Giáo Trình Vận Hành Máy Ủi Nghề Vận Hành Máy Thi Công Nền Trung Cấp

Giáo trình vận hành máy ủi cung cấp kiến thức và kỹ năng cần thiết cho nghề vận hành máy thi công nền trung cấp, giúp nâng cao hiệu quả công việc.

• Tác giả: Võ Chí Hùng
• Trường học: Trường Cao Đẳng Cơ Giới
• Chuyên ngành: Vận Hành Máy Thi Công Nền
• Đề tài: Giáo Trình Vận Hành Máy Ủi Trung Cấp
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Quảng Ngãi

Mục lục chi tiết

• LỜI GIỚI THIỆU
• 1. BÀI 1: THAO TÁC NGUỘI
• 1.1. Kiểm tra bổ sung nhiên liệu, dầu mỡ, nước làm mát
• 1.2. Kiểm tra siết chặt và điều chỉnh
• 1.3. Thao tác nguội khởi động và tắt động cơ
• 1.4. Thao tác nguội điều khiển máy chạy di chuyển (không nổ máy)
• 1.5. Thao tác nguội điều khiển máy di chuyển thay đổi hướng
• 1.6. Câu hỏi ôn tập
• 2. BÀI 2: ĐIỀU KHIỂN THIẾT BỊ CÔNG TÁC

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Vận Hành Máy Ủi Trung Cấp

Giáo trình Vận Hành Máy Ủi Trung Cấp được thiết kế nhằm cung cấp kiến thức và kỹ năng cần thiết cho học viên trong lĩnh vực vận hành máy ủi. Nội dung giáo trình bao gồm các phương pháp thi công, quy trình vận hành và an toàn lao động. Việc nắm vững kiến thức này không chỉ giúp học viên thực hiện công việc hiệu quả mà còn đảm bảo an toàn trong quá trình làm việc.

1.1. Mục tiêu của giáo trình Vận Hành Máy Ủi

Giáo trình này nhằm trang bị cho học viên những kiến thức cơ bản về cấu tạo, nguyên lý hoạt động của máy ủi, cũng như quy trình vận hành và bảo trì máy. Học viên sẽ hiểu rõ hơn về các loại máy ủi và ứng dụng của chúng trong thi công.

1.2. Đối tượng áp dụng giáo trình

Giáo trình này được áp dụng cho học sinh trình độ Trung cấp nghề Vận hành máy thi công nền. Nó phù hợp với những người muốn nâng cao kỹ năng và kiến thức trong lĩnh vực vận hành máy ủi.

II. Những Thách Thức Trong Vận Hành Máy Ủi

Vận hành máy ủi không chỉ đơn thuần là thao tác mà còn đòi hỏi người vận hành phải đối mặt với nhiều thách thức. Những thách thức này bao gồm việc đảm bảo an toàn lao động, xử lý sự cố kỹ thuật và quản lý thời gian thi công. Việc nhận diện và giải quyết những thách thức này là rất quan trọng để nâng cao hiệu quả công việc.

2.1. An toàn lao động trong vận hành máy ủi

An toàn lao động là yếu tố hàng đầu trong quá trình vận hành máy ủi. Người vận hành cần nắm rõ các quy định về an toàn, sử dụng thiết bị bảo hộ và thực hiện các biện pháp phòng ngừa tai nạn.

2.2. Xử lý sự cố kỹ thuật khi vận hành

Trong quá trình vận hành, sự cố kỹ thuật có thể xảy ra. Người vận hành cần có khả năng nhận diện và xử lý kịp thời các sự cố để đảm bảo máy hoạt động ổn định và an toàn.

III. Phương Pháp Vận Hành Máy Ủi Hiệu Quả

Để vận hành máy ủi hiệu quả, người vận hành cần nắm vững các phương pháp và quy trình cụ thể. Việc áp dụng đúng các phương pháp này không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn đảm bảo an toàn trong quá trình thi công.

3.1. Quy trình khởi động và tắt máy ủi

Quy trình khởi động máy ủi bao gồm các bước kiểm tra an toàn, khởi động động cơ và thực hiện các thao tác điều khiển. Việc tắt máy cũng cần thực hiện đúng quy trình để đảm bảo an toàn.

3.2. Kỹ thuật điều khiển máy ủi

Kỹ thuật điều khiển máy ủi bao gồm việc sử dụng các tay cần, bàn đạp điều khiển để thực hiện các thao tác như nâng, hạ ben ủi, xoay ben ủi. Việc nắm vững kỹ thuật này giúp người vận hành thực hiện công việc một cách chính xác và hiệu quả.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Máy Ủi Trong Thi Công

Máy ủi được sử dụng rộng rãi trong các công trình xây dựng, từ việc san lấp mặt bằng đến việc thi công nền móng. Việc hiểu rõ ứng dụng của máy ủi giúp người vận hành có thể lựa chọn phương pháp thi công phù hợp và tối ưu hóa hiệu quả công việc.

4.1. Các loại máy ủi và ứng dụng của chúng

Có nhiều loại máy ủi khác nhau, mỗi loại có ứng dụng riêng trong thi công. Việc lựa chọn máy ủi phù hợp với từng loại công việc là rất quan trọng để đảm bảo hiệu quả thi công.

4.2. Kết quả nghiên cứu về hiệu quả sử dụng máy ủi

Nghiên cứu cho thấy việc sử dụng máy ủi đúng cách có thể nâng cao năng suất thi công lên đến 30%. Điều này chứng tỏ vai trò quan trọng của máy ủi trong ngành xây dựng.

V. Kết Luận và Tương Lai Của Vận Hành Máy Ủi

Vận hành máy ủi là một lĩnh vực quan trọng trong ngành xây dựng. Với sự phát triển của công nghệ, việc áp dụng các công nghệ mới vào vận hành máy ủi sẽ giúp nâng cao hiệu quả và an toàn trong thi công. Tương lai của ngành này hứa hẹn sẽ có nhiều cải tiến và đổi mới.

5.1. Xu hướng phát triển công nghệ trong vận hành máy ủi

Công nghệ mới như tự động hóa và trí tuệ nhân tạo đang dần được áp dụng trong vận hành máy ủi. Điều này sẽ giúp nâng cao hiệu quả và giảm thiểu rủi ro trong quá trình thi công.

5.2. Định hướng đào tạo nghề vận hành máy ủi

Đào tạo nghề vận hành máy ủi cần được cập nhật thường xuyên để đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động. Việc trang bị kiến thức và kỹ năng mới cho học viên là rất cần thiết.

Nội dung chính

TỔNG QUAN HỌC THUẬT VÀ NỘI DUNG CHUYÊN MÔN GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: VẬN HÀNH MÁY ỦI (MÃ MÔ ĐUN: MĐ18)

---

Tổng quan về giáo trình (250-300 từ)

Giáo trình mô đun Vận hành máy ủi (Mã mô đun: MĐ18) do Trường Cao đẳng Cơ giới Quảng Ngãi biên soạn và ban hành năm 2022 (do ông Võ Chí Hùng làm Chủ biên), dựa trên chương trình khung đào tạo nghề Vận hành máy thi công nền trình độ Trung cấp của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn. Trong cấu trúc chương trình đào tạo tổng thể gồm 54 tín chỉ (1.605 giờ đào tạo), mô đun MĐ18 có khối lượng 04 tín chỉ với tổng thời lượng 120 giờ, bao gồm 15 giờ lý thuyết, 101 giờ thực hành và 04 giờ kiểm tra định kỳ/kết thúc. Về vị trí, mô đun được bố trí giảng dạy sau các môn học cơ sở kỹ thuật và có thể học song song hoặc trước các mô đun chuyên môn cùng nhóm nghề như Vận hành máy san (MĐ16), Vận hành máy lu (MĐ17), Vận hành máy ủi nâng cao (MĐ19, MĐ20) và Vận hành máy ủi lật (MĐ21).

Mục tiêu học tập của mô đun được chuẩn hóa qua ba nhóm chuẩn đầu ra:

• Kiến thức: Trình bày được các phương pháp thi công nền bằng máy ủi (A1); mô tả chính xác quy trình vận hành thiết bị (A2); phân tích phương pháp lựa chọn máy ủi phù hợp với điều kiện địa hình và tính chất nền đất (A3).
• Kỹ năng: Chuẩn bị đầy đủ máy móc, thiết bị, hiện trường trước khi thi công (B1); vận hành thành thạo máy ủi thông dụng trong các điều kiện làm việc khác nhau (B2).
• Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Tự chủ lựa chọn thiết bị công tác phù hợp (C1); chấp hành nghiêm túc quy định về an toàn lao động và vệ sinh công nghiệp (C2).

Cấu trúc giáo trình tiếp cận theo mô hình mô đun tích hợp, lấy kỹ năng thực hành vận hành cơ giới làm trung tâm (thời lượng thực hành chiếm 84,17% tổng số giờ), xây dựng lộ trình từ thao tác tĩnh (thao tác nguội), điều khiển cơ cấu công tác đến các kỹ thuật ủi định hình trong công trình hạ tầng.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi (500-600 từ)

Các chương/chủ đề chính

Giáo trình gồm 10 bài học chuyên đề được sắp xếp theo tiến trình kỹ thuật chặt chẽ:

1. Bài 1: Thao tác nguội (6 giờ - 1 lý thuyết, 5 thực hành): Trang bị quy trình kiểm tra các hệ thống trước khi vận hành máy: kiểm tra dầu bôi trơn động cơ, dầu thủy lực qua kính thăm, dầu hộp số, dầu cầu, dầu ly hợp, dầu bánh dẫn hướng, bánh đỡ, bánh tỳ xích; kiểm tra nhiên liệu diesel và nước làm mát (mực nước cách mép trên cổ đổ 30 mm); kiểm tra siết chặt bu-lông, chốt chẻ, khớp nối các-đăng; nguyên tắc lên cabin qua bên phải/càng ben; quy chuẩn khởi động điện (thời gian đề không quá 5 giây, giãn cách 2–3 phút giữa các lần, tối đa 3 lần đề liên tiếp); thao tác nguội di chuyển và chuyển hướng khi chưa nổ máy.
2. Bài 2: Điều khiển thiết bị công tác (6 giờ - 1 lý thuyết, 5 thực hành): Hướng dẫn kỹ thuật điều khiển cơ cấu ben trên các dòng máy ủi (như YD 230 và Liugong), bao gồm thao tác nâng/hạ ben, nghiêng ben trái/phải, xoay góc ben và căn chỉnh độ mở lưỡi ben bằng dụng cụ cơ khí; kỹ thuật kiểm soát hành trình xy lanh tránh kịch piston.
3. Bài 3: Vận hành máy ủi tiến và lùi (6 giờ - 1 lý thuyết, 5 thực hành): Quy trình phối hợp cắt ly hợp, vào số tiến/lùi, điều chỉnh chân ga, sử dụng cần cắt hướng bên trái/bên phải để chuyển hướng và quay đầu an toàn.
4. Bài 4: Vận hành máy ủi lên và xuống dốc (6 giờ - 1 lý thuyết, 5 thực hành): Kỹ thuật chọn tuyến di chuyển, làm chủ tay ga, phanh và vị trí lưỡi ben nhằm đảm bảo cân bằng trọng tâm máy trên địa hình dốc.
5. Bài 5: Ủi phá (24 giờ - 2 lý thuyết, 21 thực hành, 1 kiểm tra): Kỹ thuật định vị lưỡi ben ăn sâu vào đất khoảng 10 cm; điều chỉnh bước nâng/hạ ben không quá 2 cm dựa trên tiếng nổ động cơ để hạn chế lịm máy; kỹ thuật lùi máy đặt gờ đất vào giữa hai dải xích để thực hiện đường ủi tiếp theo; biện pháp chống quá tải nhằm bảo vệ đường ống tuy-ô thủy lực.
6. Bài 6: Ủi san (18 giờ - 2 lý thuyết, 15 thực hành, 1 kiểm tra): Phương pháp ủi san thô (san từ chỗ cao sang chỗ thấp, đi từ phải qua trái, vệt sau đè 1/3 vệt trước theo dạng rẻ quạt hoặc mặt sàng) và ủi san tinh hoàn thiện (duy trì ga nhỏ, điều chỉnh ben ở vị trí trôi khi lùi để là phẳng gờ đất).
7. Bài 7: Ủi gom (18 giờ - 2 lý thuyết, 16 thực hành): Kỹ thuật gom vật liệu với chiều sâu hạ ben từ 8 ÷ 10 cm vào tầng vật liệu mềm; nguyên tắc đè vệt ben 1/3 liên tiếp để dồn vật liệu về vị trí quy định.
8. Bài 8: Ủi bóc mặt bằng (18 giờ - 2 lý thuyết, 15 thực hành, 1 kiểm tra): Phương pháp bóc lớp đất hữu cơ, xử lý bề mặt địa hình ban đầu theo yêu cầu kỹ thuật thi công nền.
9. Bài 9: Ủi cắt rãnh (12 giờ - 2 lý thuyết, 9 thực hành, 1 kiểm tra): Thao tác nghiêng ben để tạo rãnh thoát nước, tạo ta-luy rãnh dọc công trình.
10. Bài 10: Lái máy ủi lên và xuống xe kéo chuyên dùng (6 giờ - 1 lý thuyết, 5 thực hành): Kỹ thuật đưa máy ủi bánh xích lên/xuống sàn rơ-moóc chuyên dụng để phục vụ công tác điều chuyển thiết bị giữa các công trường.

Tiến trình logic của giáo trình MĐ18:
[Thao tác nguội & Kiểm tra an toàn tĩnh] 
       ↓
[Điều khiển cơ cấu công tác (Ben ủi YD 230 / Liugong)] 
       ↓
[Vận hành di chuyển (Tiến, lùi, quay đầu, lên/xuống dốc)] 
       ↓
[Kỹ thuật thi công bề mặt (Ủi phá → Ủi san → Ủi gom → Ủi bóc mặt bằng → Cắt rãnh)] 
       ↓
[Kỹ thuật vận chuyển cơ giới (Lên/xuống xe kéo chuyên dùng)]

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Nội dung giáo trình được thiết lập trên nền tảng:

• Lý thuyết máy làm đất, kết cấu cơ khí động lực học và hệ thống gầm máy xây dựng (dẫn chiếu tài liệu của Vũ Tiến Lộc, Vũ Thanh Bình).
• Nguyên lý truyền động thủy lực điều khiển lưỡi ben và cơ cấu ly hợp chuyển hướng của máy ủi bánh xích.
• Các quy chuẩn kỹ thuật an toàn công nghiệp, tiêu chuẩn bôi trơn làm mát động cơ diesel chuyên dụng thi công cơ giới.

Kỹ năng phát triển

Học viên được rèn luyện:

• Kỹ năng kỹ thuật: Thực hiện đúng trình tự kiểm tra bảo dưỡng đầu ca, thao tác phối hợp nhịp nhàng giữa chân ly hợp, bàn đạp ga và cụm tay trang điều khiển ben.
• Kỹ năng phân tích hiện trường: Nhận diện cấp phối đất, đánh giá độ dốc, xác định chiều sâu cắt thích hợp (8–10 cm) và tính toán tỷ lệ đè vệt (1/3 lưỡi ben) để tối ưu năng suất.
• Kỹ năng xử lý sự cố thực tế: Nhận biết hiện tượng quá tải qua âm thanh động cơ, xử lý tình huống máy lịm tải đúng quy trình kỹ thuật mà không làm hư hại hệ thống thủy lực.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập (300-350 từ)

Phương pháp giảng dạy của mô đun tuân thủ mô hình dạy học tích hợp chuyên môn kỹ thuật. Giảng viên áp dụng các phương pháp dạy học tích cực gồm: thuyết trình ngắn, trình chiếu tài liệu kỹ thuật, trực quan hóa bằng mô hình/phim ảnh, giảng dạy giải quyết vấn đề và thực hiện thao tác mẫu trực tiếp trên máy ủi thực tế (như dòng máy ủi Liugong). Trong các giờ thực hành, giảng viên trực tiếp giám sát, uốn nắn tư thế và sửa sai tại chỗ cho từng học viên.

Về tổ chức học tập, người học được chia thành các nhóm nhỏ từ 2 đến 3 thành viên:

• Mỗi nhóm có nhóm trưởng phân công nhiệm vụ nghiên cứu trước tài liệu giáo trình và tài liệu tham khảo được cung cấp.
• Các thành viên luân phiên thực hiện các bài tập thực hành trên máy, ghi chép nhật ký vận hành và lập báo cáo kỹ thuật của nhóm.

Quy trình đánh giá kết quả học tập được thực hiện theo Quy chế đào tạo Trung cấp hệ chính quy ban hành kèm theo Thông tư số 09/2017/TT-BLĐTBXH của Bộ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, áp dụng tại Trường Cao đẳng Cơ giới:

• Điểm kiểm tra thường xuyên (Hệ số 1, chiếm 40% điểm tổng kết): Kiểm tra lý thuyết viết, hỏi miệng hoặc kiểm tra thao tác thực hành định kỳ sau các mốc 20 giờ, 40 giờ (đánh giá chuẩn đầu ra A1, A2, A3, B1, C1, C2).
• Điểm thi kết thúc mô đun (Chiếm 60% điểm tổng kết): Tổ chức thi vấn đáp kết hợp thực hành trực tiếp trên máy thi công/mô hình sau khi hoàn thành 120 giờ đào tạo (đánh giá toàn diện các chuẩn A1, A2, B1, B2, C1, C2).
• Thang điểm: Đánh giá theo thang điểm 10 (làm tròn 1 chữ số thập phân), sau đó quy đổi sang thang điểm chữ và thang điểm 4 theo quy định đào tạo tín chỉ.

Quy định chuyên cần yêu cầu học viên phải tham dự tối thiểu 70% tổng thời lượng mô đun. Nếu vắng quá 30% số giờ tích hợp, người học buộc phải học lại mô đun.

---

Điểm nổi bật và cập nhật (250-300 từ)

Giáo trình mô đun Vận hành máy ủi (MĐ18) ban hành năm 2022 có các đặc điểm kỹ thuật nổi bật:

• Tính chuẩn hóa theo khung mô đun nghề: Giáo trình được phân rã chi tiết thành 10 bài học với mục tiêu hành vi đo lường được, định lượng cụ thể số giờ lý thuyết (15 giờ) và thực hành (101 giờ), gắn kết chặt chẽ với các mô đun kỹ thuật cơ sở (MH07–MH13) và mô đun chuyên môn nâng cao trong chương trình tổng thể 54 tín chỉ.
• Tích hợp thông số kỹ thuật định lượng cụ thể: Thay vì các mô tả định tính, tài liệu đưa ra các chỉ số kỹ thuật chính xác: khoảng cách nước làm mát cách mép cổ đổ 30 mm; thời gian khởi động đề tối đa 5 giây; chiều sâu cắt đất khi ủi phá 10 cm; biên độ nâng hạ ben điều chỉnh không quá 2 cm/lần; chiều sâu cắt bóc/gom 8 ÷ 10 cm; tỷ lệ chồng lấn vệt ben là 1/3.
• Trực quan hóa thiết bị công tác hiện trường: Hướng dẫn vận hành gắn trực tiếp với sơ đồ bố trí tay trang, bàn đạp điều khiển của các dòng máy thi công thực tế như máy ủi bánh xích YD 230 và máy ủi Liugong.
• Tập trung vào an toàn công nghiệp và bảo vệ thiết bị: Giáo trình chỉ rõ các cấm đoán kỹ thuật nghiêm ngặt, như cấm ngắt ly hợp dừng máy rồi nâng ben khi bị quá tải nhằm tránh nổ đường ống tuy-ô thủy lực, cấm khởi động ép máy bằng cách kéo/đẩy hoặc thả dốc.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình (200-250 từ)

• Học sinh, sinh viên: Là giáo trình chuyên môn cốt lõi dành cho học viên trình độ Trung cấp nghề Vận hành máy thi công nền (theo chuẩn đào tạo của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn).
• Yêu cầu kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành các môn học kỹ thuật cơ sở trước khi học mô đun này, bao gồm:
  • Vẽ kỹ thuật (MH07)
  • Dung sai và kỹ thuật đo lường trong cơ khí (MH08)
  • Cơ kỹ thuật (MH09)
  • Điện kỹ thuật (MH10)
  • Nhiên liệu và vật liệu bôi trơn (MH11)
  • An toàn lao động và vệ sinh công nghiệp (MH12)
  • Kỹ thuật thi công nền (MH13)
• Giảng viên chuyên ngành: Dùng làm khung chuẩn biên soạn giáo án tích hợp, thiết kế bài tập thực hành xưởng, lập barem kiểm tra định kỳ và đánh giá thi kết thúc môn học theo chuẩn đầu ra.
• Cán bộ kỹ thuật và công nhân công trường: Sử dụng làm tài liệu tra cứu quy trình chuẩn để kiểm tra phương tiện, vận hành thiết bị thi công nền đường, sân bay, bến cảng và mặt bằng công nghiệp.

---

Câu hỏi thường gặp (250-300 từ)

1. Giáo trình này phù hợp với cấp trình độ đào tạo nào?

Giáo trình được thiết kế chuyên biệt cho hệ Trung cấp nghề Vận hành máy thi công nền, đồng thời được áp dụng làm tài liệu đào tạo nghề ngắn hạn, bồi dưỡng nâng bậc thợ cho công nhân lái máy thi công cơ giới.

2. Người học cần chuẩn bị kiến thức nền tảng nào trước khi tiếp cận mô đun?

Người học cần hoàn thành hệ thống môn học kỹ thuật cơ sở (MH07 đến MH13) để nắm vững cấu tạo cơ khí, nguyên lý điện - thủy lực, đặc tính nhiên liệu dầu mỡ bôi trơn và các quy tắc an toàn lao động công nghiệp.

3. Cấu trúc đào tạo của mô đun có đặc điểm gì khác biệt?

Mô đun tập trung chủ yếu vào rèn luyện kỹ năng thực hành với 101 giờ thực hành trên tổng số 120 giờ (chiếm hơn 84%), tiếp cận tuần tự từ khâu kiểm tra nguội, thao tác điều khiển thiết bị công tác đến các kỹ thuật ủi chuyên sâu tại hiện trường.

4. Quy định đánh giá kết quả học tập của mô đun được thực hiện như thế nào?

Kết quả được đánh giá theo Thông tư 09/2017/TT-BLĐTBXH gồm: Điểm kiểm tra thường xuyên và định kỳ (trọng số 40%) kết hợp với Điểm thi vấn đáp - thực hành kết thúc mô đun (trọng số 60%), tính theo thang điểm 10 và quy đổi sang thang điểm 4.

5. Những nguồn tài liệu tham khảo chính yếu nào được trích dẫn trong giáo trình?

Tài liệu kế thừa và đối chiếu trực tiếp từ các giáo trình chuyên ngành: Máy làm đất (Vũ Tiến Lộc, Vũ Thanh Bình – NXB GTVT, 2000), Giáo trình kỹ thuật thi công (Nguyễn Đức Chương – NXB Xây dựng, 2000), Cấu tạo và nguyên lý làm việc của gầm máy xây dựng (NXB GTVT, 2000) và giáo trình an toàn của Trường Cao đẳng nghề Cơ giới Ninh Bình.

---

Kết luận (150 từ)

Giáo trình mô đun Vận hành máy ủi (MĐ18) của Trường Cao đẳng Cơ giới Quảng Ngãi là tài liệu đào tạo chuyên môn nghề được cấu trúc khoa học, tích hợp đầy đủ quy trình kiểm tra, kỹ thuật điều khiển và phương pháp thi công cơ giới nền móng thực địa. Hoàn thành mô đun này cung cấp năng lực thực hành thao tác máy ủi cơ bản và tạo điều kiện tiên quyết để học viên tiếp tục lộ trình chuyên môn với các mô đun chuyên sâu trong chương trình khung đào tạo:

$$\text{MĐ18 (Vận hành máy ủi)} \longrightarrow \begin{cases} \text{MĐ19, MĐ20 (Vận hành máy ủi nâng cao)} \ \text{MĐ21 (Vận hành máy ủi lật)} \ \text{MĐ22 (Xử lý tình huống khi thi công)} \ \text{MĐ23 (Thực tập nghề nghiệp)} \end{cases}$$

Tài liệu là cơ sở dữ liệu học thuật và thực hành phục vụ công tác giảng dạy, học tập và tra cứu tiêu chuẩn kỹ thuật trong ngành thi công cơ giới hiện nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu - Đối với người dạy: Sử dụng phương pháp giảng giảng dạy tích cực (diễn giảng, vấn đáp, dạy học theo vấn đề); yêu cầu người học nhớ các giá trị đại lượng, đơn vị của các đại lượng. - Đối với người học: Chủ động đọc trước giáo trình trước buổi học Điều kiện thực hiện bài học - Phòng học chuyên môn hóa/nhà xưởng: Phòng học chuyên môn - Trang thiết bị máy móc: Máy chiếu và các thiết bị dạy học khác - Học liệu, dụng cụ, nguyên vật liệu: Chương trình môn học, giáo trình, tài liệu tham khảo, giáo án, phim ảnh, và các tài liệu liên quan. - Các điều kiện khác: Không có Kiểm tra và đánh giá bài học - Nội dung:  Kiến thức: Kiểm tra và đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kiến thức  Kỹ năng: Đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kĩ năng.  Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Trong quá trình học tập, người học cần: + Nghiên cứu bài trước khi đến lớp + Chuẩn bị đầy đủ tài liệu học tập.

+ Tham gia đầy đủ thời lượng môn học. + Nghiêm túc trong quá trình học tập. - Phương pháp: 13  Điểm kiểm tra thường xuyên: 1 điểm kiểm tra (hình thức: hỏi miệng)  Kiểm tra định kỳ lý thuyết: không có  Kiểm tra định kỳ thực hành: không có Nội dung chính: 1. KiÓm tra bæ sung nhiªn liÖu, dÇu, mì, níc lµm m¸t, .1 Lý thuyết liên quan: ­ KiÓm tra dÇu b«i tr¬n ®éng c¬, møc dÇu tèt nhÊt ë v¹ch trrªn cña thíc ®o.

NÕu thiÕu bæ xung dÇu b«i tr¬n. ­ KiÓm tra dÇu thuû lùc, tèt nhÊt ë v¹ch trªn cña kÝnh kiÓm tra. NÕu thiÕu bæ xung thªm dÇu thuû lùc. ­ KiÓm tra dÇu b«i tr¬n hép sè, dÇu cÇu, dÇu ly hîp (víi m¸y dïng ly hîp thuû lùc), møc dÇu tèt nhÊt ë v¹ch trªn cña thíc ®o hoÆc ngang mÐp lç kiÓm tra.

NÕu thiÕu bæ xung thªm dÇu ®óng chñng lo¹i. ­ KiÓm tra dÇu b«i tr¬n c¸c b¸nh dÉn ®êng, b¸nh ®ì, b¸nh tú xÝch (th¸o nót tra dÇu nÕu kh«ng thÊy dÇu ch¶y ra dïng b¬m thôt b¬m dÇu vµo, võa b¬m võa rót dÇn vßi b¬m b¬m ra). ­ KiÓm tra nhiªn liÖu diezel, møc nhiªn liÖu ph¶i ®ñ cho mét ca lµm viÖc vµ cã lîng d ®ñ ®Ó chèng lät khÝ vµo hÖ thèng. Sè lîng tuú theo lo¹i m¸y.

­ KiÓm tra níc lµm m¸t, møc níc tèt nhÊt c¸ch mÐp trªn cæ ®æ níc 30 mm. NÕu thiÕu bæ xung thªm níc s¹ch, níc cã khö thµnh phÇn clorua. Cã thÓ dïng níc ma ®Ó l¾ng. NÕu m¸y cã b×nh níc phô th× viÖc kiÓm tra vµ bæ xung ®Òu qua b×nh níc phô, møc níc tèt nhÊt ë v¹ch trªn cña b×nh níc phô.

Trình tự thực hiện - Kiểm tra dầu bôi trơn - Kiểm tra dầu thủy lực - Kiểm tra dầu hộp số, dầu cầu, dầu ly hợp 14 ­ KiÓm tra dÇu b«i tr¬n c¸c b¸nh dÉn ®êng, b¸nh ®ì, b¸nh tú xÝch ­ KiÓm tra nhiªn liÖu diezel ­ KiÓm tra níc lµm m¸t ­ Bơm mỡ 1. KiÓm tra xiÕt chÆt vµ ®iÒu chØnh. Lý thuyết liên quan ­ KiÓm tra c¸c chèt chÎ, chèt nèi vµ c¸c bã cao su c¸c ®¨ng nếu không đảm bảo yêu cầu ta cần điều chỉnh và xiết chặt lại. ­ KiÓm tra xiÕt chÆt c¸c bu l«ng ch©n m¸y, èng hót, èng x¶, ®Çu nèi c¸c èng dÉn dÇu thuû lùc, dÇu ®iªzel, dÇu b«i tr¬n vµ ®êng níc.

nếu không đảm bảo yêu cầu ta cần điều chỉnh và xiết chặt lại. ­ KiÓm tra xiÕt chÆt c¸c ®Çu d©y dÉn cña b×nh ®iÖn , máy phát và máy đề. nếu không đảm bảo yêu cầu ta cần điều chỉnh và xiết chặt lại. Trình tự thực hiện: ­ KiÓm tra c¸c chèt chÎ, chèt nèi vµ c¸c bã cao su c¸c ®¨ng; ­ KiÓm tra xiÕt chÆt c¸c bu l«ng ch©n m¸y, èng hót, èng x¶, ®Çu nèi c¸c èng dÉn dÇu thuû lùc, dÇu ®iªzel, dÇu b«i tr¬n vµ ®êng níc; ­ KiÓm tra xiÕt chÆt c¸c ®Çu d©y dÉn cña b×nh ®iÖn , m¸y ph¸t và máy đề.

Sai hỏng thường gặp, nguyên nhân và biện pháp phòng tránh/ khắc phục. - Kiểm tra không đúng kỹ thuật - Kiểm tra không đầy đủ 1. Lên ca bin 1.1 Lý thuyết liên quan: Lªn bªn ph¶i m¸y, bíc lªn cµng ben råi lªn xÝch (Kh«ng ®îc nh¶y lªn).2 Trình tự thực hiện: - Xác định lối lên 15 - Đặt chân đúng vị trí - Tay cầm vào đúng vị trí - Lên cabin 1. Sai hỏng thường gặp, nguyên nhân và biện pháp phòng tránh/ khắc phục - Không tuân thủ nguyên tắc - Lên không đúng vị trí 1.

Thao tác nguội khởi động và tắt động cơ 1. Khởi động động cơ 1. Lý thuyết liên quan: * Những quy định khi khởi động động cơ: ­ Kh«ng ®îc cìng bøc m¸y b»ng c¸ch Ðp næ nh: th¶ dèc, kÐo hoÆc ®Èy nhau hay th¶ dèc. ­ §èi víi c¸c m¸y khëi ®éng b»ng ®iÖn kh«ng ®îc khëi ®éng l©u qu¸ 5 gi©y.

NÕu khëi ®éng kh«ng næ ph¶i sau 2 – 3 phót míi ®îc khëi ®éng l¹i vµ chØ ®îc lµm nh vËy ®Õn lÇn thø 3 mµ m¸y vÉn kh«ng næ ®îc th× ph¶i t×m nguyªn nh©n söa ch÷a. ­ §a c¸c cÇn ®iÒu khiÓn vÒ vÞ trÝ kh«ng lµm viÖc. ­ §ãng c«ng t¾c m¸t bËt ch×a kho¸ ®Õn vÞ trÝ “ ON” kiÓm tra t×nh tr¹ng m¸y, ®Ó ga ë møc trung b×nh. * Khởi động động cơ ­ BËt ch×a kho¸ ®Õn vÞ trÝ “START” ®Ò m¸y næ, khi nghe thÊy m¸y næ ph¶i lËp tøc tr¶ ch×a kho¸ vÒ vÞ trÝ “ON”.

­ Nghe tiÕng næ cña ®éng c¬, tiÕng kªu, tiÕng gâ cña c¸c bé phËn ­ Quan s¸t mµu khãi vµ møc ®é x¶ khãi cña ®éng c¬, c¸c sè liÖu trªn b¶ng ®ång hå, b¶ng ®Ìn tÝn hiÖu. Trình tự thực hiện: - Thao tác nguội đóng mát 16 - Bật chìa khóa đến vị trí “ START ” - Trả chìa khóa về vị trí “ ON ” 1. Sai hỏng thường gặp, nguyên nhân và biện pháp phòng tránh/ khắc phục - Không đóng mát - Khi máy chưa nổ thì đã trả chìa khóa về vị trí “ ON ” 1. Lý thuyết liên quan: - Thiết bị công tác ở vị trí an toàn - Ra hết số - Giảm ga về vị trí nhỏ nhất - Bật chìa khóa về vị trí OFF - Sau khi tắt máy phải tắt công tắc mát 1.

Trình tự thực hiện: - Giảm ga - Bật chìa khóa về vị trí OFF - Tắt công tắc mát 1. Sai hỏng thường gặp, nguyên nhân và biện pháp phòng tránh/ khắc phục - Quên tắt công tắc mát - Chưa ra hết số - Thiết bị công tác chưa ở vị trí an toàn 1. Thao tác nguội điều khiển máy chạy di chuyển ( không nổ máy) 1. Thao tác nguội điều khiển máy chạy di chuyển tiến, lùi 1.

Lý thuyết liên quan + Vị trí và cách sử dụng các tay cần, bàn đạp điều khiển 1. Trình tự thực hiện 17 + TiÕn m¸y ­ Ch©n tr¸i c¾t ly hîp, đi số lùi : tay sè g¹t sang vÞ trÝ tiÕn. ­ N©ng ben lªn khái mÆt ®Êt ®Õn ®é cao cÇn thiÕt ­ T¨ng ga, quan s¸t hai bªn vµ b¸o hiÖu b»ng cßi cho mäi ngêi xung quanh biÕt. ­ Ch©n tr¸i tõ tõ nh¶ ly hîp cho m¸y tiÕn đến vị trí theo yêu cầu ­ Dõng l¹i : c¾t ly hîp, ra sè 0, gi¶m ga.

+ Lïi m¸y: ­ C¾t ly hîp,®i sè lïi, tay sè g¹t sang vÞ trÝ lïi. ­ N©ng ben lªn khái mÆt ®Êt ®Õn ®é cao cÇn thiÕt ­ T¨ng ga, quan s¸t vÒ phÝa sau ­ Quay ngêi vÒ phÝa sau (bªn ph¶i ngêi l¸i), b¸o hiÖu cho mäi ngêi xung quanh b»ng cßi ­ Nh¶ ly hîp tõ tõ cho m¸y lïi đến vị trí yêu cầu ­ Dừng l¹i : c¾t ly hîp, ra sè 0, gi¶m ga. Sai hỏng thường gặp, nguyên nhân và biện pháp phòng tránh/ khắc phục - Không tăng ga khi di chuyển - Không nhớ vị trí số - Tập trung vào máy mà không quan sát xung quanh - Chưa nâng ben đã di chuyển máy 1. Thao tác nguội điều khiển máy di chuyển thay đổi hướng 1.

Lý thuyết liên quan -Vị trí và cách sử dụng các tay cần, bàn đạp điều khiển - Thao tác di chuyển máy ủi tiến, lùi 1. Trình tự thực hiện + Thao tác nguội điều khiển máy di chuyển tiến rẽ phải, trái ­ Ch©n tr¸i c¾t ly hîp, đi số lùi : tay sè g¹t sang vÞ trÝ tiÕn. ­ N©ng ben lªn khái mÆt ®Êt ®Õn ®é cao cÇn thiÕt ­ T¨ng ga, quan s¸t hai bªn vµ b¸o hiÖu b»ng cßi cho mäi ngêi xung quanh biÕt. 18 ­ Ch©n tr¸i tõ tõ nh¶ ly hîp cho m¸y tiÕn - Kéo tay cần điều khiến cho máy rẽ trái hoặc phải ­ Dõng l¹i : c¾t ly hîp, ra sè 0, gi¶m ga.

+ Thao tác nguội điều khiển máy di chuyển lùi rẽ phải, trái ­ C¾t ly hîp,®i sè lïi, tay sè g¹t sang vÞ trÝ lïi. ­ N©ng ben lªn khái mÆt ®Êt ®Õn ®é cao cÇn thiÕt ­ T¨ng ga, quan s¸t vÒ phÝa sau ­ Quay ngêi vÒ phÝa sau (bªn ph¶i ngêi l¸i), b¸o hiÖu cho mäi ngêi xung quanh b»ng cßi ­ Nh¶ ly hîp tõ tõ cho m¸y di chuyển - Kéo tay cần điều khiến cho máy rẽ trái hoặc phải ­ Dừng l¹i : c¾t ly hîp, ra sè 0, gi¶m ga. 19 CÂU HỎI ÔN TẬP Câu 1: Nêu các nội dung và phương phá kiểm tra động cơ? Câu 2: Nêu các nội dung và kỹ thuật kiểm tra, xiết chặt? Câu 3: Trình bày các quy trình vận hành ngượi máy ủi? 20 BÀI 2: ĐIỀU KHIỂN THIẾT BỊ CÔNG TÁC Mã bài: MĐ18-02 Giới thiệu: Điều khiển thiết bị công tác giúp người thọ dễ dàng vận hành thiết bị khi thi công ủi. Việc điều khiển thiết bị công tác đúng quy trình có thể nâng cao năng suất thi công.

Bài học này giúp cho người thợ vận hành chủ động trong việc điều khiển thiết bị công tác máy ủi ở những vị trí khác nhau. Mục tiêu: - Trình bày được kỹ thuật an toàn khi vận hành thiết bị công tác; - Thực hiện thành thạo các thao tác: khởi động động cơ; nâng, hạ ben ủi; xoay ben ủi qua trái và phải; nghiêng ben ủi về bên trái và phải; ngửa ben ủi và đóng ben ủi; - Vận hành an toàn cho người và phương tiện; Phương pháp giảng dạy và học tập bài mở đầu - Đối với người dạy: Sử dụng phương pháp giảng giảng dạy tích cực (diễn giảng, vấn đáp, dạy học theo vấn đề, thao tác mẫu, uốn nắn và sửa sai tại chỗ cho người học); yêu cầu người học nhớ các giá trị đại lượng, đơn vị của các đại lượng. Các bước quy trình thực hiện.