CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CHUNG VỀ MỸ THUẬT Mục tiêu: Trang bị cho người học các kiến thức cơ bản mỹ thuật như khái niệm, lịch sử, ý nghĩa. {1} Theo từ điển thuật ngữ mỹ thuật phổ thông Mỹ thuật là từ dùng để chỉ các loại hình nghệ thuật tạo hình chủ yếu là Hội họa, điêu khắc, kiến trúc, đồ họa’. Đó là những ngành nghệ thuật phản ánh cái đẹp bằng màu sắc, đường nét, hình khối. - Hội họa là loại hình nghệ thuật diễn tả không gian ba chiều lên mặt phẳng hai chiều bằng các ngôn ngữ đặc trưng như hình khối, màu sắc, đường nét, bố cục.
Hội họa - Điêu khắc có tiếng nói riêng đó là khối hình. Một tác phẩm điêu khắc được làm bằng các chất liệu như đá, gỗ, đồng, đất nung,. Điêu khắc - Kiến trúc là loại hình nghệ thuật thẩm mỹ môi trường. Cái đẹp của tác phẩm kiến trúc biểu hiện ở sự tạo dáng kiến trúc, đường nét, hình khối, tỉ lệ kiến trúc.
Mỹ thuật đô thị phản ánh cái nhìn với thế giới xung quanh 10 Hình 1 – 4. Con đường gốm sứ Nghệ thuật trang trí là nghệ thuật làm đẹp, nó gắn liền với nhiều lĩnh vực với con người và cuộc sống. Trang trí cũng sử dụng ngôn ngữ tạo hình như hình vẽ, màu sắc, họa tiết,. Nghệ thuật trang trí Nếu Hội họa, điêu khắc và kiến trúc có tính độc bản thì đồ họa lại là loại hình nghệ thuật trên bề mặt hai chiều một cách gián tiếp có khả năng nhân bản với yếu tố ngôn ngữ đặc trưng là nét, mảng, chấm…Đồ họa thường được sử dụng cho những mục đích về truyền thông, quảng cáo, kinh doanh… Có rất nhiều loại đồ họa khác nhau như: đồ họa độc lập, đồ họa in ấn, đồ họa máy tính (Hình 1 – 6) Hình 1 – 6.
Một số loại hình đồ họa Bên cạnh đó còn bao gồm một số loại hình nghệ thuật khác như: - Nghệ thuật Sắp đặt. Nghệ thuật sắp đặt - Nghệ thuật Trình diễn. Nghệ thuật trình diễn - Nghệ thuật Hình thể. Nghệ thuật hình thể - Nghệ thuật Đại chúng.
Nghệ thuật đại chúng 12 Các loại hình nghệ thuật kể trên đều có một tiếng nói chung đó là tạo hình, tạo khối bằng một hoặc nhiều yếu tố ngôn ngữ tạo hình. Sự phát triển của mỹ thuật cũng chính là sự phát triển của nghệ thuật tạo hình. Sơ lược về lịch sử Mỹ thuật. {2} Lịch sử mỹ thuật là nghiên cứu về lịch sử hình thành và phát triển của các loại hình nghệ thuật tạo hình theo tiến trình thời gian lịch sử qua đó giúp chúng ta biết được các giai đoạn phát triển của mỹ thuật.
Mỹ thuật, hay nói đúng hơn là nghệ thuật tạo hình, đã ra đời hàng nghìn năm trước đây. Do xuất hiện trong quá trình lao động nên nó đã trở thành hình thức thể hiện ý nghĩa, tình cảm của con người, trở thành một phương tiện đắc lực của sự nhận thức hiện thực. Tìm hiểu lịch sử nghệ thuật là việc hiểu được bản chất của nghệ thuật, biết được vị trí của nền nghệ thuật đương thời thông qua dòng chảy của nó. Do đặc điểm địa lý hoặc có thể có những lý do không rõ khác, văn hóa thế giới chia làm hai khu vực khá rõ: Văn hóa Phương Đông và Phương Tây phát triển theo những con đường khác nhau và nền nghệ thuật thế giới chia làm hai: Nghệ thuật Phương Đông và Phương Tây.
Có thể căn cứ vào sự phát triển có tính kế thừa, chung nhau cội nguồn văn hóa, địa giới của văn hóa Phương Tây gồm những nước Châu Âu, Tây Á, Bắc Phi và nền văn hóa Phương Đông gồm những nước từ Ấn Độ và các nước lân cận đổ về phía Đông đến Nhật Bản, các nước Đông Nam Á. Sự hình thành dường như xuất phát từ hai trung tâm Phương Tây lấy Bắc Phi làm gốc và Phương Đông có cội nguồi quanh dãy Himalaya. Mỹ thuật phương Tây. Mỹ thuật thời nguyên thủy Thời gian: từ 40.
Đặc điểm nghệ thuật thời kỳ này tồn tại dưới ba hình thức: hội họa, điêu khắc và kiến trúc mang các tính chất sau: - Nghệ thuật hang động - Chủ yếu là tả thực, phản ánh chân thực và sinh động cuộc sống. - Giả thiết có nguồn gốc xuất hiện từ nhu cầu cuộc sống: do lao động, phục vụ nhu cầu tín ngưỡng ma thuật hay để giải trí. (Hình 1 – 11) 13 Hình thức mỹ Hình ảnh minh họa thuật - Hội họa Các hình vẽ thú vật (bò, ngựa, hươu.) trên thành và trần hang động hình khắc trên đất sét rồi đắp lên thành hang. Điêu khắc Chủ yếu là hình người mang ý nghĩa phồn thực.
Chất liệu: các tượng tròn, phù điêu trên đá. Kiến trúc Các hình thức sắp xếp đá tảng thành những công trình phục vụ cho tín ngưỡng, thờ cúng. Các hình thức mỹ thuật thời Nguyên thủy 1. Mỹ thuật Ai Cập cổ đại.
(Hình 1 – 12) Thời gian: Từ 4.000 năm đến thế kỷ 4 TCN * Đặc điểm nghệ thuật: Tồn tại đủ ba hình thức: hội họa, kiến trúc và điêu khắc. Hình thức mỹ Hình ảnh minh họa thuật - Hội họa Chủ yếu là bích hoạ, cách tạo hình giống như phù điêu nhưng trau truốt hơn. 14 - Điêu khắc Tác phẩm là các pho tượng đá khổng lồ đứng gác trước cổng các lăng mộ. - Kiến trúc Nổi bật nhất là kiến trúc Kim Tự Tháp, và các lăng tẩm dựa lưng vào vách núi.
Các hình thức mỹ thuật thời cổ đại 1. Mỹ thuật Hy Lạp cổ đại. (Hình 1 – 13) Sau Ai Cập cổ đại, Nhà nước Hy Lạp cổ đại ra đời vào khoảng thế kỷ XII đến thế kỷ IX TCN, ở phía bên kia Địa Trung Hải, là xã hội chiếm hữu nô lệ. Là thời kỳ khoa học Hy Lạp cổ đại phát triển mạnh.
Mỹ thuật chịu ảnh hưởng bởi những câu chuyện thần thoại. Hình thức mỹ Hình ảnh minh họa thuật - Hội họa Nghệ thuật vẽ hình mang tính đồ hoạ, đó là những hình vẽ trên những chiếc bình cổ. - Điêu khắc Thể hiện nét đẹp cơ thể và biểu hiện cảm xúc gương mặt của từng nhân vật. 15 - Kiến trúc Các công trình xây dựng có giá trị nghệ thuật, to đẹp nhất thuộc về tôn giáo.
Các hình thức mỹ thuật thời Hy Lạp cổ đại 1. Mỹ thuật La mã cổ đại (Hình 1 – 14) {3} Nền mỹ thuật La mã được hình thành do nhiều nguồn ảnh hưởng. Người La Mã đã học theo người Hy Lạp rất nhiều lĩnh vực về thần thoại, văn học, sử thi,. Hình thức mỹ Hình ảnh minh họa thuật - Hội họa Kế thừa nghệ thuật tranh bích họa của người Hy lạp.
- Điêu khắc Tượng chân dung tôn vinh ca ngợi các vị hoàng đế La Mã - Kiến trúc Các thể loại kiến trúc phong phú, tính thế tục được đặc biệt chú trọng và phát triển. Các hình thức mỹ thuật thời La Mã cổ đại 1. Mỹ thuật thời trung cổ. (Hình 1 – 15) Nghệ thuật mang tính nhân văn của Hy Lạp: một nền nghệ thuật tôn giáo phát triển gần như chiếm độc quyền.
16 Hình thức mỹ Hình ảnh minh họa thuật - Hội họa Các tác phẩm thời kì này là những bức tranh mang màu sắc tôn giáo phục vụ nhà thờ. - Điêu khắc Phục hồi trở lại vào thể kỉ XI và chủ yếu phát triển trong khuôn khổ nghệ thuật Gothic - Kiến trúc Kiến trúc phát triển theo các giai đoạn mang phong cách: Roman, Gothic và Byzantine. Các hình thức mỹ thuật thời trung cổ 1. Mỹ thuật Phục Hưng Ý (Hình 1 – 16) - Phục hưng (Renaissance) theo tiếng Pháp có nghĩa là sự tái sinh, hồi phục.
- Nghệ thuật Phục hưng không chỉ có nghĩa là tái sinh mà còn phát triển đến đỉnh cao trên cơ sở hoàn cảnh xã hội mới. Hình thức mỹ Hình ảnh minh họa thuật - Hội họa Các tác phẩm trong thời kỳ này đều mang tư tưởng nhân văn. 17 - Điêu khắc Ảnh hưởng từ nghệ thuật, tư tưởng của Hy Lạp cổ đại. - Kiến trúc Kiến trúc phục hưng theo phong cách Gothic và được kế tục bởi kiến trúc Baroque Hình 1 – 16.
Các hình thức mỹ thuật thời Phục hưng Ý 1. Mỹ thuật thế kỷ XVII – XX Thời kỳ này chứng kiến những chuyển biến về chính trị, xã hội đã tác động đến tâm lí con người. Cuộc đấu tranh giữa các khuynh hướng trong triết học, văn học, nghệ thuật, đã diễn ra quyết liệt. (Hình 1 – 17) Hình thức mỹ thuật Hình ảnh minh họa - Hội họa Xuất hiện nhiều trường phái hội họa khác nhau: Ấn tượng, Dã thú, Lập thể, Siêu thực và Trừu tượng.
- Điêu khắc Xu hướng lập thể, trừu tượng hình học; Chủ nghĩa Dada, siêu thực, vị lai …và nghệ thuật sắp đặt. 18 - Kiến trúc Thể hiện một lối tư duy mới của sự phát triển bùng nổ của các xã hội, rời xa kiến trúc cổ điển. Các hình thức mỹ thuật thế kỷ XVII – XX 1. Mỹ thuật phương Đông Sự phát triển của lịch sử hội họa Phương Đông nhìn chung là song song với hội họa Phương Tây trong một vài thế kỉ đầu.
Mỹ thuật Trung Quốc (Hình 1 – 18) Nền mỹ thuật của Trung Quốc hình thành bởi 2 nhân tố chính : - Ảnh hưởng bởi những quan niệm, học thuyết, tư tưởng của các nhà hiền triết. - Nền mỹ thuật Trung Quốc gắn liền với kiến trúc. Hình thức mỹ thuật Hình ảnh minh họa * Hội họa Thường được cách điệu hình thức đơn giản và đều là các dạng hình học thô sơ. * Điêu khắc Phát triển với nhiều thể loại tượng Phật, tượng thờ, và các bức phù điêu thể hiện đề tài lịch sử 19 * Kiến trúc Kiến trúc Trung Quốc mang phong cách riêng biệt, sử dụng kết hợp các loại vật liệu gỗ, gạch và đá.
Các hình thức mỹ thuật Trung Quốc 1. Mỹ thuật Nhật Bản (Hình 1 – 19) Hình thức mỹ thuật Hình ảnh minh họa * Hội họa Tranh gỗ Nhật Bản mang đặc điểm của các họa tiết về phong cảnh, sân khấu … * Điêu khắc Phát triển nghệ thuật điêu khắc tượng và phù điêu trên gỗ * Kiến trúc Kiến trúc truyền thống của Nhật Bản thường là nhà gỗ, sàn nâng cao, mái dốc. Các hình thức mỹ thuật Nhật Bản 1. Mỹ thuật Ấn Độ Ấn Độ là một quốc gia rộng lớn ở Nam Á, có quá trình dựng nước trên 5000 năm.
Ấn Độ là nơi có nền nghệ thuật tạo hình phát triển rực rỡ, ảnh hưởng tới nhiều nước Đông Nam Á. Mĩ thuật Ấn Độ được phát triển từ 3000 năm trước Công nguyên.