Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh chuyển đổi số và cạnh tranh thương mại ngày càng gia tăng, việc ứng dụng các hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp (Enterprise Resource Planning - ERP) trở thành yêu cầu thiết yếu nhằm chuẩn hóa quy trình, tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao hiệu quả vận hành. Đối với các doanh nghiệp hoạt động theo mô hình bán lẻ trực tiếp tới người tiêu dùng (B2C), việc quản trị dữ liệu khách hàng phân tán và thiếu tính liên kết giữa các khâu tiếp thị, bán hàng và dịch vụ hậu mãi thường dẫn đến suy giảm hiệu suất kinh doanh và trải nghiệm khách hàng.

Đồ án môn học "Giới thiệu hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp" (Mã lớp học phần: 24D1INF50901706) do nhóm sinh viên Khoa Công nghệ thông tin kinh doanh, Trường Công nghệ và Thiết kế - Đại học UEH thực hiện dưới sự hướng dẫn của ThS. Hồ Thị Thanh Tuyến vào tháng 6 năm 2024. Đề tài tập trung giải quyết bài toán ứng dụng công nghệ ERP mã nguồn mở để chuẩn hóa và tự động hóa chuỗi quy trình kinh doanh xoay quanh phân hệ Quản lý quan hệ khách hàng (CRM).

Các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể của đồ án bao gồm:

  1. Hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp (ERP) và phân hệ quản lý quan hệ khách hàng (CRM).
  2. Xây dựng mô hình hoạt động, cơ cấu tổ chức, danh mục sản phẩm và đối tác giả định cho Công ty Cổ phần LucknLuck hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh sản phẩm bình nước.
  3. Thiết kế chi tiết các luồng quy trình nghiệp vụ cốt lõi: Quy trình tiếp thị (Marketing Mix, Email Marketing, Social Media Marketing), Quy trình trước bán hàng (Pre-Sale), Quy trình xử lý đơn hàng từ khách hàng tiềm năng đến thu tiền (Lead-to-Cash, Lead-to-Opportunity, Order-to-Cash) và Quy trình chăm sóc khách hàng.
  4. Cấu hình và thực nghiệm mô phỏng toàn diện các kịch bản kinh doanh trên hệ thống phần mềm ERP Odoo.

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là chuỗi quy trình kinh doanh B2C và các mô-đun chức năng của phân hệ CRM tích hợp trong ERP Odoo. Phạm vi nghiên cứu về mặt không gian tập trung vào mô hình vận hành của công ty giả định LucknLuck tại thị trường Việt Nam (trọng tâm là khu vực TP. Hồ Chí Minh và các tỉnh phía Nam); phạm vi thời gian và dữ liệu thực nghiệm được thực hiện trên phiên bản Odoo dùng thử 15 ngày vào tháng 6 năm 2024.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và khái niệm nền tảng

Đồ án vận dụng các khái niệm và mô hình lý thuyết quản trị hệ thống thông tin:

  • Hệ thống ERP (Enterprise Resource Planning): Khái quát lịch sử phát triển của Odoo từ TinyERP, OpenERP đến Odoo (từ phiên bản 8.0 trở đi do Fabien Pinckaers sáng lập). Hệ thống cung cấp nền tảng quản trị tích hợp đa chức năng từ bán hàng, quan hệ khách hàng, chuỗi cung ứng, kho vận đến tài chính kế toán.
  • Phân hệ Quản trị quan hệ khách hàng (CRM): Tiếp cận theo định nghĩa của Kroenke (2017), CRM là tập hợp ứng dụng, cơ sở dữ liệu và quy trình nội bộ nhằm quản trị mọi điểm tiếp xúc với khách hàng từ giai đoạn tạo khách hàng tiềm năng (leads) đến chăm sóc và duy trì mối quan hệ lâu dài.
  • Khái niệm Pre-Sale (Trước bán hàng): Vận dụng lý thuyết của Monk & Wagner về quy trình tiếp cận, phân tích nhu cầu và tương tác cá nhân hóa với khách hàng tiềm năng nhằm tối ưu hóa chuyển đổi.
  • Các mô hình luồng quy trình kinh doanh chuẩn:
    • Lead-to-Cash (L2C): Chuỗi liên kết từ phát sinh cơ hội đến ghi nhận doanh thu.
    • Lead-to-Opportunity (L2O): Quy trình nuôi dưỡng và sàng lọc khách hàng tiềm năng thành cơ hội bán hàng.
    • Order-to-Cash (OTC): Quy trình tiếp nhận đơn đặt hàng, xử lý kho vận, giao nhận, lập hóa đơn và thu tiền.

Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu

Đề tài sử dụng phối hợp các phương pháp nghiên cứu ứng dụng trong công nghệ thông tin kinh doanh:

  • Phương pháp mô hình hóa quy trình nghiệp vụ (Business Process Modeling): Xây dựng sơ đồ luồng công việc (flowchart) chuẩn cho từng khâu nghiệp vụ kinh doanh.
  • Phương pháp thực nghiệm mô phỏng trên phần mềm (Software Simulation): Cài đặt dữ liệu giả lập, cấu hình các ứng dụng trên Odoo và thực hiện chạy thử nghiệm các kịch bản nghiệp vụ theo thời gian thực.
  • Nguồn dữ liệu: Bộ dữ liệu giả định chi tiết về cơ cấu doanh nghiệp LucknLuck, danh mục 7 mã sản phẩm bình nước, tệp khách hàng phân nhóm theo nhân khẩu học/thu nhập, mạng lưới 4 nhà cung cấp và dữ liệu phát sinh từ các giao dịch thử nghiệm.

Nội dung chính theo từng phần

Phần I: Giới thiệu chung

Phần này trình bày tổng quan về nền tảng phần mềm mã nguồn mở Odoo và phân hệ CRM. Odoo sở hữu hệ sinh thái hơn 40.000 ứng dụng với hơn 7.000.000 người dùng trên toàn cầu. Phân hệ CRM đóng vai trò hạt nhân kết nối các bộ phận chức năng, hỗ trợ theo dõi vòng đời khách hàng, tự động hóa tương tác và cung cấp công cụ phân tích dữ liệu phục vụ ra quyết định kinh doanh.

Phần II: Giới thiệu về giả định của công ty LucknLuck

Tác giả xây dựng hồ sơ doanh nghiệp giả định phục vụ cho việc thực thi hệ thống:

  • Thông tin doanh nghiệp: Công ty Cổ phần LucknLuck, thành lập từ năm 2018 (6 năm hoạt động), trụ sở tại số 1058 Đại lộ Nguyễn Văn Linh, TP. Hồ Chí Minh; điện thoại: (+84) 090-123-987; email: contact@lucknluck.com.
  • Mô hình hoạt động: Giao dịch trực tiếp với người tiêu dùng cuối cùng (B2C) thông qua website chính thức (lucknluck.com), sàn thương mại điện tử (Shopee, Lazada) và kênh bán hàng trực tiếp.
  • Cơ cấu tổ chức: Gồm Đại hội đồng cổ đông, Hội đồng quản trị (1 Chủ tịch, 2 Phó Chủ tịch, 7 thành viên), Ban kiểm soát (4 thành viên), Ban giám đốc (đứng đầu là Tổng giám đốc cùng các Giám đốc tài chính, kỹ thuật, sản xuất, nhân sự) và các phòng ban chuyên môn (R&D, Tài chính - Kế toán, Nhân sự, Quản lý sản xuất, Hành chính, Marketing, Bán hàng). Trong đó, bộ phận Marketing và Bán hàng được phân rã cấu trúc chi tiết phục vụ tích hợp CRM.
STT Dòng sản phẩm Thể tích Màu sắc Chất liệu Đơn giá (VNĐ)
1 Bình nước xách tay 500ml Xanh dương, xanh lá Nhựa PE, PP, PET, Silicon 55.000
2 Bình nước thể thao 1000ml Xanh lá, đỏ Nhựa PE, PP, PET, Silicon 220.000
3 Bình nước dung tích lớn 1500ml Xanh dương, hồng, đen Nhựa PE, PP, PET, Silicon 90.000
4 Bình nước Inox 500ml Xám, vàng Nhựa PE, INOX 304 150.000
5 Bình nước Inox 1000ml Xanh dương, trắng Nhựa PE, INOX 304 189.000
6 Bình nước thể thao Inox 1500ml Đen Nhựa PE, INOX 304 250.000
7 Bình thủy tinh cao cấp 1000ml Trong suốt Thủy tinh 175.000
  • Phân khúc khách hàng: Khách hàng từ 10 tuổi trở lên (nhóm chủ đạo 18–35 tuổi), thu nhập từ 4.000.000 VNĐ/tháng trở lên, phân bố tập trung tại TP. Hồ Chí Minh.
  • Mạng lưới nhà cung cấp: Hợp tác với 4 đối tác chính gồm Công ty TNHH Hoa Việt (phôi nhựa), Công ty Cổ phần LLC (phôi thủy tinh), Công ty Cổ phần Kettice (phôi inox) và Công ty TNHH Bifro (nắp bình, phụ kiện trang trí).

Phần III: Quy trình kinh doanh của công ty

Phần này mô hình hóa 4 khối quy trình vận hành chính:

  1. Quy trình Marketing: Chu trình 6 bước khép kín (Nghiên cứu thị trường $\rightarrow$ Xác định mục tiêu $\rightarrow$ Lựa chọn thị trường mục tiêu $\rightarrow$ Hoạch định chiến lược $\rightarrow$ Thực thi qua Email và Mạng xã hội $\rightarrow$ Đo lường, kiểm tra và tái điều chỉnh).
  2. Quy trình Pre-Sale và Đặt hàng: Thu thập thông tin khách hàng tiềm năng, phân tích nhu cầu, tư vấn sản phẩm. Mô hình hóa 3 kênh đặt hàng (Sàn TMĐT, Website công ty, Nhân viên bán hàng) gắn liền với điều kiện xác nhận giao dịch thành công (sau thời gian giao hàng và không phát sinh đổi trả trong 7 ngày).
  3. Quy trình Bán hàng tích hợp (L2C, L2O, OTC):
    • L2O: Tạo danh sách Lead $\rightarrow$ Nuôi dưỡng tương tác $\rightarrow$ Đánh giá khả năng mua $\rightarrow$ Chuyển đổi thành Opportunity.
    • OTC: Tiếp nhận đơn hàng $\rightarrow$ Quản lý tồn kho $\rightarrow$ Kiểm tra tín dụng $\rightarrow$ Chuẩn bị, đóng gói và xuất kho $\rightarrow$ Lập hóa đơn và ghi nhận thanh toán (COD hoặc chuyển khoản) $\rightarrow$ Ghi sổ cái kế toán.
  4. Quy trình Chăm sóc khách hàng: Phân loại nhóm khách hàng (tiềm năng, đơn lẻ, quay lại, trung thành), định tuyến yêu cầu tư vấn (giải đáp thắc mắc, bán hàng, khiếu nại), đánh giá độ hài lòng và thực hiện các chính sách giữ chân khách hàng.

Thiết kế và triển khai trên hệ thống Odoo

Đồ án tiến hành cài đặt cấu hình và vận hành 4 kịch bản nghiệp vụ thực tế trên hệ thống Odoo:

1. Triển khai Marketing qua Email (Email Marketing)

  • Thiết lập danh bạ: Khởi tạo "Danh sách Mailing" lưu trữ tập trung dữ liệu liên hệ khách hàng tiềm năng.
  • Thiết kế thông điệp: Sử dụng trình soạn thảo chọn template bản tin khuyến mãi ("10% OFF SALES"), tùy biến nội dung "Khuyến mại mùa hè cho sản phẩm bình nước chất lượng", chèn liên kết trực tiếp tới website và trang mạng xã hội của doanh nghiệp.
  • Thực nghiệm A/B Testing: Kích hoạt chức năng thử nghiệm A/B trên 10% tổng số người nhận trong danh sách; thiết lập tiêu chí tự động chọn phiên bản gửi cho số lượng người nhận còn lại dựa trên "Tỷ lệ mở cao nhất" (Highest open rate) với thời hạn gửi bản cuối vào ngày 02/06/2024.
  • Cấu hình truyền thông và báo cáo: Khai báo thông tin người gửi/trả lời, thực hiện gửi hàng loạt ("Send to all") và trích xuất báo cáo giám sát chỉ số (tỷ lệ gửi thành công, tỷ lệ mở 50%, tỷ lệ nhấp liên kết).

2. Triển khai Marketing qua Mạng xã hội (Social Marketing)

  • Cấu hình luồng truyền thông (Streams): Tích hợp hai kênh mạng xã hội Facebook Page và Instagram của LucknLuck vào giao diện quản trị Odoo.
  • Đăng bài và quản lý nội dung: Soạn thảo bài đăng giới thiệu sản phẩm "Bình nước thể thao 1L", đính kèm hình ảnh và liên kết mua hàng; chuyển trạng thái bài viết từ "Dự thảo" sang "Vào sổ cái" để xuất bản đồng thời lên các nền tảng.
  • Tạo lập chiến dịch tiếp thị: Khởi tạo chiến dịch "Ưu đãi mừng Quốc tế Thiếu nhi 1/6" (gắn thẻ Marketing, người phụ trách vanlam), tạo bài viết gắn mã chiến dịch và theo dõi lượng khách truy cập trang web trong 7 ngày theo dạng bảng Kanban.

3. Triển khai Bán hàng từ CRM, Website đến Kế toán

  • Tiếp nhận và tạo Lead: Ghi nhận thông tin khách hàng Trần Thị Nhung (địa chỉ: 78 Hà Huy Tập, TP.HCM; điện thoại: 093243527; email: Nhung@gmail.com) tại cột "Mới" trong chu trình CRM với nhu cầu mua 4 bình nước (2 bình thủy tinh 1L và 2 bình thể thao inox 1.5L), doanh thu dự kiến 850.000 VNĐ, mức ưu tiên 3 sao.
  • Lên lịch và thực hiện tư vấn: Tạo lịch hoạt động "Gọi" ngày 31/05/2024 để tư vấn giá và chất lượng; cập nhật nội dung cuộc gọi và chuyển trạng thái cơ hội sang giai đoạn "Đề xuất".
  • Báo giá và đặt hàng trực tuyến: Phát hành báo giá chính thức mã S00013, tự động gửi file PDF qua email khách hàng. Khách hàng thực hiện quy trình chọn sản phẩm, thêm vào giỏ hàng và thanh toán trên website bán hàng với tổng giá trị 892.500 VNĐ (đã bao gồm thuế GTGT 5% là 42.500 VNĐ và miễn phí giao hàng).
  • Hóa đơn và Kế toán: Tiếp nhận đơn hàng từ phân hệ Thương mại điện tử, lập "Hóa đơn thông thường", chuyển trạng thái hóa đơn từ Nháp sang "Đã vào sổ" mã INV/2024/00002; ghi nhận thanh toán chuyển khoản ngân hàng ngày 31/05/2024.
  • Đóng chu trình CRM: Đơn hàng tự động cập nhật xác suất thành công 100% và chuyển sang cột "Đạt" trên giao diện Kanban CRM.

4. Triển khai Chăm sóc khách hàng và Xử lý Hậu mãi (Helpdesk)

  • Thiết lập Đội ngũ Hỗ trợ: Cấu hình đội ngũ Chăm sóc khách hàng với bí danh tiếp nhận email: customer-care@lucknluckodoo.com, kích hoạt các chức năng Trả hàng, Hoàn tiền, Sửa chữa.
  • Tiếp nhận khiếu nại: Tiếp nhận phản hồi từ khách hàng Trần Thị Nhung về sản phẩm bình nước inox 1.5L bị nứt vỡ; khởi tạo phiếu hỗ trợ #03, gán mức độ ưu tiên cao.
  • Quy trình Trả hàng (Return): Tạo lệnh điều chuyển kho nhập trả hàng WH/IN/00002 (đảo ngược chứng từ xuất kho gốc WH/OUT/00002) cho 2 sản phẩm bình inox thể thao; duyệt trạng thái từ Nháp $\rightarrow$ Sẵn sàng $\rightarrow$ Hoàn tất.
  • Quy trình Hoàn tiền (Refund): Thực hiện lệnh hoàn tiền trên phiếu hỗ trợ; tạo giấy báo có nháp RINV/2024/00001 (đảo ngược hóa đơn bán hàng INV/2024/00002) với số tiền 262.500 VNĐ (giá trị hàng 250.000 VNĐ + 5% thuế 12.500 VNĐ); phê duyệt vào sổ và thực hiện ghi nhận thanh toán hoàn tiền qua sổ nhật ký Ngân hàng ngày 01/06/2024; chuyển trạng thái phiếu hỗ trợ sang "Đã xử lý".

Kết quả và đóng góp

Đồ án đã đạt được các kết quả cụ thể thông qua hệ thống số liệu và quy trình thực nghiệm:

  • Chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ số: Xây dựng hoàn chỉnh chuỗi sơ đồ quy trình từ Marketing, Bán hàng đến Dịch vụ khách hàng, bảo đảm tính liền mạch của luồng thông tin giữa các phòng ban chức năng trong doanh nghiệp bán lẻ B2C.
  • Tích hợp dữ liệu liên phòng ban trên Odoo: Chứng minh khả năng vận hành đồng bộ giữa các phân hệ: Tiếp thị qua Email/Mạng xã hội $\rightarrow$ Phân hệ CRM $\rightarrow$ Phân hệ Website/Thương mại điện tử $\rightarrow$ Phân hệ Bán hàng $\rightarrow$ Phân hệ Kế toán $\rightarrow$ Phân hệ Hỗ trợ (Helpdesk). Mọi giao dịch từ phát sinh Lead đến hoàn tiền khiếu nại đều được liên kết thông suốt qua mã chứng từ gốc (S00013, INV/2024/00002, WH/OUT/00002, WH/IN/00002, RINV/2024/00001).
  • Minh chứng giải pháp ERP mã nguồn mở: Cung cấp tài liệu hướng dẫn từng bước (kèm hình ảnh minh họa giao diện thực tế) về cách cấu hình và xử lý các tác vụ quản trị quan hệ khách hàng trên nền tảng Odoo phiên bản miễn phí.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

  • Hạn chế:
    • Nghiên cứu thực hiện trên mô hình doanh nghiệp giả định với số lượng giao dịch và quy mô dữ liệu thử nghiệm ở mức cơ sở.
    • Quá trình thực nghiệm diễn ra trên phiên bản Odoo dùng thử miễn phí giới hạn trong thời gian 15 ngày, chưa đánh giá được hiệu năng của hệ thống trong điều kiện vận hành liên tục dài hạn.
    • Các cổng thanh toán trực tuyến tự động chưa được tích hợp API thực tế mà chỉ dừng lại ở phương thức ghi nhận chuyển khoản ngân hàng thủ công.
    • Chưa đi sâu vào cấu hình chi tiết các phân hệ quản lý sản xuất nâng cao (MRP) và chuỗi cung ứng phức tạp.
  • Hướng nghiên cứu tiếp:
    • Mở rộng triển khai hệ thống trên máy chủ độc lập (on-premise) hoặc Odoo Enterprise để kiểm thử toàn diện các phân hệ Quản lý kho (WMS), Hoạch định sản xuất (MRP) và Quản trị nhân sự (HRM).
    • Tích hợp API kết nối trực tiếp với các sàn thương mại điện tử thực tế tại Việt Nam (Shopee, Lazada, TikTok Shop) và cổng thanh toán trung gian (VNPAY, MoMo).

Giá trị tham khảo

Đồ án là tài liệu tham khảo thực hành cho sinh viên các chuyên ngành Hệ thống thông tin quản lý (MIS), Công nghệ thông tin kinh doanh, Thương mại điện tử và Quản trị kinh doanh. Tài liệu đặc biệt hữu ích trong các học phần liên quan đến Hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp (ERP), Quản trị quan hệ khách hàng (CRM) và Phân tích thiết kế quy trình nghiệp vụ. Nội dung đồ án cung cấp tài liệu trực quan về phương pháp ánh xạ (mapping) các quy trình lý thuyết vào thao tác phần mềm thực tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Doanh nghiệp giả định LucknLuck trong đồ án kinh doanh những mặt hàng nào và định vị phân khúc khách hàng ra sao?
Công ty Cổ phần LucknLuck kinh doanh 7 dòng sản phẩm bình nước uống gồm các chất liệu nhựa (PE, PP, PET, Silicon), Inox 304 và thủy tinh với các dung tích 500ml, 1000ml, 1500ml, mức giá dao động từ 55.000 VNĐ đến 250.000 VNĐ. Khách hàng mục tiêu là người tiêu dùng từ 10 tuổi trở lên, có thu nhập từ 4.000.000 VNĐ/tháng, tập trung chủ yếu tại TP. Hồ Chí Minh và khu vực phía Nam.

2. Kỹ thuật thử nghiệm A/B (A/B Testing) trong ứng dụng Email Marketing của Odoo được cấu hình như thế nào?
Nhóm nghiên cứu thiết lập gửi thử nghiệm A/B trên 10% tổng số người nhận trong danh sách Mailing. Hệ thống được cấu hình tự động chọn phiên bản email chiến thắng dựa trên tiêu chí "Tỷ lệ mở cao nhất" (Highest open rate) và ấn định ngày gửi bản cuối cùng cho toàn bộ danh sách còn lại vào ngày 02/06/2024.

3. Chu trình bán hàng mẫu của khách hàng Trần Thị Nhung trên Odoo diễn ra qua những chứng từ nào?
Chu trình bắt đầu từ tạo Lead trong CRM $\rightarrow$ Lập báo giá trực tuyến mã S00013 $\rightarrow$ Đặt hàng qua website $\rightarrow$ Tạo hóa đơn bán hàng tiêu chuẩn INV/2024/00002 với tổng giá trị 892.500 VNĐ (đã tính 5% thuế GTGT) $\rightarrow$ Ghi nhận thanh toán chuyển khoản ngân hàng ngày 31/05/2024 $\rightarrow$ Cập nhật trạng thái Lead thành "Đạt" (Won) với xác suất 100%.

4. Quy trình xử lý đổi trả và hoàn tiền trong phân hệ Hỗ trợ (Helpdesk) được thực hiện ra sao khi sản phẩm bị lỗi?
Khi khách hàng khiếu nại sản phẩm bình nước inox 1.5L bị nứt vỡ, nhân viên tạo phiếu hỗ trợ #03 $\rightarrow$ Tạo lệnh nhập kho trả hàng WH/IN/00002 (đảo ngược phiếu xuất WH/OUT/00002) $\rightarrow$ Tạo giấy báo có hoàn tiền RINV/2024/00001 (đảo ngược hóa đơn INV/2024/00002) $\rightarrow$ Thực hiện lệnh chi trả 262.500 VNĐ qua sổ nhật ký Ngân hàng ngày 01/06/2024 $\rightarrow$ Cập nhật trạng thái phiếu hỗ trợ thành "Đã xử lý".

Kết luận

Báo cáo đồ án cuối kỳ của nhóm sinh viên Khoa Công nghệ thông tin kinh doanh - Đại học UEH đã hoàn thành việc nghiên cứu và mô hình hóa chuỗi quy trình kinh doanh B2C xoay quanh phân hệ CRM. Nghiên cứu chứng minh tính khả thi và hiệu quả của giải pháp ERP Odoo trong việc liên kết tự động các hoạt động tiếp thị, bán hàng, thanh toán và hỗ trợ sau bán. Kết quả thực nghiệm cung cấp tài liệu tham khảo có giá trị ứng dụng cao cho việc nghiên cứu và triển khai hệ thống thông tin quản lý trong doanh nghiệp vừa và nhỏ.