đặt vấn đề ở phần đầu bài viết này, thì lỗi phản ánh yếu tố tâm lý của con ngƣời, có tác động trực tiếp đến hành vi của ngƣời đó và thiệt hại xảy ra do hành vi vô ý vì cẩu thả, vô ý vì quá tự tin mà gây ra thiệt hại đã phản ánh yếu tố tâm lý chủ quan của ngƣời đó. Việc xác định trách nhiệm hỗn hợp căn cứ vào mức độ lỗi của mỗi bên đã có tính thuyết phục, bởi tính hợp lý của cách 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn thạc sĩ: Giới hạn trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong dịch vụ bưu chính ở Việt Nam xác định đó. Qua phân tích trên, chúng tôi đã loại trừ trƣờng hợp cả ngƣời bị thiệt hại và ngƣời gây thiệt hại đều có lỗi cố ý trong việc gây thiệt hại, mong muốn thiệt hại xảy ra cho nhau và cho chính bản thân mình. Khi phân tích yếu tố lỗi trong trách nhiệm bồi thƣơng thiệt hại ngoài hợp đồng cần thiết phải hiểu rõ quy định tại Điều 621 BLDS: "Nếu thiệt hại xảy ra hoàn toàn do lỗi của ngƣời bị thiệt hại, thì ngƣời gây thiệt hại không phải bồi thƣờng".
Nếu thiệt hại xảy ra hoàn toàn do lỗi của ngƣời bị thiệt hại cho dù lỗi đó là vô ý hay cố ý, mà ngƣời gây thiệt hại hoàn toàn không có lỗi thì ngƣời gây thiệt hại không phải bồi thƣờng. Trƣờng hợp này phù hợp với việc gây thiệt hại trong tình huống bất ngờ. Ngƣời gây thiệt hại có lỗi vô ý và ngƣời bị thiệt hại cũng có lỗi vô ý trong việc gây ra thiệt hại thì trách nhiệm này là trách nhiệm hỗn hợp. Ngƣời gây thiệt hại có lỗi vô ý, ngƣời bị thiệt hại có lôi cố ý thì ngƣời gây thiệt hại không phải bồi thƣờng.
Nhƣ vậy, thiệt hại xảy ra hoàn toàn do lỗi của ngƣời bị thiệt hại cho dù lỗi đó có ở hình thức này hay hình thức khác, ở mức độ này hay mức độ khác thì ngƣời gây thiệt hại không có trách nhiệm bồi thƣờng. Tuy nhiên đối với lĩnh vực dịch vụ, xuất phát từ thói quen và đặc thù kinh doanh, việc thực hiện không đúng với cam kết với khách hàng đƣợc xem là có lỗi. Cụ thể là, việc thực hiện không đúng cam kết với khách hàng có thể bao gồm: Thứ nhất: Chuyển phát chậm thời gian cam kết, thời gian cam kết ở đây đƣợc hiểu là thời gian toàn trình cung cấp dịch vụ mà doanh nghiệp phải công bố theo quy định pháp luật; 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn thạc sĩ: Giới hạn trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong dịch vụ bưu chính ở Việt Nam Thứ hai: Làm mất mát, hƣ hại bƣu gửi. Việc mất mất mát, hƣ hại bƣu gửi có thể xảy ra tại bất cứ giai đoạn nào trong qúa trình vận chuyển, xử lý bƣu gửi.
Thứ ba: Dịch vụ cung cấp không đáp ứng đƣợc sự hài lòng với khách hàng. Sự không hài lòng có thể xuất phát từ cách thức phục vụ của các nhân viên chuyển phát, nhân viên giao dịch. Hầu hết các doanh nghiệp bƣu chính thừa nhận việc không thực hiện đúng cam kết với khách hàng là do lỗi của doanh nghiệp. Về mối quan hệ nhân quả giữa lỗi và thiệt hại: Về mặt lý luận có thể hiểu mối quan hệ nhân quả giữa lỗi và thiệt hại nghĩa là lỗi chính là nguyên nhân dẫn tới các thiệt hại phát sinh trên thực tế.
Trong lĩnh vực bƣu chính, việc quản lý quá trình vận chuyển, khác một cách không cẩn thận, đúng quy trình có khả năng làm thất lạc các bƣu gửi của khách hàng. Về phía khách hàng, họ không quan tâm tới quy trình khai thác của doanh nghiệp cung cấp dịch vụ bởi khi sử dụng dịch vụ thì trách nhiệm bảo vệ an toàn cho bƣu gửi và chuyển phát đúng cam kết luôn thuộc về doanh nghiệp cung cấp. Có thể thấy, trong mọi trƣờng hợp nếu khách hàng chứng minh đƣợc mình đã sử dụng dịch vụ và doanh nghiệp cung cấp không chứng minh đƣợc việc đã phát bƣu gửi thì có thể coi rằng doanh nghiệp có lỗi dẫn đến việc làm mất bƣu gửi gây thiệt hại vật chất cho khách hàng. 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn thạc sĩ: Giới hạn trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong dịch vụ bưu chính ở Việt Nam Đối với lĩnh vực dịch vụ nói chung và dịch vụ bƣu chính nói riêng, các quy định về trách nhiệm bồi thƣờng thiệt hại có những đặc thù nhất định khác với quy định bồi thƣờng trong Luật Dân sự.
Trách nhiệm bồi thƣờng thiệt hại vừa là để bảo vệ lợi ích của khách hàng vừa là hình thức khẳng định chất lƣợng, uy tín của doanh nghiệp. Do vậy, nhiều trƣờng hợp doanh nghiệp bồi thƣờng cho khách hàng không phải dựa trên lỗi mà dựa trên sự thoả mãn của khách hàng với dịch vụ. Một số vấn đề lý luận về giới hạn trách nhiệm bồi thƣờng thiệt hại Nếu hiểu một cách đơn giản theo nghĩa thông thƣờng, giới hạn trách nhiệm tức là mức bồi thƣờng tối đa hoặc tối thiểu mà ngƣời phải bồi thƣờng phải gánh chịu. Đôi khi trong nhiều lĩnh vực, ngƣời ta có thể gọi là giới hạn trần hoặc giới hạn sàn.
Về mặt lý luận, giới hạn dƣới (sàn) thƣờng đƣợc đặt ra trong trƣờng hợp xác định một mức bồi thƣờng tối thiểu mà nhà cung cấp phải trả trong trƣờng hợp có xảy ra sự kiện mà nhà cung cấp có nghĩa vụ phải bồi thƣờng. Mức giới hạn này đặt ra nhằm để bảo vệ ngƣời bị vi phạm, giúp cho ngƣời bị vi phạm trong bất cứ trƣờng hợp nào cũng đƣợc hƣởng một mức bồi thƣờng tối thiếu nhất định. Nhƣ vậy, nếu quy định theo hƣớng mức bồi thƣờng tối thiểu thì về mặt lý luận mà nói, trong 04 yếu tố xác định trách nhiệm bồi thƣờng đã bỏ qua một yếu tố là thiệt hại. Nói một cách khác, trong trƣờng hợp có hành vi vi phạm thì ngƣời bị vi phạm sẽ luôn đƣợc bồi thƣờng ở một mức độ nhất định ngay cả khi chƣa chứng minh thiệt hại xảy ra hoặc xảy ra đến mức độ nào.
Việc quy định mức giới hạn tối thiểu cũng giúp cho bên thực hiện nghĩa vụ có trách nhiệm hơn với việc thực hiện nghĩa vụ của mình. 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn thạc sĩ: Giới hạn trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong dịch vụ bưu chính ở Việt Nam Trong khi đó giới hạn trên (trần) đƣợc đặt ra trong trƣờng hợp quy định mức tối đa mà bên vi phạm phải gánh chịu thay vì phải chịu những mức bồi thƣờng không xác định giá trị. Chính vì vậy, mức bồi thƣờng này chủ yếu là nhằm để bảo vệ ngƣời vi phạm nghĩa vụ trong trƣờng hợp ngƣời bị vi phạm yêu cầu mức bồi thƣờng quá cao, không phù hợp với thực tế. Việc xác định mức giới hạn bồi thƣờng trần hay sàn phụ thuộc vào từng lĩnh vực, giao dịch dân sự và mong muốn, định hƣớng bảo vệ bên bị vi phạm hay bên vi phạm.
Những đặc thù của dịch vụ bƣu chính liên quan đến trách nhiệm bồi thƣờng Trong mối quan hệ hợp đồng dịch vụ giữa các nhà cung cấp dịch vụ và ngƣời sử dụng dịch vụ thì điều khoản về bồi thƣờng khi có thiệt hại xảy ra thƣờng là quy định rất cần thiết nhằm tránh những tranh chấp có thể xảy ra khi một trong các bên không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của mình dẫn đến việc gấy thiệt hại cho phía bên kia. Tuy nhiên, không phải lúc nào các bên trong quan hệ hợp đồng cũng đều ý thức đầy đủ đƣợc vấn đề này khi giao kết hợp đồng nên vẫn thƣờng xuyên có nhiều tranh chấp xảy ra. Do đặc tính của ngành dịch vụ bƣu chính là bên cung cấp thƣờng đƣa ra hợp đồng mẫu và có tính áp đặt trƣớc nên nhà nƣớc cần thiết có sự can thiệp đối với một số vấn đề trong đó có việc quy định về trách nhiệm bồi thƣờng thiệt hại giữa các bên. Ngoài ra, vật gửi là đối tƣợng của dịch vụ bƣu chính cũng vô cùng đa dạng.
Có những vật gửi là những tài sản có thể định lƣợng đƣợc. Tuy nhiên, có nhiều loại tài sản là các giấy tờ vốn rất có giá trị nhƣng lại rất khó trong việc định giá, ví dụ nhƣ: hộ chiếu, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất … Chính vì vậy, trách nhiệm bảo quản và cung cấp dịch 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn thạc sĩ: Giới hạn trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong dịch vụ bưu chính ở Việt Nam vụ đúng tiêu chuẩn là vô cùng quan trọng. Bên cạnh ý thức của nhà cung cấp dịch vụ, việc ban hành các chính sách trong đó có quy định về mức giới hạn trách nhiệm bồi thƣờng là thực sự cần thiết để cải thiện hơn nữa chất lƣợng dịch vụ. Theo số liệu báo cáo thống kê năm 2005 có tổng cộng 2246 khiếu nại trong đó nhiều khiếu nại có liên quan đến giải quyết bồi thƣờng từ khách hàng đối với dịch vụ bƣu chính và chuyển phát, đặc biệt là dịch vụ chuyển phát nhanh thực sự là một vấn đề cần đƣợc quan tâm.
Nhiều trƣờng hợp, việc giải quyết khiếu nại và bồi thƣờng bị kéo dài và phần lớn không có sự hài lòng từ phía khách hàng. Một trong những lý do chủ yếu cho tình trạng trên là do khách hàng không đông tình với mức bồi thƣờng của doanh nghiệp và cho rằng mức bồi thƣờng là không thoả đáng. Pháp lệnh Bƣu chính Viễn thông năm 2002 và Nghị định 157/2004/NĐ-CP đã quy định Doanh nghiệp cung cấp dịch vụ có trách nhiệm bồi thƣờng thiệt hại cho ngƣời sử dụng dịch vụ dựa trên cơ sở thiệt hại thực tế nhƣng không vƣợt quá mức giới hạn trách nhiệm bồi thƣờng của từng loại dịch vụ theo quy định. Bƣu chính Việt Nam, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ chuyển phát đƣợc tự quy định mức giới hạn trách nhiệm bồi thƣờng nhƣng không thấp hơn mức giới hạn trách nhiệm bồi thƣờng do Bộ Bƣu chính, Viễn thông quy định.
Kinh nghiệm của Liên minh bƣu chính thế giới và của một số quốc gia về giới hạn trách nhiệm bồi thƣờng trong lĩnh vực bƣu chính 2. Kinh nghiêm của Liên minh bƣu chính thế giới về giới hạn trách nhiệm bồi thƣờng trong dịch vụ bƣu chính quốc tế Xét ở khía cạnh tầm ảnh hƣởng, dịch vụ bƣu chính là dịch vụ mang tính liên kết nối mang tính toàn cầu. Một bƣu gửi đƣợc gửi từ quốc gia này sang 20 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.