Luận văn thạc sĩ về hiện đại hóa quân sự Trung Quốc 2000-2010

Khám phá luận văn thạc sĩ về hiện đại hóa quân sự Trung Quốc trong hai mươi năm đầu thế kỷ XXI, phân tích xu hướng và tác động toàn cầu.

• Tác giả: Lê Thị Tuyết Mai
• Người hướng dẫn: Tiến Sỹ Đỗ Minh Cao
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Châu Á học
• Đề tài: Hiện Đại Hoá Quân Sự Trung Quốc Hai Mươi Năm Đầu Thế Kỷ XXI
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN TƯ TƯỞNG HIỆN ĐẠI HÓA QUÂN SỰ TRUNG QUỐC
• 1.1. Những yếu tố chi phối đến tiến trình hiện đại hóa quân sự của trung quốc
• 1.2. Khái quát tiến trình hiện đại hóa quân sự của trung quốc đến năm 1991
• 1.3. Quá trình phát triển tư tưởng hiện đại hoá quân sự của các thế hệ lãnh đạo gần đây
• 2. CHƯƠNG 2: HIỆN ĐẠI HÓA QUÂN SỰ CỦA TRUNG QUỐC TỪ NĂM 1991 ĐẾN NAY
• 2.1. Bối cảnh của tiến trình hiện đại hóa quốc phòng trung quốc từ năm 1991 đến nay
• 2.2. Những bước phát triển mới về tiềm lực quân sự của trung quốc
• 3. CHƯƠNG 3: XU HƯỚNG PHÁT TRIỂN QUÂN SỰ CỦA TRUNG QUỐC ĐẾN NĂM 2020 VÀ NHỮNG TÁC ĐỘNG ẢNH HƯỞNG ĐỐI VỚI THẾ GIỚI, KHU VỰC VÀ VIỆT NAM
• 3.1. Xu hướng phát triển tiềm lực quân sự của trung quốc đến năm 2020
• 3.2. Tác động của sự phát triển tiềm lực quân sự trung quốc đối với thế giới, khu vực và việt nam

Tóm tắt

I. Tổng quan về hiện đại hóa quân sự Trung Quốc đầu thế kỷ 21

Hiện đại hóa quân sự Trung Quốc đã trở thành một trong những chủ đề nóng hổi trong bối cảnh chính trị và quân sự toàn cầu. Từ những năm 1990, Trung Quốc đã bắt đầu quá trình hiện đại hóa quân sự với mục tiêu nâng cao sức mạnh quân sự và bảo vệ lợi ích quốc gia. Sự phát triển này không chỉ ảnh hưởng đến an ninh khu vực mà còn tác động đến cán cân quyền lực toàn cầu.

1.1. Bối cảnh lịch sử và chính trị của hiện đại hóa quân sự

Quá trình hiện đại hóa quân sự của Trung Quốc bắt đầu từ những năm 1990, trong bối cảnh quốc tế có nhiều biến động. Sự sụp đổ của Liên Xô đã tạo ra một cơ hội cho Trung Quốc để tái cấu trúc quân đội và nâng cao tiềm lực quốc phòng. Các yếu tố bên ngoài như sự phát triển công nghệ quân sự và cạnh tranh toàn cầu cũng đã thúc đẩy quá trình này.

1.2. Mục tiêu và tầm nhìn của hiện đại hóa quân sự Trung Quốc

Mục tiêu chính của hiện đại hóa quân sự Trung Quốc là xây dựng một quân đội hiện đại, có khả năng tác chiến hiệu quả trong các tình huống chiến tranh công nghệ cao. Tầm nhìn này không chỉ nhằm bảo vệ lãnh thổ mà còn mở rộng ảnh hưởng của Trung Quốc trên trường quốc tế.

II. Những thách thức trong quá trình hiện đại hóa quân sự Trung Quốc

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu, quá trình hiện đại hóa quân sự của Trung Quốc cũng gặp phải không ít thách thức. Những vấn đề này bao gồm sự thiếu hụt công nghệ, sự cạnh tranh từ các cường quốc khác và những rào cản trong việc cải cách quân đội.

2.1. Thiếu hụt công nghệ và nguồn lực

Một trong những thách thức lớn nhất mà Trung Quốc phải đối mặt là việc thiếu hụt công nghệ quân sự tiên tiến. Mặc dù đã có những bước tiến đáng kể, nhưng Trung Quốc vẫn phụ thuộc vào công nghệ từ các nước phương Tây trong nhiều lĩnh vực quan trọng.

2.2. Cạnh tranh quân sự với các cường quốc khác

Cạnh tranh quân sự với Mỹ và các nước phương Tây là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến quá trình hiện đại hóa quân sự của Trung Quốc. Sự gia tăng sức mạnh quân sự của Trung Quốc đã khiến các nước này lo ngại và dẫn đến việc tăng cường đầu tư cho quốc phòng của họ.

III. Phương pháp và chiến lược hiện đại hóa quân sự của Trung Quốc

Trung Quốc đã áp dụng nhiều phương pháp và chiến lược khác nhau để hiện đại hóa quân đội. Những chiến lược này bao gồm cải cách tổ chức, đầu tư vào công nghệ mới và hợp tác quốc tế.

3.1. Cải cách tổ chức quân đội

Cải cách tổ chức quân đội là một trong những phương pháp quan trọng mà Trung Quốc áp dụng. Việc tái cấu trúc các đơn vị quân đội nhằm nâng cao tính linh hoạt và khả năng tác chiến đã được thực hiện mạnh mẽ trong những năm qua.

3.2. Đầu tư vào công nghệ quân sự mới

Trung Quốc đã đầu tư mạnh mẽ vào nghiên cứu và phát triển công nghệ quân sự mới. Các chương trình như phát triển vũ khí dẫn đường chính xác và hệ thống thông tin quân sự hiện đại đã được chú trọng nhằm nâng cao khả năng tác chiến.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về hiện đại hóa quân sự Trung Quốc

Kết quả của quá trình hiện đại hóa quân sự Trung Quốc đã thể hiện rõ qua các cuộc tập trận và các hoạt động quân sự. Những ứng dụng này không chỉ giúp nâng cao khả năng chiến đấu mà còn củng cố vị thế của Trung Quốc trên trường quốc tế.

4.1. Các cuộc tập trận quân sự và khả năng tác chiến

Các cuộc tập trận quân sự quy mô lớn đã được tổ chức để kiểm tra khả năng tác chiến của quân đội Trung Quốc. Những cuộc tập trận này không chỉ thể hiện sức mạnh quân sự mà còn gửi đi thông điệp mạnh mẽ về quyết tâm bảo vệ lợi ích quốc gia.

4.2. Tác động đến an ninh khu vực và toàn cầu

Sự phát triển quân sự của Trung Quốc đã có tác động lớn đến an ninh khu vực và toàn cầu. Các nước láng giềng và cường quốc khác đang theo dõi sát sao sự gia tăng sức mạnh quân sự của Trung Quốc và điều này có thể dẫn đến những thay đổi trong chiến lược an ninh của họ.

V. Kết luận và tương lai của hiện đại hóa quân sự Trung Quốc

Quá trình hiện đại hóa quân sự của Trung Quốc đang diễn ra mạnh mẽ và có nhiều triển vọng trong tương lai. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu đã đề ra, Trung Quốc cần phải vượt qua nhiều thách thức và tiếp tục cải cách.

5.1. Triển vọng phát triển quân sự trong tương lai

Triển vọng phát triển quân sự của Trung Quốc trong tương lai phụ thuộc vào khả năng cải cách và đổi mới. Việc đầu tư vào công nghệ mới và cải cách tổ chức quân đội sẽ là những yếu tố quyết định.

5.2. Ảnh hưởng đến quan hệ quốc tế

Sự phát triển quân sự của Trung Quốc sẽ tiếp tục ảnh hưởng đến quan hệ quốc tế. Các nước sẽ phải điều chỉnh chiến lược của mình để đối phó với sự gia tăng sức mạnh quân sự của Trung Quốc.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh thế giới bước vào thế kỷ 21, Trung Quốc (TQ) đã trải qua một quá trình hiện đại hóa quân sự sâu rộng, đặc biệt trong hai thập kỷ đầu tiên của thế kỷ. Với tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân gần 10%/năm và GDP đạt khoảng 4.936 tỷ USD năm 2009, TQ đã trở thành cường quốc kinh tế thứ hai thế giới, đồng thời củng cố vị thế quân sự hàng đầu khu vực và thế giới. Mục tiêu nghiên cứu tập trung phân tích quá trình hiện đại hóa quân sự của TQ từ năm 1991 đến nay, làm rõ các bước phát triển về tư tưởng, chiến lược, trang bị và tổ chức quân đội, đồng thời dự báo xu hướng phát triển đến năm 2020 và tác động của nó đối với an ninh khu vực, đặc biệt là Việt Nam.

Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong 20 năm đầu thế kỷ 21, tập trung vào các yếu tố chi phối bên ngoài như cuộc cách mạng công nghệ quân sự toàn cầu, sự thay đổi hình thái chiến tranh, cũng như các yếu tố nội tại như tư duy nước lớn của TQ, sự phát triển kinh tế và chính trị trong nước. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cái nhìn toàn diện về sự chuyển đổi quân sự của TQ, giúp các quốc gia láng giềng, trong đó có Việt Nam, có cơ sở xây dựng chính sách quốc phòng phù hợp, đồng thời đóng góp vào kho tàng nghiên cứu về an ninh khu vực và quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn áp dụng hai khung lý thuyết chính: lý thuyết hiện đại hóa quân sự và mô hình chiến tranh công nghệ cao. Lý thuyết hiện đại hóa quân sự tập trung vào quá trình chuyển đổi từ quân đội truyền thống sang quân đội hiện đại, nhấn mạnh vai trò của công nghệ thông tin, cơ giới hóa và tự động hóa trong nâng cao năng lực chiến đấu. Mô hình chiến tranh công nghệ cao phản ánh sự thay đổi căn bản trong hình thái chiến tranh, từ chiến tranh cơ giới hóa sang chiến tranh thông tin hóa với các đặc trưng như tấn công chính xác, tác chiến phi tiếp xúc và hệ thống chỉ huy tự động hóa.

Các khái niệm chính bao gồm:

• Chiến tranh thông tin hóa: sử dụng công nghệ thông tin làm trung tâm trong tác chiến.
• Phòng ngự tích cực: chiến lược quân sự của TQ nhằm kết hợp phòng thủ và phản công linh hoạt.
• Hiện đại hóa quân sự: quá trình nâng cấp trang bị, tổ chức và tư duy chiến lược quân đội.
• Công nghiệp quốc phòng kép: sự kết hợp giữa sản xuất quân sự và dân sự để tăng hiệu quả kinh tế và kỹ thuật.
• Chiến tranh công nghệ cao: chiến tranh sử dụng vũ khí và công nghệ tiên tiến, đặc biệt là vũ khí dẫn đường chính xác và hệ thống chỉ huy tự động.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp phân tích tổng hợp để xây dựng bức tranh toàn diện về hiện đại hóa quân sự TQ, kết hợp với phương pháp lịch sử nhằm trình bày diễn biến theo trình tự thời gian rõ ràng. Phương pháp thống kê được áp dụng để minh họa các số liệu về ngân sách quốc phòng, tăng trưởng kinh tế và quy mô quân đội. Phương pháp dự báo được sử dụng để đưa ra các kịch bản phát triển quân sự của TQ đến năm 2020.

Nguồn dữ liệu chính bao gồm các văn kiện Đại hội Đảng Cộng sản TQ khóa 16 và 17, các sách trắng quốc phòng, bài phát biểu của lãnh đạo TQ, báo cáo quốc phòng của Bộ Quốc phòng Mỹ, cùng các tài liệu nghiên cứu trong và ngoài nước. Cỡ mẫu nghiên cứu là toàn bộ các tài liệu chính thức và học thuật liên quan đến hiện đại hóa quân sự TQ trong giai đoạn 1991-2010. Phương pháp chọn mẫu dựa trên tiêu chí tính đại diện và độ tin cậy của nguồn dữ liệu. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 1991 đến năm 2010, với dự báo đến năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng ngân sách quốc phòng mạnh mẽ: Ngân sách quốc phòng TQ tăng trung bình hai con số hàng năm, đạt khoảng 78 tỷ USD năm 2010, theo ước tính của Mỹ có thể lên tới 120-150 tỷ USD, đưa TQ trở thành một trong những quốc gia có ngân sách quốc phòng lớn nhất thế giới.

2. Cơ cấu quân đội được cải tổ theo hướng tinh gọn và chuyên nghiệp: Quân số giảm từ 4,2 triệu xuống còn khoảng 3 triệu người, tập trung nâng cao chất lượng và khả năng tác chiến, đồng thời thành lập các đơn vị xung kích chớp nhoáng, lực lượng thủy quân lục chiến và nhảy dù hiện đại.

3. Phát triển vũ khí công nghệ cao và hệ thống chỉ huy tự động hóa: TQ đầu tư mạnh vào công nghệ thông tin quân sự, phát triển hệ thống C4ISR, tên lửa đạn đạo đa đầu đạn, vũ khí dẫn đường chính xác và các loại vũ khí không gian, nhằm nâng cao khả năng tác chiến phi tiếp xúc và tấn công chính xác tầm xa.

4. Chiến lược quân sự chuyển đổi theo hướng phòng ngự tích cực và phản công quyết liệt: TQ điều chỉnh chiến lược từ phòng ngự thuần túy sang phòng ngự tích cực, kết hợp phản công nhanh và quyết đoán, phù hợp với hình thái chiến tranh công nghệ cao và các xung đột cục bộ.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của các phát hiện trên xuất phát từ sự tác động mạnh mẽ của cuộc cách mạng công nghệ quân sự toàn cầu, yêu cầu phải bắt kịp xu thế chiến tranh thông tin hóa để bảo vệ lợi ích quốc gia trong bối cảnh cạnh tranh quyền lực quốc tế ngày càng gay gắt. So với các nghiên cứu quốc tế, kết quả này phù hợp với nhận định của Bộ Quốc phòng Mỹ về sự trỗi dậy quân sự của TQ, đồng thời phản ánh sự kế thừa và phát triển tư tưởng hiện đại hóa quân sự của các thế hệ lãnh đạo TQ từ Đặng Tiểu Bình đến Hồ Cẩm Đào.

Ý nghĩa của kết quả nghiên cứu thể hiện ở việc TQ đã xây dựng được một quân đội hiện đại, có khả năng tác chiến đa dạng, đáp ứng yêu cầu bảo vệ an ninh quốc gia trong môi trường chiến tranh công nghệ cao và các thách thức an ninh phi truyền thống. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng ngân sách quốc phòng, bảng so sánh quy mô quân đội qua các năm và sơ đồ tổ chức lực lượng xung kích mới.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường nghiên cứu và phát triển công nghệ quốc phòng: Đẩy mạnh đầu tư vào công nghệ thông tin quân sự, vũ khí dẫn đường chính xác và hệ thống chỉ huy tự động hóa nhằm nâng cao năng lực tác chiến hiện đại. Thời gian thực hiện: 5 năm; Chủ thể: Bộ Quốc phòng và các viện nghiên cứu quốc phòng.

2. Cải tổ tổ chức quân đội theo hướng tinh gọn, đa năng: Rút gọn quân số nhưng nâng cao chất lượng, thành lập các đơn vị xung kích chuyên nghiệp, tăng cường huấn luyện phối hợp binh chủng. Thời gian: 3-5 năm; Chủ thể: Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng.

3. Phát triển công nghiệp quốc phòng kép: Kết hợp sản xuất quân sự và dân sự để tăng hiệu quả kinh tế, đồng thời tạo nguồn tài chính bền vững cho quốc phòng. Thời gian: 5 năm; Chủ thể: Bộ Công Thương, Bộ Quốc phòng.

4. Xây dựng chiến lược quốc phòng phù hợp với tình hình khu vực: Tăng cường hợp tác quốc phòng khu vực, đồng thời chuẩn bị các phương án đối phó với các thách thức an ninh phi truyền thống và tranh chấp lãnh thổ. Thời gian: liên tục; Chủ thể: Bộ Quốc phòng, Bộ Ngoại giao.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách quốc phòng: Giúp xây dựng chiến lược quân sự phù hợp với xu thế hiện đại hóa và tình hình khu vực, từ đó nâng cao năng lực bảo vệ quốc gia.

2. Các học giả và sinh viên chuyên ngành Châu Á học, Quan hệ quốc tế, An ninh quốc phòng: Cung cấp tài liệu nghiên cứu sâu sắc về sự phát triển quân sự của TQ và tác động đến an ninh khu vực.

3. Lãnh đạo và cán bộ quân đội Việt Nam: Tham khảo để xây dựng các kế hoạch đối phó, hợp tác và phát triển quân đội phù hợp với bối cảnh an ninh mới.

4. Các tổ chức nghiên cứu và phân tích chính sách quốc tế: Hỗ trợ đánh giá tác động của sự trỗi dậy quân sự TQ đối với cán cân quyền lực toàn cầu và khu vực.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao TQ tập trung hiện đại hóa quân sự trong giai đoạn 1991-2010?
   Do sự thay đổi sâu sắc trong cục diện quốc tế sau sự sụp đổ Liên Xô, sự phát triển công nghệ quân sự toàn cầu và nhu cầu bảo vệ lợi ích quốc gia trong bối cảnh cạnh tranh quyền lực ngày càng gay gắt.

2. Chiến lược phòng ngự tích cực của TQ có điểm gì mới?
   Chiến lược này kết hợp linh hoạt giữa phòng thủ và phản công, tận dụng công nghệ cao để thực hiện các cuộc tấn công chính xác, không bị giới hạn bởi biên giới quốc gia.

3. Ngân sách quốc phòng TQ tăng như thế nào trong giai đoạn nghiên cứu?
   Ngân sách tăng trung bình hai con số hàng năm, đạt khoảng 78 tỷ USD năm 2010, theo ước tính có thể lên tới 120-150 tỷ USD, phản ánh sự ưu tiên đầu tư cho quốc phòng.

4. TQ đã cải tổ quân đội ra sao để phù hợp với chiến tranh công nghệ cao?
   Giảm quân số nhưng nâng cao chất lượng, thành lập các đơn vị xung kích chớp nhoáng, phát triển lực lượng thủy quân lục chiến và nhảy dù, đồng thời đầu tư vào hệ thống chỉ huy tự động hóa và vũ khí công nghệ cao.

5. Ảnh hưởng của hiện đại hóa quân sự TQ đối với Việt Nam là gì?
   Tạo ra thách thức về an ninh biên giới và biển đảo, đồng thời cung cấp bài học về phát triển quân đội hiện đại, thúc đẩy hợp tác quốc phòng và xây dựng chính sách quốc phòng phù hợp.

Kết luận

• Hiện đại hóa quân sự TQ trong 20 năm đầu thế kỷ 21 là quá trình chuyển đổi toàn diện về tư duy, tổ chức và trang bị, phù hợp với xu thế chiến tranh công nghệ cao.
• Ngân sách quốc phòng tăng mạnh, quân đội được tinh gọn và chuyên nghiệp hóa, tập trung phát triển vũ khí công nghệ cao và hệ thống chỉ huy tự động.
• Chiến lược quân sự chuyển đổi sang phòng ngự tích cực, kết hợp phản công nhanh và quyết liệt, phù hợp với môi trường an ninh khu vực và quốc tế.
• Quá trình hiện đại hóa quân sự của TQ có tác động sâu rộng đến an ninh khu vực, đặt ra thách thức và cơ hội cho các quốc gia láng giềng, trong đó có Việt Nam.
• Nghiên cứu này cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng chính sách quốc phòng, hợp tác an ninh và phát triển quân đội hiện đại trong bối cảnh mới.

Next steps: Tiếp tục theo dõi diễn biến hiện đại hóa quân sự TQ sau năm 2010, cập nhật các chính sách và công nghệ mới, đồng thời nghiên cứu sâu hơn về tác động cụ thể đến an ninh khu vực.

Call to action: Các nhà nghiên cứu, hoạch định chính sách và cán bộ quân đội cần sử dụng kết quả nghiên cứu này để xây dựng chiến lược phù hợp, tăng cường hợp tác quốc phòng và nâng cao năng lực bảo vệ quốc gia.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN TƯ TƯỞNG HIỆN ĐẠI HÓA QUÂN SỰ TRUNG QUỐC 1. NHỮNG YẾU TỐ CHI PHỐI ĐẾN TIẾN TRÌNH HIỆN ĐẠI HÓA QUÂN SỰ CỦA TRUNG QUỐC 1. Yếu tố bên ngoài – làn sóng cải cách quân sự trên thế giới Sự phát triển của TQ không tách rời thế giới. Hiện đại hóa quân đội TQ cũng không nằm ngoài trào lưu cải cách quân sự thế giới.

Từ những năm 60, 70 của thế kỷ 20, cùng với việc ứng dụng rộng rãi cuộc cách mạng công nghệ mới vào lĩnh vực quân sự, lĩnh vực quân sự thế giới đã có một cuộc cải cách sâu sắc – từ chiến tranh cơ giới hóa từng bước chuyển sang chiến tranh thông tin hóa. Có thể nói, đây là một cuộc cách mạng thực sự về chiến tranh, là một cuộc cải cách sâu sắc, rộng rãi mà tới nay vẫn chưa kết thúc trong lịch sử quân sự nhân loại. (1) Cuộc cải cách quân sự trên thế giới là một cuộc cải cách xuyên thế kỷ, ảnh hưởng sâu rộng tới các nước trong đó có Trung Quốc Alvin Toffler - học giả người Mỹ chia sự phát triển của xã hội loài người thành ba giai đoạn xã hội nông nghiệp, xã hội công nghiệp và xã hội thông tin, tương ứng với đó, lĩnh vực quân sự của loài người cũng trải qua một số giai đoạn mang tính lịch sử - chiến tranh bằng vũ khí lạnh, chiến tranh bằng vũ khí nóng, chiến tranh cơ giới hóa và chiến tranh thông tin. Khoảng 2000 năm trước Công nguyên, người châu Á dẫn đầu trong việc chế tạo vũ khí lạnh và sử dụng vào chiến tranh.

Thời kỳ từ Thương, Hán tới Tống, Nguyên, TQ dẫn đầu trong việc chế tạo vũ khí bằng sắt và sử dụng trong chiến tranh. Thế kỷ 10 sau Công nguyên, lần đầu tiên người TQ phát minh ra thuốc nổ, đồng thời dẫn đầu thế giới chế tạo ra các loại vũ khí như 11 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] hỏa tiễn, súng… Sau khi thuốc nổ đến phương Tây, người phương Tây dẫn đầu trong việc kết hợp thuốc nổ với công nghiệp chế tạo cơ khí khiến cho súng, đạn dần trở thành binh khí chủ chiến mới, chiến tranh bằng vũ khí nóng súng đạn dần bước vào giai đoạn hoàn thiện. Việc sử dụng vũ khí nóng ở TQ đã kéo dài 9 thế kỷ từ Bắc Tống tới Nam Tống, triều Nguyên, Minh tới cuộc chiến tranh Nha phiến lần thứ nhất triều Thanh (năm 1840). Còn người phương Tây cũng sử dụng vũ khí nóng kéo dài hơn 600 năm từ thế kỷ 14 sau công nguyên đến thế kỷ 19.

Bắt đầu từ giữa thế kỷ 18, châu Âu nổ ra cuộc cách mạng công nghiệp, đẩy nhanh tiến trình phát triển của xã hội. Bước vào thế kỷ 19, lần lượt ra đời động cơ đốt trong, vô tuyến điện… cùng với thời đại công nghiệp của xã hội phương Tây, chiến tranh cũng dần đi tới giai đoạn cơ giới hóa. Đặc biệt trải qua hai cuộc đại chiến thế giới, chiến tranh cơ giới hóa trở thành hình thái chiến tranh điển hình. Bắt đầu từ thập kỷ 60, 70 của thế kỷ 20, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của cuộc cách mạng công nghệ mới với công nghệ thông tin là cốt lõi, xã hội loài người dần chuyển từ thời đại công nghiệp sang thời đại thông tin.

Tương ứng, một cuộc cải cách quân sự mới cũng bắt đầu trong lĩnh vực quân sự thế giới. Cuộc cải cách quân sự thế giới đã trải qua quá trình 30 năm đến nay vẫn chưa kết thúc, hiện nay đã bước vào một giai đoạn thực chất mới. Mười năm thai nghén của cuộc cách mạng quân sự là khoảng thời gian từ khi xuất hiện “bom thông minh” sau chiến tranh Việt Nam cho tới cuối những năm 70 của thế kỷ 20. Những nước phát triển như Mỹ ngày càng coi trọng nghiên cứu chế tạo loại vũ khí dẫn đường chính xác này.

Đồng thời, Mỹ cũng tập trung nghiên cứu chế tạo hệ thống chỉ huy tự động hóa C3I (chỉ huy, kiểm soát, thông tin liên lạc và tình báo), những năm 70 về cơ bản đã thực hiện tự động hóa chỉ huy. Như vậy, phát triển vũ khí dẫn đường thông minh 12 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] và hệ thống tự động hóa chỉ huy là trụ cột công nghệ vật chất cơ bản nhất để thai nghén cuộc cải cách quân sự mới. Mười năm đặt nền móng là khoảng thời gian từ khi đưa ra “Dự báo Ogarkov” tới cuối những năm 80. Năm 1979, Tổng tham mưu trưởng Liên Xô cũ đã nhìn thấy những đổi mới bất ngờ xảy ra trong lĩnh vực quân sự, dự báo sự xuất hiện công nghệ tiên tiến tất sẽ dẫn đến “cuộc cách mạng công nghệ quân sự mới”.

Ông chỉ rõ, công nghệ thông tin với máy tính điện tử là cốt lõi phát triển nhanh chóng, vũ khí dẫn đường chính xác ra đời số lượng lớn, tất yếu sẽ phá vỡ mô hình phát triển cũ của quân đội, thúc đẩy nổ ra cuộc cải cách mới về quân sự. “Dự báo Ogarkov” gây được sự chú ý trong lĩnh vực quân sự thế giới, nghiên cứu chế tạo công nghệ mới dần hình thành làn sóng ảnh hưởng tới sự phát triển quân sự. Đặc biệt Mỹ đã hình thành Ủy ban chuyên nghiên cứu và đánh giá vấn đề cải cách quân sự mới mà “Dự báo Ogarkov” nêu ra. Quân đội Mỹ đã nghiên cứu đưa ra lý luận mới tác chiến “nhất thể trên không và mặt đất”, tích cực phát triển nhiều hệ thống vũ khí thông tin hóa như tên lửa “Patriot”, máy bay trực thăng “Apache”, hệ thống liên hợp theo dõi và tấn công mục tiêu, đồng thời cải cách biên chế quân đội tương ứng.

Thời kỳ này, cải cách quân sự mới trên phạm vi toàn thế giới bước đầu lộ rõ. Mười năm phát triển là chỉ khoảng thời gian từ khi nổ ra chiến tranh vùng Vịnh tới cuối thập kỷ 90. Năm 1990, chiến tranh vùng Vịnh lần thứ nhất nổ ra, vũ khí công nghệ cao mới được sử dụng với số lượng lớn, một loạt phương pháp tác chiến công nghệ cao như chiến tranh điện tử, chiến tranh thông tin, tấn công trên không và tấn công chính xác tầm xa… đã phản ánh những thay đổi cơ bản trong phương thức tác chiến và hình thái chiến tranh, có ý nghĩa vượt thời đại. Thượng tướng Lục quân Mỹ Henry nói “Chúng ta đã nhìn thấy cuộc cải cách quân sự mới trong chiến tranh vùng Vịnh”.64] 13 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Sau chiến tranh vùng Vịnh, cuộc cải cách quân sự mới phát triển nhanh chóng ở Mỹ.

Trải qua chiến tranh Côsôvô, chiến tranh Apganistan, chiến tranh Irac, cải cách quân sự mới trên thế giới bước vào một giai đoạn thay đổi thực chất. Mỹ vượt xa các nước khác hình thành ưu thế quân sự tuyệt đối, tuy nhiên vẫn không ngừng đẩy mạnh đầu tư, đẩy nhanh sự thay đổi toàn diện của quân đội. Quân đội Mỹ đang phát triển khả năng tấn công chính xác tầm xa toàn cầu, đồng thời đang thực hiện kế hoạch “hệ thống tác chiến tương lai”. “Hệ thống tác chiến tương lai” được tạo bởi nhiều hệ thống như xe mặt đất có người lái và không người lái, vật thể bay không người lái và C4ISR (chỉ huy, kiểm soát, thông tin liên lạc, máy tính và tình báo), khi hình thành khả năng tác chiến thực thì khả năng tác chiến phi tiếp xúc nhanh và mang tính quyết định của quân đội Mỹ sẽ nâng cao lên trình độ mới.

Thứ hai, các quốc gia và khu vực khác trên thế giới cũng đẩy nhanh xây dựng thông tin hóa. Nga đã đưa ra mục tiêu tổng quát xây dựng quân đội chính quy hóa, hiện đại hóa và chuyên nghiệp hóa, nêu rõ tỉ trọng trang bị vũ khí hiện đại hóa của quân đội Nga sẽ chiếm 35% vào năm 2010 và tới năm 2015 đạt 45%. Quân đội các nước như Nhật Bản, Ấn Độ, Hàn Quốc và quân đội Đài Loan đều đẩy nhanh xây dựng thông tin hóa.132] Có thể thấy, cải cách quân sự mới trên thế giới đang phát triển nhanh, có ảnh hưởng tới toàn cầu, tới tất cả các quốc gia và TQ không thể nằm ngoài vòng xoáy đó. (2) Diện mạo chiến tranh thay đổi khiến TQ phải thay đổi để theo kịp Sự thúc đẩy của cải cách quân sự mới trên thế giới khiến diện mạo chiến tranh hiện đại đã có một loạt thay đổi mang tính cách mạng như trang bị vũ khí xuất hiện xu thế thông tin hóa, nhất thể hóa, các loại trang bị vũ khí liên kết thành một chỉnh thể hữu cơ; tấn công tầm xa được tăng cường, độ chính xác được nâng cao chưa từng thấy, khả năng sát thương tăng gấp bội phần; tác 14 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] chiến tung thâm toàn diện, tác chiến phi chiến tuyến… dần trở thành phương thức giao chiến cơ bản của chiến tranh hiện đại.

Trang bị vũ khí thông tin hóa từng bước trở thành yếu tố quan trọng trong khả năng tác chiến của quân đội, xây dựng quân đội thông tin hóa trở thành mục tiêu của quân đội các quốc gia chủ yếu trên thế giới. Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của các quần thể công nghệ cao mới với công nghệ thông tin là cốt lõi và ứng dụng rộng rãi của những công nghệ này vào lĩnh vực quân sự, mức độ thông tin hóa trang bị vũ khí ngày càng cao. Một số cuộc chiến tranh cục bộ gần đây cho thấy, trang bị vũ khí thông tin hóa phát huy vai trò rất quan trọng trong chiến tranh, ảnh hưởng lớn tới kết cục chiến tranh. Quân đội các quốc gia chủ yếu đẩy mạnh nhịp độ xây dựng trang bị vũ khí thông tin hóa, triển khai một vòng cạnh tranh mới xoay quanh việc xây dựng đội quân thông tin hóa.

Trong cuộc cạnh tranh này, quân đội Mỹ đi tiên phong. Đầu tư của BQP Mỹ lớn, tập trung xây dựng một đội quân toàn cầu có hệ thống C4ISR, để nâng cao hơn nữa trình độ thông tin hóa quyết sách chỉ huy. Hiện nay, 53% trang bị vũ khí Lục quân Mỹ đã thực hiện thông tin hóa, trang bị thông tin hóa của Hải quân và Không quân đạt tới 70%. Trang bị thế hệ đầu tiên của quân đội Mỹ đã đào thải toàn bộ; tỉ lệ trang bị chủ chiến thế hệ thứ ba của Hải quân và Không quân là trên 90%, Lục quân là 52%; trang bị thế hệ thứ 4 và thứ 5 cũng đang trong giai đoạn phát triển tích cực.

Nội hàm hiện đại hóa quân đội của Mỹ đã thay đổi sâu sắc. Cơ cấu tổ chức quân đội dần đi theo mô hình nhỏ gọn, đa năng hóa. Biên chế tổ chức khoa học là khâu then chốt thực hiện kết hợp yếu tố trang bị vũ khí với con người.