- Chuong 5 - CA NHAN VA XA HO! oF Ye N MỤC TIÊU HỌC TẬP Hiểu mối quan hệ giữa cá nhân và xã hội. Hiểu khái niệm xã hội hóa cá nhân. Xác định các giai đoạn xã hội hóa cá nhân. Phân tích các môi trường xã hội hóa cá nhân.
Vận dụng khái niệm xã hội hóa cá nhân trong lý giải một số hiện tượng xã hội. CON NGUOI XA HOI Các nhà xã hội học luôn nỗ lực tìm hiểu những khía cạnh mang tính xã hội nơi cá nhân để biết được nhờ đâu, trong chừng mực nào mà các cá nhân thuộc một xã hội hay cộng đồng nào đó lại có cùng một số đặc điểm về nhân cách và ứng xử. Tiếp cận xã hội học nhấn mạnh, nhân cách cá nhân phần lớn là sản phẩm của các thiết chế và văn hóa xã hội của họ. Nhân cách của cá nhân phát triển chủ yếu theo một mẫu mực nào đó mà xã hội đã hun đúc.
Ví dụ có thể nhận thấy sự khác nhau nhất định trong lối ứng xử của những đứa trẻ sinh ra, lớn lên ở nông thôn với những đứa trẻ sinh ra và lớn lên ở thành phố. Hay giả sử có hai anh em sinh đôi, nếu một người lớn lên ở Mỹ và một người lớn lên ở Việt Nam thì sau nhiều năm gặp lại, nhìn bể ngoài, hai người sẽ có đặc điểm ngoại hình giống nhau nhưng mô hình hành vi ứng xử sẽ rất khác nhau. Lý do là người lớn lên ở Mỹ thì nói tiếng Anh - Mỹ, tiếp thu nén văn hóa Mỹ và học cách thực hiện hành động sao cho cộng đồng người Mỹ chấp nhận, còn người lớn lên ở Việt Nam thì tiếp thu nền văn hóa Việt, nói tiếng Việt, học cách thực hiện hành động sao cho cộng đồng người Việt chấp nhận. “Một trong những khái niệm trọng tâm của ngành Xã hội học là xã hội hóa cá nhân.
Bất cứ thành viên xã hội nào, dù muốn hay không muốn, đểu tham gia vào quá =127- https://tieulun.org trình xã hội hóa cá nhân ngay từ khi sinh ra cho đến hết cuộc đời của mình. Thông qua quá trình xã hội hóa cá nhân, sự nội tâm hóa các giá trị xã hội, các chuẩn mực xã hội (kể cả chuẩn mực chính thức và chuẩn mực phi chính thức) được diễn ra. Kết quả là, mỗi cá nhân biến các giá trị xã hội, quy tắc của xã hội thành của chính mình và từ đó, có khả năng thực hiện các hành động xã hội. Peter Berger nhận xét, chúng ta thường lầm tưởng rằng chúng ta được tự do trong hành động hay trong các quyết định của mình, nhưng thực ra chúng ta chỉ được tự do trong sự sắp xếp sẵn các thủ tục và quy tắc.
Nêu ra ví dụ về đôi tình nhân ngồi tỏ tình dưới ánh trăng, Berger cho rằng thực ra những ứng xử của cả hai người đều đã được ấn định sẵn bởi xã hội, chứ chẳng phải là những hành vi “tự do” hay ngẫu hứng gì: từ việc người con trai nắm lấy tay người con gái, cho đến lời tỏ tình, cầu hôn từ phía người con trai, và cách thức nhận lời cầu hôn của người con gái. Tất cả những hành vị, lời nói này đều nằm trong những nghi thức mà xã hội đã quy định (social ritual) va hiém có ai làm khác di. Trong xã hội truyển thống Tây phương, người con trai phải “di bước trước? nghĩa là anh ta phải cầm lấy tay người con gái, chứ không phải ngược lại, và đã tỏ tình thì phải cầu hôn, vì tình yêu mà không đi đến hôn nhân thì sẽ bị coi là vô đạo đức, và sẽ chỉ được lấy một vợ một chồng mà thôi.