HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN K H O A Tư TƯỞNG H ồ C H Í M IN H PGS, TS D o ã n T h ị C h ín (C h ủ b iê n ) GIAO TRINH LỊCH SỬ Tư TUỒNG Hồ CHÍ MINH (Dùng cho đào tạo cử nhân Tư tưởng Hồ Chí Minh) NHÀ XUẮT BẢN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ GIÁO TRÌNH LỊCH SỬ Tư TƯỞNG Hồ CHÍ MINH HỌC VIỆN BÁO CHÍ V À TUYÊN TRUYỀN KHOA T ư TƯỞNG HỒ CHÍ MINH PGS, TS Doãn Thị Chín (Chủ biên) GIÁO TRÌNH LỊCH SỬ Tư TƯỞNG Hổ CHÍ MINH (Dùng cho đào tạo cử nhân Tưtưỗng Hồ Chí Minh) NHÀ XUẤT BẢN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ BAN BIÊN SOẠN 1. PGS, TS Doãn Thị Chín (Chủ biên) 2. GS, TS M ạch Quang Thắng 3. PGS, TS Nguyễn Quốc Bảo 4. PGS, TS Trần Thị Minh Tuyết 5. TS Lê Đình Năm 6. TS Vũ Quang Ánh 7. TS Lê Thị Thảo 8. TS Nguyễn Thị Minh Thùy 9. ThS Lê Thị Thúy Bình 10. ThS Nguyễn Mai Lan LỜI NÓI ĐÀU Tư tưởng Hồ Chí Minh là một bộ phận quan trọng trong nền tảng tư tưởng và là tài sản tinh thần vô cùng quý giá của toàn Đảng và toàn dân ta. Vì vậy, nghiên cứu một cách có hệ thống và khoa học quá trình hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh là một việc làm có ý nghĩa thiểt thực. Trước thực tiễn mới của sự nghiệp đổi mới căn bản, toàn diện công tác giáo dục và đào tạo, quán triệt đường lối về đổi mới công tảc tư tưởng, lý luận của Đảng và chủ trương cải cách công tác giảng dạy, học tập bậc đại học, sau đại học của Bộ Giáo dục và Đào tạo và thực tiễn đòi hỏi nâng cao chất lượng giảng dạy ở Học viện Báo chí và Tuyên truyền, việc biên soạn giáo trình môn học Tư tưởng Hồ Chí M inh là rất cấp thiết. Được sự quan tâm, chỉ đạo của Ban Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Khoa Tư tưởng Hồ Chí Minh tổ chức biên soạn Giáo trình Lịch sử tư tưởng Hồ C hí Minh. Giáo trình được kết cấu thành 8 chương: Chương 1: Bối cảnh lịch sử - xã hội xuất hiện tư tưởng Hồ Chí Minh. Chương 2: Truyền thống văn hóa dân tộc Việt Nam - Nguồn gốc tiên quyết hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh. Chương 3: Tinh hoa văn hóa nhân loại với việc hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh. Chủ nghĩa Mác-Lênin - Nguồn gốc quyết định bản chất cách mạng và khoa học của tư tưởng Hồ Chí Minh. Chương 5: Vai trò của nhân tố chủ quan đối với việc hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh. Chương 6: Quá trình hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí M inh thời kỳ trước năm 1911 và 1911-1920. Chương 7: Quá trình hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh thời kỳ 1920-1930 và 1930-1940. 8: Quá trình hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh thời kỳ 1941-1969. Mục đích biên soạn Giáo trình nhằm đáp ứng các yêu cầu nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập môn Tư tưởng Hồ Chí Minh của đối tượng đào tạo cử nhân chuyên ngành Tư tưởng Hồ Chí Minh ở Học viện Báo chí và Tuyên truyền. Quá trình biên soạn Giáo trình, các tác giả đã tham khảo, kế thừa các tài liệu về tư tưởng Hồ Chí Minh trong và ngoài Học viện. Song do trình độ và kinh nghiệm còn những hạn chế nhất định nên không tránh khỏi nhũng thiểu sót, Ban Biên soạn rất mong tiếp tục nhận được ý kiến đóng góp của các nhà khoa học, cơ quan chuyên môn và bạn đọc để bổ sũng, hoàn thiện Giấo trình tốt hơn trong lần xuất bản sau. Xin trân trọng cảm ơn! BAN BIÊN SOẠN Chương ỉ BÓI CẢNH LỊCH SỬ - XÃ HỘI XUẤT HIỆN T ư TƯỞNG H ồ CHÍ MINH 1. Bổi cảnh thế giới a. Chủ nghĩa đế quốc và sự ra đời hệ thống thuộc địa trên thế giới Chủ nghĩa tư bản trong quá trình tồn tại đã chuyển từ chù nghĩa tư bàn tự do cạnh tranh sang chủ nghĩa tư bản độc quyền. Chủ nghĩa để quốc là sự kết hợp giữa yêu cầu vươn ra và thống trị ở nước ngoài của chủ nghĩa tư bản độc quyền với đường lối xâm lăng của nhà nước. Sự tranh giành việc phân chia thị trường thế giới của các đế quốc tư bản đã dẫn đến cuộc Chiến tranh thế giới lần thứ I (1914-1918) và lần thứ II (1939-1945), cũng như những xung đột nóng ở nhiều khu vực trên thế giới. Chủ nghĩa tư bản trong quá trình đi xâm lược các dân tộc đã hình thành hệ thống thuộc địa rộng khắp, trải dài khắp thế giới. Đa số các nước M ỹ Latinh đã sớm trở thành thuộc địa của Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha. Các nước châu Phi khi còn đang trong thời kỳ bộ tộc đã trở thành thuộc địa của Anh, Pháp. Còn châu Á là mảnh đất màu mỡ, mới được khai phá nên trở thành đích đến của các đế quốc sừng sỏ. Trung Quốc bị thực dân Anh xâm lược; sau đó là Mỹ vả Nhật Bản cũng tranh nhau xâm chiếm. Các nước Đông Nam Á như M ã Lai, Miến Điện là thuộc địa của Anh. Thực dân Pháp chiếm Việt Nam, Lào, Campuchia. Tây Ban Nha, M ỹ chiếm Philippin. Hà Lan và Bồ Đào Nha thôn tính Inđônêxia. Chỉ duy nhất Xiêm thoát khỏi tình trạng thuộc địa nhưng cũng bị phụ thuộc chặt chẽ vào các nước đế quốc phưong Tây, nhất là Anh và Pháp. Sau Chiến tranh thể giới lần thứ I, lãnh thổ thể giói đã được phân chia lại. Các nước đế quốc giả có nhiều thuộc địa nhất. Nước Anh có hệ thống thuộc địa rộng lớn nhất, được gọi là “đế quốc mặt trời không bao giờ lặn”. Đến năm 1914, thuộc địa của Anh rộng tới 33 triệu km2 với 400 triệu người, bằng 1/4 diện tích vả chiếm 1/4 dân số thế giới - nhiều gấp 12 lần thuộc địa của Đức và 3 lần thuộc địa của Pháp. Quá trình chủ nghĩa đế quốc đi xâm lứợc các nước thuộc địa đã tạo nên những mâu thuẫn mới đari xen với những mâu thuẫn cũ đang tồn tại, trong đó có mâu thuẫn giữa các đế quốc với các nước thuộc địa. Gùng vói những mâu thuẫn vốn có trong xã hội tư bản là tư sản và vô sản, mâu thuẫn giữa các nước tư bản thì mâu thuẫn giữa đế quốc với các nước thuộc địa đã hình thành một lực lượng mới lả các dân tộc thuộc địa. Bước sang thế kỷ XX, tiếng chuông của cuộc Cách mạng Tháng Mười Nga năm 1917 đã đánh thức toàn nhân loại, thôi thục mạnh mẽ phong trào đấu tranh giải phóng của các dân tộc trên thế giới. S ự xuất hiện của học thuyết M ác Vào những năm 40 của th ế kỷ XIX, nước Anh, Pháp và một số nước Tây Âu, M ỹ đã hình thành chế độ tư bản chủ nghĩa. Phưong thức sản xuất vả trao đổi tư bản ở châu Âu phát triển mạnh, gắn liền với tiến bộ của nền đại công nghiệp. Giai cấp tư sản và giai cấp công nhân tăng nhanh về số lượng, trở thành hai giai cấp cơ bản trong xã hội, vừa nương tựa vào nhau để tồn tại, vừa có lợi ích đối kháng. Cuộc đấu tranh giữa hai giai cấp công nhân và tư sản ngày càng phát triển và chiếm vị trí hàng đầu trong đời sống chính trị ở các nước tư bản. Sự phát triển của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa, cùng với sự trưởng thành và lớn mạnh của phong trào công nhân đã đòi hỏi phải có một lý luận cách mạng, khoa học dẫn đường. Mốc đánh dấu sự ra đời của chủ nghĩa Mác là sự xuất hiện tác phẩm Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản vào tháng 2-1848. Đây là tác phẩm lý luận hoàn chỉnh của C.Ăngghen, chứa đựng những nguyên lý cơ bản của cả ba bộ phận hợp thành chủ nghĩa Mác. Với bản chất cách mạng và khoa học, Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản đã nhanh chóng trở thành ngọn cờ tư tưởng, ánh sáng soi đường và kim chỉ nam cho hành động của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế. Tuyên ngôn của Đ ảng Cộng sản ra đời đã chấm dứt thời kỳ khủng hoảng, đấu tranh tự phát của phong trào công nhân. Từ đây, phong trào cách mạng thế giới có bước phát triển vượt bậc so với trước; đồng thời có mục tiêu chính trị rõ ràng là đấu tranh lật đổ chủ nghĩa tư bản, xây dựng thành công chủ nghĩa cộng sản trên phạm vi toàn thế giới.Lênỉn và Cách mạng Tháng M ười Nga 1917 Thứ nhật, chủ nghĩa Lênỉn. Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương lần thứ 10 Đảng Cộng sản Liên Xô năm 1974 đã nhận định: Chủ nghĩa Lênin là chủ nghĩa Mác trong thời đại đế quốc chủ nghĩa và cách mạng vô sản, là thòi đại sụp đổ của chủ nghĩa thực dân và thắiig lợi của phong trào giải phóng dân tộc, thời kỳ quá độ của loài người từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội và xây dựng xã hội cộng sản. Việc Cưong lĩnh chính trị của V.Lênin được thông qua tại Đại hội II của Đảng Công nhân dân chủ - xã hội Nga năm 1903 đã đánh dấu bước phát triển mới của chủ nghĩa Lênin.Lênin có vai trò to lởn trong việc bảo vệ, phát triển chủ nghĩa Mác trong thời đại đế quốc chủ nghĩa và cách mạng vô sản. Khi bàn về vai trò lãnh đạo cùa giai cấp vô sản trong cách mạng dân chủ tư sản, V.Lênin đã nghiên cứu cách mạng dân chủ tư sản trong thời đại đế quốc chủ nghĩa và kết luận: giai cấp vô sản phải tiến hành lãnh đạo cách mạng dân chủ tư sản - đó là cách mạng dân chủ tư sản kiểu mới. về khả năng thắng lợi của cách mạng xã hội chủ nghĩa, gắn với điều kiện lịch sử mới, V.Lênin đã kết luận, cách mạng xã hội chủ nghĩa có thể nổ ra và thắng lợi thậm chí ở một nước riêng biệt, mà ở đó chủ nghĩa tư bản chỉ phát triển trung bình.Lênin tiếp tục phát triển lý luận về chuyên chính vô sản, liên minh công nông, chiến tranh và hòa bình. Chủ nghĩa Lênin ra đời, phát triển gắn liền với cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa cơ hội, các trào lưu tư tưởng phi mácxít ở Nga và trên thế giới. Chủ nghĩã Mác-Lênin là học thuyết cách mạng và khoa học do C.Ăngghen sáng lập, được V.Lênin phát triển toàn diện, luận giải về sự diệt vong tất yếu của chủ nghĩa tư bản và con đường cách mạng vô sản lật đổ chế độ tư bản, xây dựng chủ nghĩa xã hội, tiến lên chủ nghĩa cộng sản. Chủ nghĩa Mác-Lênin ra đời đánh dấu bước ngoặt trong quá trình nhận thức của loài người.
Giáo Trình Lịch Sử Tư Tưởng Hồ Chí Minh Dùng Cho Đào Tạo Cử Nhân
Giáo trình lịch sử tư tưởng Hồ Chí Minh cung cấp kiến thức sâu sắc cho sinh viên cử nhân tư tưởng Hồ Chí Minh, giúp hiểu rõ giá trị tư tưởng.
Trường đại học
Học viện Báo chí và Tuyên truyềnChuyên ngành
Tư tưởng Hồ Chí MinhNgười đăng
Ẩn danhThể loại
Giáo trìnhPhí lưu trữ
45 PointMục lục chi tiết
THÔNG TIN CHI TIẾT
Tác giả: PGS, TS Doãn Thị Chín
Người hướng dẫn: PGS, TS Doãn Thị Chín
Trường học: Học viện Báo chí và Tuyên truyền
Chuyên ngành: Tư tưởng Hồ Chí Minh
Đề tài: Giáo Trình Tư Tưởng Hồ Chí Minh: Lịch Sử và Phát Triển
Loại tài liệu: Giáo trình
Trích đoạn nội dung tài liệu
Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ