MỞ ĐẦU. Lí do chọn đề tài. Lịch sử vấn đề nghiên cứu. Mục đích nghiên cứu.
Phạm vi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. 6 Chƣơng 1: Những nét chính về cuộc đời và con đƣờng thơ của Xuân Quỳnh 1. Những nét chính về cuộc đời Xuân Quỳnh .2 Con người …….2 Con đường thơ của Xuân Quỳnh……….1 Thơ Xuân Quỳnh trước 1975………….2 Thơ Xuân Quỳnh sau 1975………….24 Chƣơng 2: Vẻ đẹp của ngƣời mẹ trong thơ Xuân Quỳnh 2.
Sự tảo tần và đức hi sinh của người mẹ trong thơ Xuân Quỳnh. Sự tảo tần. Đức hi sinh. Tình yêu thương con của người mẹ.
Hết lòng chăm sóc con. Chỉ bảo, dạy dỗ con chu đáo. Niềm tin ở người mẹ về tương lai của con .1 Niềm tin vào sự trưởng thành của con. Niềm tin vào tương lai hạnh phúc của con.
43 Chƣơng 3: Nghệ thuật thể hiện hình ảnh ngƣời mẹ trong thơ Xuân Quỳnh 3.1 Nghệ thuật sử dụng ngôn ngữ thể hiện người mẹ. Từ ngữ viết về mẹ mộc mạc, giản dị. Sử dụng nhiều từ láy để diễn tả tấm lòng người mẹ. Nghệ thuật so sánh .1 So sánh hình ảnh người mẹ với những điều lớn lao.
So sánh hình ảnh người mẹ với những điều giản dị. Nghệ thuật sử dụng hình ảnh ẩn dụ. 67 TÀI LIỆU THAM KHẢO. Lí do chọn đề tài Xuân Quỳnh là nữ nhà thơ tiêu biểu của thế hệ nhà thơ sinh ở thập kỉ 40 và trưởng thành với những tác phẩm trẻ ở thập kỉ 60.
Có thể nói, thế hệ các nhà thơ, nhà văn trẻ này là lực lượng sáng tác quan trọng của văn học Việt Nam suốt bốn thập kỉ qua. Chắc có lẽ phải trải qua một thời gian rất lâu nữa thì nền văn học Việt Nam mới có thể sản sinh được một cặp đôi tài hoa xuất chúng như Xuân Quỳnh và Lưu Quang Vũ. Xuân Quỳnh làm thơ cốt để diễn tả cuộc sống của chính mình về tất cả các phương diện: Những khát khao, những tình cảm, những suy nghĩ của con người. Vì thế, thơ của bà được đông đảo công chúng đón nhận nồng nhiệt.
Bà là một người giàu tình cảm, trí tuệ sáng suốt và có sức mạnh tinh thần khá vững chắc. Chính những yếu tố đó đã đưa bà vượt qua những khó khăn trong cuộc sống và làm cho tài năng thêm thăng hoa. Bà đã bước qua mọi khó khăn, trở ngại để đạt được hạnh phúc trong cuộc sống và thành công trong sự nghiệp. Chủ đề thơ Xuân Quỳnh thường là những vấn đề nội tâm: Kỷ niệm tuổi thơ, tình yêu gia đình, tình yêu đôi lứa… Hiện thực đời sống, bối cảnh xã hội được hiện lên khá đầy đủ, rõ nét trong thơ với nhiều cung bậc cảm xúc khác nhau.
Đó chính là thực trạng của đất nước ta trong những năm chiến tranh khốc liệt. Có những bài thơ bề bộn chi tiết như một ký sự. Vào những năm ấy, đúng là một ký sự về đời sống Hà Nội những năm chống Mĩ. Xuân Quỳnh có năng khiếu quan sát.
Những sự việc rất bình thường nhưng khi đi vào trí tưởng tượng của bà đều hóa thành thơ. Đây là điều mà không phải nhà thơ nào cũng có được. Có lẽ, vì có tài quan sát mà trong nhiều bài thơ bà lại kể, lại tả quá nhiều nhưng vẫn không làm loãng chất thơ. Có những bài thơ bà viết rất dài và thường thì có rất nhiều chi tiết.
Xuân Quỳnh được mệnh danh là bà hoàng thơ tình. Từ nhỏ, bà đã thiếu vắng vòng tay yêu thương, chăm sóc của mẹ lại không được sống kề cận bên cha trong lứa tuổi ấu thơ nên dường như trong tâm hồn bà có một khoảng trống rất lớn. Bà luôn khao khát được yêu thương nên khi đã được yêu thì yêu vô cùng mãnh liệt. Chắc hẳn, mọi người đã không còn xa lạ gì với những bài thơ tình của bà.
Không chỉ thành công với 10 thơ tình, các sáng tác về thiếu nhi của bà cũng được rất nhiều người yêu mến và đặc biệt là những sáng tác về mẹ cũng đáng được đánh giá rất cao. Xuân Quỳnh có được một tâm hồn nghệ sĩ đa sầu, đa cảm và biết yêu thương, khát khao tình yêu một cách mãnh liệt. Bà có một trái tim nhân hậu và bao dung. Bà góp nhặt cái đẹp của đời thường để làm nên cái đẹp của thơ ca.
Người mẹ trong thơ bà được miêu tả bằng những ngôn từ bình dị, gần gũi đời thường nhưng lại làm bật lên những nét đẹp vô cùng cao quý. Những tác phẩm viết về mẹ của Xuân Quỳnh không tha thướt mĩ từ nên thật gần gũi với mọi người. Các hình ảnh con cò con vạc từ ca dao, dân ca đi vào thơ bà một cách tự nhiên đã làm toát lên những đức tính tôn quý của người mẹ. Không quá nhiều ưu sầu phiền não như trong thơ Huy Cận; không lẻ loi, cô đơn như trong thơ Hoàng Long, Sương Mai; người mẹ trong thơ Xuân Quỳnh tuy có buồn nhưng lúc nào cũng vui vẻ chuyện trò cùng các con, dạy dỗ các con đủ điều.
Người mẹ trong thơ Xuân Quỳnh còn biết kể chuyện cổ tích, biết làm thơ riêng tặng cho các con và sẵn sàng giải đáp tất cả các câu hỏi ngô nghê, con nít của các con. Xuân Quỳnh đã xuất hiện và thổi vào thơ ca một làn gió đồng quê với những cánh cò, cánh vạc trắng muốt, với những bông hoa dại ven đường và cả cái nắng cháy da của miền gió Lào khô hạn. Với giọng điệu nhẹ nhàng, vui tươi, trong sáng, những tác phẩm viết về mẹ của Xuân Quỳnh đã đi vào lòng người đọc thật nhẹ nhàng nhưng để lại những ấn tượng thật sâu sắc. Có thể nói sự thành công của bà ở mảng đề tài này không thua kém gì so với mảng thơ viết về tình yêu đôi lứa.
Tuy nhiên, chưa có tác giả nào nghiên cứu sâu và toàn diện về mảng đề tài này trong thơ bà. Có chăng cũng chỉ là phân tích một vài tác phẩm tiêu biểu nào đó. Nếu chỉ nghiên cứu trên một vài tác phẩm riêng lẽ như thế sẽ không thể đánh giá toàn diện những cái hay, cái đẹp trong thơ bà ở mảng đề tài này. Với những lí do trên tôi quyết định chọn đề tài Hình ảnh người mẹ trong thơ Xuân Quỳnh làm đề tài luận văn tốt nghiệp và nghiên cứu nó bằng tất cả sự cố gắng và nhiệt tâm của bản thân mình.
Lịch sử vấn đề 11 Cho đến nay, có rất nhiều công trình nghiên cứu về Xuân Quỳnh và thơ Xuân Quỳnh. Trong đó, các tác giả ít nhiều có đề cập đến hình ảnh người mẹ. Tuy nhiên, chưa có một công trình nào nghiên cứu một cách toàn diện về hình ảnh người mẹ trong thơ Xuân Quỳnh. Có chăng cũng chỉ là những nhận xét chung chung hay riêng lẻ dành cho một tập hay một tác phẩm tiêu biểu nào đó.
Vương Trí Nhàn trong “Xuân Quỳnh – Những buồn vui của kiếp hoa dại” đã nhận xét một cách khái quát về người phụ nữ trong các tác phẩm văn học Việt Nam: “Họ thường yêu sâu sắc hơn nam giới. Họ không ngại mang tiếng là yêu trước và sau đó lại chung thủy đến cùng, kể cả vì thế mà bị lừa lọc phản bội, rồi thân tàn ma dại và suốt đời mang tiếng là khờ khạo, nhẹ dạ….Đó là vẻ đẹp cao quý của người phụ nữ Việt Nam… Một trong những trường hợp đó là nhà thơ Xuân Quỳnh” [13; tr 159]. Đúng vậy, trong tình yêu, người phụ nữ luôn là người chịu nhiều cay đắng, khổ đau và thiệt thòi nhiều nhất. Nguyễn Xuân Nam trong tác phầm “Vẻ đẹp trong thơ Xuân Quỳnh” đã nhận xét về người phụ nữ trong thời chiến tranh: “ Tình cảm người phụ nữ mới thể hiện rất rõ trong thơ.
Người mẹ trẻ từ chiến trường Vĩnh Linh ở miền Bắc, đã viết những lời thơ đậm đà tình thương con và đậm đà ý chí chiến đấu”[11; tr 208]. Đó là thứ tình cảm vô cùng cao quý của những người phụ nữ yêu nước, những người mẹ anh hùng đã hy sinh những gì quý báo nhất, hy sinh cả bản thân mình để che chở cho các anh bộ đội. Tất cả những việc làm ấy đều vì độc lập cho đất nước, bình yên cho quê hương. Cũng trong tác phẩm này ông viết: “ Lời ru trên mặt đất nói lên nguyện vọng sâu xa của người phụ nữ sau những cuộc chiến tranh lâu dài, ác liệt”[11; tr 210].
Đúng vậy, dù không ai mong muốn những mất mát, đau thương sẽ xảy ra trong chiến tranh nhưng có cuộc chiến nào đi qua mà không để lại những nỗi đau chẳng thể lành theo năm tháng? Có những người phải mất chồng, mất con, mất đi những người thân yêu nhất. Nói thế không có nghĩa là người đàn ông không biết đau, không biết thương, không biết rung động. Đàn ông sống thiên về lí trí còn phụ nữ, họ lại thiên về tình cảm. Hơn nữa, họ đã trải qua “chín tháng cưu mang”, từng ngày chăm sóc, ẵm bồng, thương yêu, chìu chuộng.
Đứa con đối với họ là máu thịt, là tinh thần, là sự sống. Vậy mà chiến tranh đã lần lượt cướp đi tất cả những gì mà họ có. Người phụ nữ Việt Nam dù sống trong đau 12 thương nhưng không hề bi lụy. Họ sẽ vượt qua mọi nỗi đau về thể xác lẫn tinh thần để vươn lên, sống và tiếp tục chăm sóc những người mà họ yêu thương.
Đó cũng là bản chất truyền thống của người phụ nữ Việt. Nguyễn Hòa Bình trong tác phẩm “Những tình cảm trắc ẩn trong thơ Xuân Quỳnh” đã viết: “ Người đàn bà trong tình yêu nơi chị là người đàn bà truyền thống tự xa xưa: Người yêu, người vợ, người mẹ. Người đàn bà với những thiên chức muôn đời với đức tính cao cả vị tha rộng lượng vô cùng lớn”[1; tr 220]. Đúng vậy, đó là môt người phụ nữ luôn bận rộn với những nghĩ suy, lo âu, trăn trở.
Trong đầu lúc nào cũng hiện lên hàng tá câu hỏi: Giúp gì cho chồng? Làm gì cho con? Lo cho gia đình như thế nào? Có thể đối với người đàn ông, những việc ấy vô cùng nhỏ nhặt nhưng thử một ngày không có ai lo những việc nhỏ nhặt ấy thì sẽ thế nào? Nguyễn Trọng Hoàn trong tác phẩm “Xuân Quỳnh – Thơ và tác phẩm trong trường phổ thông” đã viết lại lời kể của nhà giáo Đông Mai, chị gái của Xuân Quỳnh: “Trong thơ Quỳnh, tình mẹ con thật là tha thiết , sâu đậm”[3;tr 182]. Từ bé đã thiếu vắng vòng tay mẹ hiền nên bà khát khao tình mẫu tử đến cháy lòng.