BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN TRƢỜNG CAO ĐẲNG CƠ ĐIỆN XÂY DỰNG VIỆT XÔ GIÁO TRÌNH MÔN HỌC: THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN NGHỀ: KẾ TOÁN DOANH NGHIỆP TRÌNH ĐỘ TRUNG CẤP Ban hành kèm theo Quyết định số: 979 /QĐ-CĐVX-ĐT ngày 12 tháng 12 năm 2019 của Hiệu trưởng Trường Cao Đẳng cơ điện xây dựng Việt Xô Ninh Bình, năm 2019 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể đƣợc phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 1 LỜI GIỚI THIỆU Khi nền kinh tế hàng hóa phát triển đến một trình độ nhất định tất yếu sẽ hình thành các loại thị trƣờng để phục vụ nhu cầu của nền kinh tế. Trong các loại thị trƣờng đó, thị trƣờng tài chính vừa là thị trƣờng cung ứng cho sự phát triển của nền kinh tế - xã hội, vừa thúc đẩy sự chu chuyển vốn trong xã hội.
Thị trƣờng chứng khoán có vai trò quan trọng đối với sự phát triển của thị trƣờng tài chính nói riêng và đối với nền kinh tế nói chung. Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, thị trƣờng chứng khoán từ khi thành lập đến nay đã phát huy đƣợc chức năng của mình đối với nền kinh tế. Tuy nhiên , bên cạnh đó vẫn còn tồn tại một số hạn chế gây kìm hãm sự phát triển của thị trƣờng. Với thực tế trên, những vấn đề về việc nghiên cứu thị trƣờng chứng khoán thực sự là một nhu cầu cần thiết cả về lý luận và thực tiễn.
Do vậy, việc xuất bản cuốn giáo trình thị trƣờng chứng khoán để phục vụ cho việc nghiên cứu, học tập của học sinh, sinh viên đang theo học các chuyên môn thuộc lĩnh vực kinh tế và quản trị kinh doanh của các trƣờng đại học, cao đẳng kinh tế nói chung trong cả nƣớc. Giáo trình Thị trƣờng chứng khoán đƣợc biên soạn dựa trên việc kế thừa và tham khảo các tài liệu và tác phẩm về thị trƣờng chứng khoán đang đƣợc sử dụng ở các trƣờng đại học trong và ngoài nƣớc, đặc biệt là nhiều nghiên cứu thực nghiệm trong và ngoài nƣớc liên quan đến chủ đề thị trƣờng chứng khoán. Nội dung giáo trình gồm 5 chƣơng do ThS. Phạm Thị Hồng Duyên làm chủ biên và biên soạn.
Chƣơng 1: Bản chất và vai trò của thị trƣờng chứng khoán Chƣơng 2: Hàng hoá và phân loại thị trƣờng chứng khoán Chƣơng 3: Thị trƣờng chứng khoán sơ cấp và giá cả chứng khoán Chƣơng 4: Thị trƣờng chứng khoán thứ cấp 2 Chƣơng 5: Đầu tƣ và phân tích chứng khoán Mặc dù tác giả đã đầu tƣ nhiều thời gian và công sức cho việc biên soạn, song giáo trình có thể còn thiếu sót, rất mong nhận đƣợc ý kiến đóng góp, bổ sung để lần tái bản sau đƣợc hoàn chỉnh hơn. Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc. Tham gia biên soạn Chủ biên: ThS. Phạm Thị Hồng Duyên 3 MỤC LỤC TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN.
1 LỜI GIỚI THIỆU. 2 CHƢƠNG 1: BẢN CHẤT VÀ VAI TRÕ CỦA THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN. Thị trƣờng chứng khoán. Khái niệm về chứng khoán.
Khái niệm thị trƣờng chứng khoán. Cơ chế điều hành và giám sát thị trƣờng chứng khoán. Các thành phần tham gia trên thị trƣờng chứng khoán. Cơ cấu thị trƣờng chứng khoán.
Quá trình hình thành phát triển thị trƣờng chứng khoán. Bản chất và đặc điểm của thị trƣờng chứng khoán. Chức năng và vai trò của thị trƣờng chứng khoán. Chức năng của thị trƣờng chứng khoán.
Vai trò của thị trƣờng chứng khoán. Những hạn chế (tiêu cực) của thị trƣờng chứng khoán. Đầu cơ chứng khoán. Mua bán nội gián.
Thông tin sai sự thật. Mối quan hệ giữa thị trƣờng chứng khoán với tài chính doanh nghiệp. Mối quan hệ. Điều kiện gia nhập thị trƣờng chứng khoán.
17 CHƢƠNG 2: HÀNG HÓA VÀ PHÂN LOẠI THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN. Hàng hoá của thị trƣờng chứng khoán. Khái quát chung. Các loại chứng khoán.
Phân loại thị trƣờng chứng khoán. Căn cứ vào quá trình lƣu thông chứng khoán. Căn cứ vào loại hàng hóa. Căn cứ trên phƣơng diện pháp lý.
Căn cứ vào phƣơng thức giao dịch. 27 CHƢƠNG 3: THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN SƠ CẤP. Khái niệm và chức năng thị trƣờng chứng khoán sơ cấp. Khái niệm, đặc điểm.
Phát hành chứng khoán. Các tổ chức đƣợc phát hành chứng khoán. Mục đích phát hành chứng khoán. Điều kiện và phƣơng thức phát hành chứng khoán.
Giá cả chứng khoán. Giá trị thời gian của tiền. Giá chứng khoán. Định giá chứng khoán.
55 CHƢƠNG 4: THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN THỨ CẤP. Khái quát thị trƣờng chứng khoán thứ cấp. Khái niệm và chức năng thị trƣờng chứng khoán thứ cấp. Địa điểm giao dịch.
Giá chứng khoán. Sở giao dịch chứng khoán. Khái niệm sở giao dịch chứng khoán. Tổ chức sở giao dịch chứng khoán.
Hoạt động của SGDCK. Thị trƣờng chứng khoán phi tập trung (OTC) – giao dịch qua quầy OTC. Khái niệm thị trƣờng OTC. Đặc điểm hoạt động.
70 CHƢƠNG 5 : ĐẦU TƢ VÀ PHÂN TÍCH CHỨNG KHOÁN. Đầu tƣ chứng khoán. Rủi ro trong đầu tƣ chứng khoán. Những quan tâm trƣớc khi quyết định đầu tu chứng khoán.
Phân tích chứng khoán. Phân tích tài chính. Phân tích kỹ thuật. 81 TÀI LIỆU THAM KHẢO.
82 5 GIÁO TRÌNH MÔN HỌC Tên môn học: THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN Mã môn học: MH19 Vị trí, tính chất môn học: - Vị trí: Môn học thị trƣờng chứng khoán là môn học chuyên môn trong chƣơng trình đào tạo kế toán doanh nghiệp. Trong nhóm các môn học chuyên môn, môn thị trƣờng chứng khoán đƣợc bố trí sau môn tài chính doanh nghiệp. - Tính chất: + Môn học thị trƣờng chứng khoán cung cấp những kiến thức chuyên môn bổ trợ để ngƣời học thực hiện tốt công việc ở vị trí làm việc của mình sau khi tốt nghiệp + Thông qua kiến thức về thị trƣờng chứng khoán, ngƣời học có khả năng phân tích ảnh hƣởng của thị trƣờng tài chính tới vấn đề đầu tƣ và huy động vốn của doanh nghiệp, từ đó có những đề xuất nhằm nâng cao năng lực tài chính, thúc đẩy sản xuất kinh doanh có hiệu quả đặc biệt trong nền kinh tế thị trƣờng. Mục tiêu môn học: - Về kiến thức: + Trình bày đƣợc những kiến thức cơ bản về thị trƣờng chứng khoán + Phân biệt đƣợc các loại chứng khoán trên thị trƣờng chứng khoán + Giải thích đƣợc hệ thống chỉ tiêu về phân tích chứng khoán + Vận dụng những nội dung kiến thức của thị trƣờng chứng khoán vào phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp - Về kỹ năng: + Tính toán và làm đƣợc các bài tập thực hành về phân tích chứng khoán + Phân tích đƣợc những ảnh hƣởng của thị trƣờng chứng khoán tới hoạt động tài chính của doanh nghiệp + Tƣ vấn cho lãnh đạo doanh nghiệp đầu tƣ và huy động vốn có hiệu quả trên thị trƣờng chứng khoán - Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Có ý thức học tập theo phƣơng pháp biết suy luận, kết hợp lý luận với thực tiễn.
6 + Có thái độ nghiêm túc, cách tiếp cận khoa học khi xem xét một vấn đề thuộc lĩnh vực tài chính và chứng khoán. Nội dung môn học: Chƣơng 1: Bản chất và vai trò của thị trƣờng chứng khoán Chƣơng 2: Hàng hoá và phân loại thị trƣờng chứng khoán Chƣơng 3. Thị trƣờng chứng khoán sơ cấp và giá cả chứng khoán Chƣơng 4: Thị trƣờng chứng khoán thứ cấp Chƣơng 5: Đầu tƣ và phân tích chứng khoán 7 CHƢƠNG 1: BẢN CHẤT VÀ VAI TRÕ CỦA THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN Mã chƣơng: MH19.01 Mục tiêu chương: - Trình bày đƣợc khái niệm về chứng khoán và thị trƣờng chứng khoán - Biết quá trình hình thành phát triển thị trƣờng chứng khoán - Liệt kê đƣợc những hạn chế của thị trƣờng chứng khoán - Biết các thành phần tham gia trên thị trƣờng chứng khoán - Mô tả đƣợc cấu của thị trƣờng chứng khoán và mối quan hệ giữa thị trƣờng chứng khoán với tài chính doanh nghiệp - Giải thích đƣợc bản chất của thị trƣờng chứng khoán - Chứng minh đƣợc chức năng và vai trò của thị trƣờng chứng khoán. Nội dung chính 1.
Thị trƣờng chứng khoán 1. Khái niệm về chứng khoán Chứng khoán là chứng chỉ hoặc bút toán ghi sổ xác nhận các quyền và lợi ích hợp pháp của người sở hữu đối với tài sản hoặc vốn của tổ chức phát hành, gồm trái phiếu, cổ phiếu, chứng chỉ quỹ đầu tư và chứng khoán phái sinh. Chứng khoán là một công cụ rất hữu hiệu trong nền kinh tế thị trƣờng để tạo nên một lƣợng vốn tiền tệ khổng lồ tài trợ dài hạn cho các mục đích mở rộng sản xuất kinh donah của các doanh nghiệp hay các dự án đầu tƣ của NN và tƣ nhân. Thị trƣờng chứng khoán và các công cụ của nó là một đặc trƣng kiểu mẫu của nền kinh tế thị trƣờng.
Khái niệm thị trƣờng chứng khoán Thị trường chứng khoán là nơi diễn ra các hoạt động giao dịch mua bán các loại chứng khoán theo những quy tắc nhất định. Việc mua bán này đƣợc tiến hành ở thị trƣờng sơ cấp khi ngƣời mua mua đƣợc chứng khoán lần đầu từ những ngƣời phát hành và ở thị trƣờng thứ cấp khi có sự mua đi bán lại các chứng khoán đã đƣợc phát hành ở thị trƣờng sơ cấp. Do vậy thị trƣờng chứng khoán là nơi các chứng khoán đƣợc phát hành và trao đổi. Cơ chế điều hành và giám sát thị trƣờng chứng khoán Ở mỗi nƣớc việc điều hành và giám sát thị trƣờng chứng khoán đƣợc tổ chức theo nhiều cấp độ khác nhau.
Nhìn chung các tổ chức tham gia quản lý và giám sát 8 thị trƣờng chứng khoán gồm hai nhóm: Các cơ quan quản lý của Chính phủ và các tổ chức tự quản. Các cơ quan quản lý thị trường chứng khoán của Chính phủ - Ủy ban chứng khoán Các cơ quan chỉ thực hiện các chức năng quản lý chung không trực tiếp điều hành và giám sát thị trường. Các cơ quan này có thẩm quyền ban hành các quy định điều chỉnh các hoạt động trên thị trường chứng khoán tạo nên cơ sở cho các tổ chức tự quản trực tiếp thực hiện các chức năng điều chỉnh và giám sát thị trường của mình.