Sử dụng thuốc trong điều trị

Giáo trình môn học sử dụng thuốc trong điều trị ngành Dược - Trường Cao đẳng Y tế Thanh Hóa

• Tác giả: Nguyễn Thị Huê
• Trường học: Trường Cao đẳng Y tế Thanh Hóa
• Chuyên ngành: Dược
• Đề tài: Sử dụng thuốc trong điều trị
• Loại tài liệu: Giáo trình
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Thanh Hóa

Tóm tắt

I. Tổng quan giáo trình sử dụng thuốc trong điều trị Cao đẳng Y tế

Giáo trình sử dụng thuốc trong điều trị tại Cao đẳng Y tế Thanh Hóa giữ vai trò nòng cốt trong chương trình đào tạo Dược sĩ. Môn học này thuộc khối kiến thức chuyên ngành ở năm học thứ ba. Sinh viên tiếp cận tài liệu sau khi hoàn thành các học phần Dược lý, Dược lâm sàng và Thông tin thuốc. Văn bản được ban hành theo Quyết định số 844/QĐ-CĐYT vào tháng 9 năm 2024. Cấu trúc bài giảng bám sát quy định tại Thông tư 01/2024/BLĐTBXH. Tài liệu tập trung trang bị kiến thức dùng thuốc cho năm nhóm bệnh lý chuyên khoa thường gặp. Nhóm bệnh bao gồm viêm phổi mắc phải cộng đồng, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, đái tháo đường típ 2, tăng huyết áp và rối loạn lipid máu. Mỗi bài học phân tích sâu về dược lực học và dược động học. Sinh viên nắm vững mục tiêu điều trị theo bằng chứng khoa học cập nhật. Nội dung giáo trình định hình tư duy thực hành lâm sàng chuẩn xác, giảm thiểu sai sót y khoa khi cấp phát và tư vấn thuốc.

1.1. Mục tiêu và vị trí mô đun trong chương trình đào tạo

Mô đun Sử dụng thuốc trong điều trị thuộc khối kiến thức chuyên ngành Dược. Chương trình được giảng dạy ở năm thứ ba. Học phần kế thừa kiến thức từ Dược lý, Dược lâm sàng và Thông tin thuốc. Sinh viên cần hoàn thành các môn tiên quyết này trước khi học chuyên sâu. Mục tiêu cốt lõi của bài giảng là giúp người học nắm vững nguyên tắc trị liệu. Sinh viên biết cách tra cứu hướng dẫn lâm sàng dựa trên bằng chứng khoa học. Dược sĩ tương lai học cách giải thích cơ chế dược lực học và biến đổi dược động học của hoạt chất. Khóa học rèn luyện kỹ năng nhận diện phản ứng bất lợi của dược phẩm. Qua đó, sinh viên nâng cao năng lực giám sát và bảo đảm an toàn cho người bệnh.

1.2. Khung pháp lý và cơ sở biên soạn tài liệu giảng dạy

Giáo trình được Trường Cao đẳng Y tế Thanh Hóa ban hành theo Quyết định số 844/QĐ-CĐYT ngày 18 tháng 9 năm 2024. Cán bộ giảng viên Bộ môn Dược trực tiếp biên soạn nội dung đào tạo. Tài liệu tuân thủ chặt chẽ Thông tư 01/2024/BLĐTBXH do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội ban hành. Đơn vị đào tạo có bề dày lịch sử phát triển hơn 65 năm trong ngành y tế. Quy trình thẩm định nội dung diễn ra nghiêm ngặt nhằm đáp ứng chuẩn đầu ra của nghề Dược. Toàn bộ kiến thức bám sát các hướng dẫn điều trị quốc gia hiện hành. Giáo trình phục vụ trực tiếp cho giảng viên giảng dạy và sinh viên hệ cao đẳng chính quy nghiên cứu chuyên sâu.

II. Thực trạng và rủi ro trong việc sử dụng thuốc trong điều trị

Quá trình trị liệu bệnh mạn tính tiềm ẩn nhiều nguy cơ phức tạp. Bệnh nhân đái tháo đường típ 2 thường đối mặt biến chứng tim mạch và thận. Việc phối hợp dược phẩm thiếu kiểm soát dễ dẫn tới tương tác thuốc bất lợi. Người cao tuổi thường mắc đồng thời tăng huyết áp và rối loạn mỡ máu. Nhóm đối tượng này có chức năng lọc của gan và thận suy giảm mạnh. Thể trạng yếu ớt khiến chỉ số đường huyết hay dao động thất thường. Hạ đường huyết đột ngột gây ra tổn thương não vĩnh viễn. Ngoài ra, việc dùng Statin liều cao kéo dài có thể gây độc cho cơ và gan. Men Creatine Kinase tăng vọt báo hiệu hoại tử tế bào cơ vân. Tình trạng tăng Triglyceride trên 10 mmol/L dễ làm bùng phát viêm tụy cấp nguy kịch. Bệnh viện thường xuyên tiếp nhận các ca biến chứng do dùng sai chỉ định. Phân tầng nguy cơ không chuẩn xác khiến phác đồ mất tính hiệu quả. Vì vậy, người làm công tác y tế cần nhận định rõ các rủi ro dược lý.

2.1. Biến chứng hạ đường huyết và dao động chỉ số ở người già

Người cao tuổi mắc đái tháo đường là nhóm bệnh nhân đặc thù. Thể trạng người già suy giảm kèm nhiều bệnh lý nền kết hợp. Tỷ lệ biến cố tim mạch và suy giảm chức năng thận ở nhóm này rất cao. Nếu áp dụng mục tiêu HbA1c quá thấp, rủi ro hạ đường huyết sẽ gia tăng đột ngột. Cơn hạ đường huyết nặng có thể dẫn đến hôn mê sâu hoặc đột quỵ. Chỉ số glucose huyết lúc đói dao động mạnh làm gia tăng áp lực mạch máu. Việc đánh giá kỳ vọng sống và mức độ độc lập sinh hoạt là điều kiện bắt buộc trước khi lập phác đồ. Mục tiêu điều trị cần linh hoạt theo từng cá nhân để bảo vệ mạng sống người bệnh.

2.2. Nguy cơ tổn thương gan cơ và viêm tụy cấp do rối loạn lipid

Thuốc nhóm Statin mang lại hiệu quả hạ cholesterol vượt trội nhưng cũng kèm tác dụng không mong muốn. Tình trạng tăng men gan và hủy hoại tế bào cơ là hai vấn đề thường gặp. Khi nồng độ men Creatine Kinase vượt ngưỡng cảnh báo, bệnh nhân phải đối diện nguy cơ tiêu cơ vân cấp tính. Bên cạnh đó, tình trạng tăng Triglyceride máu mức độ nặng là mối đe dọa lớn. Chỉ số Triglyceride vượt trên 10 mmol/L chiếm tới mười phần trăm tổng số nguyên nhân gây viêm tụy cấp trên lâm sàng. Bệnh cảnh viêm tụy cấp diễn tiến dữ dội và tỷ lệ tử vong rất cao. Thầy thuốc cần chủ động nhận diện dấu hiệu sớm để kịp thời ngừng thuốc hoặc phối hợp nhóm Fibrate.

III. Giải pháp chuẩn hóa sử dụng thuốc trong điều trị bệnh chuyên khoa

Giáo trình đưa ra các giải pháp can thiệp dựa trên chứng cứ thực nghiệm. Bác sĩ và dược sĩ phải xây dựng mục tiêu trị liệu riêng cho từng ca bệnh. Đối với người mắc đái tháo đường trẻ tuổi, mục tiêu HbA1c cần duy trì dưới bảy phần trăm. Người cao tuổi nhiều bệnh phối hợp được nới lỏng mục tiêu lên mức dưới tám phần trăm rưỡi. Chỉ số huyết áp mục tiêu được kiểm soát chặt chẽ dưới mức 140/90 mmHg. Bệnh nhân cần xét nghiệm HbA1c định kỳ hai lần mỗi năm nếu bệnh ổn định. Bác sĩ chỉ định xét nghiệm hàng quý khi có sự thay đổi đơn thuốc điều trị. Trong điều trị mỡ máu, phác đồ Statin cần chia theo ba cường độ thấp, trung bình và cao. Khi men Creatine Kinase tăng gấp năm lần mức bình thường, chỉ định ngừng thuốc Statin phải thực hiện ngay. Fibrate được chỉ định can thiệp khi nồng độ Triglyceride vượt ngưỡng nguy hiểm. Việc theo dõi chặt chẽ giúp bảo tồn chức năng gan thận.

3.1. Phân tầng điều trị đái tháo đường và theo dõi chỉ số HbA1c

Quy trình kiểm soát đái tháo đường đòi hỏi phân loại bệnh nhân theo mức độ nguy cơ tim mạch và thận. Người bệnh có tiền sử biến cố xơ vữa cần sử dụng nhóm thuốc bảo vệ tim mạch sớm. Việc xét nghiệm đường huyết lúc đói kết hợp kiểm tra đường huyết sau ăn từ một đến hai giờ là giải pháp quan trọng. Chỉ số HbA1c phản ánh hiệu quả đường huyết trong ba tháng liên tục. Người bệnh kiểm soát tốt cần xét nghiệm định kỳ tối thiểu hai lần một năm. Những trường hợp thay đổi thuốc hoặc không đạt mục tiêu phải làm xét nghiệm mỗi quý một lần. Xét nghiệm ngay tại thời điểm tái khám giúp thầy thuốc điều chỉnh liều lượng kịp thời.

3.2. Phác đồ Statin và kiểm soát Triglyceride ngừa viêm tụy

Liệu pháp hạ lipid máu dựa vào phân loại hoạt lực của Statin. Hoạt chất Atorvastatin và Rosuvastatin liều cao giúp giảm nồng độ LDL-C trên năm mươi phần trăm. Trong quá trình điều trị, nhân viên y tế phải giám sát enzym gan và men CK định kỳ. Nếu men CK tăng trên năm lần giới hạn trên, bệnh nhân cần ngừng Statin ngay lập tức để kiểm tra chức năng thận. Trường hợp chỉ số CK tăng nhẹ dưới năm lần và không có triệu chứng cơ, bệnh nhân tiếp tục dùng thuốc và tái khám sau hai tuần. Đối với tình trạng tăng Triglyceride trên 2,3 mmol/L, Fibrate giúp giảm mười ba phần trăm biến cố mạch vành. Đặc biệt khi Triglyceride vượt 10 mmol/L, Fibrate ngăn chặn hữu hiệu cơn viêm tụy cấp.

IV. Ứng dụng thực tiễn của việc sử dụng thuốc trong điều trị lâm sàng

Kiến thức trong giáo trình là cẩm nang nghề nghiệp quý giá cho sinh viên Dược. Tài liệu gắn kết lý thuyết dược lý với công tác điều trị thực tế tại bệnh viện. Dược sĩ tốt nghiệp từ trường Cao đẳng Y tế Thanh Hóa tự tin phân tích hồ sơ bệnh án. Kỹ năng tra cứu hướng dẫn lâm sàng giúp hạn chế các tai biến do dùng sai phác đồ. Sinh viên biết cách cảnh báo tương tác thuốc có hại cho bác sĩ điều trị. Việc áp dụng đúng liều lượng Statin và thuốc hạ áp góp phần hạ thấp tỷ lệ tử vong do tim mạch. Sinh viên ra trường dễ dàng thích ứng với môi trường làm việc tại nhà thuốc bệnh viện, khoa dược và cơ sở y tế tư nhân. Quy trình đánh giá bệnh nhân toàn diện mang lại lợi ích lâu dài cho cộng đồng. Tài liệu khẳng định chất lượng đào tạo nhân lực y tế của nhà trường sau hơn sáu mươi lăm năm xây dựng.

4.1. Nâng cao kỹ năng tư vấn đơn thuốc cho cử nhân dược

Sinh viên sau khi tốt nghiệp cần làm chủ kỹ năng thẩm định toa thuốc. Dược sĩ kiểm tra tính hợp lý của chỉ định và liều dùng trước khi xuất kho. Việc hướng dẫn người bệnh dùng thuốc đúng giờ và đúng cách là trách nhiệm nghề nghiệp. Khi người bệnh gặp dấu hiệu đau mỏi cơ do Statin, dược sĩ cần khuyến cáo kiểm tra men CK ngay. Đối với đơn thuốc điều trị đái tháo đường, dược sĩ giải thích rõ dấu hiệu hạ đường huyết để người bệnh phòng tránh. Sự tư vấn cẩn trọng giúp cải thiện mức độ tuân thủ điều trị. Nhờ đó, chất lượng chăm sóc sức khỏe tại tuyến cơ sở được nâng cao rõ rệt.

4.2. Khẳng định năng lực đào tạo y dược của nhà trường

Việc hoàn thiện giáo trình đánh dấu bước tiến lớn trong công tác đổi mới phương pháp giảng dạy tại Cao đẳng Y tế Thanh Hóa. Nhà trường khẳng định uy tín đào tạo qua bề dày hơn sáu thập kỷ cống hiến. Sinh viên ngành Dược được tiếp cận tài liệu chuẩn hóa, phản ánh đúng thực tế khám chữa bệnh hiện đại. Nguồn nhân lực y tế sau đào tạo có trình độ tay nghề vững vàng và y đức trong sáng. Họ đáp ứng tốt các yêu cầu tuyển dụng khắt khe từ mạng lưới y tế công lập và tư nhân. Giáo trình là nền tảng để nhà trường tiếp tục nâng cao vị thế trong hệ thống đào tạo y khoa cả nước.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình môn học Sử dụng thuốc trong điều trị (Mã môn học: MH) được biên soạn bởi tập thể giảng viên Bộ môn Dược, Trường Cao đẳng Y tế Thanh Hóa và ban hành chính thức kèm theo Quyết định số 844/QĐ-CĐYT ngày 18 tháng 09 năm 2024 của Hiệu trưởng Nhà trường. Hoạt động biên soạn tài liệu được chuẩn hóa dựa trên khung chương trình đào tạo của cơ sở giáo dục ban hành năm 2024 và Thông tư số 01/2024/BLĐTBXH ngày 19 tháng 02 năm 2024 của Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội.

Trong cấu trúc chương trình đào tạo ngành Dược trình độ cao đẳng chính quy, môn học này thuộc khối kiến thức chuyên ngành bắt buộc, được bố trí giảng dạy vào năm thứ 3. Môn học đóng vai trò chuyển tiếp quan trọng, kế thừa trực tiếp khối kiến thức nền tảng từ các học phần tiên quyết gồm Dược lý, Dược lâm sàng và Thông tin thuốc nhằm chuẩn bị cho sinh viên năng lực thực hành nghề nghiệp tại các cơ sở y tế.

Chuẩn đầu ra của giáo trình được thiết lập trên ba khía cạnh:

• Kiến thức: Sinh viên trình bày được các mục tiêu, nguyên tắc điều trị dựa trên bằng chứng khoa học; phân tích được các thông số dược động học, dược lực học, các phản ứng có hại của thuốc (ADR) và biện pháp xử trí tương ứng trên từng ca bệnh.
• Kỹ năng: Sinh viên có năng lực vận dụng kiến thức lý thuyết để phân tích và đánh giá tính hợp lý của các phác đồ dùng thuốc trong các tình huống lâm sàng cụ thể.
• Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Hình thành thái độ thận trọng trong thực hành lâm sàng, chủ động tra cứu tài liệu chuyên ngành và cập nhật các hướng dẫn điều trị mới.

Giáo trình được cấu trúc thành 5 chương bệnh học và điều trị chuyên khoa. Điểm đặc thù của tài liệu là phương pháp tiếp cận ca bệnh kết hợp chuẩn hóa phác đồ theo các hướng dẫn điều trị hiện hành như GOLD 2024, Quyết định số 3192/QĐ-BYT và tiêu chuẩn NCEP-ATP III.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Nội dung giáo trình tập trung vào 5 nhóm bệnh lý mạn tính và nhiễm trùng thường gặp trong thực hành lâm sàng nội khoa:

1. Chương 1: Sử dụng thuốc trong điều trị bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (BPTNMT): Cung cấp định nghĩa bệnh, tiêu chuẩn vàng chẩn đoán bằng đo chức năng thông khí phổi (chỉ số $FEV_1/FVC < 70%$ sau test hồi phục phế quản). Trình bày hệ thống phân loại mức độ tắc nghẽn luồng khí theo GOLD 1–4 ($FEV_1 \ge 80%$, $50–79%$, $30–49%$, $< 30%$). Hướng dẫn đánh giá triệu chứng qua thang điểm mMRC, CAT và phân nhóm bệnh nhân theo mô hình ABE của GOLD 2024. Trình bày đặc điểm các nhóm thuốc giãn phế quản (SABA, LABA, SAMA, LAMA), thuốc phối hợp (LABA/LAMA, ICS/LABA, ICS/LABA/LAMA), nhóm ức chế PDE4 (Roflumilast) và nhóm Xanthine. Hướng dẫn khởi trị và sơ đồ chuyển đổi phác đồ theo nguyên tắc: Xem xét – Đánh giá – Điều chỉnh, căn cứ vào triệu chứng khó thở và số lượng bạch cầu ái toan (BCAT) trong máu ngoại vi (ngưỡng 100 và 300 tế bào/µL).
2. Chương 2: Sử dụng thuốc trong điều trị viêm phổi mắc phải cộng đồng (VPMPCĐ): Trình bày nguyên nhân vi sinh điển hình (Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae, Moraxella catarrhalis) và không điển hình (Mycoplasma pneumoniae, Chlamydia pneumoniae, Legionella pneumophila). Cung cấp hai thang điểm phân tầng mức độ nặng: CURB-65 (Confusion, Uremia > 7 mmol/L, Respiratory rate $\ge 30$ lần/phút, Blood pressure $< 90/60$ mmHg, Age $\ge 65$) và chỉ số PSI (Pneumonia Severity Index). Thiết lập nguyên tắc sử dụng kháng sinh kinh nghiệm sớm trong 4 giờ đầu, phác đồ điều trị ngoại trú, nội trú khoa thường, khoa hồi sức tích cực (ICU), phác đồ kiểm soát vi khuẩn đa kháng (Pseudomonas aeruginosa, CA-MRSA) và phác đồ 2 giai đoạn điều trị Burkholderia pseudomallei.
3. Chương 3: Sử dụng thuốc trong điều trị đái tháo đường típ 2: Cung cấp 4 tiêu chuẩn chẩn đoán đường huyết (glucose huyết tương lúc đói $\ge 126$ mg/dL, glucose sau nghiệm pháp dung nạp 75g glucose $\ge 200$ mg/dL, $HbA1c \ge 6,5%$, hoặc triệu chứng tăng đường huyết lâm sàng kèm mức glucose bất kỳ $\ge 200$ mg/dL). Thiết lập các chỉ số mục tiêu: $HbA1c < 7%$, glucose mao mạch lúc đói 80–130 mg/dL, đỉnh sau ăn $< 180$ mg/dL; phân tầng mục tiêu $HbA1c$ trên người cao tuổi (từ $< 7,5%$ đến $< 8,5%$). Hướng dẫn vị trí đầu tay của Metformin, tiêu chí phối hợp sớm thuốc đồng vận thụ thể GLP-1 (GLP-1 RA) và thuốc ức chế kênh đồng vận chuyển Natri-Glucose (SGLT-2i) trên bệnh nhân có bệnh tim mạch do xơ vữa, suy tim phân suất tống máu giảm ($LVEF < 45%$) hoặc bệnh thận mạn.
4. Chương 4: Sử dụng thuốc trong điều trị tăng huyết áp: Định nghĩa tăng huyết áp khi huyết áp tâm thu $\ge 140$ mmHg và/hoặc huyết áp tâm trương $\ge 90$ mmHg. Bảng phân độ huyết áp (tiền tăng huyết áp, độ 1, độ 2, độ 3, tăng huyết áp tâm thu đơn độc). Chiến lược phân tầng nguy cơ tim mạch kết hợp tổn thương cơ quan đích. Phác đồ khởi trị tại tuyến y tế cơ sở: THA độ 1 ưu tiên đơn trị liệu bằng lợi tiểu Thiazide liều thấp, ức chế men chuyển (ƯCMC), chẹn thụ thể AT1 (ƯCTT), chẹn kênh Calci (CCB), hoặc chẹn beta; THA độ 2 trở lên phối hợp 2 nhóm thuốc. Bảng liều dùng các hoạt chất đường uống phổ biến (Hydrochlorothiazide, Indapamide, Furosemide, Spironolactone, Amlodipine, Enalapril, Perindopril, Losartan, Bisoprolol...) và các thuốc hạ áp truyền tĩnh mạch cấp cứu (Nitroglycerin, Nicardipine, Natri nitroprusside, Labetalol, Esmolol, Enalaprilat).
5. Chương 5: Sử dụng thuốc trong điều trị rối loạn lipid máu: Mô tả đặc điểm các lipoprotein huyết tương (Chylomicron, VLDL, LDL, HDL), bảng phân loại rối loạn lipid theo NCEP-ATP III và phân loại kiểu hình Fredrickson (từ typ I đến V). Phân tích cơ chế và vị trí điều trị của các nhóm: Statin (ức chế HMG-CoA reductase), Fibrat (kích hoạt lipase tế bào, hạ TG), Resin gắn acid mật (Cholestyramin, Colestipol), Ezetimib (ức chế hấp thu cholesterol ở ruột). Phân loại cường độ Statin (mạnh: Atorvastatin 40–80mg, Rosuvastatin 20mg; trung bình: Simvastatin 20–40mg, Atorvastatin 10–20mg; yếu: Simvastatin 10mg, Lovastatin 20mg). Quy trình xử trí biến cố tăng men gan transaminase và tăng creatin kinase (CK) trên 5 lần giới hạn trên bình thường. Mục tiêu dùng Fibrate hạ Triglycerid nhằm ngăn ngừa viêm tụy cấp khi mức $TG \ge 10$ mmol/L (880 mg/dL).

Tiến trình học tập qua 5 chương chuyên khoa:
[Hô hấp: BPTNMT & VPMPCĐ] ➔ [Chuyển hóa: ĐTĐ típ 2] ➔ [Tim mạch: Tăng huyết áp & Rối loạn lipid máu]

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình củng cố hệ thống lý thuyết nền tảng gắn liền với thực hành dược:

• Cơ chế sinh lý bệnh học: Hiện tượng tắc nghẽn đường thở không hồi phục hoàn toàn, cơ chế đông đặc phế nang trong nhiễm trùng hô hấp, hiện tượng đề kháng insulin kết hợp rối loạn tiết insulin của tế bào beta tụy, sinh lý bệnh hệ Renin - Angiotensin - Aldosterone (RAAS) và cơ chế chuyển hóa hạt lipoprotein tại gan và mô ngoại vi.
• Nguyên tắc dược động học và dược lực học: Hấp thu, chuyển hóa qua enzym cytochrom P450 tại gan, thải trừ qua thận; tối ưu hóa liều kháng sinh phụ thuộc nồng độ hoặc phụ thuộc thời gian; hiệu chỉnh liều lượng thuốc hạ áp, thuốc hạ đường huyết và kháng sinh dựa theo mức lọc cầu thận ước tính ($eGFR$).
• Khung lý thuyết điều trị dựa trên bằng chứng: Áp dụng các bảng phân loại nguy cơ và hướng dẫn thực hành đã được kiểm chứng y học (phân loại nhóm ABE theo GOLD 2024; phân tầng nguy cơ tim mạch SCORE; phân loại kháng sinh theo phổ diệt khuẩn).

Kỹ năng phát triển

Học phần rèn luyện cho sinh viên ba nhóm năng lực chính:

• Kỹ năng chuyên môn kỹ thuật: Đọc và phân tích các chỉ số cận lâm sàng (kết quả đo thông khí phổi, bảng phân tích lipid máu, chỉ số đường huyết đói, $HbA1c$, nồng độ enzym gan AST/ALT, men cơ CK); tính toán liều dùng ban đầu và liều duy trì; lập kế hoạch chuyển đổi kháng sinh từ đường tiêm tĩnh mạch sang đường uống khi người bệnh đạt tiêu chuẩn ổn định lâm sàng.
• Kỹ năng phân tích dược lâm sàng: Nhận diện và phòng ngừa các tương tác thuốc bất lợi (ví dụ: phối hợp Statin với các thuốc ức chế enzym gan làm tăng nguy cơ tiêu cơ vân); đánh giá chống chỉ định tuyệt đối và tương đối (chống chỉ định thuốc chẹn beta ở bệnh nhân hen phế quản hoặc BPTNMT; chống chỉ định nhóm ƯCMC/ƯCTT ở phụ nữ có thai và hẹp động mạch thận hai bên).
• Năng lực biện luận ca bệnh: Giải thích tính hợp lý trong việc lựa chọn thuốc trên các ca bệnh phức tạp có nhiều bệnh lý đồng mắc (bệnh nhân đái tháo đường típ 2 kèm bệnh tim mạch xơ vữa hoặc suy tim; bệnh nhân tăng huyết áp có kèm bệnh gút hoặc suy thận mạn).

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình được thiết kế phục vụ phương pháp giảng dạy tích hợp giữa truyền thụ lý thuyết và phân tích tình huống lâm sàng (Case-based Learning). Phương pháp tiếp cận sư phạm này chuyển trọng tâm từ ghi nhớ thụ động danh mục thuốc sang việc rèn luyện tư duy biện luận chỉ định điều trị.

Quá trình học tập được tổ chức thông qua các phương thức cụ thể:

• Bài tập tình huống và ca bệnh lâm sàng: Mỗi chương học đều cung cấp các ca bệnh giả định gắn với thông số lâm sàng và cận lâm sàng thực tế. Sinh viên phải vận dụng các tiêu chuẩn phân loại (như nhóm ABE trong BPTNMT, điểm CURB-65 trong VPMPCĐ, hoặc mức huyết áp kết hợp số lượng yếu tố nguy cơ tim mạch) để lựa chọn thuốc ban đầu, liều lượng và dạng dùng thích hợp.
• Thực hành phân tích đơn thuốc: Sinh viên làm việc với các mẫu đơn thuốc thực tế, kiểm tra sự phù hợp giữa chẩn đoán và chỉ định, rà soát liều dùng, phát hiện các phối hợp thuốc trùng lặp cơ chế (như phối hợp hai thuốc cùng nhóm giãn phế quản, hoặc dùng phối hợp ƯCMC và ƯCTT) và đề xuất phương án hiệu chỉnh.
• Phương pháp lượng giá và đánh giá năng lực: Hoạt động kiểm tra đánh giá sinh viên bao gồm:
  • Đánh giá thường xuyên: Kiểm tra việc nắm vững cơ chế tác dụng, thông số dược động học, chỉ định và chống chỉ định qua các câu hỏi lý thuyết ngắn.
  • Đánh giá định kỳ và kết thúc môn: Yêu cầu sinh viên giải quyết toàn diện một bài tập tình huống lâm sàng, lập kế hoạch can thiệp dược, giải thích biện pháp theo dõi độc tính của thuốc (theo dõi chức năng thận, men gan, điện giải đồ, glucose máu).
• Định hướng tự học và nghiên cứu tài liệu: Giáo trình quy định các hợp phần sinh viên phải tự nghiên cứu độc lập (ghi rõ nhãn "tự đọc" hoặc "hướng dẫn tự đọc"), bao gồm:
  • Dược lý lâm sàng sử dụng kháng sinh hợp lý trong VPMPCĐ.
  • Sử dụng thuốc trong điều trị đợt cấp BPTNMT và các biện pháp dự phòng không dùng thuốc.
  • Phân tầng chi tiết nguy cơ tim mạch - thận ở bệnh nhân đái tháo đường típ 2.
  • Các biện pháp can thiệp thay đổi lối sống, kiểm soát cân nặng, chế độ ăn giảm muối ($< 6$ gam/ngày) và điều trị các bệnh đồng mắc.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

Tài liệu được biên soạn và nghiệm thu năm 2024, tích hợp nhiều nội dung điều trị có tính cập nhật:

+-------------------------------------------------------------------------+
|                  CÁC ĐIỂM CẬP NHẬT TRỌNG TÂM TRONG TÀI LIỆU             |
+-------------------------------------------------------------------------+
| 1. Cập nhật GOLD 2024: Chuyển đổi mô hình ABCD sang phân nhóm ABE;      |
|    sử dụng chỉ số bạch cầu ái toan máu để chỉ định ICS.                 |
| 2. Xu hướng bảo vệ đa cơ quan: Tích hợp thuốc SGLT-2i và GLP-1 RA       |
|    trong phác đồ đái tháo đường típ 2 kèm suy tim/bệnh thận mạn.        |
| 3. Tiêu chuẩn quốc gia: Bám sát quy trình quản lý 4 bước THA tuyến      |
|    cơ sở theo Quyết định 3192/QĐ-BYT của Bộ Y tế.                       |
| 4. Pháp lý đào tạo nghề nghiệp: Tuân thủ Thông tư số 01/2024/BLĐTBXH.   |
+-------------------------------------------------------------------------+

• Cập nhật phân loại và phác đồ BPTNMT theo GOLD 2024: Khác với các tài liệu cũ sử dụng mô hình 4 nhóm A-B-C-D, giáo trình chuyển sang phân loại nhóm A-B-E. Sự tích hợp nhóm C và D thành nhóm E phản ánh mức độ ưu tiên đối với nguy cơ xuất hiện đợt cấp. Phác đồ khởi trị làm rõ vai trò của phối hợp LABA/LAMA dạng hít và xác lập ngưỡng số lượng bạch cầu ái toan máu ngoại vi ($\ge 300$ tế bào/µL hoặc $\ge 100$ tế bào/µL) làm căn cứ khoa học để bổ sung Corticosteroid dạng phun hít (ICS), nhằm hạn chế việc lạm dụng ICS gây biến chứng viêm phổi tái diễn.
• Tích hợp xu hướng bảo vệ cơ quan đích trong điều trị đái tháo đường: Giáo trình cập nhật vai trò của các nhóm thuốc hạ đường huyết mới gồm thuốc ức chế SGLT-2 và đồng vận thụ thể GLP-1. Phác đồ nhấn mạnh việc chỉ định ưu tiên các nhóm thuốc này ngay khi bệnh nhân đái tháo đường có kèm theo bệnh lý tim mạch do xơ vữa, suy tim hoặc suy giảm chức năng thận, không phụ thuộc hoàn toàn vào mức kiểm soát $HbA1c$ ban đầu.
• Chuẩn hóa quản lý bệnh theo phân tuyến kỹ thuật y tế: Cung cấp chi tiết hướng dẫn xử trí tăng huyết áp tại tuyến y tế cơ sở và các tiêu chuẩn lâm sàng bắt buộc phải chuyển viện lên tuyến trên (tăng huyết áp kháng trị khi dùng $\ge 3$ thuốc, nghi ngờ tăng huyết áp thứ phát, phụ nữ mang thai, tổn thương cơ quan đích tiến triển).
• Tính thực tiễn và danh mục thuốc: Hệ thống tên thuốc, dạng bào chế và nồng độ/hàm lượng được đối chiếu với danh mục thuốc thiết yếu và thuốc thanh toán bảo hiểm y tế tại Việt Nam, phục vụ trực tiếp cho môi trường làm việc sau tốt nghiệp của sinh viên hệ cao đẳng.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Tài liệu được thiết kế chuyên biệt cho các nhóm đối tượng trong hệ thống giáo dục nghề nghiệp y dược và thực hành chuyên môn:

• Sinh viên chuyên ngành Dược trình độ Cao đẳng: Là đối tượng người học trực tiếp. Giáo trình cung cấp kiến thức bắt buộc thuộc học phần chuyên ngành ở năm học thứ 3. Sinh viên sử dụng tài liệu để chuẩn bị bài trước khi lên lớp, làm bài tập nhóm về ca bệnh và ôn tập thi kết thúc học phần.
• Điều kiện tiên quyết đối với người học: Để tiếp thu được nội dung môn học, sinh viên bắt buộc phải hoàn thành và đạt yêu cầu các học phần nền tảng:
  • Dược lý: Nắm vững cơ chế tác dụng, phân loại và tác dụng không mong muốn của các nhóm thuốc.
  • Dược lâm sàng: Nắm được các nguyên tắc cơ bản về tương tác thuốc, giám sát phản ứng có hại và hiệu chỉnh liều theo chức năng sinh lý.
  • Thông tin thuốc: Năng lực tìm kiếm, tra cứu tài liệu chuyên khảo và hướng dẫn điều trị chuẩn.
• Giảng viên bộ môn Dược: Tài liệu đóng vai trò là giáo trình giảng dạy chuẩn hóa của Nhà trường, làm cơ sở xây dựng đề cương chi tiết, giáo án lý thuyết, hệ thống bài tập tình huống và ngân hàng câu hỏi thi kết thúc mô đun theo quy chế đào tạo nghề nghiệp.
• Cán bộ y tế và dược sĩ cơ sở tham khảo: Tài liệu có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho nhân viên y tế tại các trạm y tế, trung tâm y tế tuyến huyện và dược sĩ làm việc tại các nhà thuốc cộng đồng nhằm tra cứu nhanh các phác đồ điều trị ngoại trú, ngưỡng chẩn đoán và liều dùng của các thuốc thường quy.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng đào tạo nào?

Giáo trình được biên soạn phục vụ chính thức cho sinh viên năm thứ 3 ngành Dược trình độ cao đẳng chính quy tại các trường đào tạo y dược, theo khung chương trình ban hành năm 2024. Ngoài ra, tài liệu là nguồn tham khảo cho dược sĩ thực hành và cán bộ y tế tuyến cơ sở.

2. Sinh viên cần hoàn thành những môn học nào trước khi học giáo trình này?

Sinh viên cần tích lũy đầy đủ kiến thức của các học phần tiên quyết bao gồm: Giải phẫu – Sinh lý, Hóa sinh, Dược lý học, Dược lâm sàng và Kỹ năng thông tin thuốc để có đủ năng lực phân tích phác đồ điều trị.

3. Giáo trình có điểm gì khác biệt so với các bài giảng bệnh học hay dược lý thuần túy?

Tài liệu không phân tích chuyên sâu về cơ chế phân tử thuần túy của dược chất hay sinh lý bệnh ngoại khoa, mà tập trung vào năng lực thực hành điều trị: phân tầng mức độ bệnh, xác định mục tiêu điều trị cụ thể, lựa chọn thuốc hợp lý trên từng nhóm đối tượng và xử trí tác dụng phụ của thuốc.

4. Phương pháp tự học giáo trình như thế nào để đạt hiệu quả cao?

Người học cần bám sát các mục tiêu đầu mỗi chương, hoàn thiện các nội dung được phân công tự đọc (như nguyên tắc phòng bệnh, phác đồ đợt cấp, hướng dẫn thay đổi lối sống) và chủ động giải quyết các bài tập phân tích đơn thuốc, ca bệnh lâm sàng mẫu đi kèm theo từng chương.

5. Có những tài liệu bổ trợ nào được tích hợp bên trong giáo trình?

Giáo trình đi kèm các phụ lục tra cứu chuyên môn: bảng phân loại giai đoạn và mức độ tắc nghẽn thông khí phổi theo GOLD, bảng câu hỏi đánh giá triệu chứng mMRC và CAT, bảng phân loại kiểu hình rối loạn lipid máu của Fredrickson và bảng danh mục liều dùng các thuốc hạ áp đường uống và đường tĩnh mạch.

---

Kết luận

Giáo trình Sử dụng thuốc trong điều trị của Trường Cao đẳng Y tế Thanh Hóa là tài liệu học thuật chuyên ngành phản ánh chuẩn mực đào tạo dược thực hành theo quy chuẩn giáo dục nghề nghiệp hiện hành. Giá trị cốt lõi của cuốn sách thể hiện ở tính chuẩn hóa thông tin y khoa, bám sát các văn bản chuyên môn của Bộ Y tế và cập nhật kịp thời các khuyến cáo điều trị quốc tế trong năm 2024.

Lộ trình học tập do giáo trình thiết lập giúp sinh viên chuyển dịch tuần tự từ việc nhận diện tiêu chuẩn chẩn đoán, phân tầng mức độ nặng, xác định mục tiêu điều trị đến việc ra quyết định lựa chọn hoạt chất, phối hợp thuốc và giám sát điều trị trên từng ca bệnh cụ thể. Cùng với việc tự nghiên cứu các tài liệu bổ trợ và hệ thống phụ lục tra cứu, giáo trình là công cụ học tập đáp ứng mục tiêu hình thành năng lực nghề nghiệp cho người học ngành Dược.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: SỬ DỤNG THUỐC TRONG ĐIỀU TRỊ BỆNH PHỔI TẮC NGHẼN MẠN TÍNH Mã chương: 01 Giới thiệu: Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (BPTNMT) là bệnh hô hấp phổ biến có thể phòng và điều trị được. Bệnh đặc trưng bởi các triệu chứng hô hấp dai dẳng và giới hạn luồng khí, là hậu quả của những bất thường của đường thở và/hoặc phế nang. Nguyên nhân thường do phơi nhiễm với các phân tử hoặc khí độc hại, trong đó khói thuốc lá, thuốc lào là yếu tố nguy cơ chính; ô nhiễm không khí và khói chất đốt cũng là yếu tố nguy cơ quan trọng. Các bệnh đồng mắc và đợt kịch phát làm nặng thêm tình trạng bệnh.

Chương này sẽ cung cấp kiến thức nền tảng về BPTNMT, các biện pháp điều trị chung, và đặc điểm cũng như hướng dẫn lựa chọn các thuốc điều trị BPTNMT, giúp học viên vận dụng để phân tích tính hợp lý của việc sử dụng thuốc trong các tình huống lâm sàng cụ thể Mục tiêu: 1. Trình bày được các biện pháp chung trong điều trị bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính 2. Trình bày được đặc điểm các thuốc điều trị bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính 3. Vận dụng kiến thức đã học để phân tích tính hợp lý của việc sử dụng thuốc điều trị bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính trong các tình huống lâm sàng cụ thể.

Nội dung chính: 1.1 Định nghĩa Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (BPTNMT) là bệnh hô hấp phổ biến có thể phòng và điều trị được. Bệnh đặc trưng bởi các triệu chứng hô hấp dai dẳng và giới hạn luồng khí, là hậu quả của những bất thường của đường thở và/hoặc phế nang thường do phơi nhiễm với các phân tử hoặc khí độc hại, trong đó khói thuốc lá, thuốc lào là yếu tố nguy cơ chính, ô nhiễm không khí và khói chất đốt cũng là yếu tố nguy cơ quan trọng gây BPTNMT. Các bệnh đồng mắc và đợt kịch phát làm nặng thêm tình trạng bệnh. Chẩn đoán (đọc thêm) Khai thác kỹ tiền sử tiếp xúc với các yếu tố nguy cơ gây bệnh, thăm khám lâm sàng để tìm các dấu hiệu định hướng chẩn đoán: 5 − Bệnh hay gặp ở nam giới trên 40 tuổi.

− Tiền sử: hút thuốc lá, thuốc lào (bao gồm cả hút thuốc chủ động và thụ động). Ô nhiễm môi trường trong và ngoài nhà: khói bếp, khói, chất đốt, bụi nghề nghiệp (bụi hữu cơ, vô cơ), hơi, khí độc. Nhiễm khuẩn hô hấp tái diễn, lao phổi. Tăng tính phản ứng đường thở (hen phế quản hoặc viêm phế quản co thắt).

− Ho, khạc đờm kéo dài không do các bệnh phổi khác như lao phổi, giãn phế quản.: là triệu chứng thường gặp. − Khó thở: tiến triển nặng dần theo thời gian, lúc đầu chỉ có khó thở khi gắng sức, sau đó khó thở cả khi nghỉ ngơi và khó thở liên tục. − Các triệu chứng ho khạc đờm, khó thở dai dẳng và tiến triển nặng dần theo thời gian. − Khám lâm sàng: + Giai đoạn sớm của bệnh khám phổi có thể bình thường.

Cần đo chức năng thông khí ở những đối tượng có yếu tố nguy cơ và có triệu chứng cơ năng gợi ý (ngay cả khi thăm khám bình thường) để chẩn đoán sớm BPTNMT. Nếu bệnh nhân có khí phế thũng có thể thấy lồng ngực hình thùng, gõ vang, rì rào phế nang giảm. + Giai đoạn nặng hơn khám phổi thấy rì rào phế nang giảm, có thể có ran rít, ran ngáy, ran ẩm, ran nổ. + Giai đoạn muộn có thể thấy những biểu hiện của suy hô hấp mạn tính: tím môi, tím đầu chi, thở nhanh, co kéo cơ hô hấp phụ, biểu hiện của suy tim phải (tĩnh mạch cổ nổi, phù 2 chân, gan to, phản hồi gan tĩnh mạch cổ dương tính).

− Đo chức năng thông khí phổi: kết qủa đo CNTK phổi là tiêu chuẩn vàng để chẩn đoán xác định và đánh giá mức độ tắc nghẽn đường thở của bệnh nhân BPTNMT. Chẩn đoán xác định khi: rối loạn thông khí tắc nghẽn không hồi phục hoàn toàn sau test hồi phục phế quản: chỉ số FEV1/FVC < 70% sau test HPPQ. Đánh giá bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính 6 Mục tiêu của đánh giá BPTNMT để xác định mức độ hạn chế của luồng khí thở, ảnh hưởng của bệnh đến tình trạng sức khỏe của người bệnh và nguy cơ các biến cố trong tương lai giúp điều trị bệnh hiệu quả hơn. Đánh giá BPTNMT dựa trên các khía cạnh sau: + mức độ tắc nghẽn đường thở, + mức độ nặng của triệu chứng và sự ảnh hưởng của bệnh đối với sức khỏe và cuộc sống của bệnh nhân, + nguy cơ nặng của bệnh (tiền sử đợt cấp/năm trước) và các bệnh lý đồng mắc.

Đánh giá mức độ tắc nghẽn đường thở Bảng 1. Mức độ tắc nghẽn đường thở theo GOLD 2018 Giai đoạn GOLD Giá trị FEV1 sau test hồi phục phế quản Giai đoạn 1 FEV1 ≥ 80% trị số lý thuyết Giai đoạn 2 50% ≤ FEV1 < 80% trị số lý thuyết Giai đoạn 3 30% ≤ FEV1< 50% trị số lý thuyết Giai đoạn 4 FEV1 < 30% trị số lý thuyết 1. Đánh giá triệu chứng và ảnh hưởng của bệnh Công cụ để đánh giá triệu chứng và sự ảnh hưởng của bệnh lên tình trạng sức khỏe của người bệnh: − Bộ câu hỏi sửa đổi của Hội đồng nghiên cứu y khoa Anh (mMRC) (phụ lục 1): gồm 5 câu hỏi với điểm cao nhất là 4, điểm càng cao thì mức độ khó thở càng nhiều. mMRC < 2 được định nghĩa là ít triệu chứng, mMRC ≥ 2 được định nghĩa là nhiều triệu chứng.

− Bộ câu hỏi CAT (phụ lục 2) gồm 8 câu hỏi, tổng điểm 40, điểm càng cao thì ảnh hưởng của bệnh tới tình trạng sức khỏe của bệnh nhân càng lớn. CAT < 10 được định nghĩa ít triệu chứng, ít ảnh hưởng, CAT ≥ 10 được định nghĩa ảnh hưởng của bệnh nhiều. Đánh giá nguy cơ đợt cấp Dựa vào tiền sử đợt cấp trong năm trước (số đợt cấp và mức độ nặng của đợt cấp). Số đợt cấp/năm: 0-1 (đợt cấp nhẹ không phải nhập viện, không sử dụng kháng sinh và/hoặc corticosteroid) được định nghĩa là nguy cơ thấp.

Số đợt cấp ≥ 2 hoặc có từ 1 đợt cấp nặng phải nhập viện hoặc đợt cấp mức độ trung bình phải sử dụng kháng sinh và/hoặc corticosteroid được định nghĩa là nguy cơ cao. Đánh giá bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính theo nhóm ABCD Phân nhóm ABCD chủ yếu dựa vào: + Mức độ triệu chứng, ảnh hưởng của bệnh (mMRC, CAT). + Nguy cơ đợt cấp (tiền sử đợt cấp/năm, mức độ nặng đợt cấp). Đánh giá được tổ hợp: - BPTNMT nhóm A - Nguy cơ thấp, ít triệu chứng: có 0 - 1 đợt cấp không cần nhập viện trong vòng 12 tháng qua và mMRC 0 - 1 hoặc CAT < 10.

- BPTNMT nhóm B - Nguy cơ thấp, nhiều triệu chứng: có 0 - 1 đợt cấp không cần nhập viện trông vòng 12 tháng qua và mMRC ≥ 2 hoặc điểm CAT ≥ 10. - BPTNMT nhóm E - Nguy cơ cao: có ≥ 2 đợt cấp không cần nhập viện hoặc ≥ 1 đợt cấp nặng phải nhập viện hoặc phải cấp cứu trông vòng 12 tháng qua. Sâu khi đánh giá toàn diện, bệnh nhân nên được phân loại theo mức độ tắc nghẽn GOLD 1234 và nhóm ABE. Ví du :chẩn đoán: BPTNMT GOLD 4 nhóm B.

Biện pháp điều trị chung - Ngừng tiếp xúc với yếu tố nguy cơ: Ngừng tiếp xúc với khói thuốc lá, thuốc lào, bụi, khói bếp rơm, củi, than, khí độc. - Cai nghiện thuốc lá, thuốc lào - Tiêm vắc xin phòng nhiễm trùng đường hô hấp - Phục hồi chức năng hô hấp - Các điều trị khác + Vệ sinh mũi họng thường xuyên. + Giữ ấm cổ ngực về mùa lạnh. + Phát hiện sớm và điều trị kịp thời các nhiễm trùng tai mũi họng, răng hàm mặt.

+ Phát hiện và điều trị các bệnh đồng mắc. Các thuốc điều trị bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính − Thuốc giãn phế quản được coi là nền tảng trong điều trị BPTNMT. Ưu tiên các loại thuốc giãn phế quản tác dụng kéo dài, dùng đường phun hít hoặc khí dung. − Liều lượng và đường dùng của các thuốc này tùy thuộc vào mức độ và giai đoạn bệnh (tham khảo phụ lục thuốc điều trị bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính).

Các nhóm thuốc chính điều trị BPTNMT Nhóm thuốc Tên viết tắt Hoạt chất Cường beta 2 adrenergic tác dụng SABA Salbutamol, Terbutaline 8 ngắn Cường beta 2 adrenergic tác dụng Indacaterol, Bambuterol LABA dài Kháng cholinergic tác dụng ngắn SAMA Ipratropium Kháng cholinergic tác dụng dài LAMA Tiotropium Cường beta 2 adrenergic tác dụng Ipratropium/salbutamol SABA+SA ngắn + kháng cholinergic tác dụng Ipratropium/fenoterol MA ngắn Cường beta 2 adrenergic tác dụng Indacaterol/ dài + kháng cholinergic tác dụng LABA/ Glycopyronium dài LAMA Olodaterol/Tiotropium Vilanterol/Umeclidinium Corticosteroid dạng phun hít + Budesonid/Formoterol cường beta 2 adrenergic tác dụng ICS+LABA Fluticason/Vilanterol dài Fluticason/Salmeterol Kháng sinh, kháng viêm Macrolide Erythromycin Kháng PDE4 Rofumilast Nhóm xanthine tác dụng ngắn/dài Theophyllin/Theostat Xanthine 4. Hướng dẫn lựa chọn thuốc điều trị bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính 4.1 Lựa chọn phác đồ điều trị ban đầu Nguyên tắc chung • Thuốc cắt cơn: Thuốc giãn phế quản tác dụng ngắn dạng hít (SABA hoặc SABA/SAMA) nên được kê cho tất cả bệnh nhân để giảm nhanh triệu chứng khó thở (gọi là thuốc cắt cơn). • Việc lựa chọn thuốc ưu tiên phải đáp ứng điều kiện là thuốc có sẵn, bệnh nhân có khả năng sử dụng đúng dụng cụ hít, chi phí phù hợp, và tác dụng phụ chấp nhận được. • Phác đồ điều trị ban đầu áp dụng cho bệnh nhân chưa từng sử dụng thuốc điều trị duy trì.

Lựa chọn thuốc theo nhóm ABE (GOLD 2024) Phác đồ điều trị ban đầu được xác định dựa trên việc phân nhóm bệnh nhân theo nhóm ABE: 1. Bệnh nhân nhóm A (Nguy cơ thấp, ít triệu chứng): 9 ◦ Nên được điều trị với một thuốc giãn phế quản. ◦ Có thể lựa chọn nhóm thuốc giãn phế quản tác dụng ngắn dạng hít (SABA hoặc SABA/SAMA) hoặc tác dụng kéo dài dạng hít (LABA hoặc LAMA). ◦ Nếu có điều kiện, thuốc giãn phế quản tác dụng kéo dài (LABA hoặc LAMA) được ưu tiên sử dụng, ngoại trừ những bệnh nhân gần như không có khó thở.

◦ Chỉ dùng thuốc giãn phế quản dạng uống khi không có dạng hít, vì dạng uống khởi phát tác dụng chậm hơn, hiệu quả kém hơn và có nhiều tác dụng phụ hơn. Bệnh nhân nhóm B (Nguy cơ thấp, nhiều triệu chứng): ◦ Lựa chọn điều trị tối ưu là thuốc giãn phế quản tác dụng kéo dài. ◦ Nên khởi đầu điều trị bằng phối hợp 2 thuốc giãn phế quản LABA/LAMA. ◦ Nếu phối hợp LABA/LAMA không có sẵn, có thể khởi đầu bằng LABA hoặc LAMA đơn trị.