CHƯƠNG 1: 1.1 KHỔ GIẤY: Mỗi bản vẽ và tài liệu kỹ thuật được thực hiện trên một khổ giấy có kích thước đã qui định trong tiêu chuẩn TCVN 2-74. Khổ giấy được xác định bằng các kích thước mép ngoài của bản vẽ.Theo TCVN khổ giấy được ký hiệu bằng hai chữ số liền nhau. Các khổ giấ y Ký hiệu theo TC ISO Ký hiệu TCVN Kích thước Khổ giấy 44 A0 1189 x 841 Khổ giấy 24 A1 594 x 841 Khổ giấy 22 A2 594 x 420 Khổ giấy 12 A3 297 x 420 Khổ giấy 11 A4 297 x 210 1.2 KHUNG BẢN VẼ VÀ KHUNG TÊN Mỗi bản vẽ phải có khung vẽ và khung tên riêng. Nội dung và kích thước của khung vẽ và khung tên của bản vẽ dùng trong sản xuất được quy định trong tiêu chuẩn TCVN 3821-83.
Khung bản vẽ và khung tên kẻ bằng nét liền đậm. Khung bản vẽ kẻ cách mép Trang 15 ngoài của khổ giấy là 5mm. Trường hợp muốn đóng thành tập thì phía bên trái kẻ cách mép khổ giấy là 25 mm. Khung tên đặt ở phía dưới góc bên phải của bản vẽ.
Khung bản ve,̃ khung tên Hiǹ h 1. Khung tên mẫu Nội dung các ô trong khung tên: 1- Người vẽ 1’- Tên người vẽ 1’’- Ngày hoàn thành bản vẽ 2- Kiểm tra 2’- Tên người kiểm tra 2’’- Ngày kiểm tra 3- Trường, lớp 4- Tên bài vẽ, bản vẽ 5- Vật liệu chế tạo 6- Tỷ lệ bản vẽ 7- Ký hiệu bản vẽ Chữ số ghi trong khung tên phải dùng chữ thường, theo qui định của TCVN về chữ và chữ số trên bản vẽ kỹ thuật. Ô số 4 dùng chữ hoa, khổ chữ phải lớn hơn các ghi chú khác. Ô số 5 chữ thường, khổ chữ phải lớn hơn các ghi chú khác.3 TỈ LỆ Trên các bản vẽ kỹ thuật, tùy theo độ lớn và mức độ phức tạp của vật thể mà hình vẽ của vật thể được phóng to hay thu nhỏ theo một tỷ lệ nhất định.
Tỷ lệ là tỷ số giữa kích thước đo được trên bản vẽ và kích thước tương ứng đo được trên vật thể. TCVN qui định các loại tỷ lệ (ký hiệu là chữ TL). Tỷ lệ nguyên hình 1:1 Tỷ lệ phóng to 2:1 2.5 : 1 4:1 5:1 10 : 1 Tỷ lệ thu nhỏ 1:2 1 : 2.5 1:4 1:5 1 : 10 Chú ý : Tỷ lệ của bản vẽ ghi trong khung tên. Tỷ lệ của hình biểu diễn ghi bên cạnh.4 ĐƯỜNG NÉT Để biểu diễn vật thể, trên bản vẽ kỹ thuật dùng các loại nét vẽ có hình dạng và kích thước khác nhau.
Chiều rộng của nét vẽ (Các loại nét vẽ được qui định theo TCVN 8-85) Tên gọi Hình dáng Ứng dụng cơ bản Nét liền đậm - Khung bản vẽ, khung tên. - Cạnh thấy, đường bao thấy. - Đường đỉnh ren thấy, đường ren thấy. Nét liền mảnh - Đường dóng, đường dẫn, đường kích thước.
- Đường gạch gạch. - Đường chân ren thấy. - Đường bao mặt cắt chập - Đường tâm ngắn, thân mũi tên Nét đứt Cạnh khuất, đường bao khuất. Nét chấm gạch Dùng cho đường trục và đường tâm Nét lượn sóng Giới hạn hình cắt hoặc hình chiếu khi không dùng đường trục làm đường gới hạn.2 Quy tắc vẽ Trên bản vẽ sử dụng dãy chiều rộng đường nét sau: 0,18; 0,25; 0,35; 0,5; 0,7; 1;1,4; 2mm.
Tỷ số gần đúng của chiều rộng giữa hai loại đường nét mảnh và đậm là: 1:2; 1:3. Chiều rộng của nét đậm thường là: 0,5; 0,7, 1. Đối với đường tròn có đường kính bé, mà đường tâm không vẽ được bằng nét chấm gạch thì thay bằng nét liền mảnh. Khi hai nét vẽ trùng nhau, thứ tự ưu tiên sẽ là: - Nét liền đậm: cạnh thấy, đường bao thấy.
Trang 17 - Nét đứt: cạnh khuất, đường bao khuất. - Nét chấm gạch: đường trục, đường tâm. Nếu nét đứt và nét liền đậm thẳng hàng thì chỗ nối tiếp vẽ hở. Trường hợp khác nếu các nét vẽ cắt nhau thì chạm nhau.5 CHỮ VIẾT Chữ và số trên bản vẽ kỹ thuật phải rõ ràng, dễ đọc.
Tiêu chuẩn nhà nước qui định cách viết chữ và số trên bản vẽ như sau: 1.1 Khổ chữ Khổ chữ là chiều cao h của chữ hoa, tính bằng (mm). Khổ chữ qui định là: 1,8; 2,5; 3,5; 5; 7; 10. Trong đó: c1= 7/10 h; c2= 3/10 h; khoảng cách các ký tự 2/10 h; khoảng cách các từ (6/10)* h.2 Kiểu chữ Là loại nét đơn, viết thẳng đứng hoặc nghiêng 750 so với phương ngang. Chiều rộng d của tất cả các nét chữ đều bằng nhau, d=1/14 h (kiểu chữ A) và d=1/10 h (kiểu chữ B).
Để thống nhất, ta dùng ba khổ chữ sau: o Khổ chữ to (h7): ghi tựa bản vẽ. o Khổ trung bình (h5): ghi tên hình biểu diễn, tên hướng chiếu, vết mặt phẳng cắt. o Khổ chữ nhỏ (h3.5): ghi số kích thước, yêu cầu kỹ thuật, nội dung khung tên và bảng kê. Chữ cái và chữ số kiểu đứng Hình 1.
Chữ cái và chữ số kiểu nghiêng 1.6 CÁCH GHI KÍCH THƯỚC Quy đinh ̣ chung - Kích thước ghi trên bản vẽ là kích thước thật của vật thể. Các kích thước nên đặt ở vị trí sao cho nó thể hiện rõ ràng nhất các yếu tố liên quan. - Con số kích thước không phụ thuộc vào tỷ lệ bản vẽ, mức độ chính xác của bản vẽ. - Mỗi kích thước chỉ được ghi một lần.
- Đơn vị kích thước dài là (mm) nhưng không ghi đơn vị sau con số kích thước. - Đơn vị đo góc: Độ, phút, giây phải ghi sau con số kích thước. Kiể u ghi kích thước 1.1 Đường gióng Kẻ bằng nét liền mảnh, vuông góc với đoạn cần ghi kích thước. Đường gióng vượt qua đường ghi kích thước (2 ÷ 5) mm.
Có thể dùng đường tâm kéo dài làm đường gióng.2 Đường kích thước Đường kích thước kẻ bằng nét liền mảnh và giới hạn ở hai đầu bằng hai mũi tên. Đường kích thước của đoạn thẳng được kẻ song song với đoạn thẳng cần ghi kích thước, đường kích thước cách đoạn cần ghi kích thước từ (5÷10) mm. Không dùng đường trục, đường tâm làm đường kích thước. Đường kích thước của độ dài cung tròn là cung tròn đồng tâm.
Đường kích thước của góc là cung tròn có tâm ở đỉnh góc. Mũi tên đặt ở hai 0 đầu đường kích thước, chạm vào đường gióng. Độ lớn của mũi tên tỷ lệ thuận với bề rộng của nét liền đậm. Nếu đường kích thước quá ngắn thì cho phép thay mũi tên bằng nét gạch xiên hay dấu chấm.
Trang 20 Hình 1. Cách biể u diễn kích thước 1.3 Con số kích thước Con số kích thước ghi ở phía trên và khoảng giữa đường kích thước. Chiều cao của con số kích thước không bé hơn 3,5mm. Kích thước độ dài Các chữ số được xếp thành hàng song song với đường kích thước.
Hướng của con số kích thước phụ thuộc vào phương của đường kích thước. - Đường kích thước nằm ngang: con số kích thước ghi ở phía trên. - Đường kích thước thẳng đứng hay nghiêng sang bên phải: con số kích thước nằm ở bên trái. - Đường kích thước nghiêng trái: con số kích thước ghi ở bên phải.
- Đường kích thước nằm trong vùng gạch gạch: con số kích thước được gióng ra ngoài và đặt trên giá ngang. Kích thước góc Cách ghi con số kích thước góc phụ thuộc vào độ nghiêng của phương những đường thẳng vuông góc với đường phân giác của góc đó. Trang 21 Hình 1. Kić h thước đô ̣ dài và kích thước góc Hình 1.
Ghi kích thước đường kính, bán kính Hình 1. Kích thước hình cầ u Trang 22 Hình 1. Ghi kích thước cung, dây cung và góc Hiǹ h 1. Kích thước hình vuông Hình 1.
Kích thước các yếu tố lặp lại, cách đều nhau TÓM TẮT CHƯƠNG 1: 1.2 Khung bản vẽ và khung tên 1.6 Cách ghi kích thước CÂU HỎI VÀ TÌNH HUỐNG THẢO LUẬN CHƯƠNG 1: 1. Vẽ la ̣i khung bản ve,̃ khung tên (ghi đầ y đủ nội dung) trên khổ giấ y A4 2. Ghi kích thước cho các hin ̀ h vẽ sau: Trang 23 Trang 24 CHƯƠNG 2: VẼ HÌNH HỌC GIỚI THIỆU CHƯƠNG 2: Chương 2 là chương giới thiệu chi tiết về vẽ hình học. Có các nội dung cơ bản như : Dựng đường thẳng, chia đều doạn thẳng và đường tròn, vẽ góc, vẽ nối tiếp để người học có được kiến thức cơ bản về vẽ hình học tạo tiền đề cho việc học tốt những chương tiếp theo.
MỤC TIÊU CỦA CHƯƠNG 2: - Về kiến thức: Nêu được cách phép dựng hình và vẽ hình học cơ bản. - Về kỹ năng: Dựng được hình ovan, elip và các đường cong hình học - Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: Rèn luyện thái độ nghiêm túc, cẩn thận trong công việc; PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY VÀ HỌC TẬP CHƯƠNG 2 - Đối với người dạy: sử dụng phương pháp giảng giảng dạy tích cực (diễn giảng, vấn đáp, dạy học theo vấn đề); yêu cầu người học thực hiện câu hỏi thảo luận và bài tập chương 1 (cá nhân hoặc nhóm). - Đối với người học: chủ động đọc trước giáo trình (chương 2) trước buổi học; hoàn thành đầy đủ câu hỏi thảo luận và bài tập tình huống chương 3 theo cá nhân hoặc nhóm và nộp lại cho người dạy đúng thời gian quy định. ĐIỀU KIỆN THỰC HIỆN CHƯƠNG 2 - Phòng học chuyên môn hóa/nhà xưởng: Không - Trang thiết bị máy móc: Máy chiếu và các thiết bị dạy học khác - Học liệu, dụng cụ, nguyên vật liệu: Chương trình môn học, giáo trình, tài liệu tham khảo, giáo án, phim ảnh, giấy vẽ, dụng cụ vẽ và các tài liệu liên quan.
- Các điều kiện khác: Không có KIỂM TRA VÀ ĐÁNH GIÁ CHƯƠNG 2 - Nội dung: Kiến thức: Kiểm tra và đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kiến thức Kỹ năng: Đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kĩ năng. Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Trong quá trình học tập, người học cần: + Nghiên cứu bài trước khi đến lớp Trang 25 + Chuẩn bị đầy đủ tài liệu học tập. + Tham gia đầy đủ thời lượng môn học. + Nghiêm túc trong quá trình học tập.
- Phương pháp: Điểm kiểm tra thường xuyên: 1 điểm kiểm tra (hình thức: hỏi miệng) Kiểm tra định kỳ lý thuyết: không có NỘI DUNG CHƯƠNG 2: 2.1 DỰNG ĐƯỜNG THẲNG SONG SONG - ĐƯỜNG THẲNG VUÔNG GÓC, CHIA ĐỀU ĐOẠN THẲNG 2.1 Dựng đường thẳ ng song song Dụng cụ dựng hình: thước T với compa hoặc thước T, êke. Ví dụ: Cho điểm D nằm ngoài đường thẳng (a). Qua D hãy dựng đường thẳng song song với (a). Bằ ng Compa, thước thẳ ng Hiǹ h 2.
Dựng bằ ng Eke, thước thẳ ng 2.