BỘ CÔNG THƢƠNG TRƢỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHIỆP NAM ĐỊNH GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: SC&BD CƠ CẤU TRỤC KHUỶU THANH TRUYỀN VÀ BỘ PHẬN CỐ ĐỊNH NGHỀ: CÔNG NGHỆ Ô TÔ TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ… ngày….tháng 8 năm 2018 của Trường Cao đẳng Công nghiệp Nam Định Nam Định, năm 2018 Khoa Cơ khí & Động lực Trƣờng Cao đẳng Công nghiệp Nam Định TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình lưu hành nội bộ nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. LỜI GIỚI THIỆU Trong những năm gần đây tốc độ gia tăng số lượng và chủng loại ô tô ở nước ta khá nhanh. Các hệ thống được trang bị trên ô tô ngày càng hiện đại và tinh vi.
Để phục vụ cho các học viên học nghề và thợ sửa chữa ô tô có đầy đủ kiến thức về cấu tạo, nhiệm vụ và nguyên tắc hoạt động của các bộ phận của cơ cấu trục khuỷu thanh truyền và các bộ phận cố định. Đồng thời có đủ kỹ năng phân tích, chẩn đoán để tiến hành bảo dưỡng, kiểm tra và sửa chữa hư hỏng các bộ phận, chi tiết, cụm chi tiết trong cơ cấu trục khuỷu thanh truyền và bộ phận cố định với việc sử dụng đúng và hợp lý các trang thiết bị, dụng cụ đảm bảo đúng quy trình, yêu cầu kỹ thuật, an toàn và năng suất cao. Với mong muốn đó chúng tôi biên soạn giáo trình: Sửa chữa và bảo dƣỡng cơ cấu trục khuỷu thanh truyền và bộ phận cố định theo chương trình đào tạo đáp ứng nhu cầu học nghề công nghệ ô tô. Nhóm biên soạn xin chân thành cảm ơn quý thầy, cô trong khoa Cơ khí & Động lực trường Cao đẳng Công nghiệp Nam Định, bộ môn công nghệ ô tô và các đồng nghiệp trong quá trình biên soạn giáo trình này đã có những ý kiến đóng góp rất quý báu để cuốn giáo trình này được hoàn thiện.
Nam Định, ngày tháng 8 năm 2018 Tham gia biên soạn 1. Chủ biên: Hoàng Thị Loan 2. Tống Minh Hải 3. Bùi Ngọc Luận Giáo trình SCBD cơ cấu trục khuỷu thanh truyền và bộ phận cố định 1 Khoa Cơ khí & Động lực Trƣờng Cao đẳng Công nghiệp Nam Định MỤC LỤC TRANG LỜI GIỚI THIỆU 1 Bài 1: Sửa chữa nắp máy và cacte 5 Bài 2: Tháo lắp, nhận dạng cơ cấu trục khuỷu thanh truyền và nhóm 13 pít tông Bài 3: Kiểm tra và thay thế xéc măng 29 Bài 4: Sửa chữa pít tông 36 Bài 5: Sửa chữa chốt pít tông 46 Bài 6: Sửa chữa thanh truyền 51 Bài 7: Sửa chữa trục khuỷu 64 Bài 8: Sửa chữa bánh đà 80 Bài 9: Sửa chữa xi lanh 84 Bài 10: Sửa chữa thân máy 90 Bài 11: Bảo dƣỡng bộ phận chuyển động của động cơ 102 Bài 12: Bảo dƣỡng bộ phận cố định của động cơ 105 TÀI LIỆU THAM KHẢO 108 Giáo trình SCBD cơ cấu trục khuỷu thanh truyền và bộ phận cố định 2 Khoa Cơ khí & Động lực Trƣờng Cao đẳng Công nghiệp Nam Định Tên môn đun: Sửa chữa & bảo dƣỡng Cơ cấu trục khuỷu thanh truyền và bộ phận cố định Mã mô đun: C612020411 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun: - Vị trí của mô đun: mô đun này được thực hiện sau khi học xong các môn học, mô đun sau: Chính trị; Pháp luật; Tin học; Ngoại ngữ; Cơ kỹ thuật; Vật liệu cơ khí; Dung sai lắp ghép và đo lường kỹ thuật; Vẽ kỹ thuật; An toàn lao động; Công nghệ khí nén thuỷ lực; Nguội cơ bản; Kỹ thuật chung về ô tô và công nghệ sửa chữa.
Mô đun được bố trí ở học kỳ II của khóa học. - Tính chất của mô đun: mô đun chuyên môn nghề bắt buộc. - Ý nghĩa và vai trò của mô đun: Cơ cấu trục khuỷu thanh truyền và bộ phận cố định bao gồm thân máy, nắp máy các te và xi lanh pít tông, chốt pít tông, xéc măng, thanh truyền, trục khuỷu và bánh đà. Các chi tiết này đóng một vai trò đặc biệt quan trọng trong kết cấu chung của động cơ đốt trong và ảnh hưởng trực tiếp đến công suất, mức tiêu hao nhiên liệu và tăng tuổi thọ động cơ trong quá trình hoạt động.
Vì vậy, người sử dụng cũng như người thợ sửa chữa ô tô cần có kiến thức cơ bản về kết cấu, quy trình tháo lắp, kiểm tra, bảo dưỡng và sửa chữa các chi tiết của bộ phận cố định cũng như chuyển động. Mục tiêu của mô đun: - Về kiến thức: + Trình bày đúng nhiệm vụ , cấ u ta ̣o các chi tiế t cố đinh ̣ và các chi tiế t chuyể n đô ̣ng của động cơ + Phân tích đúng hiê ̣n tươ ̣ng , nguyên nhân hư hỏng và phương pháp kiể m tra , sửa chữa: nắ p máy , thân máy, xi lanh, các te, pít tông, chố t pít tông, xéc măng, thanh truyề n , trục khuỷu, bạc lót và bánh đà, các chi tiết cố định. - Về kỹ năng: + Tháo lắp kiểm tra, sửa chữa và bảo dưỡng phầ n cố đinh ̣ và chuyể n đô ̣ng đúng quy trình, quy pha ̣m và đúng tiêu chuẩ n kỹ thuâ ̣t trong sửa chữa. + Sử du ̣ng đúng, hơ ̣p lý các du ̣ng cu ̣ kiể m tra , bảo dưỡng và sửa chữa các chi tiết cố đinh ̣ và các chi tiế t chuyể n đô ̣ng của đô ̣ng cơ đảm bảo chính xác và an toàn.
- Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Chấp hành đúng quy trình, quy phạm trong công nghệ sửa chữa ô tô + Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ của sinh viên. Giáo trình SCBD cơ cấu trục khuỷu thanh truyền và bộ phận cố định 3 Khoa Cơ khí & Động lực Trƣờng Cao đẳng Công nghiệp Nam Định Nội dung của mô đun: Gồm 12 bài 1. Sửa chữa nắp máy và cacte 2. Tháo lắp, nhận dạng cơ cấu trục khuỷu thanh truyền và nhóm pít tông 3.
Kiểm tra và thay thế xéc măng 4. Sửa chữa pít tông 5. Sửa chữa chốt pít tông 6. Sửa chữa thanh truyền 7.
Sửa chữa trục khuỷu 8. Sửa chữa bánh đà 9. Sửa chữa xi lanh 10. Sửa chữa thân máy 11.
Bảo dưỡng bộ phận chuyển động của động cơ 12. Bảo dưỡng bộ phận cố định của động cơ Giáo trình SCBD cơ cấu trục khuỷu thanh truyền và bộ phận cố định 4 Khoa Cơ khí & Động lực Trƣờng Cao đẳng Công nghiệp Nam Định Bài 1: Sửa chữa nắp máy và cacte Mã Bài: C612020411 - 01 Giới thiệu: Bài học này trình bày nhiệm vụ, cấu tạo của nắp máy, các te, các hư hỏng và phương pháp sửa chữa nắp máy và các te, quy trình và yêu cầu khi tháo lắp nắp máy. Mục tiêu: Học xong bài này học viên có khả năng : - Trình bày được nhiệm vụ , cấ u ta ̣o, phân loa ̣i, hiê ̣n tươ ̣ng, nguyên nhân hư hỏng và phương pháp kiểm tra, sửa chữa hư hỏng của nắ p máy , cácte - Nhâ ̣n da ̣ng đúng các loa ̣i nắ p máy , cacte, kiể m tra , sửa chữa nắ p máy và cácte đúng phương pháp đa ̣t tiêu chuẩ n kỹ thuâ ̣t do nhà chế ta ̣o quy đinh ̣ và đảm bảo an toàn và chấ t lươ ̣ng cao. Nội dung chính: 1.
Hiê ̣n tươ ̣ng, nguyên nhân hư hỏng, phương pháp kiể m tra, sửa chữa hư hỏng của nắ p máy 4. Hiê ̣n tươ ̣ng, nguyên nhân hư hỏng và phương pháp kiể m tra, sửa chữa cácte 5. Quy trình và yêu cầ u kỹ thuâ ̣t tháo lắ p nắ p máy và cácte 6. Lý thuyết Liên Quan 1.
Nhiêm ̣ vu ̣ Nắp máy đậy kín một đầu xylanh, cùng với piston và xylanh tạo thành buồng cháy, buồng công tác. Nhiều bộ phận của động cơ được lắp trên nắp máy như buzi, vòi phun, cụm xupáp, cơ cấu giảm áp. ngoài ra trên nắp máy còn bố trí đường nạp, đường thải, áo nước làm mát, đường dầu bôi trơn. Do đó nắp máy có kết cấu rất phức tạp.
Phân loa ̣i - Nắp máy chung: Thường được đúc liền dùng chung cho các xilanh. - Nắp máy riêng: Thường được đúc dùng cho một, hai xilanh. (hay dùng cho đông cơ Diêzel, động cơ làm mát bằng gió) Giáo trình SCBD cơ cấu trục khuỷu thanh truyền và bộ phận cố định 5 Khoa Cơ khí & Động lực Trƣờng Cao đẳng Công nghiệp Nam Định 1. Cấ u ta ̣o Như trên đã trình bày nắp máy là một chi tiết rất phức tạp lên kết cấu rất đa dạng tuy nhiên tuỳ theo loại động cơ nắp máy có đặc điểm riêng.
Nắp máy động cơ xăng: Có kết cấu tuỳ thuộc vào kiểu buồng cháy số xupáp, cách bố trí xupáp và buzi, kiểu làm mát bằng nước hay bằng gió, kiểu bố trí đường nạp và đường thải. Kiểu buồng cháy có ý nghĩa quyết đị đến kết cấu nắp máy. mô tả dạng buồng cháy hình bán cầu thường dùng trên động cơ ôtô máy kéo. Loại xupáp treo có xupáp nạp lớn hơn so với xupáp thải, buzi đặt bên hông buồng cháy, vách buồng cháy được làm mát tốt bằng các khoang nước để tránh kích nổ.
Trên nắp máy còn có khoang 5 để luồn đũa đẩy dẫn động xupáp. Các lỗ nhở 3 dẫn nước làm mát từ thân máy lên, lỗ 4 để luồn bugiông nắp máy. Đỉnh piston có thể lồi lên trong buồng cháy (đừng chấm khuất) Có tác dụng tạo xoáy lốc nhẹ trong quá trình nén và tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình cháy sau đó. Loại nắp máy động cơ dùng cơ cấu phối khí xupáp đặt do các chi tiết của cơ cấu phối khí bố trí ở thân máy lên nắp máy mỏng và có cấu tạo rất đơn gian.
Nắp máy động cơ Diêzel so với nắp máy động cơ xăng phức tạp hơn, trên nắp máy phải bố trí các đường nạp, thải, cụm xupáp treo. ngoài ra còn rất nhiều chi tiết như vòi phun, buồng cháy phụ, van giảm áp, buzi xấy. Đặc biệt buồng cháy động cơ điêzel phức tạp hơn buồng cháy động cơ xăng. Nắp máy động cơ bằng gió chụi ứng suất nhiệt lớn nhất do đó thường làm rời dùng buồng cháy dạng chỏm cầu.
xupáp bố trí nghiêng một chút so với đường tâm xy lanh hợp với dạng chỏm cầu của buồng cháy. Do hợp kim nhôm có tính dẻo cao lên mặt nắp nghép của nắp máy với thân máy kín khít không cần dùng đệm, vòi phun bố trí nghiêng với tâm xy lanh.1: Cấu tạo nắp máy a.