% so năm 2007 nhưng vẫn ở mức trung bình. Thành phần thiết bị đạt 52,65 điểm, nhân lực 59,36 điểm, thông tin 51,8 điểm, tổ chức 39,33 điểm. Tỷ lệ DN có trình độ công nghệ kém chiếm khoảng 40-50% tùy thành phần.

4. Hiệu quả sử dụng công cụ hỗ trợ tài chính của Nhà nước còn hạn chế: Vốn ngân sách chi cho KH&CN và ĐMCN tại Bến Tre tăng nhưng chưa đáp ứng đủ nhu cầu. Tín dụng ưu đãi và chính sách thuế chưa được DN tiếp cận hiệu quả do thủ tục phức tạp, nhận thức và năng lực DN còn hạn chế. Khoảng 63% DN phụ thuộc vào hỗ trợ ngân sách, chỉ 15,7% tự huy động vốn cho ĐMCN.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy mặc dù có sự tăng trưởng về đầu tư và sản xuất trong ngành chế biến dừa, nhưng trình độ công nghệ và năng lực ĐMCN của DN vẫn còn thấp, ảnh hưởng đến năng suất và khả năng cạnh tranh. Việc đầu tư chủ yếu dựa vào nguồn vốn tự có và vốn đầu tư nước ngoài, trong khi nguồn vốn hỗ trợ từ Nhà nước chưa phát huy hiệu quả tối đa.

So sánh với kinh nghiệm quốc tế, đặc biệt là Hàn Quốc, cho thấy hệ thống hỗ trợ tài chính đa dạng, linh hoạt và kết hợp với các chính sách phi tài chính giúp DN, nhất là DN vừa và nhỏ, nâng cao năng lực ĐMCN. Ở Việt Nam, các chính sách tài chính còn thiếu đồng bộ, chưa thực sự hấp dẫn và chưa được phổ biến rộng rãi đến DN.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh điểm trình độ công nghệ các thành phần, bảng thống kê vốn đầu tư và giá trị xuất khẩu qua các năm để minh họa xu hướng và mức độ phát triển.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện chính sách tài chính hỗ trợ ĐMCN: Đơn giản hóa thủ tục, tăng tính hấp dẫn và công bằng trong phân bổ vốn ngân sách, tín dụng ưu đãi và ưu đãi thuế nhằm thu hút DN, đặc biệt là DN vừa và nhỏ trong ngành chế biến dừa.

2. Tăng cường cung cấp thông tin và hỗ trợ pháp lý: Xây dựng hệ thống thông tin minh bạch về các chính sách hỗ trợ, tổ chức các chương trình đào tạo, tư vấn giúp DN nâng cao nhận thức và năng lực tiếp cận các công cụ tài chính.

3. Phát triển nguồn nhân lực và nâng cao năng lực quản lý: Đầu tư đào tạo kỹ thuật và quản lý công nghệ cho cán bộ, công nhân DN để nâng cao hiệu quả sử dụng công nghệ mới và quản lý đổi mới.

4. Khuyến khích liên kết giữa DN với viện nghiên cứu, trường đại học: Tạo điều kiện cho DN tiếp cận công nghệ mới, nghiên cứu phát triển sản phẩm, nâng cao năng lực đổi mới thông qua hợp tác nghiên cứu và chuyển giao công nghệ.

Các giải pháp cần được triển khai trong vòng 3-5 năm tới, với sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý Nhà nước, DN và các tổ chức nghiên cứu tại địa phương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách Nhà nước: Để có cơ sở khoa học hoàn thiện chính sách tài chính hỗ trợ ĐMCN, đặc biệt trong ngành chế biến dừa và các ngành công nghiệp địa phương.

2. Lãnh đạo và quản lý DN chế biến dừa: Hiểu rõ vai trò và cách thức tiếp cận các công cụ hỗ trợ tài chính nhằm nâng cao năng lực đổi mới công nghệ và phát triển bền vững.

3. Các tổ chức nghiên cứu và đào tạo: Nắm bắt thực trạng và nhu cầu của DN để xây dựng chương trình hợp tác nghiên cứu, đào tạo phù hợp, hỗ trợ DN đổi mới công nghệ.

4. Các tổ chức tín dụng và ngân hàng: Tham khảo để thiết kế các sản phẩm tín dụng ưu đãi, phù hợp với đặc thù ngành chế biến dừa và nhu cầu ĐMCN của DN.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao Nhà nước cần hỗ trợ tài chính cho ĐMCN của DN?
   Nhà nước can thiệp để khắc phục thất bại thị trường, vì DN thường đầu tư dưới ngưỡng do rủi ro cao và lợi ích không hoàn toàn thuộc về DN mà lan tỏa cho xã hội. Hỗ trợ tài chính giúp kích thích đầu tư ĐMCN, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

2. Các công cụ hỗ trợ tài chính của Nhà nước gồm những gì?
   Bao gồm vốn ngân sách chi cho KH&CN, tín dụng ưu đãi với lãi suất thấp, chính sách thuế ưu đãi như miễn giảm thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế nhập khẩu thiết bị công nghệ mới.

3. Hiện trạng sử dụng các công cụ hỗ trợ tài chính tại các DN chế biến dừa Bến Tre ra sao?
   Phần lớn DN phụ thuộc vào vốn tự có, vốn ngân sách và tín dụng ưu đãi chưa được tiếp cận hiệu quả do thủ tục phức tạp, nhận thức hạn chế và năng lực quản lý còn yếu.

4. Làm thế nào để DN có thể tiếp cận tốt hơn các hỗ trợ tài chính?
   DN cần nâng cao năng lực quản lý, chủ động tìm hiểu thông tin, phối hợp với các cơ quan quản lý và tổ chức nghiên cứu để xây dựng dự án ĐMCN phù hợp, đồng thời Nhà nước cần cải cách thủ tục và tăng cường truyền thông.

5. Kinh nghiệm quốc tế nào có thể áp dụng cho Việt Nam?
   Hệ thống hỗ trợ tài chính đa dạng và đồng bộ như ở Hàn Quốc, kết hợp với các chính sách phi tài chính như hỗ trợ thông tin, đào tạo, liên kết nghiên cứu là mô hình hiệu quả để Việt Nam tham khảo và áp dụng.

Kết luận

• ĐMCN là yếu tố quyết định nâng cao năng lực cạnh tranh của DN và phát triển kinh tế bền vững trong bối cảnh hội nhập.
• Hiện trạng ĐMCN tại các DN chế biến dừa tỉnh Bến Tre còn nhiều hạn chế về trình độ công nghệ và nguồn lực tài chính.
• Công cụ hỗ trợ tài chính của Nhà nước gồm vốn ngân sách, tín dụng ưu đãi và chính sách thuế có vai trò quan trọng nhưng chưa phát huy hết hiệu quả do nhiều rào cản.
• Kinh nghiệm quốc tế cho thấy sự kết hợp đồng bộ giữa các công cụ tài chính và phi tài chính là chìa khóa thành công trong thúc đẩy ĐMCN.
• Cần triển khai các giải pháp hoàn thiện chính sách, nâng cao năng lực DN và tăng cường hợp tác nghiên cứu trong vòng 3-5 năm tới để thúc đẩy ĐMCN ngành chế biến dừa tỉnh Bến Tre phát triển bền vững.

Các nhà quản lý, DN và tổ chức nghiên cứu cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, đánh giá hiệu quả chính sách để điều chỉnh kịp thời.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU NỘI DUNG Chƣơng 1: Đổi mới công nghệ, vai trò của các công cụ hỗ trợ về tài chính của nhà nước nhằm thúc đẩy ĐMCN và kinh nghiệm một số quốc gia trong lĩnh vực này; Chƣơng 2: Hiện trạng ĐMCN và sử dụng công cụ hỗ trợ về tài chính của nhà nước nhằm thúc đẩy ĐMCN (trường họp các DN chế biến dừa tỉnh Bến Tre); Chƣơng 3: Giải pháp chủ yếu sử dụng công cụ hỗ trợ về tài chính của nhà nước nhằm thúc đẩy ĐMCN trong các DN (trường hợp các DN chế biến dừa tỉnh Bến Tre). KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 14 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG 1 ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ, VAI TRÕ CỦA CÔNG CỤ HỖ TRỢ VỀ TÀI CHÍNH CỦA NHÀ NƢỚC NHẰM THÖC ĐẨY ĐMCN VÀ KINH NGHIỆM MỘT SỐ QUỐC GIA TRONG LĨNH VỰC NÀY 1. Công nghệ Ngày nay với sự phát triển không ngừng của khoa học, các quy luật tự nhiên, xã hội, bản chất sự vật ngày càng được làm sáng tỏ. Sự thông hiểu thế giới tự nhiên, xã hội tạo tiền đề cho hoạt động sản xuất, quản lý đi vào chuyên môn và chuẩn hóa trong một quy trình, như một công nghệ.

Khái niệm công nghệ Khái niệm công nghệ cũng ngày càng được mở rộng qua nhiều lĩnh vực khác như công nghệ du lịch, công nghệ ngân hàng,. Suy cho cùng, các mở rộng này tạo nên các khái niệm công nghệ vừa có điểm chung, vừa có cái riêng. Gần đây, đã có nhiều tổ chức Quốc tế về KH&CN cố gắng đưa ra một định nghĩa công nghệ có thể dung hòa các quan điểm, đồng thời tạo thuận lợi cho việc phát triển và hòa nhập của các quốc gia trong từng khu vực và phạm vi toàn cầu. Ngân hàng Thế giới 1985: Là phương pháp chuyển hóa các nguồn thành sản phẩm, gồm 3 yếu tố (1) thông tin về phương pháp, (2) phương tiện, công cụ sử dụng phương pháp để thực hiện việc chuyển hóa (3) sự hiểu biết phương pháp hoạt động như thế nào và tại sao? Theo Tổ chức phát triển công nghệ liên hợp quốc (UNIDO) thì: Công nghệ là việc áp dụng khoa học vào công nghiệp, bằng cách sử dụng các kết quả nghiên cứu và xử lý nó một cách có hệ thống và có phương pháp.

Theo Ủy ban kinh tế xã hội Châu Á - Thái Bình Dương (ESCAP) thì: Công nghệ là hệ thống kiến thức về quy trình và kỹ thuật dùng để chế biến vật liệu và thông tin và sau đó ESCAP mở rộng thêm: Công nghệ bao gồm tất cả các kỹ năng, kiến thức, thiết bị và phương pháp sử dụng trong sản xuất, chế tạo, dịch vụ quản lý, thông tin. TheoVũ Cao Đàm (1997), Công nghệ là quá trình sử dụng hệ thống các thành phần (kỹ thuật, con người, thông tin, tổ chức) chế biến vật chất, thông tin thành sản phẩm. 15 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Luật Khoa học và Công nghệ năm 2000, đã đưa ra định nghĩa khái quát: Công nghệ là tập hợp các phương pháp, quy trình, kỹ năng, bí quyết, công cụ, phương tiện dùng để biến đổi các nguồn lực thành sản phẩm. Luật chuyển giao công nghệ năm 2006: Công nghệ là giải pháp, quy trình, bí quyết, kỹ thuật có kèm hoặc không kèm công cụ, phương tiện dùng để biến đổi nguồn lực thành sản phẩm.

* Điểm chung các định nghĩa trên điều xem Công nghệ có bản chất là tri thức cần có để biến đổi nguồn lực thành sản phẩm theo một quy trình nhất định. Khái niệm đổi mới công nghệ Tùy theo mục đích sử dụng và tác giả mà khái niệm ĐMCN có ý nghĩa khác nhau. Nhưng nhìn chung theo các tác giả này, có thể có một số các định nghĩa chung nhất về ĐMCN như sau: Theo Freeman (1982), đổi mới là các hoạt động thiết kế kỹ thuật, sản xuất chế tác, quản lý và thương mại liên quan đến việc đưa ra thị trường một sản phẩm mới (hoặc được cải tiến) hoặc là việc sử dụng mang tính thương mại lần đầu tiên của một quy trình hoặc thiết bị mới (hoặc được cải tiến). Theo một định nghĩa đơn giản hơn nhưng cũng rất bao quát, đổi mới theo nghĩa rộng nhất có thể bao gồm các công nghệ mới và phương thức mới thực hiện công việc (Porter,1990).

Do đó, ĐMCN có thể xảy ra trong một quy trình hay trong một sản phẩm. Như vậy đổi mới công nghệ quy trình (process innovation) là những đổi mới liên quan đến quy trình công nghệ của sản xuất sản phẩm và dịch vụ và ĐMCN sản phẩm (product innovation) là những đổi mới liên quan đến việc đưa ra các sản phẩm mới hoặc dịch vụ mới. Tuỳ theo loại hình sản phẩm, ngành công nghiệp hoặc dịch vụ, giai đoạn của đổi mới mà ĐMCN quy trình hay ĐMCN sản phẩm sẽ có những mức độ đổi mới khác nhau và cũng liên quan đến nhau. Thông thường, khi mức độ đổi mới sản phẩm giảm dần thì mức độ đổi mới của quy trình sẽ tăng dần.

Điểm quan trọng nhất cần nhấn mạnh ở đây là các đổi mới là một quá trình tác động, dù đó là đổi mới quy trình hay sản phẩm (Coombs et al,1987). Nhưng các thay đổi về mặt quy trình thường khó ghi nhận lại, khó nhìn thấy và vì thế khó bắt chước hơn (Rosenberg, 1982). Trong nhiều nghiên cứu khác nhau, một kết luận có thể rút ra được là đổi mới là một quá trình quản lý. Khác với sáng chế, đổi mới có những đặc thù của nó và liên quan đến giai đoạn đưa sản phẩm ra được thị trường (Bryson, 1994).

Hơn thế nữa, có tác giả còn đi xa hơn và cho rằng vì 16 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] vai trò đóng góp của người sử dụng vào quá trình đổi mới rất quan trọng, các cố gắng áp dụng để tạo hình thái cho hệ thống công nghệ cũng là những thành phần của hoạt động đổi mới (Fleek,1992). Đổi mới thường được hiểu là một thứ gì đó mới áp dụng vào sản xuất, phân phối hay tiêu dùng sản phẩm hoặc dịch vụ. ĐMCN được định nghĩa như một sản phẩm mới (đổi mới sản phẩm) và một máy móc mới (đổi mới quy trình) hay cải tiến các sản phẩm hoặc quy trình đang có thông qua việc thay đổi về công nghệ do các nhà đổi mới tạo ra nhằm vào mục đích thương mại (Beije, 1998). Hai tác giả Gregory and Botha (2003) cho rằng hoạt động đổi mới có thể xảy ra trong quá trình cải tiến bên trong nhằm tăng năng suất, phát triển thị trường, sản phẩm hoặc dịch vụ mới, hay đổi mới công nghệ để tạo ra công nghệ mới hoặc có thể là sự kết hợp của tất cả các hoạt động trên.

Trong nhiều trường hợp thì hoạt động đổi mới của một công ty có thể coi là hoạt động R&D, tùy vào từng loại hình công việc cụ thể. * Nghiên cứu này sử dụng định nghĩa từ tài liệu hướng dẫn của tổ chức OECD (Oslo Manual, 1996) trong đó giải thích rằng ĐMCN cho một sản phẩm hoặc một chu trình có thể chia thành các hoạt động sau: R&D, thu nạp công nghệ, trang bị máy móc và thiết kế công nghiệp, kiểu dáng công nghiệp, phát triển sản xuất, hoạt động marketing cho sản phẩm mới hoặc sản phẩm cải tiến và hoạt động đào tạo. Theo Vũ Cao Đàm (Phương pháp luận nghiên cứu khoa học, NXB Giáo dục, Tr. 40) nghiên cứu khoa học chia làm 3 loại: nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu ứng dụng và triển khai, gọi chung là nghiên cứu và triển khai, viết tắt tiếng Anh là R&D (tuy viết tắt là D nhưng thực ra thuật ngữ này có tên gọi đầy đủ là Technological Experimental Development, gọi tắt là Technological Development hoặc là Development) 17 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.1: Quan hệ giữa các loại hình nghiên cứu Hoạt động R&D 1.

Nghiên cứu Nghiên cứu cơ cơ bản bản thuần túy Nghiên cứu tổng thể Nghiên cứu cơ 2. Nghiên cứu bản định hướg Nghiên cứu ứng dụng chuyên đề Tạo vật mẫu (Prototype) 3. Triển khai Tạo quy trình thực nghiệm s/x vật mẫu Sản xuất thử Série Nº 0 30 (Nguồn: Vũ cao Đàm, Phương pháp luận nghiên cứu khoa học, NXB Giáo dục, Tr. 30) Phát triển công nghệ theo (Vũ Cao Đàm, 2003) được hiểu là sự “mở mang công nghệ” theo cả chiều rộng lẫn chiều sâu: - Mở mang công nghệ theo chiều sâu, chính là sự nâng cấp công nghệ (Upgrading) từ trình độ thấp lên một trình độ cao hơn.

Nội dung này thuộc phạm trù của chính sách đổi mới (innovation policy). Đó là sự đổi mới công nghệ (ĐMCN) dựa trên kết quả R&D các công nghệ của bản thân doanh nghiệp hoặc ký hợp đồng chuyển giao công nghệ để nhận một công nghệ có trình độ cao hơn từ các doanh nghiệp khác (chuyển giao ngang), hoặc nhận một công nghệ mới từ kết quả pilot của các tổ chức R&D (chuyển giao dọc), hoặc thậm chí ký hợp đồng CGCN từ nước ngoài (bao gồm cả chuyển giao dọc và chuyển giao ngang). - Mở mang công nghệ theo chiều rộng, chính là sự nhân rộng từ một dây chuyền công nghệ của doanh nghiệp thành hai, ba hoặc nhiều dây chuyền công nghệ có cùng chức năng và cùng trình độ như dây chuyền công nghệ ban đầu. Nội dung này thuộc phạm trù của chính sách đối với sản xuất, nằm ngoài mối quan tâm của hệ thống KH&CN của một số quốc gia, đặc biệt là ở các quốc gia Châu Âu và Bắc Mỹ.

18 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Đầu tư tài chính cho đổi mới công nghệ ĐMCN Đầu tư tài chính cho ĐMCN là việc bỏ vốn để thay đổi, cải tiến công nghệ góp phần cải thiện chất lượng sản phẩm, hạ giá thành, tăng năng suất, chất lượng và nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh. Có ba hình thức chính về đầu tư ĐMCN: - Đầu tư cho nghiên cứu và triển khai là đầu tư mang tính dài hạn, hướng tới tương lai đồng thời kết quả thì chưa thể xác định trước và mang tính rủi ro cao nhưng cũng có thể đem lại lợi nhuận lớn. Các công ty lớn, có tiềm lực về tài chính thường hay đầu tư cho hoạt động R&D; - Đầu tư cho máy móc thiết bị hay công nghệ sản phẩm mới là những đầu tư ở giai đoạn tiếp theo khi việc sản xuất thử nghiệm các kết quả nghiên cứu và triển khai đã thành công hoặc trong quá trình chuyển giao “phần cứng” của chuyển giao công nghệ; - Đầu tư cho việc đào tạo con người để sử dụng các công nghệ mới thường là những đầu tư đi kèm với hai loại đầu tư trên.

Máy móc thiết bị bản thân tự nó không thể tạo ra sản phẩm nếu không có sự điều khiển của con người.