Giáo Trình Vận Hành Hệ Thống Đường Ống và Bể Chứa trong Ngành Dầu Khí

Giáo trình vận hành hệ thống đường ống và bể chứa cho nghề vận hành thiết bị chế biến dầu khí trình độ cao đẳng, cung cấp kiến thức chuyên sâu.

• Tác giả: Ths. Phạm Thế Anh
• Trường học: Trường Cao Đẳng Dầu Khí
• Chuyên ngành: Vận Hành Thiết Bị Chế Biến Dầu Khí
• Đề tài: Giáo Trình Vận Hành Hệ Thống Đường Ống Và Bể Chứa
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Bà Rịa - Vũng Tàu

Mục lục chi tiết

• LỜI GIỚI THIỆU
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT CHUNG VỀ VAN
• 1.1. Khái niệm và vai trò của van
• 1.2. Phân loại và ký hiệu van
• 2. CHƯƠNG 2: VẬN HÀNH VÀ BẢO DƯỠNG VAN
• 2.1. Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của van
• 2.2. Thực tập vận hành và bảo dưỡng van
• 3. CHƯƠNG 3: ĐƯỜNG ỐNG
• 3.1. Khái niệm và phân loại
• 3.2. Một số yêu cầu về cấu tạo đường ống
• 4. CHƯƠNG 4: BỂ CHỨA
• 4.1. Khái niệm và phân loại
• 4.2. Cấu tạo một số loại bể chứa
• 5. CHƯƠNG 5: THỰC HÀNH VẬN HÀNH HỆ THỐNG ĐƯỜNG ỐNG BỂ CHỨA
• 5.1. Vận hành hệ thống đường ống bể chứa
• 5.2. Xử lý sự cố thường gặp khi vận hành hệ thống đường ống bể chứa
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về giáo trình vận hành hệ thống đường ống và bể chứa

Giáo trình "Vận hành hệ thống đường ống và bể chứa" được thiết kế nhằm cung cấp kiến thức cơ bản cho sinh viên ngành vận hành thiết bị chế biến dầu khí. Nội dung giáo trình bao gồm các khái niệm, nguyên lý hoạt động và quy trình vận hành các thiết bị liên quan đến hệ thống đường ống và bể chứa dầu khí. Mục tiêu chính là giúp sinh viên nắm vững kiến thức và kỹ năng cần thiết để thực hiện công việc một cách hiệu quả.

1.1. Mục tiêu và ý nghĩa của giáo trình

Giáo trình này không chỉ cung cấp kiến thức lý thuyết mà còn giúp sinh viên thực hành các kỹ năng cần thiết trong vận hành thiết bị chế biến dầu khí. Điều này rất quan trọng trong việc đảm bảo an toàn và hiệu quả trong công việc.

1.2. Cấu trúc nội dung giáo trình

Nội dung giáo trình được chia thành nhiều bài học, mỗi bài tập trung vào một khía cạnh cụ thể của hệ thống đường ống và bể chứa. Các bài học bao gồm từ khái niệm cơ bản đến các kỹ thuật vận hành và bảo trì.

II. Những thách thức trong vận hành hệ thống đường ống và bể chứa

Vận hành hệ thống đường ống và bể chứa không chỉ đơn thuần là thao tác kỹ thuật mà còn đối mặt với nhiều thách thức. Các vấn đề như rò rỉ, áp suất không ổn định và sự cố thiết bị là những yếu tố cần được quản lý chặt chẽ. Việc hiểu rõ các thách thức này giúp sinh viên chuẩn bị tốt hơn cho công việc thực tế.

2.1. Các sự cố thường gặp trong hệ thống đường ống

Các sự cố như rò rỉ, tắc nghẽn và áp suất không ổn định là những vấn đề phổ biến trong hệ thống đường ống. Việc phát hiện và xử lý kịp thời các sự cố này là rất quan trọng để đảm bảo an toàn và hiệu quả.

2.2. An toàn trong vận hành bể chứa

An toàn là yếu tố hàng đầu trong vận hành bể chứa. Các biện pháp an toàn cần được thực hiện nghiêm ngặt để tránh các sự cố nghiêm trọng có thể xảy ra trong quá trình vận hành.

III. Phương pháp vận hành hiệu quả hệ thống đường ống và bể chứa

Để vận hành hiệu quả hệ thống đường ống và bể chứa, cần áp dụng các phương pháp khoa học và kỹ thuật hiện đại. Việc nắm vững quy trình và kỹ thuật sẽ giúp sinh viên thực hiện công việc một cách chuyên nghiệp và an toàn.

3.1. Quy trình vận hành hệ thống đường ống

Quy trình vận hành hệ thống đường ống bao gồm các bước từ kiểm tra, bảo trì đến vận hành. Mỗi bước cần được thực hiện theo đúng quy định để đảm bảo an toàn và hiệu quả.

3.2. Kỹ thuật bảo trì bể chứa

Bảo trì định kỳ là rất quan trọng trong vận hành bể chứa. Việc kiểm tra và bảo trì thường xuyên giúp phát hiện sớm các vấn đề và đảm bảo bể chứa hoạt động ổn định.

IV. Ứng dụng thực tiễn của giáo trình trong ngành dầu khí

Giáo trình này không chỉ là tài liệu học tập mà còn là nguồn tham khảo quý giá cho các kỹ sư và nhân viên trong ngành dầu khí. Việc áp dụng kiến thức từ giáo trình vào thực tiễn sẽ giúp nâng cao hiệu quả công việc và đảm bảo an toàn trong vận hành.

4.1. Kết quả nghiên cứu từ thực tiễn

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng kiến thức từ giáo trình vào thực tiễn giúp giảm thiểu sự cố và nâng cao hiệu quả vận hành trong ngành dầu khí.

4.2. Vai trò của giáo trình trong đào tạo nghề

Giáo trình đóng vai trò quan trọng trong việc đào tạo nghề cho sinh viên, giúp họ nắm vững kiến thức và kỹ năng cần thiết để làm việc trong ngành dầu khí.

V. Kết luận và tương lai của giáo trình vận hành hệ thống đường ống và bể chứa

Giáo trình "Vận hành hệ thống đường ống và bể chứa" là một tài liệu quan trọng trong việc đào tạo sinh viên ngành vận hành thiết bị chế biến dầu khí. Tương lai của giáo trình sẽ tiếp tục được cập nhật và cải tiến để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của ngành công nghiệp dầu khí.

5.1. Định hướng phát triển giáo trình

Giáo trình sẽ được cập nhật thường xuyên để phản ánh những thay đổi trong công nghệ và quy trình vận hành mới nhất trong ngành dầu khí.

5.2. Tầm quan trọng của giáo trình trong bối cảnh hiện tại

Trong bối cảnh ngành dầu khí đang phát triển mạnh mẽ, giáo trình này sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

Nội dung chính

Giáo Trình Mô Đun: Vận Hành Hệ Thống Đường Ống Và Bể Chứa – Nghề Vận Hành Thiết Bị Chế Biến Dầu Khí

Tổng quan về giáo trình (250-300 từ)

Giáo trình mô đun "Vận hành hệ thống đường ống và bể chứa" (Mã mô đun: CNH19MĐ17) là tài liệu đào tạo chính thức thuộc khối kiến thức chuyên môn ngành, nghề trong chương trình đào tạo trình độ Cao đẳng nghề Vận hành thiết bị chế biến dầu khí. Tài liệu được ban hành kèm theo Quyết định số 191/QĐ-CĐDK ngày 25 tháng 3 năm 2020 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Dầu khí (PVMTC) trực thuộc Tập đoàn Dầu khí Việt Nam, do ThS. Phạm Thế Anh làm chủ biên cùng ban biên soạn gồm KS. Hồ Quang Phổ, KS. Phạm Công Đại và KS. Phạm Công Quang.

Trong sơ đồ đào tạo tổng thể gồm 93 tín chỉ (2290 giờ), mô đun CNH19MĐ17 có thời lượng 6 tín chỉ (150 giờ). Về vị trí tiến trình, mô đun được bố trí giảng dạy sau các học phần cơ sở như Cơ sở quá trình và thiết bị trong công nghệ hóa học (CNH19MH13), Vẽ kỹ thuật (CK19MH01), An toàn vệ sinh lao động (ATMT19MH01); đồng thời là điều kiện tiên quyết trước khi học viên tiếp cận các mô đun công nghệ chuyên sâu như Vận hành máy thủy khí I (CNH19MĐ18), Vận hành lò gia nhiệt, thiết bị nhiệt (CNH19MĐ20), Vận hành phân xưởng chưng cất dầu thô (CNH19MĐ22).

Mục tiêu đào tạo của giáo trình hướng tới 3 chuẩn đầu ra:

• Về kiến thức (A1): Phân loại, mô tả chi tiết cấu tạo, nguyên lý vận hành của các chủng loại van công nghiệp, kết cấu tuyến ống dẫn và bồn bể chứa dầu khí cùng hệ thống trang thiết bị phụ trợ.
• Về kỹ năng (B1): Thực hiện đúng quy trình thao tác đóng/mở van cơ khí và tự động, tháo lắp, kiểm tra, bảo dưỡng kỹ thuật các phụ kiện đường ống, bể chứa và xử lý các sự cố vận hành thường gặp.
• Về năng lực tự chủ và trách nhiệm (C1): Tuân thủ tuyệt đối quy định an toàn lao động, phòng cháy chữa cháy (PCCC), bảo đảm quy trình kỹ thuật vận hành không để xảy ra hư hỏng thiết bị.

Giáo trình có cấu trúc gồm 5 bài học tích hợp, tiếp cận theo định hướng thực hành nghề nghiệp với tỷ trọng giờ thực hành/thảo luận chiếm 106/150 giờ (70,7% tổng thời lượng), kết hợp chặt chẽ giữa lý thuyết cơ học lưu chất với quy trình công nghệ chuẩn hóa trong ngành dầu khí.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi (500-600 từ)

Các chương/chủ đề chính

Nội dung giáo trình được phân bổ qua 5 bài học có tính logic và phát triển kỹ năng tuyến tính:

• Bài 1: Khái quát chung về van (2 giờ lý thuyết): Giới thiệu định nghĩa van là thiết bị cơ khí điều chỉnh dòng chuyển động của lưu chất (dầu, nước, hỗn hợp khí - lỏng, khí gas). Trình bày phân loại van theo nguyên lý hoạt động (chuyển động tịnh tiến, chuyển động quay), theo chức năng (van chặn, van tiết lưu, van an toàn), theo cơ cấu tác động (van tay, van điều khiển). Hướng dẫn quy chuẩn đọc ký hiệu van trên bản vẽ công nghệ P&ID (Process and Instrument Diagram) và bản vẽ lắp đặt không gian ba chiều (Isometric).
• Bài 2: Vận hành và bảo dưỡng van (88 giờ: 12h LT, 69h TH, 7h kiểm tra): Chiếm dung lượng trọng tâm của giáo trình. Nội dung khảo sát chi tiết cấu tạo bên ngoài (thân van, nắp van, mặt bích, bu lông, tay quay, gioăng làm kín) và cấu tạo bên trong (cổng van, trục van, hộp làm kín stuffing box, vòng chèn packing, ống lót stem bushing) cùng nguyên lý của 8 nhóm van công nghiệp: van cổng (cổng đúc liền xẻ rãnh, cổng rời nêm đĩa song song, cổng solid split), van cầu (đĩa nút hình côn, đĩa composite mềm, đĩa kim loại), van chốt (plug valve bôi trơn và không bôi trơn, van nhiều ngả), van bi (thân 1 mảnh, 2 mảnh, 3 mảnh, vòng đệm Teflon), van bướm, van màng (dùng cho môi chất ăn mòn/độ tinh khiết cao), van một chiều (swing check, lift check, ball check) và van điều khiển/van an toàn. Phần thực hành cung cấp quy trình từng bước tháo lắp, bảo dưỡng chi tiết và vận hành cơ khí an toàn.
• Bài 3: Đường ống (5 giờ: 4h LT, 1h TH): Phân loại hệ thống đường ống; quy cách vật liệu ống thép carbon và thép hợp kim theo tiêu chuẩn ứng suất cho phép; bảng mã màu nhận dạng ống dẫn; các phụ kiện nối ống (co, cút, tê nối ren, mối hàn giáp mối, khớp nối thủy lực, các dạng phụ kiện olet); quy chuẩn lớp bọc phủ chống ăn mòn bằng epoxy (pipe coating) và vật liệu cách nhiệt.
• Bài 4: Bể chứa (6 giờ: 5h LT, 1h TH): Phân loại và phân tích cấu tạo các dạng tồn trữ dầu khí gồm: bể chứa hình trụ nằm ngang (bullet), bể chứa hình trụ đứng (tank), bể hình cầu; cấu tạo các thiết bị an toàn và phụ trợ lắp đặt trên bể chứa thương mại như van hô hấp cơ học (van thở) và van an toàn thủy lực.
• Bài 5: Thực hành hệ thống đường ống bể chứa (49 giờ: 5h LT, 37h TH, 7h kiểm tra): Tích hợp quy trình vận hành tổng thể hệ thống tuyến ống kết nối bồn bể; quy trình phát hiện và xử lý sự cố công nghệ như kẹt van, rò rỉ mặt bích, quá áp cục bộ và hiện tượng va đập thủy lực (water hammer).

[Bài 1: Khái quát & Ký hiệu P&ID/Isometric] 

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Lý thuyết thủy lực dòng chảy: Trạng thái chảy tầng (không cản trở dòng khi van cổng/van bi mở hoàn toàn) đối lập với trạng thái chảy rối gây tổn thất áp suất lớn trong van cầu; quy luật suy giảm áp suất và thay đổi hướng chuyển động của lưu chất.
• Nguyên lý cơ học và ma sát mài mòn: Cơ chế tiếp xúc làm kín giữa bề mặt kim loại - kim loại và kim loại - vật liệu đàn hồi (Teflon/PTFE, nylon, cao su); hiện tượng mài mòn không đều ở đế van và cổng van khi vận hành sai chế độ tiết lưu trên van cổng/van chốt.
• Hệ thống tiêu chuẩn công nghiệp: Quy chuẩn vật liệu và ứng suất cơ tính từ các tổ chức tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế: ASTM (American Society for Testing and Materials), ANSI (American National Standards Institute), ASME (American Society of Mechanical Engineers).

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Thao tác đọc hiểu bản vẽ sơ đồ dòng P&ID và Isometric; kỹ thuật tháo lắp đúng trình tự các cụm gioăng đệm, hộp làm kín, trục van; kỹ thuật sử dụng dụng cụ đòn bẩy chuyên dụng (choòng van) và vận hành cơ cấu bánh răng trợ lực, trục nối dài cho van kích thước lớn hoặc van lắp đặt trên cao.
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Phân tích nguyên nhân tăng áp suất kẹt giữa hai bề mặt van cổng; đánh giá mức độ rỗ mòn đĩa van do tạp chất rắn; nhận diện xung động áp suất từ hiện tượng búa nước để tính toán điều tiết đường ống cân bằng (equalizing line).
• Năng lực thực hành nghề nghiệp (Practical competencies): Vận hành độc lập và phối hợp cụm van điều khiển tự động (khí nén, thủy lực, điện từ); thực hiện bảo dưỡng phòng ngừa cho hệ thống đường ống bồn bể công nghiệp theo đúng quy trình an toàn nghiêm ngặt.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập (300-350 từ)

Giáo trình định hình phương pháp giảng dạy tích hợp lấy người học làm trung tâm, kết hợp giữa thuyết giảng có nêu vấn đề với thực hành trực tiếp tại phòng mô hình mô phỏng và xưởng bảo dưỡng cơ khí.

• Đối với người dạy: Thiết kế bài giảng theo mô đun tích hợp lý thuyết - thực hành. Giảng viên sử dụng máy tính, máy chiếu, bảng mã màu và thiết bị mô hình thực tế để minh họa trực quan. Triển khai phương pháp chia nhóm nhỏ, đưa ra các câu hỏi tình huống thực tế (case studies) như: hiện tượng biến dạng thân van do nhiệt độ gây kẹt cổng van, ảnh hưởng của hạt rắn lên đĩa van composite/đĩa kim loại, hoặc phân tích sự cố rò rỉ tại van an toàn bồn bể.
• Đối với người học: Thực hiện quy trình học tập gồm: nghiên cứu tài liệu chuyên môn trước giờ lên lớp; tham gia thảo luận nhóm từ 2-3 người theo đề tài được giao trước; hoàn thành các bài tập trắc nghiệm và báo cáo kỹ thuật; rèn luyện thao tác tháo lắp chi tiết van và điều khiển tuyến ống trên mô hình.
• Phương pháp và hình thức đánh giá: Căn cứ theo Thông tư số 09/2017/TT-BLĐTBXH ngày 13/3/2017 của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, quy chế đánh giá của mô đun CNH19MĐ17 được thiết lập theo thang điểm 10 (làm tròn 1 chữ số thập phân) với cơ cấu trọng số:
  • Điểm đánh giá thường xuyên và định kỳ (Trọng số 40%): Gồm 2 cột điểm kiểm tra thường xuyên (hình thức vấn đáp, quan sát qua bảng kiểm kỹ năng sau mỗi 5 giờ học) và 6 cột điểm kiểm tra định kỳ (bài viết tự luận, bài kiểm tra trắc nghiệm, đánh giá sản phẩm thực hành sau mỗi 15 giờ).
  • Điểm thi kết thúc mô đun (Trọng số 60%): Gồm 2 cột điểm (kết hợp bài thi viết lý thuyết tự luận/trắc nghiệm và bài thi thực hành kỹ năng trực tiếp trên hệ thống mô phỏng sau khi hoàn thành 150 giờ đào tạo).
• Quy định chuyên cần: Người học bắt buộc tham dự tối thiểu 70% tổng thời lượng lý thuyết và 100% thời lượng thực hành xưởng. Trường hợp vắng bất kỳ buổi học thực hành nào (>0%), học viên không đủ điều kiện dự thi kết thúc và phải đăng ký học lại toàn bộ mô đun.

---

Điểm nổi bật và cập nhật (250-300 từ)

Giáo trình CNH19MĐ17 ban hành năm 2020 là bước chuẩn hóa, tích hợp và nâng cấp toàn diện từ 4 bộ tài liệu đào tạo nội bộ do Trường Cao đẳng Dầu khí biên soạn năm 2017, bao gồm: Giáo trình Vận hành van, Tài liệu hướng dẫn thực hành van, Giáo trình Vận hành đường ống bồn bể, và Tài liệu hướng dẫn thực hành đường ống bồn bể. Việc hợp nhất này giúp loại bỏ sự phân mảnh kiến thức, tạo tính liên hoàn giữa thiết bị đóng ngắt (van), hệ thống vận chuyển (đường ống) và thiết bị chứa (bồn bể).

Tài liệu tích hợp các quy chuẩn và sổ tay kỹ thuật chuyên ngành từ các tài liệu tham khảo quốc tế:

• Sổ tay van công nghiệp Handbook of Valves của Philip A. Schweitzer (Industrial Press Inc.).
• Kỹ thuật tuyến ống Piping and Pipeline Engineering của Antak.
• Hệ thống đường ống dẫn dầu khí Oil and Gas Pipelines and Piping Systems (2017) của Tiến sĩ Alireza Bahadori (Australian Oil and Gas Services).
• Kỹ thuật bể chứa mặt đất Above Ground Storage Tanks (2015) của Sunil Pullarcot (Taylor & Francis Group).

Giáo trình cập nhật sát với môi trường công nghiệp dầu khí thực tế thông qua việc phân loại van điều khiển tự động tích hợp các bộ định vị và dẫn động hiện đại (khí nén dạng màng/piston, động cơ điện, thủy lực), quy chuẩn làm kín bằng vật liệu Teflon/PTFE trơ hóa chất trong dải nhiệt độ rộng, quy chuẩn mã màu ống dẫn và các thiết bị giảm áp an toàn bồn bể thương mại.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình (200-250 từ)

• Sinh viên đào tạo chính quy: Học sinh, sinh viên theo học trình độ Cao đẳng nghề Vận hành thiết bị chế biến dầu khí tại Trường Cao đẳng Dầu khí và các cơ sở giáo dục nghề nghiệp đào tạo ngành kỹ thuật dầu khí, công nghệ lọc hóa dầu, vận hành nhà máy hóa chất.
• Yêu cầu kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành các môn học nền tảng kỹ thuật trong chương trình:
  • Vẽ kỹ thuật (CK19MH01): Đọc và hiểu sơ đồ ký hiệu công nghệ.
  • An toàn vệ sinh lao động (ATMT19MH01): Quy định an toàn bình bồn áp lực và thiết bị dầu khí.
  • Nhiệt kỹ thuật (CNH19MH10) và Điện kỹ thuật (KTĐ19MĐ06).
  • Cơ sở quá trình và thiết bị trong công nghệ hóa học (CNH19MH13).
• Đối với giảng viên: Tài liệu là căn cứ pháp lý và học thuật để xây dựng giáo án lý thuyết, thiết kế phiếu hướng dẫn thực hành, xây dựng bảng kiểm kỹ năng (checklist) và ngân hàng đề thi đánh giá năng lực nghề nghiệp.
• Kỹ sư, kỹ thuật viên tự học và tra cứu: Tài liệu dùng làm cẩm nang kỹ thuật cho công nhân vận hành, kỹ thuật viên bảo dưỡng tại các trạm đo đếm phân phối khí, kho cảng xăng dầu (bồn bể thương mại) và các phân xưởng công nghệ lọc - hóa dầu.

---

Câu hỏi thường gặp (250-300 từ)

1. Giáo trình này được thiết kế phục vụ cho đối tượng nào?
Giáo trình được biên soạn chuyên biệt cho sinh viên trình độ cao đẳng nghề Vận hành thiết bị chế biến dầu khí của Trường Cao đẳng Dầu khí, đồng thời là tài liệu chuẩn cho kỹ thuật viên bảo dưỡng, vận hành đường ống và bồn bể trong ngành công nghiệp dầu khí.

2. Người học cần đáp ứng những điều kiện tiên quyết nào trước khi học mô đun này?
Học viên cần hoàn thành các môn học kỹ thuật cơ sở gồm: Vẽ kỹ thuật (CK19MH01), An toàn vệ sinh lao động (ATMT19MH01), Nhiệt kỹ thuật (CNH19MH10), Điện kỹ thuật (KTĐ19MĐ06) và môn Cơ sở quá trình và thiết bị trong công nghệ hóa học (CNH19MH13).

3. Điểm khác biệt căn bản của giáo trình so với các giáo trình cơ khí đường ống thông thường là gì?
Giáo trình tập trung đặc thù vào môi chất dầu khí (dầu thô, khí gas, hóa chất ăn mòn) và hệ thống thiết bị chuyên dụng như van thở bồn chứa, van an toàn thủy lực, van điều khiển tự động, với tỷ trọng thực hành chiếm tới 70,7% (106/150 giờ) trên các mô hình mô phỏng xưởng công nghệ.

4. Quy định đánh giá và điều kiện tham gia kỳ thi kết thúc mô đun được quy định như thế nào?
Theo quy chế đào tạo, người học phải tham dự tối thiểu 70% số tiết lý thuyết và bắt buộc 100% số tiết thực hành. Điểm tổng kết mô đun gồm 40% điểm quá trình (thường xuyên, định kỳ) và 60% điểm thi kết thúc (lý thuyết và thực hành).

5. Những tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế nào được trích dẫn trong giáo trình?
Giáo trình trích dẫn và áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế gồm: ASTM (vật liệu thép và thử nghiệm kim loại), ANSI (tiêu chuẩn viện quốc gia Hoa Kỳ về quy chuẩn kỹ thuật), và ASME (tiêu chuẩn cơ khí về ứng suất cho phép và chế tạo thiết bị áp lực).

---

Kết luận (150 từ)

Giáo trình mô đun "Vận hành hệ thống đường ống và bể chứa" (CNH19MĐ17) cung cấp hệ thống kiến thức kỹ thuật hoàn chỉnh và quy trình thực hành chuẩn xác về cấu tạo, nguyên lý hoạt động, tháo lắp bảo dưỡng van, tuyến ống dẫn và bồn bể tồn chứa dầu khí.

Trong tiến trình đào tạo nghề Vận hành thiết bị chế biến dầu khí, mô đun đóng vai trò bản lề kết nối kiến thức cơ sở quá trình với các phân xưởng công nghệ chuyên sâu (vận hành máy thủy khí, lò gia nhiệt, phân xưởng chưng cất dầu thô và phân xưởng chế biến khí). Người học có thể mở rộng nghiên cứu thông qua các tài liệu chuyên ngành của Philip A. Schweitzer, Sunil Pullarcot, Alireza Bahadori cùng các bộ tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế ASTM, ANSI, ASME để nâng cao năng lực chuyên môn trong lĩnh vực vận hành kỹ thuật dầu khí.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TẬP ĐOÀN DẦU KHÍ VIỆT NAM TRƯỜNG CAO ĐẲNG DẦU KHÍ  GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN : VẬN HÀNH HỆ THỐNG ĐƯỜNG ỐNG VÀ BỂ CHỨA NGHỀ : VẬN HÀNH THIẾT BỊ CHẾ BIẾN DẦU KHÍ TRÌNH ĐỘ : CAO ĐẲNG (Ban hành kèm theo Quyết định số: 191/QĐ-CĐDK ngày 25 tháng 3 năm 2020 của Trường Cao Đẳng Dầu Khí) Bà Rịa-Vũng Tàu, năm 2020 (Lưu hành nội bộ) TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. Trang 1 LỜI GIỚI THIỆU Để phục vụ cho công tác giảng dạy của giáo viên cũng như việc học tập của học sinh trong khoa Dầu khí, chúng tôi đã tham khảo nhiều tài liệu của các tác giả trong và ngoài nước biên soạn nên giáo trình “Vận hành hệ thống đường ống và bể chứa”. Giáo trình được dùng cho các giáo viên trong khoa làm tài liệu chính thức giảng dạy cho học sinh nghề Vận hành thiết bị chế biến dầu khí.

Nội dung giáo trình đề cập một cách hệ thống các kiến thức cơ bản nhất về cấu tạo, nguyên lý hoạt động và giúp học sinh thao tác thành thạo trong vận hành bảo dưỡng các loại van, đường ống, bể chứa và các phụ kiện của chúng. Cụ thể bao gồm các bài sau: • Bài 1: Khái quát chung về van • Bài 2: Vận hành và bảo dưỡng van • Bài 3: Đường ống • Bài 4 : Bể chứa • Bài 5: Thực tập vận hành hệ thống đường ống bể chứa Xin chân thành cảm ơn các giáo viên Khoa dầu khí tại trường Cao đẳng Dầu khí đã giúp đỡ tôi hoàn thành giáo trình này. Trân trọng cảm ơn. Bà rịa - Vũng Tàu, tháng 3 năm 2020 Tham gia biên soạn 1.

Chủ biên: Ths. Phạm Thế Anh 2. Hồ Quang Phổ 3.S Phạm Công Đại 4. Phạm Công Quang Trang 2 MỤC LỤC TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN .1 LỜI GIỚI THIỆU .3 DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT .5 DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ .6 DANH MỤC CÁC BẢNG.9 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN.

KHÁI QUÁT CHUNG VỀ VAN. KHÁI NIỆM VÀ VAI TRÒ CỦA VAN. PHÂN LOẠI VÀ KÝ HIỆU VAN. VẬN HÀNH VÀ BẢO DƯỠNG VAN.

CẤU TẠO VÀ NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA VAN. Van một chiều. Van điều khiển. Van an toàn.

THỰC TẬP VẬN HÀNH VÀ BẢO DƯỠNG VAN. Vận hành cơ khí. Tháo lắp, kiểm tra và sửa chữa và vận hành van cổng. Tháo lắp, kiểm tra và sửa chữa vận hành van cầu.

Tháo lắp, kiểm tra và sửa chữa vận hành van chốt. Tháo lắp, kiểm tra và sửa chữa vận hành van bi. Tháo lắp, kiểm tra và sửa chữa vận hành van bướm. Tháo lắp, kiểm tra và sửa chữa vận hành van một chiều.

Tháo lắp, kiểm tra và sửa chữa vận hành van điều khiển. Tháo lắp, kiểm tra và sửa chữa vận hành van an toàn. KHÁI NIỆM VÀ PHÂN LOẠI. MỘT SỐ YÊU CẦU VỀ CẤU TẠO ĐƯỜNG ỐNG.

Một số yêu cầu về cấu tạo đường ống dẫn chính. Vật liệu chế tạo và quy cách ống. Các phụ kiện của đường ống. Bọc đường ống (pipe coating).

KHÁI NIỆM VÀ PHÂN LOẠI. CẤU TẠO MỘT SỐ LOẠI BỂ CHỨA .1 Bể chứa hình trụ nằm ngang (bullet).2 Bể chứa hình trụ đứng (tank). THỰC HÀNH VẬN HÀNH HỆ THỐNG ĐƯỜNG ỐNG BỂ CHỨA 118 5. VẬN HÀNH HỆ THỐNG ĐƯỜNG ỐNG BỂ CHỨA.

Vận hành đường ống. Vận hành bể chứa. XỬ LÝ SỰ CỐ THƯỜNG GẶP KHI VẬN HÀNH HỆ THỐNG ĐƯỜNG ỐNG BỂ CHỨA 125 5. Các sự cố thường gặp khi vận hành đường ống.

Các sự cố thường gặp khi vận hành bể chứa .125 TÀI LIỆU THAM KHẢO.129 Trang 4 DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT ASTM American Steel Testing Material ANSI American National Standards Institude ASME American Society of Mechanical Engineers Trang 5 DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ Hình 1. Ký hiệu van theo P&ID. Ký hiệu van theo isometric. Cấu tạo ngoài của van cầu.

Cấu tạo trong của van cầu. Ống lót tay quay. Liên kết giữa thân van và đường ống. Liên kết giữa thân van và nắp van.

Trục van liên kết ren với ống lót tay quay. Trục van liên kết ren với nắp van. Trục van liên kết ren với cổng van. Cổng van chế tạo liền một khối.

Khi van mở hoàn toàn và van tiết lưu. Rãnh trên thân cổng van. Cổng van đóng hoàn toàn. Cổng van chế tạo rời.

Van cổng – có cổng van chế tạo rời. Lực tác dụng lên cổng van khi van đóng. Nguyên lý làm việc của van cổng. Khi có hạt rắn chèn vào đĩa kim loại.

Nguyên lý hoạt động của van cầu. Van cầu mở hoàn toàn. Trạng thái làm việc tiết lưu của van cầu. Sự đóng mở của van.

Cấu tạo của van chốt. Nguyên lý hoạt động của van chốt. Chốt van và ổ đặt mài mòn không đều. Van chốt không cần bôi trơn.

Van chốt nhiều hướng. Cấu tạo của van bi. Cấu tạo của van bi. Van bi nhiều hướng.

Một số loại van bi. Cấu tạo của van bướm. Chốt định vị và vạch chỉ góc độ mở trên thân van bướm. Cấu tạo của van màng.

Cấu tạo của van một chiều. Nguyên lý hoạt động của van một chiều. Van một chiều dạng đặt. Cấu tạo của van một chiều.

Cấu tạo của van một chiều đặt thẳng đứng. Cấu tạo của van một chiều dạng bi. Cấu tạo của van một chiều dạng bi. Cấu tạo của van điều khiển.

Thân van đôi. Cơ cấu định vị của van. Cơ cấu dẫn động bằng khí nén. Van thường đóng.

Van thường mở. Cơ cấu dẫn động bằng điện sử dụng cuộn dây. Sử dụng mô tơ để dẫn động. Cơ cấu dẫn động bằng thủy lực.

Cấu tạo của van an toàn. Vận hành van lớn. Vận hành van trên cao. Nối dài trục van.

Sử dụng bánh răng để giảm lực tác dụng. Hiện tượng va đập thủy lực. Áp lực tăng giữa hai bề mặt van. Đường cân bằng.

Sử dụng choòng van. Một số loại co, cút, tê nối bằng ren. Một số loại co, cút, tê nối bằng mối hàn giáp mối. Một số dạng olet.

Khớp nối thủy lực. Lớp phủ epoxy trong đường ống. Một số dạng vật liệu cách nhiệt. Bể trụ đứng.

Bể trụ nằm ngang. Bể hình cầu. Bồn trụ ngang. Cấu tạo bể đứng.

Trang bị bể chứa dầu thương mại. Van hô hấp cơ học (van thở). Van an toàn thủy lực .114 Trang 8 DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 3. Bảng mã màu nhận dạng ống.

Tính chất vật liệu thép cacbon và thép hợp kim. Cơ tính vật liệu thép cacbon và thép hợp kim. Tính chất vật liệu thép Cabon và hợp kim thấp (Ứng suất cho phép 1000 psi – trị số S).107 Trang 9 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN 1. Tên mô đun: Vận hành hệ thống đường ống và bể chứa 2.

Mã mô đun: CNH19MĐ17 3. Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun: 3. Vị trí: là mô đun thuộc phần các môn học và mô đun chuyên ngành của chương trình đào tạo. Môn đun này được dạy trước mô đun như: Vận hành máy thủy khí I, vận hành lò gia nhiệt, thiết bị nhiệt và dạy sau môn học Cơ sở quá trình và thiết bị trong công nghệ hóa học.

Tính chất: Mô đun này trang bị những kiến thức về cấu tạo, nguyên lý hoạt động của hệ thống đường ống và bể chứa (van, đường ống và bể chứa) cho HSSV. Ý nghĩa và vai trò của mô đun: Mô đun đề cập một cách hệ thống các kiến thức cơ bản nhất về cấu tạo, nguyên lý hoạt động và giúp học sinh thao tác thành thạo trong vận hành bảo dưỡng các loại van, đường ống, bể chứa và các phụ kiện của chúng. Mục tiêu mô đun: 4. Về kiến thức: A1.

Phân loại được các loại: van, đường ống và bề chứa. Trình bày được cấu tạo và nguyên lý hoạt động của các loại van. Trình bày được cấu tạo đường ống, bể chứa và các trang bị của bể chứa dầu khí. Về kỹ năng: B1.

Vận hành van, hệ thống đường ống và các thiết bị phụ trợ, bể chứa dầu khí theo đúng quy trình. Tháo lắp và bảo dưỡng van, các phụ kiện và hệ thống phụ trợ của đường ống và bể chứa dầu khí theo đúng quy trình. Phát hiện và xử lý được các sự cố thường gặp trong quá trình vận hành hệ thống đường ống và bể chứa. Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: C1.

Tuân thủ tuyệt đối các qui định về an toàn, pccc, nội quy phòng học/xưởng thực hành và quy chế của nhà trường. Tuân thủ các qui trình vận hành các thiết bị cơ khí, điện, tự động hóa có liên quan. Xác định được công việc phải thực hiện, hoàn thành các công việc theo yêu cầu, không để xảy ra sự cố, hư hỏng đối với hệ thống thiết bị. Nội dung của mô đun: 5.

Chương trình khung Trang 10 Thời gian đào tạo (giờ) Trong đó Tên môn học, Số Mã MH/MĐ/HP tín Tổng Thực hành/ Thi/ Kiểm mô đun chỉ thí nghiệm/ số Lý tra thuyết bài tập/ thảo luận LT TH Các môn học chung/ I 21 435 157 255 15 8 đại cương MHCB19MH02 Giáo dục chính trị 4 75 41 29 5 MHCB19MH03 Pháp luật 2 30 18 10 2 MHCB19MH05 Giáo dục thể chất 2 60 5 51 4 Giáo dục quốc phòng MHCB19MH08 4 75 36 35 2 2 và An ninh MHCB19MH09 Tin học 3 75 15 58 2 TA19MH02 Tiếng Anh 6 120 42 72 6 Các môn học, mô đun II chuyên môn ngành, 75 1855 556 1182 38 79 nghề Môn học, mô đun kỹ II.1 11 195 119 65 8 3 thuật cơ sở CK19MH01 Vẽ kỹ thuật - 1 2 45 15 28 2 KTĐ19MĐ06 Điện kỹ thuật 2 3 45 36 6 3 An toàn vệ sinh lao ATMT19MH 01 2 30 26 2 2 động CNH19MH10 Nhiệt kỹ thuật 2 30 28 0 2 Cơ sở điều khiển quá TĐH19MĐ12 2 45 14 29 1 1 trình Môn học, mô đun II.