Giáo trình Tổ chức Quản lý sản xuất - Ngành Công nghệ Ô tô & Hàn (CĐ Lào Cai)

Giáo trình Tổ chức quản lý sản xuất dành cho sinh viên ngành Công nghệ ô tô, Hàn. Cung cấp kiến thức hệ thống về kế hoạch, chất lượng, thị trường.

• Tác giả: Lê Hải Yến
• Trường học: Trường Cao Đẳng Lào Cai
• Chuyên ngành: Công nghệ ô tô, nghề Hàn
• Đề tài: Tổ Chức Quản Lý Sản Xuất
• Loại tài liệu: giáo trình
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Lào Cai

Tóm tắt

I. Khái niệm chung về tổ chức và quản lý sản xuất

Tổ chức quản lý sản xuất là một trong những lĩnh vực quan trọng nhất trong ngành công nghệ ôtô và hàn. Giáo trình này cung cấp kiến thức nền tảng cho học sinh, sinh viên trung cấp và cao đẳng về cách thức tổ chức, điều hành và quản lý các hoạt động sản xuất trong doanh nghiệp. Vai trò của xí nghiệp sản xuất không chỉ giới hạn ở việc sản xuất sản phẩm mà còn đóng góp quan trọng vào sự phát triển kinh tế-xã hội. Hiểu rõ các nguyên lý, phương pháp quản lý sản xuất giúp nâng cao hiệu quả, chất lượng sản phẩm và tối ưu hóa nguồn lực trong quá trình tổ chức sản xuất.

1.1. Vị trí và đặc điểm của xí nghiệp sản xuất

Xí nghiệp sản xuất là tế bào cơ sở của nền kinh tế. Vị trí của xí nghiệp sản xuất quyết định đến sự phát triển của các ngành công nghiệp. Đặc điểm cơ bản bao gồm: có tổ chức sản xuất tập trung, sử dụng công nghệ hiện đại, có lực lượng lao động chuyên môn và áp dụng các phương pháp quản lý sản xuất khoa học.

1.2. Phân loại doanh nghiệp sản xuất

Phân loại doanh nghiệp theo nhiều tiêu chí khác nhau: theo hình thức sở hữu vốn (nhà nước, tư nhân, cổ phần), theo quy mô (lớn, vừa, nhỏ), theo ngành nghề (ôtô, hàn, etc) và theo lĩnh vực hoạt động. Mỗi loại hình doanh nghiệp có những đặc thù riêng trong tổ chức quản lý sản xuất và yêu cầu khác nhau về cơ cấu tổ chức.

II. Nguyên lý cơ bản của hệ thống tổ chức quản lý sản xuất

Hệ thống tổ chức quản lý sản xuất được xây dựng trên nền tảng các nguyên lý cơ bản để đảm bảo hiệu quả kinh tế. Quản lý sản xuất hiện đại phải tuân theo các nguyên tắc chặt chẽ nhằm tối ưu hóa quy trình sản xuất. Các nguyên lý này bao gồm: quyền chỉ huy, hạch toán kinh doanh, kết hợp lợi ích kinh tế với hiệu quả xã hội. Bên cạnh đó, tổ chức sản xuất cần đảm bảo tính cân đối, nhịp nhàng và liên tục trong toàn bộ quá trình sản xuất để đạt được mục tiêu kinh doanh hiệu quả nhất.

2.1. Các nguyên tắc cơ bản của hệ thống quản lý

Nguyên tắc quyền chỉ huy ra quyết định (Chế độ một thủ trưởng) đảm bảo sự thống nhất trong chỉ đạo. Nguyên tắc hạch toán kinh doanh giúp kiểm soát chi phí và tính lợi nhuận. Nguyên tắc kết hợp lợi ích kinh tế với hiệu quả xã hội tạo cân bằng giữa lợi ích doanh nghiệp và xã hội.

2.2. Yêu cầu đối với tổ chức sản xuất

Tổ chức sản xuất phải đảm bảo tính cân đối giữa các bộ phận sản xuất. Tính nhịp nhàng trong sản xuất giảm chi phí chứa chứa và lãng phí. Tính liên tục của quá trình sản xuất tăng năng suất lao động. Những yêu cầu này là nền tảng cho quản lý sản xuất hiệu quả.

III. Phương pháp nghiên cứu và phân tích thị trường

Phân tích thị trường là bước quan trọng trong lập kế hoạch sản xuất. Để thành công, doanh nghiệp cần hiểu rõ quy luật cung cầu, tỷ giá hối đoái và các biến động giá cả. Việc điều tra thị trường hàng hóa và thị trường lao động cung cấp dữ liệu quan trọng cho các quyết định sản xuất. Các yếu tố như điều kiện nhân khẩu, địa lý, văn hóa, chính trị, luật pháp và khía cạnh kỹ thuật đều ảnh hưởng đến tổ chức quản lý sản xuất. Quy luật xác suất thống kê giúp dự báo xu hướng thị trường. Tham quan, khảo sát thị trường là phương pháp thiết thực để nắm bắt thông tin.

3.1. Khái niệm thị trường và quy luật cung cầu

Thị trường là nơi gặp gỡ của người mua và người bán. Quy luật cung cầu ảnh hưởng trực tiếp đến giá cả sản phẩm. Khi cầu tăng, giá cả tăng và ngược lại. Các biến số kinh tế như tỷ giá hối đoái cũng tác động đến tổ chức sản xuất của doanh nghiệp.

3.2. Điều tra thị trường lao động và yếu tố ảnh hưởng

Thị trường lao động là lĩnh vực quan trọng trong quản lý sản xuất. Các chỉ tiêu thị trường lao động bao gồm tỷ lệ thất nghiệp, mức lương và yêu cầu kỹ năng. Các yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức sản xuất bao gồm tín hiệu biến động kinh tế, điều kiện nhân khẩu, văn hóa và khía cạnh kỹ thuật.

IV. Lập kế hoạch sản xuất và quản lý chất lượng

Lập kế hoạch sản xuất là nâng lõi của tổ chức quản lý sản xuất hiệu quả. Kế hoạch sản xuất xác định mục tiêu, phương pháp và lịch trình sản xuất. Các giai đoạn quan trọng bao gồm: xác định phương án sản phẩm, chuẩn bị công nghệ sản xuất và đảm bảo cân đối. Quy phạm kỹ thuật và tiêu chuẩn hóa đảm bảo chất lượng sản phẩm. Công tác bảo dưỡng, sửa chữa máy móc thiết bị theo chế độ dự phòng kế hoạch giảm chi phí và tăng hiệu suất. Quản lý kế hoạch là quá trình liên tục theo dõi, đánh giá và điều chỉnh để đạt mục tiêu sản xuất.

4.1. Các giai đoạn lập và thực hiện kế hoạch sản xuất

Giai đoạn 1 xác định phương án sản phẩm bao gồm cả sản xuất bảo hành kiểm tra lần cuối. Giai đoạn 2 chuẩn bị công nghệ sản xuất chi tiết. Giai đoạn 3 đảm bảo cân đối giữa các yếu tố sản xuất. Quản lý kế hoạch theo dõi tiến độ thực hiện và điều chỉnh kích thích.

4.2. Tiêu chuẩn hóa và bảo dưỡng máy móc thiết bị

Tiêu chuẩn hóa là khái niệm áp dụng các chuẩn mực chung trong sản xuất. Máy móc thiết bị cần được bảo dưỡng theo chế độ dự phòng kế hoạch. Các hình thức tổ chức sửa chữa bao gồm dự phòng định kỳ và sửa chữa khẩn cấp. Trách nhiệm của người lao động trong việc bảo dưỡng rất quan trọng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1: Câu 1: Trình bày khái niệm, vai trò, đặc điểm của xí nghiệp sản xuất? Câu 2: Trình bày khái niệm về doanh nghiệp? phân loại doanh nghiệp? Câu 3: Trình bày khái niệm, đặc điểm, vai trò của doanh nghiệp nhà nước? Câu 4: Nêu khái niệm, đặc điểm, quyền hạn và nghĩa vụ của doanh nghiệp tư nhân? nêu quy chế và thủ tục thành lập doanh nghiệp tư nhân? Câu 5: Nêu đặc điểm, quyền và nghĩa vụ, cơ cấu quản lý công ty cổ phần? Câu 6: Nêu đặc điểm, quyền và nghĩa vụ, quy chế thành lập công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên? Câu 7: Trình bày khái niệm, đặc điểm, cơ cấu tổ chức công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên? Câu 8: Trình bày khái niệm, đặc điểm, cơ cấu tổ chức công ty hợp danh? Nêu quyền và nghĩa vụ của các thành viên công ty hợp danh? 21 CHƯƠNG 2: NGUYÊN LÝ CƠ BẢN CỦA HỆ THỐNG TỔ CHỨC QUẢN LÝ SẢN XUẤT Thời gian: 4 giờ * Mục tiêu - Phân tích được ý nghĩa các nguyên tắc cơ bản của hệ thống tổ chức, quản lý sản xuất. - Trình bày đầy đủ các nguyên tắc cơ bản và mối liên hệ của công tác tổ chức và quản lý sản xuất. - Tuân thủ đúng quy định, quy phạm trong tổ chức sản xuất. * Nội dung chương 2.

Khái niệm về quản lý sản xuất - Quản lý là gì:là một hoạt động mà mọi tổ chức đều có, nó gồm có 5 yếu tố tạo thành là: kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, điều chỉnh và kiểm soát. Quản lý chính là thực hiện kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo điều chỉnh và kiểm soát ấy. Yêu cầu đối với tổ chức sản xuất - Trang bị đầy đủ bảo hộ lao động đúng quy định của nhà nước. - Đảm bảo đủ ánh sáng, không gian sản xuất đúng quy định.

- Tổ chức sản xuất phải đảm bảo an toàn cho người và thiết bị. - Trang bị đầy đủ các thiết phòng cháy nổ. - Đảm bảo vệ sinh môi trường, phải xử lý các chất thải theo đúng quy định của nhà nước. - Không ngừng nâng cao các yêu cầu phục vụ sản xuất, nâng cao đời sống người lao động, bảo vệ môi trường, bảo vệ trật tự an toàn, an ninh xã hội.

Ý nghĩa các nguyên tắc của hệ thống tổ chức quản lý sản xuất 2. Ý nghĩa - Ý nghĩa của hệ thống tổ chức quản lý sản xuất: Về mặt lý luận và thực tiễn cho thấy hệ thống tổ chức sản xuất hợp lý đem lại ý nghĩa to lớn về nhiều mặt. + Cho phép hoặc góp phần quan trọng vào việc sử dụng có hiệu quả về nguyên, nhiên liệu, thiết bị máy móc và sức lao động trong xí nghiệp. + Góp phần to lớn vào việc nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của xí nghiệp thực hiện mục tiêu kinh tế tổng hợp của xí nghiệp, tức là làm ăn có lãi.

+ Có tác dụng tốt đối với việc bảo vệ môi trường của các xí nghiệp. + Hoạt động quản lý doanh nghiệp, xí nghiệp là một công tác vô cùng quan trọng. Nhiệm vụ phức tạp của quản lý doanh nghiệp là phải làm cho mọi người lao động hoạt động thống nhất theo mục đích chung, bảo đảm cho quá trình sản xuất, kinh doanh diễn ra đều đặn trên cơ sở sử dụng có hiệu quả các yếu tố vật chất- kỹ thuật. 22 Như vậy, quản lý doanh nghiệp, xí nghiệp là sự tác động của người quản lý vào đối tượng quản lý để tổ chức và phối hợp hoạt động của họ trong quá trình lao động.

Để quản lý có hiệu quả, doanh nghiệp, xí nghiệp cần coi trọng tăng cường cả hai cấp độ quản lý: Một là: Năng cao hiệu lực quản lý, công tác quản lý phải cụ thể, chặt chẽ, từng bước nâng cao ý thức trách nhiệm của mọi người đối với cộng việc. Hai là: Kiện toàn tổ chức bộ máy quản lý trong mỗi doanh nghiệp, bộ máy quản lý càng gọn càng tốt, vai trò trách nhiệm rõ ràng, tránh chồng chéo. Trong doanh nghịêp, xí nghiệp Nhà nước, công tác tổ chức quản lý phải thực hiện đúng những nguyên tắc cơ bản của quản lý kinh tế, thực hiện các chức năng quản lý và không ngừng hoàn thiện các biện pháp, công cụ quản lý. Các nguyên tắc của hệ thống tổ chức quản lý sản xuất Để đạt được mục đích trên, doanh nghiệp nhất thiết phải quản lý trước hết là chỉ huy con người, tuy nhiên, công tác quản lý doanh nghiệp cần nắm vững và vận dụng đúng đắn các nguyên tắc sau: 2.

Nguyên tắc quyền chỉ huy ra quyết định (Chế độ một thủ trưởng) Việc chỉ huy tập trung vào một người hay một nhóm người có năng lực và uy tín. Đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ thì chủ yếu tập trung vào Giám đốc. Trong trường hợp quản lý theo cơ chế uỷ quyền, phân chia nhiệm vụ lãnh đạo, quản lý, kiểm tra cũng vẫn phải tôn trọng nguyên tắc một thủ trưởng. Giám đốc là người có quyền quyết định mọi vấn đề.

Nguyên tắc này nhằm mục đích phát huy khả năng lãnh đạo, kịp thời giải quyết vấn đề nảy sinh, đồng thời gắn vai trò trách nhiệm rõ ràng. Tuy nhiên, cần phải hiểu thấu đáo nguyên tắc này, tránh tình trạng chuyên quyền, độc đoán, không coi trọng ý kiến người khác. Nguyên tắc hạch toán kinh doanh Gắn liền với sự vận động của cơ chế thị trường, công tác quản lý kinh doanh cũng phải tuân theo nguyên tắc hạch toán kinh doanh. Nguyên tắc này đòi hỏi phải sử dụng đầy đủ và đúng đắn mối quan hệ hàng hoá - tiền tệ.

Áp dụng nguyên tắc này, doanh nghiệp phải tính toán tỉ mỉ và hết sức tiết kiệm trong việc chi dùng vật tư, lao động, nhằm hạn chế tới mức thấp nhất chi phí sản xuất. Trước mỗi đợt sản xuất hay kinh doanh, doanh nghiệp phải tính toán tỷ mỷ lượng vốn cần thiết cho mỗi giai đoạn, chủ động về tài chính, sử dụng đủ vốn cần thiết, tránh lãng phí vốn. Nguyên tắc kết hợp thống nhất các lợi ích kinh tế, bảo đảm hiệu quả kinh tế - xã hội. Nguyên tắc này thể hiện yêu cầu về sự thống nhất giữa nhiệm vụ kinh tế với chính trị - xã hội, giữa nhiệm vụ trước mắt và lâu dài.

Sự kết hợp này đòi hỏi các doanh nghiệp sau khi hoàn thành nhiệm vụ với nhà nước, doanh nghiệp có điều kiện mở rộng các phúc lợi tập thể, nâng cao thu nhập cho người lao động, tránh tình trạng làm ra đến đâu tiêu hết đến đó, không tích luỹ để đổi mới công nghệ, mở rộng sản xuất. Tổ chức quản lý sản xuất trong doanh nghiệp theo hướng phát triển chuyên môn hóa với phát triển kinh doanh tổng hợp - Chuyên môn hóa là hình thức phân công lao động xã hội nhằm làm cho doanh nghiệp nói chung, các bộ phận sản xuất và nơi làm việc nói riêng chỉ có nhiệm vụ chế tạo một loại sản phẩm chi tiết của sản phẩm hoặc chỉ tiến hành một bước công việc. - Sản xuất chuyên môn hóa là nhân tố quan trọng để nâng cao loại hình sản xuất tạo điều kiện cho công tác tiêu chuẩn hóa, ứng dụng khoa học kỹ thuật, tổ chức mua sắm vật tư, tổ chức lao động khoa học, tổ chức tiêu thụ sản phẩm, và công tác quản trị doanh nghiệp. - Kinh doanh tổng hợp là những hoạt động kinh tế mang tính chất bao hàm nhiều lĩnh vực khác nhau từ sản xuất công nghiệp đến sản xuất phi công nghiệp, từ sản xuất đến lưu thông phân phối và dịch vụ.

Giữa các lĩnh vực này có thể có hoặc không có mối quan hệ với nhau. Chuyên môn hóa và kinh doanh tổng hợp là hai vấn đề khác nhau, nhưng giữa chúng có sự tác động kiềm chế lẫn nhau. Nếu doanh nghiệp, xí nghiệp mở rộng kinh doanh tổng hợp thì chuyên môn hóa bị co hẹp lại. Do đó vấn đề đặt ra là phải khéo léo kết hợp vừa kinh doanh vừa nâng cao trình độ chuyên môn hóa.

Chỉ như thế mới phù hợp với xu hướng hiện nay là mỗi doanh nghiệp vừa thực hiện chuyên môn hóa vừa thực hiện đa dạng hóa sản phẩm. Tổ chức quản lý sản xuất trong mỗi doanh nghiệp, xí nghệp phải đảm bảo tính cân đối Cân đối được coi là một nguyên tắc của tổ chức quản lý sản xuất trong mỗi doanh nghiệp, xí nghiệp. Nó được thể hiện trước hết ở mối quan hệ tỉ lệ thích hợp giữa công suất và thiết bị, máy móc, khả năng lao động, số lượng và chất lượng của nguyên vật liệu đưa vào sản xuất. Mối quan hệ này nằm trong trạng thái động.

Vì vậy nếu một trong những yếu tố thay đổi thì tất yếu phải xác lập lại mối quan hệ tỉ lệ mới nhằm đẩy mạnh sản xuất phát triển với hiệu quả ngày càng cao. Hiện nay tiến bộ khoa học kỹ thuật phát triển nhanh chóng và nhờ đó mà tạo ra ngày càng nhiều công nghệ mới đã tạo điều kiện thuận lợi để xác lập và duy trì sản xuất cân đối trong doanh nghiệp. Tổ chức quản lý sản xuất trong doanh nghiệp phải đảm bảo tính nhịp nhàng Sản xuất được coi là nhịp nhàng khi số lượng sản phẩn sản xuất ra trong từng khoản thời gian đã qui định (giờ, ca, ngày, đêm,.) phải bằng nhau. Sự nhịp nhàng trong sản xuất chịu sự tác động của nhiều nhân tố trong mỗi doanh nghiệp, xí nghiệp vì vậy để đảm bảo sản xuất nhịp nhàng thì nó đem lại những tác động rất thiết thực sau: - Thực hiện có hiệu quả các hiệp đồng đã ký kết, bảo đảm việc cung ứng sản phẩm cho nhu cầu của thị trường và xã hội một cách đều đặn.

24 - Khắc phục được trình trạng sản xuất khi thì thong thả cầm chừng, khi thì vội vã khẩn trương, gây nên những lãng phí về sức người, sức của. - Đảm bảo thực hiện tốt nhiệm vụ và mối quan hệ hợp tác, liên kết các đơn vị kinh tế khác. Tổ chức quản lý sản xuất trong doanh nghiệp phải đảm bảo tính liên tục Sản xuất hay quá trình sản xuất được coi là liên tục khi bước công việc sau được thực hiện ngay sau bước công việc trước kết thúc, không có bất cứ sự gián đoạn nào về thời gian trong quá trình khai thác hoặc chế tạo sản phẩm. Sản xuất liên tục thể hiện trình độ liên tục của đối tượng lao động.

Vì vậy, việc đảm bảo sản xuất liên tục cần phải áp dụng các biện pháp sau: - Đối với nguyên vật liệu phải đảm bảo cung ứng liên tục hoặc theo đúng thời hạn quy định cho nơi làm việc.