UBND TỈNH HẢI PHÒNG TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHIỆP HẢI PHÒNG. GIÁO TRÌNH QUẢN TRỊ HỆ THỐNG WEBSERVER & MAILSERVER Chuyên ngành: Quản trị mạng máy tính (Lưu hành nội bộ) HẢI PHÒNG BÀI 1: TỔNG QUAN VỀ HỆ THỐNG WEB 1. Giới thiệu Các thuật ngữ cơ sở. - HTTP (Hypertext Transfer Protocol): là giao thức cho phép các máy tính giao tiếp qua World Wide Web và kết nối với nhau qua các hyperlink.
- Gopher: là hệ thống cho phép ta duyệt các tài nguyên trên mạng Internet, dịch vụ này ra đời trước Web và hoạt động giống như một danh bạ, liệt kê các tập tin sắp xếp theo tầng. - Dịch vụ trực tuyến (Online Service): là những dịch vụ truy cập Internet có thu cước phí do các công ty lớn cung cấp như: AOL (America Online), CompuServe hoặc MSN (Microsoft Network). - HTML (Hypertext Markup Language): là ngôn ngữ định dạng dùng để tạo ra các trang Web giúpngười dùng có thể đọc và truy cập từ bất kỳ máy nào trên mạng, dùng bất kỳ hệ điều hành nào. - WebPage: là một trang tư liệu Web.
- WebSite: là tập hợp các trang Web của một tổ chức, một công ty, một web site có thể có nhiều Web Server. - Home page: là trang Web đầu tin của một Web Site hoặc trang Web xuất hiện đầu tin khi khởi động Web Browser, đồng thời trang này chứa các liên kết tiêu biểu đến các trang Web còn lại. - HyperLink (link): là các mối liên kết giữa các tư liệu. Thông thường, trong một trang Web, các mốiliên kết có màu xanh dương và được gạch dưới.
Ngoài ra, bất kỳ một hình ảnh, văn bản nào khi dichuyển con trỏ chuột tới chuyển sang hình đều là các liên kết (link). - URL (Uniform Resource Locator): là đường dẫn chỉ tới một tập tin trong một máy chủ trên Internet. Chuỗi URL thường bao gồm: tên giao thức, tên máy chủ và đường dẫn đến tập tin trong máy chủ đó. Ví dụ: http://www.vn/TongQuan/Tongquan.htm có nghĩa là: giao thức sửdụng http:// (Hypertext Transfer Protocol), tên máy chủ: www.vn, đường dẫn vàtên tập tin: /TongQuan/Tongquan.
- Lưu ý: đường dẫn sử dụng dấu "/" thay cho dấu "\". - IXP (Internet Exchange Provider): là nhà cung cấp đường truyền và cổng truy cập Internet. - ISP (Internet Service Provider): là nhà cung cấp dịch vụ Internet cho người dùng trực tiếp qua mạng điện thoại như là cấp quyền truy cập Internet, cung cấp các dịch vụ như Web, E- mail, Chat, Telnet… - ICP (Internet Content Provider): là nhà cung cấp thông tin lên Internet, thông tin được cập nhậtđịnh kỳ hay thường xuyên và thuộc nhiều lĩnh vực như thể thao, kinh tế giáo dục, chính trị, quânsự … Các hoạt động chính trên Web. - Duyệt Web tìm kiếm thông tin như số điện thoại, địa chỉ nhà, tin tức, tin dự báo thời tiết, bảng giá chứng khoán, các phần mềm miễn phí… Hình 7.1 – Minh họa một số trang Web để tìm kiếm thông tin.
Giải trí như nghe nhạc,xem phim, chơi game trên mạng. - Trao đổi E-mail. - Truy xuất và download các tập tin. - Sắp xếp các chuyến đi du lịch như đặt vé máy bay, đăng ký phòng khách sạn.2 – Minh họa một trang Web dùng để tìm thông tin các chuyến bay.
Đào tạo từ xa qua mạng. - Hội thảo từ xa.3 – Minh họa một trang Web dùng để đào tạo từ xa. - Quảng cáo sản phẩm. - Đặt mua hàng.4 – Minh họa một số trang Web dùng để mua bán qua mạng.
- Thực hiện các giao dịch ngân hàng. - Hỗ trợ chính phủ điện tử và thương mại điện tử.5 – Minh họa một trang Web của Tp HCM. Mô hình hệ thống web nói chung Dịch vụ World Wide Web (viết tắt là www hoặc Web) là một dịch vụ cung cấp thông tin trên hệ thốngmạng. Các thông tin này được lưu trữ dưới dạng siêu văn bản (hypertext) và thường được thiết kếbằng ngôn ngữ HTML (Hypertext Markup Language).
Siêu văn bản là các tư liệu có thể là văn bản(text), hình ảnh tĩnh (image), hình ảnh động (video), âm thanh (audio)., được liên kết với nhau quacác mối liên kết (link) và được truyền trên mạng dựa trên giao thức HTTP (Hypertext TransferProtocol), qua đó người dùng có thể xem các tư liệu có liên quan một cách dễ dàng. Mô hình hoạtđộng: Web server: là một ứng dụng được cài đặt trên máy chủ trên mạng với chức năng là tiếp nhận các yêucầu dạng HTTP từ máy trạm và tùy theo yêu cầu này máy chủ sẽ cung cấp cho máy trạm các thông tinweb dạng HTML. Web Client: là một ứng dụng cài trên máy trạm (máy của người dùng đầu cuối) gọi là Web Browserđể gởi yêu cầu đến Web Server và nhận các thông tin phản hồi rồi hiện lên màn hình giúp người dungcó thể truy xuất được các thông tin trên máy Server. Một trong những trình duyệt Web (Web Browser)phổ biến nhất hiện nay là Internet Explorer.
Nguyên tắc hoạt động Khi máy một máy con- lientkếtnốivàoInternet(thôngquahệthốngmạngLAN,cácđườngdialuphoặcđườngADSL.,ng ườisửdụngdùngtrìnhduyệtWeb(WebBrowser)vàgõvàođịachỉtênmiềncầntruynhập(vídụ:http ://home.vn)gửiyêucầuđếnmáychủWeb. MáychủWeb–WebServerxemxétvàthựchiệnhếtnhữngyêucầutừphía WebBrowsergửiđến,kếtquảlàmộttrang"thuầnHTML"đượcđưaraBrowser.Ngườisửdụngsẽh oàntoàntrongsuốtvớinhữnggìđằngsaucủamộtWebservernhưCGI,Scriptvàcácứngdụngcơsởd ữliệu. TrườnghợplàtrangWebtĩnhthìWebServersẽlấythôngtinlưusẵntrên máychủdạngthưmục,dạngtệp(file)gửilạitheoyêucầucủamáyclient. TrườnghợplàtrangWebđộng(dùngcácngônngữlậptrìnhWebnhưASP, PHP,JSP,CGI.thìWebServersẽkếtnốivàkhaitháccơsởdữliệutrêncácmáyDatabaseServer.
Vídụ:MuốntìmđượccácthôngtinliênquantớithờitiếtởHàNộitạiđịachỉWeb "http://hanoi.vn"–địachỉnàychínhlàmộtURI(UniformResourceIdentifier WorldWideWebAddress).KhichúngtanhậpURItrênvàotrìnhduyệtthìcáccôngđoạnthựchiệnt rênmáynhưsau: - Trìnhduyệtsẽthựchiệngửiyêucầulấythôngtintớiđịachỉxácđịnhtrong URLthôngquagiaothứctruyềndữliệucótênlàhttp. - MáychủnơichứathôngtinsẽxácđịnhnhữngthôngtincầnthiếttheoyêucầudựatrênURIcủangườis ửdụnggửitới.Truyềnthôngtinlienquatớiyêucầutớingườisửdụngthôngquagiaothứctruyềnthôn ghttp. Trìnhduyệtsaukhinhậnđượckếtquảtrảlờicủamáychủsẽtiếnhànhtrìnhbàydữliệukếtquảnhậnđượcth eokhuôndạngnhấtđịnh.Bảnthântrongkếtquảnhậnđượccũngbaogồmcácliênkếttớithôngtinởvịtríkh áctrênWebvàcácvịtrínàycũngđượcxácđịnhbởicácURI.Trongvídụtrênđãgiớithiệuchochúngtabacấ utrúccủaWebgồm:xácđịnhvịtríthôngtin,traođổivàcáchthểhiệnthôngtin:Xácđịnhvịtríthôngtin:Mỗi resourcetrongWebsẽđượcxácđịnhbởiUniformResourceIdentifier(URI).Trongvídụtrên,resourced ùngđểlấythôngtinvềthờitiếtởHànộiđượcxácđịnhbờiURI:"http:// hanoi.Traođổithôngtin:CáctácnhâncủaWeb(trìnhduyệt–browser,webserver …)thựchiệntraođổithôngtinthôngquacácmessage,cácmessagenàyđượchìnhthànhkhicóyêucầucủ angườisửdụnghoặckhithựchiệncáctiếntrìnhxửlýdữliệu.Cácgiaothức(protocols)sẽđịnhnghĩacácht hứctraođổidữliệugiữacáctácnhântrongWeb,trongvídụnàylàgiaothứcHTTP. Thểhiệnthôngtin:CácmessageđượchìnhthànhkhitraođổithôngtingiữacáctácnhântrongWebđãchứ acácđịnhdạngdữliệu.Tùythuộcvàotừngyêucầucụthểmàcácđịnhdạngthểhiệndữliệusẽkhácnhau.Tr ongtrườnghợpkhinhậnkếtquảntrảlờitừcácWebServer,cácđịnhdạngđócóthểlà:HTML,XML,… dữliệuảnh,…Dựatrêncácđịnhdạngđượcđịnhnghĩanày,trìnhduyệtsẽtrìnhbàylại saochodữliệucóthểgiúpngườisửdụngkhaithácthôngtinmộtcáchdễdàng.
Khái niệmvềWebpage Webpagelàmộttrangweb,tứcmộtfilecóđuôiHTMhayHTML.Đólàmộttậptinviếtb ằngmãcodeHTMLchứacácsiêuliênkết(hyperlink)đến cáctrangkhác.Trêntrangwebngoàithànhphầnchữnócòncóthểchứacácthànhphần khácnhưhìnhảnh,nhạc,video. Khái niệmvềWebsite Websitelàtậphợpnhữngtrangwebliênkếtvớinhaubằngcácsiêuliênkết. WebsiteđượcđưavàomạngInternetđểhoàcùngcácwebsitekhác,mọingườitrênkhắ pthếgiớiđềucóthểtruycậpđượcvàowebsiteđểlấythôngtin. CácloạithuậtngữWeb Websitegiớithiệu Websitegiớithiệulàwebsitecănbảnvàđơngiảnnhất,dùngđểgiớithiệuvềmộtcá nhânhaymộtđơnvị.Vídụmộtwebsitecủacasĩchứacácthôngtinvềlýlịch,bàihát ưathích,lịchdiễncủacasĩđó.Mộtdoanhnghiệp,cơquan,bộnghành… cóthểtạochomìnhmột websitenhỏnhằmgiớithiệukháiquátvềđơnvịmìnhnhư:lịchsửdoanhnghiệp,ch ứcnăngcủadoanhnghiệp,thànhphầnbangiámđốc.Websiteloạinàychứaíttran g,íttốnkém vìdễlàmnhất.VídụtrangwebsitecủadoanhnghiệpđiệntửThanhSơn: http://www.com/suatannha/html/ kythuatso.htmlWebsitelưutrữthôngtin Websitelưutrữthôngtinhaycòngọilàthưviệnđiệntử,chứacácthôngtinchuyên mônđượcsắpxếpthànhnhiềuđềmục,nhiềutiêuđềdễtracứu.Websitelưutrữphải đượccậpnhậtthườngxuyênthôngtinmớivàđượcsắpxếpsaochongườixemtìmn gayđượcthôngtinmìnhmuốntìm.ĐểtạoWebsitethưviệnđiệntử,cầncókếhoạch vàtầmnhìnxađểdễpháttriểnmởrộngvềsau.Đểnuôidưỡngwebsitelưutrữ,người cậpnhậtcầncókiến thứccơbảnvềwebsite.VídụtrangWebsitethưviệncôngcộngcủatiểubangVanc ouver– Canadahttp://www.ca Websitetruyềndữliệu Websitetruyềndữliệuđượcthiếtkếđặcbiệtđểthunhậnthôngtintừ xa.Mộtcơquanhaymộtdoanhnghiệplàmcôngtácquảnlýchươngtrìnhcónhiềuv ệtinhthayvìphảiđếntậnđơnvịởquậnhuyện,tỉnhthànhkhácđểghichépthôngtint hìnaycóthểngồitạichỗđểnhận thôngtinquamạngInternetvàchỉviệckiểmchứng,đánhgiáthôngtintrướckhinhậ pvàokhothôngtinchung.Websitenàythuộchàng caocấpcónhiềuchươngtrìnhlồngtrongtrangweb,đòihỏinhàthiết kếphảicótrìnhđộnhấtđịnhtrongcảlãnhvựcđiệntoánlẫnchuyênmôn.VídụWeb sitecungcấpthôngtin,chỉsốchứngkhoánở Việt Nam http://www.vn/VietStock/StockIndicator.aspx Websitethươngmại Websitethươngmại:chứathôngtinhànghoávàdịchvụ,chứanhiều formvàchứacácscripttínhtoánđểngườitiêudùngcóthểmuavàtrảtiềnngaytại website.
VídụWebsitevềmuabánhànghoátrựctiếpquamạng http://www. Homepage-Trangchủ Trangchủ-Homepagelàtrangđầutiênxuấthiệnkhiwebsiteđượcgọitên. Trangchủthườngchứacácthôngtincănbảnnhấtcủawebsitevàcácliênkếtđếncáctran gchuyênđề.Trangchủcóthểcócáctênnhưindex. Trangchuyênđề Trangchuyênđềlàtranglớnmangcácliênkếtđếncáctrangđơnvịcócùngtínhchất.Víd ụ:TrangchuyênđềgiớithiệucáctintứccủacôngtySonadeziliênkết đếncáctrangchuyênđềkhácnhưthôngtinvềcácKhucôngnghiệpLongThành,Xuân Lộc,Gò Dầu… c.
Trangđơnvị Trangđơnvịthườngđượcbốtrívàocácthưmụccócùngchủđề,chứanộidungcụthểcủa website.Mộttrangđơnvịcóthểxuấthiệntrênmộthaynhiềutrangchuyênđềtuỳtheotín hchấtchủatrangđó.Cáctrangđơnvịthườnglàmộttrangwebthật(haywebtĩnh)vớiđu ôihtmhayhtml.Cáctrangđơnvịcũngcóthểchỉlàmộtthànhphầnđượctríchxuấttừmột databasekhinhàviếtwebsửdụnghìnhthứcwebđộng.Vídụmộtbàiviếtvềbảnggiáthu êđấtcủaKhucôngnghiệpLongThànhnằmtrongmụcMặtbằngcôngnghiệpchothuê d. Trangphản hồi–Feedback Trangphảnhồi– Feedbackchứacácformthunhậnthôngtintừngườixem.ĐâylàđặctrưngcủaInternet,t hôngtinhaichiều.NgườixemwebkhôngchỉnhậnthôngtintừWebmàcòncóthểgiaoti ếpvớichủWebsitethôngquatrangweb.Thôngtindongườiđọcnhậpvàocóthểhiểnthị ngaytạitrangwebhoặccóthểchuyểnđếnmộtđịachỉemailnhấtđịnhnàođóhoặc đưavàocơsởdữliệu.Cónhiềuloạitrangphảnhồitùymụcđíchsửdụng formthunhậnthôngtin. Vídụtranggópý,trangđăngkýkhámbệnh,trangđặtcâuhỏithắcmắc. Trangwebtĩnh Webtĩnhlàtrangwebchỉđơnthuầnmôtảthôngtinvàthôngtinnàykhông thườngxuyênđượccậpnhậthoặcthayđổinộidungtheothờigian.
Trangwebđộng WebđộnglàtrangwebcócácđườngliênkếtđếncơsởdữliệuDatabase.Khichọnmộtli ênkết,mộtthànhphầntrongcơsởdữliệusẽxuấthiệnnhưthểcómộttrang webmới.Thậtra,webđộngchỉcóthểthay đổinộidungtại mộtvùngđịnhsẵncủatrangđó.Vềmặthìnhthứcthìnókhôngđộngchútnào,khiếncho trangwebtrởnênmấtsinhđộngvềmặthìnhthức. Cácthànhphầnthườngcótrongtrangweb a. Hìnhảnh HìnhảnhtrêntrangWebthườngđượclưudưới2dạngtậptin.jpg, tậptinảnhgifnhẹkýnhưngmàusắcđơngiản,tậptinảnhjgpnặngkýhơn vàmàusắcmịnđẹp.Hìnhgifgiúptạocáchìnhanimationchuyểnđộngnhúc nhíchlàmvuimắt.Thiếukiếnthứcvềnén ảnhsẽlàm thấtbạitrangwebdoloadchậm. Biểungữ-Banner Banner làmộttậptinảnhcókíchthướcdài,thườngnằmở1/3trêncủatrangdùngđểquảngcáo.
Counter Counterlàbộphậnđếmsốngườitruycậpwebsite d. Logo: Logolàbiểutượngcủawebsite,cũngcóthểlàbiểutượngcủacơquan e. SearchForm Searchformlàhộpthoạigiúpngườixemnhanhchóngtìmkiếmthôngtincầntìm.Sear chformcóthểdùngđểtìmthôngtintrongmộttrang,mộtsitehaytấtcảcácsitetrêntoàn cầu. Navigator Navigatorlàtậphợpnhữngđườngliênkếtdẫnđếncáctrangchuyênđề.Có thểgọinavigatorlàmenulistcũngđúng.
Header Headerlàthànhphầnluônluônhiệndiệnphầntrêncùngcủatấtcảcáctrang web,thườngchứacácnavigator.Mộtwebsiteđượccấutrúcchặtchẽcầnphảicóheadernà y. Footer Footerlàthànhphầnluônluônhiệndiệnởphầndướicùngcủatấtcảcáctrang,chứacácthôn gtincầnthiết:Contactus,Privatepolicy,Aboutushaynốivớicáctrangchuyênđề.Mụcđíc hcủaheadervàfooterlàgiúpngườixemkhôngbịlạchướngkhitìmthôngtintrongtrangW eb. Forum Forum- Diễnđànđiệntửlà1Websitenơimọingườicóthểtraođổi,thảoluận,bàybỏýkiếnvềnhững vấnđềcùngquantâmbằngcáchgõýkiếnvàođólưulạitrêntrangwebvàđợingườikháctrảl ời,hưởngứng.Forumgiúpnângcaokiếnthứctậpthểvàhấpdẫnngườixem.Cácvấnđềthả oluậnđượclưugiữdướidạngcáctrangtin. BÀI 2: QUẢN TRỊ MÁY CHỦ WEBSERVER 1.
Giới thiệu Webserver Web Server (máy phục vụ Web): máy tính mà trên đó cài đặt phần mềm phục vụ Web, đôi khi người ta cũng gọi chính phần mềm đó là Web Server.Tất cả các Web Server đều hiểu và chạy được các file *.html, tuy nhiên mỗi Web Server lại phục vụ một số kiểu file chuyên biệt chẳng hạn như IIS của Microsoft dành cho *.; Apache dành cho *.; Sun Java System Web Server của SUN dành cho *. Máy Web Server là máy chủ có dung lượng lớn, tốc độ cao, được dùng để lưu trữ thông tin như một ngân hàng dữ liệu, chứa những website đã được thiết kế cùng với những thông tin liên quan khác.(các mã Script, các chương trình, và các file Multimedia) Web Server có khả năng gửi đến máy khách những trang Web thông qua môi trường Internet (hoặc Intranet) qua giao thức HTTP - giao thức được thiết kế để gửi các file đến trình duyệt Web (Web Browser), và các giao thức khác. Tất cả các Web Server đều có một địa chỉ IP (IP Address) hoặc cũng có thể có một Domain Name. Giả sử khi bạn đánh vào thanh Address trên trình duyệt của bạn một dòng http://www.com sau đó gõ phím Enter bạn sẽ gửi một yêu cầu đến một Server có Domain Name là www.
Server này sẽ tìm trang Web có tên là index.htm rồi gửi nó đến trình duyệt của bạn. Bất kỳ một máy tính nào cũng có thể trở thành một Web Server bởi việc cài đặt lên nó một chương trình phần mềm Server Software và sau đó kết nối vào Internet. Khi máy tính của bạn kết nối đến một Web Server và gửi đến yêu cầu truy cập các thông tin từ một trang Web nào đó, Web Server Software sẽ nhận yêu cầu và gửi lại cho bạn những thông tin mà bạn mong muốn. Giống như những phần mềm khác mà bạn đã từng cài đặt trên máy tính của mình, Web Server Software cũng chỉ là một ứng dụng phần mềm.
Nó được cài đặt, và chạy trên máy tính dùng làm Web Server, nhờ có chương trình này mà người sử dụng có thể truy cập đến các thông tin của trang Web từ một máy tính khác ở trên mạng (Internet, Intranet). Web Server Software còn có thể được tích hợp với CSDL (Database), hay điều khiển việc kết nối vào CSDL để có thể truy cập và kết xuất thông tin từ CSDL lên các trang Web và truyền tải chúng đến người dùng. Server phải hoạt động liên tục 24/24 giờ, 7 ngày một tuần và 365 ngày một năm, để phục vụ cho việc cung cấp thông tin trực tuyến. Vị trí đặt server đóng vai trò quan trọng trong chất lượng và tốc độ lưu chuyển thông tin từ server và máy tính truy cập.
Nguyên tắc hoạt động của webserver. Nguyên tắc hoạt động của máy chủ web Giả sử có một người quen gọi điện thoại cho bạn: “Tôi vừa đọc một bài viết rất hay! Bạn hãy đánh vào địa chỉ sau và xem thử nhé, địa chỉ trang web này là http://computer. Khi bạn gõ dòng địa chỉ đó vàotrình duyệt web và ấn Enter, trang web sẽ hiển thị trên màn hình của bạn. Làm thế nào mà trang web có thể hiển thị được như vậy? Cơ chế hoạt động của máy chủ web là gì? Các bước cơ bản trong tiến trình truyền tải trang web đến màn hình của bạn được thể hiện theo mô hình sau: Các tiến trình cơ bản Theo mô hình trên, trình duyệt web (bên trái) thực hiện một kết nối tới máy chủ web (bên phải), yêu cầu một trang web và nhận lại nó.
Sau đây, là thứ tự từng bước cơ bản xảy đến đằng sau màn hình của bạn: Trình duyệt web tách địa chỉ website làm 3 phần: Tên giao thức: “http” Tên miền của máy chủ web: “www.com” Tên tệp HTML: “web-server.htm” Trình duyệt liên hệ với máy chủ tên miền (DNS Server) để chuyển đổi tên miền “www.com” ra địa chỉ IP tương ứng. Sau đó, trình duyệt sẽ gửi tiếp một kết nối tới máy chủ của website có địa chỉ IP này qua cổng 80. Dựa trên giao thức HTTP, trình duyệt gửi yêu cầu GET đến máy chủ, yêu cầu tệp HTML “web-server. Tiếp đến, máy chủ sẽ gửi một file văn bản có các thẻ HTML đến trình duyệt web của bạn (một cookies khác cũng được gửi kèm theo từ máy chủ tới trình duyệt web, cookies này được ghi trên đầu trang của mỗi trang web).
Trình duyệt web đọc các thẻ HTML để xác lập định dạng (hình thức trình bày) trang web và kết xuất nội dung trang ra màn hình của bạn. Trong giao thức HTTP nguyên bản, bạn cần cung cấp đầy đủ đường dẫn của tên tệp, ví dụ như “/” hoặc “/tên tệp. Sau đó, giao thức sẽ tự điều chỉnh để có thể đưa ra một địa chỉ URL đầy đủ. Điều này cho phép các công ty kinh doanh dịch vụ lưu trữ có thể lưu trữ nhiều tên miền ảo (virtual domains), có nghĩa nhiều tên miền cùng tồn tại trên một máy chủ và sử dụng cùng một địa chỉ IP duy nhất.
