Luận văn: Quản lý hoạt động hỗ trợ sinh viên tại Đại học Kiến trúc TPHCM

Tài liệu phân tích sâu thực trạng công tác hỗ trợ sinh viên tại ĐH Kiến trúc TPHCM, đồng thời đề xuất các giải pháp quản lý hiệu quả, thiết thực.

• Tác giả: Hồ Quang Thuật
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Trâm Anh
• Trường học: Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản lý hoạt động hỗ trợ sinh viên tại Trường Đại học Kiến trúc Thành phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Đà Nẵng

Tóm tắt

I. Thực trạng hỗ trợ sinh viên tại Đại học Kiến trúc TPHCM

Hỗ trợ sinh viên tại Đại học Kiến trúc Thành phố Hồ Chí Minh là một lĩnh vực quan trọng nhưng vẫn còn nhiều hạn chế. Hiện nay, nhà trường đang thực hiện các chương trình hỗ trợ đa chiều bao gồm hỗ trợ nhập học, tư vấn học tập, hỗ trợ nội trú, rèn luyện kỹ năng và tư vấn hướng nghiệp. Tuy nhiên, nghiên cứu chỉ ra rằng mức độ hiệu quả của các hoạt động hỗ trợ này vẫn chưa đáp ứng toàn bộ nhu cầu của sinh viên. Các yếu tố khách quan như hạn chế về nguồn lực, cơ sở vật chất và nhân lực quản lý còn ảnh hưởng lớn đến chất lượng dịch vụ hỗ trợ sinh viên. Bên cạnh đó, nhận thức của các cán bộ quản lý, giảng viên về tầm quan trọng của hoạt động này vẫn cần được nâng cao để tạo sự đồng bộ trong triển khai các chương trình hỗ trợ toàn diện.

1.1. Các hoạt động hỗ trợ hiện tại

Đại học Kiến trúc TPHCM đang triển khai nhiều chương trình hỗ trợ sinh viên bao gồm hỗ trợ nhập học giúp sinh viên làm quen với môi trường học tập, cố vấn học tập cung cấp tư vấn về học tập và phát triển năng lực nghề, hỗ trợ nội trú, chính sách học bổng và trợ cấp sinh hoạt. Các hoạt động rèn luyện sinh viên cũng được quan tâm nhằm phát triển kỹ năng mềm và đạo đức. Tuy nhiên, mức độ hiệu quả vẫn cần cải thiện để đạt được mục tiêu toàn diện.

1.2. Những hạn chế và tồn tại chính

Quản lý hoạt động hỗ trợ sinh viên tại nhà trường vẫn còn một số tồn tại đáng chú ý. Cơ sở vật chất và trang thiết bị phục vụ dịch vụ hỗ trợ chưa đầy đủ, nguồn lực nhân lực có kiến thức chuyên môn về quản lý hỗ trợ sinh viên còn hạn chế. Hệ thống thông tin và liên kết giữa các phòng ban tham gia hỗ trợ sinh viên chưa được kết nối hiệu quả, dẫn đến thiếu sự đồng bộ trong triển khai.

II. Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động hỗ trợ sinh viên

Yếu tố chủ quan và khách quan đóng vai trò quan trọng trong quản lý hoạt động hỗ trợ sinh viên tại Đại học Kiến trúc TPHCM. Về mặt chủ quan, nhận thức của lãnh đạo nhà trường, các cán bộ quản lý, giảng viên và chính bản thân sinh viên về tầm quan trọng của dịch vụ hỗ trợ còn chưa đủ sâu sắc. Kỹ năng quản lý của đội ngũ cán bộ phụ trách cũng cần được nâng cao. Về phía khách quan, các ràng buộc về nguồn lực tài chính, cơ sở vật chất, công nghệ thông tin và nhân lực chuyên môn tạo thách thức lớn. Ngoài ra, sự thay đổi trong chính sách giáo dục quốc gia cũng ảnh hưởng đến việc triển khai hỗ trợ sinh viên một cách linh hoạt và hiệu quả.

2.1. Yếu tố chủ quan

Nhận thức của đội ngũ quản lý nhà trường về tầm quan trọng của hoạt động hỗ trợ sinh viên là nền tảng. Kỹ năng và kinh nghiệm của các cán bộ phụ trách quản lý hỗ trợ sinh viên cần liên tục được cập nhật. Sự cam kết từ lãnh đạo trong việc cấp bổ sung nguồn lực cũng là yếu tố quan trọng để thúc đẩy dịch vụ hỗ trợ hiệu quả.

2.2. Yếu tố khách quan

Nguồn lực tài chính giới hạn ảnh hưởng đến việc xây dựng cơ sở vật chất cho hỗ trợ sinh viên. Công nghệ thông tin và hệ thống quản lý chưa được hiện đại hóa toàn bộ. Số lượng nhân lực chuyên môn trong các lĩnh vực tư vấn, hỗ trợ còn thiếu hụt, gây khó khăn cho việc triển khai các chương trình hỗ trợ toàn diện.

III. Giải pháp nâng cao chất lượng hỗ trợ sinh viên

Để nâng cao chất lượng hoạt động hỗ trợ sinh viên tại Đại học Kiến trúc TPHCM, cần triển khai các biện pháp quản lý toàn diện. Thứ nhất, cần bồi dưỡng nâng cao nhận thức cho giảng viên, nhân viên và các cán bộ quản lý về tầm quan trọng của hỗ trợ sinh viên. Thứ hai, xây dựng và hoàn thiện các quy định, quy chế chi tiết về các hoạt động hỗ trợ sinh viên theo tiêu chuẩn quốc tế. Thứ ba, thiết lập các tổ, đội, nhóm chuyên biệt thực hiện công tác tư vấn và hỗ trợ sinh viên. Thứ tư, tổ chức các điều kiện về cơ sở vật chất, công nghệ, nhân lực để đảm bảo hiệu quả hoạt động. Thứ năm, phát triển quy trình đánh giá hiệu quả hoạt động hỗ trợ một cách khoa học và thường xuyên.

3.1. Bồi dưỡng nhận thức cho đội ngũ cán bộ

Nâng cao nhận thức của toàn bộ cán bộ quản lý, giảng viên về vai trò và ý nghĩa của hoạt động hỗ trợ sinh viên là bước đầu tiên. Cần tổ chức các khóa tập huấn, hội thảo, seminar về quản lý hỗ trợ sinh viên tại các trường đại học tiên tiến. Việc này giúp cập nhật kiến thức, kinh nghiệm mới, nâng cao kỹ năng quản lý và tư vấn cho đội ngũ cán bộ.

3.2. Hoàn thiện các quy định về hỗ trợ sinh viên

Cần xây dựng một hệ thống quy định, quy chế chi tiết về các chương trình hỗ trợ sinh viên. Các chính sách hỗ trợ cần rõ ràng, minh bạch, dễ tiếp cận. Thực hiện rà soát, cập nhật định kỳ các quy định quản lý hỗ trợ sinh viên để phù hợp với nhu cầu thực tế và chính sách giáo dục quốc gia.

IV. Tuyến đường phát triển bền vững cho hoạt động hỗ trợ sinh viên

Phát triển hoạt động hỗ trợ sinh viên bền vững tại Đại học Kiến trúc TPHCM cần một tuyến đường phát triển lâu dài và toàn diện. Trước hết, cần xây dựng tầm nhìn, mục tiêu rõ ràng về hỗ trợ sinh viên phù hợp với sứ mệnh của nhà trường. Thứ hai, thiết lập mối liên kết hiệu quả giữa các phòng ban, đơn vị có liên quan để tạo sự đồng bộ trong quản lý hỗ trợ sinh viên. Thứ ba, đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất, công nghệ để phục vụ dịch vụ hỗ trợ sinh viên. Thứ tư, xây dựng đội ngũ chuyên gia, tư vấn viên có trình độ cao. Cuối cùng, thực hiện theo dõi, đánh giá thường xuyên hiệu quả hoạt động hỗ trợ để điều chỉnh kịp thời. Các giải pháp này cần được triển khai đồng bộ, liên tục để đạt được mục tiêu nâng cao chất lượng dịch vụ hỗ trợ sinh viên.

4.1. Xây dựng tầm nhìn và mục tiêu phát triển

Tầm nhìn phát triển các hoạt động hỗ trợ sinh viên cần gắn liền với sứ mệnh của Đại học Kiến trúc TPHCM. Mục tiêu cần cụ thể, đo lường được, hướng tới cải thiện chất lượng dịch vụ hỗ trợ sinh viên toàn diện. Cần xác định các chỉ tiêu về hiệu quả hoạt động hỗ trợ, mức độ thỏa mãn của sinh viên với các chương trình hỗ trợ.

4.2. Xây dựng hệ thống giám sát và đánh giá hiệu quả

Phát triển quy trình đánh giá hiệu quả hoạt động hỗ trợ sinh viên một cách khoa học, thường xuyên là cần thiết. Sử dụng các công cụ khảo sát, thu thập dữ liệu từ sinh viên, giảng viên về mức độ hài lòng với dịch vụ hỗ trợ. Dựa vào kết quả đánh giá để điều chỉnh, cải thiện các hoạt động hỗ trợ sinh viên một cách liên tục.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG HỖ TRỢ SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Các nghiên cứu ở nước ngoài Tại một số nước trên thế giới Sự phát triển của giáo dục luôn gắn với sự phát triển của loài người. Cũng như mọi hoạt động khác của xã hội loài người, sự ra đời của hoạt động giáo dục gắn liền với sự ra đời của hoạt động quản lý giáo dục, từ đó xuất hiện trong khoa học về quản lý giáo dục những yếu tố ảnh hưởng như mô hình giáo dục, môi trường giáo dục và các hoạt động hỗ trợ.

Thế kỷ XXI, cùng với sự phát triển của Internet, thế giới đang chuyển từ quan điểm đánh giá theo mức độ cần mẫn sang đánh giá năng lực, người học có nhu cầu được đào tạo về các kỹ năng mới như kỹ năng giao tiếp, kỹ năng giải quyết vấn đề, kỹ năng tư duy phản biện, kỹ năng đàm phán, khả năng cộng tác, năng lực đổi mới sáng tạo,… Vì vậy, hoạt động tư vấn, hỗ trợ ra đời và ngày càng phát triển. Tháng 1 năm 2000, Viện nghiên cứu quản lý giáo dục thuộc Đại học California, Los Angeles (Higher Education Research Institute University of California, Los Angeles) đã công bố tài liệu nghiên cứu ảnh hưởng của Service Learning đến SV như thế nào (How Service Learning Affects Students) của 4 tác giả Alexander W. Yee với nghiên cứu từ năm 1994 và thu thập từ 22.236 SV trong đó, một phần của nghiên cứu chỉ ra sự cần thiết tồn tại của một đầu mối hỗ trợ học tập cho SV trong các trường có thể giúp việc phải miễn cưỡng tích hợp các hoạt động hỗ trợ đối với giảng viên. 15] Tại Australia: sự quan tâm và hỗ trợ cho SV là một phần quan trọng trong hệ thống giáo dục ở nước này.

Australia có môi trường sống an toàn, thanh bình, người dân thân thiện dễ gần, học phí và sinh hoạt phí rẻ hơn một số nước phát triển ở châu Âu và Mỹ, quá trình xin visa nhanh chóng và thuận tiện. SV các nước có cơ hội trải nghiệm nghề nghiệp, cơ hội nghiên cứu với hạ tầng hiện đại. Australia là nước dẫn đầu trong việc bảo vệ và hỗ trợ các dịch vụ dành cho SV như học Anh ngữ, trợ giúp việc nộp đơn và các thủ tục khác, tiếp đón và hướng dẫn trong quá trình học tập, các dịch vụ y tế, cư trú và sinh hoạt. Các cơ sở giáo dục của Australia rất lưu tâm đến các nhu cầu văn hóa và tôn giáo.

Các cơ sở này cung cấp một số dịch vụ theo dõi và hỗ trợ nhằm giúp đỡ SV hội nhập vào môi trường mới tại Australia để hoàn thành việc học tập. Hệ thống giáo dục tiên tiến của Nhật Bản được đánh giá là đứng thứ 3 thế giới sau Mỹ và Anh. Việt Nam trở thành nước đứng thứ hai thế giới sau Trung Quốc về số lượng du học sinh đang theo học tại Nhật Bản. Người Nhật đánh giá SV qua khả năng giải quyết các vấn đề của thực tiễn, khả năng làm chủ bản thân trong tự nhiên và xã hội.

Ở 7 Nhật Bản, trường sẽ tìm việc làm thêm cho SV, được phép làm thêm 28h/1 tuần. Khi tốt nghiệp từ bậc trung cấp trường sẽ giới thiệu việc làm cho SV và thời gian làm việc tại Nhật Bản là không giới hạn. Ngày 31/8/1999 tại Paris, UNESCO hội nghị toàn thể lần thứ 30 và phát hành ấn phẩm "Tuyên bố thế giới về Giáo dục đại học" gồm 15 điểm. Trong đó có khẳng định: “Các nhà hoạch định quốc gia và các trường đại học phải đặt sinh viên và các nhu cầu của họ vào trung tâm sự quan tâm của mình và coi sinh viên như là người đồng hành và là đối tác có trách nhiệm của qúa trình đổi mới Giáo dục đại học.

Các cơ sở đại học phải đào tạo sinh viên mình trở thành những công dân có động lực sâu sắc, có bộ óc phê phán và khả năng phân tích các vấn đề, tìm tòi các giải pháp cho những tình huống xã hội, biết áp dụng chúng và đảm nhận các trách nhiệm xã hội”. Trên cơ sở bản tuyên bố, các nhà nghiên cứu, quản lý của Hiệp hội quốc tế về dịch vụ và công tác sinh viên (IASAS) đã xây dựng cẩm nang về dịch vụ công tác sinh viên và chương trình cho sinh viên trong giáo dục đại học [78]. Nội dung cẩm nang tập trung vào các cách để tăng hiệu quả của dịch vụ và công tác sinh viên, đặt sinh viên vào trung tâm của mọi nỗ lực bằng cách hỗ trợ nỗ lực học tập và nâng cao sự phát triển cá nhân, xã hội, văn hóa và nhận thức của họ. Cẩm nang nói lên tầm quan trọng của việc tập trung vào sinh viên là trung tâm của tổ chức đó.

Các nguyên tắc, giá trị và niềm tin tạo thành nền tảng của lĩnh vực dịch vụ và công tác sinh viên. Nghiên cứu của Sukhdeep Kaur1 (2016) [46], khẳng định: Dịch vụ hỗ trợ sinh viên là hoạt động được cung cấp để thực hiện quá trình học tập dễ dàng và thú vị hơn cho người học. Chất lượng giáo dục đại học phụ thuộc trực tiếp vào dịch vụ hỗ trợ sinh viên được cung cấp trong giáo dục đại học. Có nhiều bằng chứng cho thấy rằng có một mối quan hệ tích cực giữa kết quả học tập của sinh viên và việc sử dụng hiệu quả hệ thống hỗ trợ.

Do đó, điều quan trọng là phải hiểu thêm về sinh viên, sử dụng các hệ thống để nâng cao hiệu quả hỗ trợ sinh viên. Để nâng cao chất lượng giáo dục đại học, chúng ta cần thúc đẩy các dịch vụ hỗ trợ sinh viên cao hơn. Những phát hiện của nghiên cứu, dựa trên quan điểm và nhận thức của sinh viên sẽ tác động đến nhận thức và mang đến các dịch vụ mới hiệu quả cho sinh viên. Các nghiên cứu ở trong nước Việt Nam đang tiến hành “công nghiệp hóa, hiện đại hóa” trong bối cảnh nền kinh tế thế giới đang trong giai đoạn hội nhập toàn cầu hóa.

Thế giới có nhiều sự thay đổi như thị trường quốc tế cạnh tranh ngày càng gay gắt, sự phát triển của công nghệ thông tin, lao động trí thức và văn hóa công ty. Vì vậy, phát triển nguồn nhân lực trở thành một trong những vấn đề cấp thiết hiện nay. Thực hiện chủ trương “Đào tạo theo nhu cầu xã hội” của BGD&ĐT, các cơ sở đào tạo chuyển từ “đào tạo những gì mình có” sang “đào tạo những gì xã hội cần” nhằm thu hẹp khoảng cách cung cầu giữa đào tạo và sử dụng nguồn nhân lực. Trong đó, công tác hướng nghiệp, tư vấn việc làm được phát triển nhanh ở các trường đại học của Việt Nam.

Bộ GD&ĐT đã ban hành một số quy định về 8 công tác tư vấn, hỗ trợ sinh viên như: Ngày 9/12/2008 BGD&ĐT đã ra Quyết định số 68/2008/QĐ-BGD&ĐT ban hành quy định về công tác hướng nghiệp, tư vấn việc làm trong các cơ sở giáo dục đại học và trung cấp chuyên nghiệp; Quyết định số 60/2008/QĐ-BGDĐT quy định tổ chức hoạt động văn hóa cho học sinh, sinh viên trong các cơ sở giáo dục đại học và trung cấp chuyên nghiệp; Quyết định số 5323/QĐ-BGD ĐT ngày 19/11/2012 về ban hành chương trình công tác học sinh, sinh viên các trường đại học, cao đẳng và trung cấp chuyên nghiệp giai đoạn 2012 – 2016; Quy chế học sinh, sinh viên các trường đại học, cao đẳng và trung cấp chuyên nghiệp hệ chính quy được ban hành kèm theo Quyết định số 42/2007/QĐ-BGD ĐT ngày 13/8/2007 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo; Ở một số cơ sở giáo dục và đào tạo trong nước, việc hình thành và phát triển những trung tâm là đầu mối cho HĐTV, HT cũng được hình thành rất nhiều như tại Đại học Quốc Gia thành phố Hồ Chí Minh, trong 6 trường đại học thành viên và Khoa Y đã có 4 trường có thành lập Trung tâm Hướng nghiệp sinh viên và quan hệ doanh nghiệp, trực thuộc Ban giám hiệu; Trung tâm Hỗ trợ SV của Đại học Quốc Gia Hà Nội; Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội có Trung tâm hướng nghiệp và tư vấn việc làm được thành lập năm 2009; Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh có Phòng Chăm sóc và hỗ trợ người học; Trường Đại học Huế với Trung tâm tư vấn việc làm SV; Trung tâm Hướng nghiệp SV và quan hệ doanh nghiệp của Trường Đại học Thương mại được thành lập năm 2010…đều thực hiện mục đích là tăng cường sự tương tác giữa Nhà trường và doanh nghiệp, kết nối tuyển dụng SV. Đặc biệt, trong quá trình nghiên cứu tôi có tìm hiểu về Phòng Chăm sóc và hỗ trợ người học (DSA) của Trường Đại học Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh. Đây là kiểu mô hình điển hình đáng được các đơn vị khác học tập. DSA được đào tạo bài bản về chuyên môn, thái độ, kỹ năng và nghiệp vụ nhằm đáp ứng sự hài lòng của người học cũng như các đối tác khác của UEH.

Đây là mô hình đầu tiên trong hệ thống cơ sở giáo dục đại học công lập tại Việt Nam khi đặt đối tượng người học ở vị trí khách hàng, nhằm tập trung nguồn lực phục vụ cho việc chăm sóc và hỗ trợ người học, đảm bảo tạo điều kiện tốt nhất cho họ trong việc học tập, sinh hoạt và nghiên cứu tại UEH. Chức năng, nhiệm vụ của Phòng Chăm sóc và hỗ trợ người học: - Phòng Chăm sóc và hỗ trợ người học giữ vai trò như là cổng thông tin tích hợp, lưu trữ thông tin tổng thể về các vấn đề của UEH trong công tác chăm sóc và hỗ trợ người học một cách đầy đủ nhất. - Phòng Chăm sóc và hỗ trợ người học là cầu nối giữa Trường và các bên liên quan trong các hoạt động tư vấn và hỗ trợ thông tin. Các bên liên quan bao gồm: Viên chức, người lao động, người học, người học tiềm năng, cựu người học, cựu viên chức, chính quyền, đối tác trong và ngoài nước.

- Phòng Chăm sóc và hỗ trợ người học là đơn vị đầu mối hoặc phối hợp với các đơn vị chức năng có liên quan trong việc giải quyết các thắc mắc, khiếu nại, tố cáo của người 9 học. - Phòng Chăm sóc và hỗ trợ người học là đơn vị thứ 3, độc lập đánh giá chất lượng hỗ trợ và chăm sóc người học của các đơn vị và chịu sự đánh giá chất lượng phục vụ từ người học và các đơn vị có liên quan.