bé lao ®éng - th−¬ng binh vµ x héi tæng côc d¹y nghÒ Chñ biªn: Hoµng Thanh TÞnh Biªn so¹n: Phan ThÞ ThuËn Gi¸o tr×nh tiÖn c«n NghÒ: c¾t gät kim lo¹i Tr×nh ®é: lµnh nghÒ Dù ¸n gi¸o dôc kü thuËt vµ d¹y nghÒ (VTEP) Hµ néi – 2008 1 Tuyªn bè b¶n quyÒn : Tµi liÖu nµy thuéc lo¹i s¸ch gi¸o tr×nh, cho nªn c¸c nguån th«ng tin cã thÓ ®−îc phÐp dïng nguyªn b¶n hoÆc trÝch dïng cho c¸c môc ®Ých vÒ ®µo t¹o vµ tham kh¶o. Mäi môc ®Ých kh¸c cã ý ®å lÖch l¹c hoÆc sö dông víi môc ®Ých kinh doanh thiÕu lµnh m¹nh sÏ bÞ nghiªm cÊm. Tæng côc D¹y nghÒ sÏ lµm mäi c¸ch ®Ó b¶o vÖ b¶n quyÒn cña m×nh. Tæng côc D¹y nghÒ c¸m ¬n vµ hoan nghªnh c¸c th«ng tin gióp cho viÖc tu söa vµ hoµn thiÖn tèt h¬n tµi liÖu nµy.
§Þa chØ liªn hÖ: Tæng côc D¹y nghÒ 37B - NguyÔn BØnh Khiªm - Hµ Néi 03 − 12 114 - 2008/CXB/03 - 12/L§XH M· sè: 22 − 01 2 Lêi nãi ®Çu Gi¸o tr×nh m« ®un TiÖn c«n ®−îc x©y dùng vµ biªn so¹n trªn c¬ së ch−¬ng tr×nh khung ®µo t¹o nghÒ C¾t gät kim lo¹i ®· ®−îc Gi¸m ®èc Dù ¸n Gi¸o dôc kü thuËt vµ D¹y nghÒ quèc gia phª duyÖt dùa vµo n¨ng lùc thùc hiÖn cña ng−êi kü thuËt viªn tr×nh ®é lµnh nghÒ. Trªn c¬ së ph©n tÝch nghÒ vµ ph©n tÝch c«ng viÖc (theo ph−¬ng ph¸p DACUM) cña c¸c c¸n bé, kü thuËt viªn cã nhiÒu kinh nghiÖm, ®ang trùc tiÕp s¶n xuÊt cïng víi c¸c chuyªn gia ®· tæ chøc nhiÒu ho¹t ®éng héi th¶o, lÊy ý kiÕn v., ®ång thêi c¨n cø vµo tiªu chuÈn kiÕn thøc, kü n¨ng cña nghÒ ®Ó biªn so¹n. Ban gi¸o tr×nh m« ®un TiÖn c«n do tËp thÓ c¸n bé, gi¶ng viªn, kü s− cña Tr−êng Cao ®¼ng C«ng nghiÖp HuÕ vµ c¸c kü thuËt viªn giµu kinh nghiÖm biªn so¹n. Ngoµi ra cã sù ®ãng gãp tÝch cùc cña c¸c gi¶ng viªn Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa Hµ Néi vµ c¸n bé kü thuËt thuéc C«ng ty C¬ khÝ Phó Xu©n, C«ng ty ¤t« Thèng NhÊt, C«ng ty S¶n xuÊt vËt liÖu x©y dùng Long Thä.
Ban biªn so¹n xin ch©n thµnh c¶m ¬n Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa Hµ Néi, C«ng ty C¬ khÝ Phó Xu©n, C«ng ty ¤t« Thèng NhÊt, C«ng ty S¶n xuÊt vËt liÖu x©y dùng Long Thä, Ban Qu¶n lý Dù ¸n GDKT&DN vµ c¸c chuyªn gia cña Dù ¸n ®· céng t¸c, t¹o ®iÒu kiÖn gióp ®ì trong viÖc biªn so¹n gi¸o tr×nh. Trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn, ban biªn so¹n ®· nhËn ®−îc nhiÒu ý kiÕn ®ãng gãp th¼ng th¾n, khoa häc vµ tr¸ch nhiÖm cña nhiÒu chuyªn gia, c«ng nh©n bËc cao trong lÜnh vùc nghÒ C¾t gät kim lo¹i. Song do ®iÒu kiÖn vÒ thêi gian, mÆt kh¸c ®©y lµ lÇn ®Çu tiªn biªn so¹n gi¸o tr×nh dùa trªn n¨ng lùc thùc hiÖn, nªn kh«ng tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt nhÊt ®Þnh. RÊt mong nhËn ®−îc nh÷ng ý kiÕn ®ãng gãp ®Ó gi¸o tr×nh m« ®un TiÖn c«n ®−îc hoµn thiÖn h¬n, ®¸p øng ®−îc yªu cÇu cña thùc tÕ s¶n xuÊt cña c¸c doanh nghiÖp hiÖn t¹i vµ trong t−¬ng lai.
Gi¸o tr×nh m« ®un TiÖn c«n ®−îc biªn so¹n theo c¸c nguyªn t¾c: TÝnh ®Þnh h−íng thÞ tr−êng lao ®éng; TÝnh hÖ thèng vµ khoa häc; TÝnh æn ®Þnh vµ linh ho¹t; H−íng tíi liªn th«ng, chuÈn ®µo t¹o nghÒ khu vùc vµ thÕ giíi; TÝnh hiÖn ®¹i vµ s¸t thùc víi s¶n xuÊt. Gi¸o tr×nh m« ®un TiÖn c«n nghÒ C¾t gät kim lo¹i cÊp tr×nh ®é Lµnh nghÒ ®· ®−îc Héi ®ång thÈm ®Þnh Quèc gia nghiÖm thu vµ nhÊt trÝ ®−a vµo sö dông vµ ®−îc dïng lµm gi¸o tr×nh cho häc viªn trong c¸c kho¸ ®µo t¹o ng¾n h¹n hoÆc cho c«ng nh©n kü thuËt, c¸c nhµ qu¶n lý vµ ng−êi sö dông nh©n lùc tham kh¶o. §©y lµ tµi liÖu thö nghiÖm sÏ ®−îc hoµn chØnh ®Ó trë thµnh gi¸o tr×nh chÝnh thøc trong hÖ thèng d¹y nghÒ. HiÖu tr−ëng Bïi Quang ChuyÖn 3 4 Giíi thiÖu vÒ m« ®un VÞ trÝ, ý nghÜa, vai trß m« ®un: TiÖn c«n lµ m¶ng kiÕn thøc vµ kü n¨ng c¬ b¶n th−êng thùc hiÖn trong c¸c c«ng viÖc söa ch÷a vµ chÕ t¹o chi tiÕt m¸y.
§Ó thùc hiÖn tiÖn c«n ta cã thÓ sö dông nhiÒu ph−¬ng ph¸p kh¸c nhau tuú thuéc vµo sè l−îng, yªu cÇu kü thuËt cña chi tiÕt gia c«ng. Môc tiªu cña m« ®un: M« ®un nµy nh»m rÌn luyÖn cho häc sinh cã ®Çy ®ñ kiÕn thøc ®Ó ®¸nh gi¸ c¸c yªu cÇu kü thuËt cña chi tiÕt c«n, cã ®ñ kü n¨ng tÝnh to¸n vµ thùc hiÖn viÖc tiÖn c«n b»ng c¸c ph−¬ng ph¸p: Xoay xiªn bµn tr−ît däc trªn, dao réng l−ìi, th−íc c«n, xª dÞch ngang ô ®éng vµ kÕt hîp ®¶m b¶o ®óng yªu cÇu kü thuËt, thêi gian vµ an toµn. Môc tiªu thùc hiÖn cña m« ®un: Häc xong m« ®un nµy häc sinh cã kh¶ n¨ng: - TÝnh to¸n chÝnh x¸c c¸c yÕu tè cña h×nh c«n theo yªu cÇu kü thuËt. - LËp ®−îc quy tr×nh c«ng nghÖ hîp lý cho viÖc tiÖn c«n.
- Tr×nh bµy ®óng vµ thùc hiÖn chÝnh x¸c viÖc tiÖn c«n b»ng dao réng l−ìi, xoay xiªn bµn tr−ît däc trªn, ®iÒu chØnh th−íc c«n, xª dÞch ngang ô ®éng ®Ó tiÖn c«n trong c¸c tr−êng hîp cô thÓ. - Sö dông vµ b¶o qu¶n tèt c¸c lo¹i dông cô ®o kiÓm bÒ mÆt c«n: Th−íc cÆp, th−íc ®o gãc v¹n n¨ng, d−ìng gãc, pan me, ®ång hå so. - Lùa chän ph−¬ng ph¸p gia c«ng c«n thÝch hîp theo yªu cÇu cña ®é nh¸m, ®é chÝnh x¸c, d¹ng gia c«ng, kÝch th−íc chiÒu dµi, ®é c«n. - X¸c ®Þnh ®Çy ®ñ c¸c d¹ng sai háng, nguyªn nh©n vµ biÖn ph¸p kh¾c phôc.
- TiÖn ®−îc c¸c chi tiÕt c«n trong, ngoµi ®¹t ®é chÝnh x¸c cÊp 7 ÷ 10, ®é nh¸m cÊp 5 ÷ 6, ®óng thêi gian, an toµn. 5 Thêi l−îng m«®un Thêi l−îng (giê) M· bµi Tªn bµi Lý thuyÕt Thùc hµnh 1 TiÖn c«n b»ng dao réng l−ìi 2 4 2 TiÖn c«n b»ng c¸ch xoay xiªn bµn tr−ît 2 16 däc 3 TiÖn c«n b»ng xª dÞch ngang ô ®éng 2 16 4 TiÖn c«n b»ng thanh th−íc c«n 2 12 5 TiÖn c«n b»ng c¸ch kÕt hîp th−íc c«n vµ 3 16 xª dÞch ngang ô ®éng Céng 11 64 6 TN THCS 7 Ghi chó: TiÖn c«n lµ m« ®un c¬ b¶n ®−îc häc sau khi hoµn thµnh c¸c m«n häc c¬ së, kü thuËt an toµn vµ b¶o hé lao ®éng, nhËp nghÒ, nguéi c¬ b¶n, tiÖn c¬ b¶n. Mäi häc sinh ®· häc vµ ®¹t kÕt qu¶ chÊp nhËn ®−îc ®èi víi c¸c bµi kiÓm tra ®¸nh gi¸ vµ thi kÕt thóc nh− ®· ®Æt ra trong ch−¬ng tr×nh ®µo t¹o. Nh÷ng häc sinh ®· qua kiÓm tra vµ thi mµ kh«ng ®¹t yªu cÇu ph¶i häc l¹i nh÷ng phÇn ch−a ®¹t ngay vµ ph¶i ®¹t ®iÓm chuÈn míi ®−îc cÊp chøng chØ hoµn thµnh m« ®un vµ häc tiÕp c¸c m« ®un/ m«n häc tiÕp theo ®Ó ®−îc cÊp b»ng tr×nh ®é lµnh nghÒ.
Häc viªn, khi chuyÓn tr−êng, chuyÓn ngµnh nÕu ®· häc ë mét c¬ së ®µo t¹o kh¸c råi th× ph¶i xuÊt tr×nh giÊy chøng nhËn. Trong mét sè tr−êng hîp cã thÓ vÉn ph¶i qua s¸t h¹ch l¹i. 8 C¸c h×nh thøc häc tËp chÝnh trong m« ®un A. Häc trªn líp - C¸c yÕu tè cña mÆt c«n vµ tÝnh to¸n c¸c trÞ sè cÇn thiÕt ®Ó ®iÒu chØnh m¸y phï hîp theo tõng ph−¬ng ph¸p tiÖn c«n.
- C¸c ph−¬ng ph¸p tiÖn c«n vµ ph¹m vi øng dông. - Ph−¬ng ph¸p kiÓm tra bÒ mÆt c«n. - C¸c d¹ng sai háng, nguyªn nh©n vµ c¸ch kh¾c phôc. Th¶o luËn nhãm LËp tr×nh tù c¸c b−íc tiÖn c«n b»ng dao réng l−ìi, xoay xiªn bµn tr−ît däc trªn, b»ng thanh th−íc c«n, phèi hîp th−íc c«n vµ xª dÞch ngang ô ®éng.
Xem tr×nh diÓn mÉu: Quan s¸t tõng thao t¸c mÉu cña gi¸o viªn 2. Häc sinh lµm thö, nhËn xÐt vµ ®¸nh gi¸ sau khi häc sinh ®−îc chän lµm thö 3. Thùc hµnh tiÖn theo phiÕu h−íng dÉn a. ChuÈn bÞ c«ng viÖc b.
ChuÈn bÞ vÞ trÝ lµm viÖc c. Thùc hiÖn theo quy tr×nh d. Thùc hiÖn c¸c biÖn ph¸p an toµn D. Tù nghiªn cøu tµi liÖu vµ lµm bµi tËp C¸c kiÕn thøc vµ h×nh vÏ liªn quan ®Õn c¸c bé phËn cÇn ®iÒu chØnh trong qu¸ tr×nh tiÖn c«n nh−: bµn tr−ît däc trªn, bµn tr−ît ngang, th−íc c«n, ô ®éng, c¸c ph−¬ng ph¸p tiÖn c«n 9 Yªu cÇu vÒ ®¸nh gi¸ hoµn thµnh m« ®un 1.
KiÕn thøc : Néi dung ®¸nh gi¸: - C¸c yÕu tè tiÖn c«n; c¸c yÕu tè tiÖn c«n - Ph−¬ng ph¸p kiÓm tra chÊt l−îng chi tiÕt c«n - C¸c d¹ng sai háng, nguyªn nh©n vµ c¸ch kh¾c phôc Ph−¬ng ph¸p ®¸nh gi¸ §¸nh gi¸ kÕt qu¶ qua c¸c bµi viÕt, c©u hái miÖng, tr¾c nghiÖm 2. Kü n¨ng: Néi dung ®¸nh gi¸: - LËp ®−îc quy tr×nh hîp lý cho tõng chi tiÕt. - NhËn d¹ng, lùa chän vµ sö dông ®óng c¸c lo¹i dông cô ®o, ®−îc dao c¾t vµ ®å g¸ cho tõng c«ng viÖc cô thÓ. - TiÖn ®−îc c¸c bÒ mÆt c«n b»ng dao réng l−ìi, b»ng c¸ch xoay xiªn bµn tr−ît trªn, b»ng thanh th−íc c«n, b»ng xª dÞch ngang th©n ô ®éng vµ kÕt hîp th−íc c«n víi xª dÞch ngang th©n ô ®éng ®óng quy tr×nh, ®¶m b¶o yªu cÇu kü thuËt, an toµn vµ thêi gian.
Ph−¬ng ph¸p ®¸nh gi¸ §−îc ®¸nh gi¸ b»ng quan s¸t víi b¶ng kiÓm. Th¸i ®é: Néi dung ®¸nh gi¸: - TÝnh nghiªm tóc trong häc tËp. - Cã tr¸ch nhiÖm víi dông cô, thiÕt bÞ. - Tu©n thñ quy tr×nh vµ ®Ò phßng tai n¹n.
- ChÊp hµnh ®óng giê giÊc häc tËp. Ph−¬ng ph¸p ®¸nh gi¸ §−îc ®¸nh gi¸ b»ng quan s¸t kÕt qu¶ s¶n phÈm 10 Bµi 1 TiÖn c«n b»ng dao réng l−ìi M§ CG1 21 01 Giíi thiÖu: TiÖn c«n b»ng dao réng l−ìi lµ mét c«ng viÖc th−êng gÆp nh− v¸t c¹nh, tiÖn c¸c mÆt c«n ng¾n. Do néi dung kh¸ ®¬n gi¶n nªn trong bµi nµy chóng ta kÕt hîp t×m hiÓu c¸c yÕu tè cña bÒ mÆt c«n, c¸c lo¹i c«n tiªu chuÈn th−êng dïng trong c¸c x−ëng m¸y c«ng cô. Khi thùc hiÖn bµi thùc hµnh cã thÓ lång ghÐp thµnh mét b−íc cña c«ng viÖc kh¸c v× c«ng viÖc nµy kh¸ ®¬n gi¶n.
Môc tiªu thùc hiÖn: - Tr×nh bµy ®Çy ®ñ vµ tÝnh to¸n ®óng c¸c yÕu tè cña bÒ mÆt c«n. - G¸ l¾p vµ hiÖu chØnh dao ®óng gãc dèc cÇn tiÖn theo d−ìng g¸ dao réng l−ìi. - TiÖn c«n b»ng dao réng l−ìi ®¹t yªu cÇu kü thuËt, thêi gian vµ an toµn. Néi dung chÝnh: 1.
C¸c yÕu tè cña bÒ mÆt c«n, c¸ch tÝnh toµn c¸c yÕu tè c¬ b¶n cña chi tiÕt c«n. C¸c lo¹i c«n tiªu chuÈn vµ ph¹m vi øng dông. Ph−¬ng ph¸p tiÖn c«n b»ng dao réng l−ìi. C¸c d¹ng sai háng, nguyªn nh©n vµ c¸ch kh¾c phôc.
C¸c b−íc tiÕn hµnh tiÖn c«n. C¸c yÕu tè cña bÒ mÆt c«n, c¸ch tÝnh toµn vµ yªu cÇu c¬ b¶n cña chi tiÕt c«n 1. C¸c d¹ng c«n Trong ngµnh c¬ khÝ chÕ t¹o cã rÊt nhiÒu chi tiÕt vµ dông cô c¾t gät d¹ng c«n (h×nh 21.1) 11 C«n th−êng cã ba d¹ng: C«n ®Çu nhän (h×nh 21.