Be KH | 1144 9a 14172 7 : HOC VIEN CHINH TRI QUOC GIA HO CHI MINH PHAN VIEN BAO CHi VA TUYEN TRUYEN _ BO MON NGU- VAN PHẦN VĂN HỌC NƯỚC NGOÀI tk Sắc fe os ok ít đít Sát tác St tít oe LÊ THẾ Ý Biên soạn GIÁO TRÌNH VĂN HỌC THỜI ĐẠI PHỤC HƯNG. _ VAN HOC HIEN THUC PHE PHAN PHAP THE KY XIX. VAN HOC NGA THE KY XIX. (Lưu hành nội bộ) HOC VIEN BAO CHI & TUYEN TRUYEN | | 397-01) Hà Nội - 1998 LOI NOI DAU Nền văn học thế giới là một nền văn học vô cùng đồ sô và rộng lớn.
_ Nếu đào tạo mang tính chính quy, chuyên ngành như ở các trường đại học Sư phạm, đại học khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà nội, thì phải dạy và học môn này với một lượng thời gian rất dài (khoảng từ 300 đến 400 tiết). , Song, do mục tiêu đào tạo ở Phân viện Báo chí và Tuyên truyền khác nhiều so với các trường trên, thời gian dạy và học rất ít di. Bai vay, việc biên soạn một bộ giáo trình cho phù hợp với đối tượng sinh viên ở trường này, quả gặp không ít khó khăn. Với lý do trên, nên tập giáo trình này chúng tôi không có tham vọng soạn hết các giai đoạn của các nền văn học trên thế giới.
Người viết chỉ tập trung vào III phần lớn sau đây: 1. VĂN HỌC THỜI ĐẠI PHỤC HUNG. VAN HOC HIEN THUC PHÊ PHÁN PHÁP THỂ KỶ XIX. VAN HOC HIEN THUC NGA THE KY XIX.
Sau này, để có một bộ giáo trình hoàn chỉnh về văn học nước ngoài, * chúng tôi còn phải tiếp tục biên soạn thêm nhiều phần khác nữa. Để hoàn thành được tập giáo trình này, chúng tôi đã tham khảo nhiều tập giáo trình, nhiều công trình nghiên cứu về văn học nước ngoài., cố nhiên trong đó còn có sự đánh giá, thẩm định mới của người biên soạn. Người viết chân thành cảm ơn sự đóng góp của những nhà lý luận, nghiên cứu - phê bình, của những đồng nghiệp đi trước, nhất là của các đồng nghiệp đang công tác tại khoa Ngữ - Văn thuộc Phân viện. Tập giáo trình mông này đương nhiên không trách khỏi sự khiếm khuyết, mong sự góp ý và thông cảm của bạn đọc.
Hà nội tháng § năm 1998. Lê - Thế -Ý PHAN THU NHAT VAN HOC THOI DAI PHUC HUNG A, PHAN KHATQUAT— ST CS Sau đêm trường Trung cổ, thế ky XIV, XV và XVI ở các nước phương Tây mở ra một thời đại mới. Đó là “thời đại Phục hưng” - thời đại đã sản sinh ra “. một: cuộc: cách mạng nạn vĩ đạid nhất mà loài người & chưa từng thấy”.' “Phục hưng” có nghĩa là “khôi phục”.
lại sự hưng thịnh của di sản văn hoá cổ xưa. Vậy khôi phục lại cái gì, của ai, ở đâu, và để làm gì? Thời bấy giờ, ngành khảo cổ học và ngành sưu tầm rất phát triển. Người ta đã tiến hành khai quật đưới mặt đất và trong đống hoang tàn đổ nát. Những gì khai quật, phát hiện được đã làm thế giới phương Tây phải bàng hoàng và kinh ngạc.
Trước mắt họ hiện ra một di sản mới lạ, một | nền văn minh chói loà thuộc các ngành kiến trúc, hội hoạ, điêu khắc, văn ` học nghệ thuật. Tất cả đấy là di sản văn hoá - văn minh cổ xưa của hai dân tộc Hy lạp và La mã. Vừa mới trải qua thời kỳ đen tối của thời Trung cổ, tiếp xúc với di sản văn hóa - văn minh chói loà đó, con người như bừng tính cơn mê. Trông “cổ” nghĩ đến “kim” , họ muốn tái tạo, phục chế, làm sống lại một thời cổ đại xa xưa.
Song, nếu đơn thuần chỉ nghĩ đến bình diện “ khôi phục” lại di sản cũ, thì ta chưa thấy hết tầm vĩ mô, sự sáng tạo to lớn của thời đại đó. Con người thời đại Hy lạp cổ đại đã sản sinh ra một nền văn minh vô cùng rực rỡ. Nền văn minh đó ra đời khi chế độ phong kiến chưa xuất hiện, chưa hề bị bóng ma hắc ám của thần học và triết học kinh viện của đêm trường Trung cổ ập xuống. Mặc dầu nền văn minh đó đã trở thành châu báu của vũ trụ, khuôn mẫu, mực thước về tư tưởng và nghệ thuật mà đương thời và cả sau này chưa hề có một nền văn minh nào sánh kịp; ' Ăng ghen: Lời nói đầu quyển “Phép biện chứng của tự nhiên” (Dẫn theo “lịch sử văn học phương Tây”.NXB Giáo dục, 1979, tr.
song, con người của thời đại Phục hưng không phải bê nguyên x1 toàn bộ những gì có được ở nên văn minh xa xưa đó để “tái sinh” giống như người xưa! Con người thời đại Phục hưng gạn đục khơi trong, chỉ tiếp thu những tỉnh hoa rạng rỡ đó để nhằm một mục đích duy nhất là: xây dựng lại một thời đại, một cuộc sống mới tốt đẹp gấp muôn vàn lần cuộc sống người _XƯa. Vì lẽ đó, thời đại Phục hưng đã sản sinh ra: “Những con người khổng lồ, khổng lồ về tư tưởng, về nhiệt tình; khổng lồ về tài năng mọi mặt và sự hiểu biết sâu rộng””. Đấy là một thời kỳ có rất nhiều khám phá về vũ trụ và những điều mới lạ về con người. BOI CANH LICH SU 1.
Tinh hinh kinh té, chinh tri Do sự mở rộng thị trường thế giới, do sự phát triển các đô thị, đặc biệt là nhờ phát hiện ra con đường biển sang Ấn độ, những mầm mống tư bản chủ nghĩa đã hình thành trong lòng chế độ phong kiến. Thời đại Phục hưng chính là giai đoạn quá độ chuyển từ chế độ phong kiến sang chế độ tư bản chủ nghĩa. Bước biến chuyển quá độ đó là một quá trình tiếp diễn móc xích với nhau. Vào những thập kỷ đầu thế kỷ XIV, các nước Pháp, Anh, Bồ đào nha, Tây ban nha đang lâm vào cảnh điêu đứng, nghèo khó.
Nước Anh và Pháp xơ xác do chiến tranh 100 năm huỷ hoại (1337 - 1453). Ở Bồ đào nha, Tây ban nha thì xã hội loạn lạc, trộm cướp nổi lên khắp nơi. Trong lúc nhiều nước gặp khó khăn chồng chất thì nước Ý, xứ sở Phơlăngđơ kinh tế tiến lên vần vụt nhờ việc buôn bán vũ khí, len dạ, thực phẩm cho hai nước Anh và Pháp đang có chiến tranh và nghiễm nhiên nước này trở thành một nước giầu có nhất bấy giờ. Ở các nước ven biển như Giêmnơ, Vơnidơ và đô thị công nghiệp Phơlăngxơ cũng trở thành những trung tâm kinh tế mạnh ở Âu châu.
Trên cơ sở đó, từ một số gia đình tư nhân đã hình thành những nhà tư bản cỡ lớn như: MêđixI, Peruydi, Anbécti, Bécdi. r Ang ghen: “Phép biện chứng của tự nhiên” sách đã dẫn, trang 106. Các công ty tư bản phát triển thì hiển nhiên cần có thị trường buôn bán. Song, bấy giờ con đường thương mại giữa phương Đông và châu Âu bế tắc do năm 1453 nước Thổ nhĩ kỳ chiếm đóng thành Côngxtăngtinốp - cái rốn nối liền Đông - Tây.
Mặc dầu vậy, con người quyết không chịu bó tay. Những cuộc tìm kiếm, phát kiến địa lý đã khai thông bế tắc trên _ “Việc tìm ra châu Mỹ và đường hàng hải vòng qua châu Phi đã tạo cho glai cấp tư sản đang lên một môi trường hoạt động mới. Việc buôn bán với các nước thuộc địa, việc tăng thêm số phương tiện trao đổi và số lượng hàng hoá. đã đem lại cho thương nghiệp, hàng hải, công nghiệp một đà phát triển chưa từng có, và do đó đã làm cho yếu tố cách mạng phát triển nhanh chóng trong lòng xã hội phong kiến đang suy tàn”!.
Do thương mại phát triển, nên đã tạo được mạch máu kinh tế nối từ Địa trung Hải đến các nước châu Âu, từ bắc Pháp chạy sang Đức, từ Đức đổ về các vùng Ban tích. - "Rõ ràng: “Phương thức kinh doanh phong kiến hay phường hội trước kia không còn có thể thoả mãn được nhu cầu đang tăng lên theo sự mở mang của nhiều thị trường mới”. Nhờ áp dụng đủ mọi mánh khoé, thủ đoạn: ăn cướp, vơ vết của cải ở các thị trường thuộc địa, bóc lột thợ thủ công và nông dân thuộc trong nước và dân bản xứ.; nhờ 4p dụng những phát minh mới như: Kỹ thuật đóng tàu biển, động cơ chạy bằng sức nước và sức gió, sử dụng máy kéo sợi và mấy dệt.; giai cấp tư sản đã củng cố và thiết lập được một nền công nghiệp vĩ mô dưới hình thức công trường thủ công. Quá trình xây dựng đó chính là quá trình tích luỹ nguyên thuỷ tư bản chủ nghĩa mà giai cấp tư sản đã bỏ bao công sức dựng nên.
| Nói tóm lại: tất cả những diễn biến trên chứng tỏ kết cấu tư bản chủ nghĩa ra đời và hình thành ngay trong lòng chế độ phong kiến. Các nước tây Âu đã sản sinh ra một ông chủ mới, được khoác lên một bộ mặt kinh tế mới: kinh tế tư bản chủ nghĩa. Như vậy, trong xã hội đã tồn tại cùng một lúc hai giai cấp: gia1 cấp tư sản và giai cấp phong kiến. Giai cấp tư sản đại diện cho phương thức : Các Mác, Ăng ghen: Tuyên ngôn Đảng cộng sản.
NXB Sự thật, Hà nội 1967 trang 39 va 40 Các Mác, Ang ghen - Sách đã dẫn: Tuyên ngôn của Đảng cộng sản, trang 40 sản xuất tiên tiến. Giai cấp phong kiến đại diện cho phương thức sản xuất lạc hậu; chính sự lạc hậu của nó đã ngăn chặn sự phát triển kinh tế do giai cấp tư sản mở đường. Giai cấp tư sản muốn san phẳng đọn đường cho mình tiến bước, song nó chưa đủ mạnh để bóp chết giai cấp phong kiến già cỗi. Cuối cùng hai giai cấp này đành phải bắt tay với nhau.
Hai giai cấp tạm thời bắt tay nhau để tạm thời dựa vào nhau. Giai cấp nào cũng muốn tồn tại, cũng muốn phát triển. Giai cấp phong kiến muốn duy trì sự tồn tại của nó, nên nhà nước chuyên chế tập quyền được: thiết lập và đồng thời chính quyền đó không thể không khuyến khích công thương nghiệp phát triển. Trong một xã hội tồn tại hai giai cấp vừa là bạn vừa là kẻ thù của nhau.
Một bên buổi đầu đại diện cho lực lượng tiến bộ, một bên đại điện cho lực lượng lạc hậu, bảo thủ. Phong trào dân tộc, phong trào chống phong kiến đã phát triển trên những cơ sở đó. Tình hình xã hội Thời đại Phục hưng chính là một cuộc đại cách mạng về mặt văn hoá - tư tưởng. Một xã hội theo đà phát triển của lịch sử, không thể tồn tại mãi bộ mặt cũ.
Nó phải được thay thế bằng bộ mặt mới.