Giáo Trình Mạng Máy Tính Nghề Kỹ Thuật Sửa Chữa và Lắp Ráp Trung Cấp

Giáo trình mạng máy tính trung cấp cung cấp kiến thức về sửa chữa và lắp ráp máy tính, giúp nâng cao kỹ năng nghề nghiệp cho học viên.

• Tác giả: Chu Thị Hồng Nhung
• Trường học: Trường Cao đẳng nghề Hà Nam
• Chuyên ngành: Kỹ Thuật Sửa Chữa và Lắp Ráp
• Đề tài: Giáo Trình Mạng Máy Tính Trung Cấp: Kỹ Thuật Sửa Chữa và Lắp Ráp
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nam

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: MÔ HÌNH OSI
• 1.1. Các quy tắc và tiến trình truyền thông
• 1.2. Sự cần thiết phải có mô hình truyền thông
• 1.3. Nguyên tắc phân tầng
• 1.4. Mô hình tham khảo OSI (Open Systems Interconnect)
• 1.5. Khái niệm tầng vật lý OSI
• 1.6. Vai trò và chức năng của tầng vật lý
• 1.7. Các chuẩn cho giao diện tầng vật lý
• 1.8. Các khái niệm tầng kết nối dữ liệu OSI
• 1.9. Vai trò và chức năng của tầng liên kết dữ liệu
• 1.10. Các giao thức hướng ký tự
• 1.11. Các giao thức hướng bit
• 1.12. Khái niệm tầng mạng OSI
• 1.13. Vai trò và chức năng của tầng mạng
• 1.14. Các kỹ thuật chọn đường trong mạng máy tính
• 1.15. Giao thức X25 PLP
• 1.16. Lớp giao vận
• 1.17. Vai trò và chức năng của tầng giao vận
• 1.18. Giao thức chuẩn cho tầng giao vận
• 1.19. Dịch vụ OSI cho tầng giao vận
• 1.20. Khái niệm tầng phiên làm việc OSI
• 1.21. Vai trò và chức năng của tầng phiên
• 1.22. Giao thức chuẩn cho tầng phiên
• 1.23. Dịch vụ OSI cho tầng phiên
• 1.24. Khái niệm tầng trình bày OSI
• 1.25. Vai trò và chức năng của tầng trình diễn
• 1.26. Giao thức chuẩn cho tầng trình diễn
• 1.27. Dịch vụ OSI cho tầng trình diễn
• 1.28. Khái niệm tầng ứng dụng OSI
• 1.29. Vai trò và chức năng của tầng ứng dụng
• 1.30. Chuẩn hóa tầng ứng dụng
• 2. CHƯƠNG 2: KỸ THUẬT MẠNG CỤC BỘ
• 2.1. Cơ bản về truyền thông
• 2.2. Môi trường truyền
• 2.3. Thiết bị mạng
• 2.4. Kỹ thuật mạng Ethernet
• 2.5. Phương thức truy xuất cáp CSMA/CD
• 2.6. Những thành phần của mạng Ethernet
• 3. CHƯƠNG 3: TÔPÔ MẠNG
• 3.1. Các kiểu giao kết
• 3.2. Mạng dạng Bus
• 3.3. Mạng dạng sao (Star topology)
• 3.4. Mạng dạng vòng
• 3.5. Mạng dạng kết nối hỗn hợp
• 3.6. Các phương pháp truy cập đường truyền dữ liệu
• 3.7. Phương pháp CSMA/CD (Carrier Sense Multiple Access with Collision Detection)
• 3.8. Phương pháp TOKEN BUS
• 3.9. Phương pháp TOKEN RING
• 4. CHƯƠNG 4: CÁC BỘ GIAO THỨC
• 4.1. Các mô hình và giao thức
• 4.2. Giới thiệu chung
• 4.3. Netware IPX/SPX
• 4.4. Cấu trúc, nguyên tắc hoạt động
• 4.5. Lịch sử giao thức IP
• 4.6. Một số giao thức điều khiển
• 4.7. Kiến trúc mạng số hóa
• 4.8. Khái niệm chung
• 4.9. Cơ bản về ISDN
• 4.10. Các phần tử cơ bản của mạng ISDN - TE1 (Termination Equipment 1)
• 5. CHƯƠNG 5: BỘ GIAO THỨC TCP/IP
• 5.1. Giới thiệu TCP/IP
• 5.2. Tổng quan về TCP/IP
• 5.3. Chức năng các lớp của TCP/IP
• 5.4. So sánh OSI và TCP/IP
• 5.5. Mô hình TCP/IP
• 5.6. Giới thiệu bộ giao thức TCP/IP
• 5.7. Một số giao thức chính của TCP/IP Sockets, Port
• 5.8. Địa chỉ IP
• 5.9. Địa chỉ MAC
• 5.10. Đánh địa chỉ
• 5.11. Phân chia mạng con
• 6. CHƯƠNG 6: CÔNG NGHỆ WLAN VÀ ADSL
• 6.1. Công nghệ WLAN
• 6.2. Giới thiệu WLAN, các thuật ngữ
• 6.3. Mô hình kết nối: Ah-Hoc, Infrastructure Mô hình Ad-hoc
• 6.4. Các thành phần của mạng WLAN
• 6.5. Các thiết bị trong mạng Wireless LAN
• 6.6. Bảo mật WLAN
• 6.7. Thiết lập kết nối mạng Wlan
• 6.8. Công nghệ ADSL
• 6.9. Giới thiệu các thuật ngữ
• 6.10. Mô hình kết nối
• 6.11. Cơ chế hoạt động
• 6.12. Các thành phần nối mạng ADSL
• 6.13. Cấu hình Router ADSL và WLAN
• 7. CHƯƠNG 7: CÁC PHƯƠNG PHÁP KHẮC PHỤC SỰ CỐ
• 7.1. Các sự cố mạng
• 7.2. Sự cố phần cứng
• 7.3. Sự cố phần mềm
• 7.4. Sự cố mạng
• 7.5. Một số điểm yếu của hệ thống
• 7.6. Các mức bảo vệ an toàn mạng
• 7.7. Tiến trình khắc phục sự cố
• 7.8. Phương thức khắc phục sự cố
• 7.9. Truyền thông mạng
• 7.10. Kết nối WLAN và ADSL
• TÀI LIỆU THAM KHẢO CHÍNH
• LỜI GIỚI THIỆU
• Bài mở đầu: GIỚI THIỆU CHUNG VỀ MẠNG

Tóm tắt

I. Giới thiệu về Giáo Trình Mạng Máy Tính Trung Cấp

Giáo trình Mạng Máy Tính Trung Cấp cung cấp kiến thức cơ bản về hệ thống mạng máy tính. Tài liệu này được biên soạn nhằm hỗ trợ sinh viên trong việc hiểu rõ các khái niệm và kỹ thuật liên quan đến mạng máy tính. Nội dung giáo trình bao gồm các mô hình mạng, các giao thức và kỹ thuật lắp ráp, sửa chữa máy tính.

1.1. Tổng quan về mạng máy tính

Mạng máy tính là một hệ thống kết nối giữa các máy tính, cho phép chia sẻ dữ liệu và tài nguyên. Việc hiểu rõ về mạng máy tính là rất quan trọng cho các kỹ thuật viên trong ngành công nghệ thông tin.

1.2. Mục tiêu của giáo trình

Mục tiêu của giáo trình là cung cấp cho sinh viên những kiến thức nền tảng về mạng máy tính, từ đó giúp họ có thể thiết kế, lắp ráp và sửa chữa các hệ thống mạng hiệu quả.

II. Các Vấn Đề Thách Thức Trong Kỹ Thuật Mạng

Kỹ thuật mạng máy tính đối mặt với nhiều thách thức như sự cố phần cứng, phần mềm và bảo mật. Những vấn đề này có thể ảnh hưởng đến hiệu suất và độ tin cậy của hệ thống mạng.

2.1. Sự cố phần cứng trong mạng

Sự cố phần cứng có thể xảy ra do thiết bị hỏng hóc hoặc kết nối không ổn định. Việc phát hiện và khắc phục kịp thời là rất quan trọng để duy trì hoạt động của mạng.

2.2. Vấn đề bảo mật trong mạng

Bảo mật mạng là một thách thức lớn, đặc biệt trong bối cảnh ngày càng nhiều mối đe dọa từ hacker. Cần có các biện pháp bảo vệ hiệu quả để đảm bảo an toàn cho dữ liệu.

III. Phương Pháp Lắp Ráp và Sửa Chữa Mạng Máy Tính

Lắp ráp và sửa chữa mạng máy tính yêu cầu kiến thức vững về các thiết bị và công nghệ mạng. Các phương pháp này giúp đảm bảo hệ thống hoạt động ổn định và hiệu quả.

3.1. Quy trình lắp ráp mạng máy tính

Quy trình lắp ráp mạng bao gồm việc lựa chọn thiết bị, kết nối cáp và cấu hình hệ thống. Điều này đảm bảo rằng mạng hoạt động đúng cách và đáp ứng nhu cầu sử dụng.

3.2. Kỹ thuật sửa chữa mạng

Kỹ thuật sửa chữa mạng bao gồm việc xác định nguyên nhân sự cố và thực hiện các biện pháp khắc phục. Việc này đòi hỏi kỹ năng phân tích và giải quyết vấn đề.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Kỹ Thuật Mạng

Kỹ thuật mạng máy tính có nhiều ứng dụng trong thực tiễn, từ việc thiết lập mạng LAN cho đến quản lý hệ thống mạng lớn. Những ứng dụng này giúp nâng cao hiệu quả công việc và tiết kiệm chi phí.

4.1. Thiết lập mạng LAN

Thiết lập mạng LAN cho phép các thiết bị trong một khu vực nhỏ kết nối và chia sẻ tài nguyên. Điều này rất hữu ích cho các doanh nghiệp nhỏ và văn phòng.

4.2. Quản lý hệ thống mạng lớn

Quản lý hệ thống mạng lớn đòi hỏi kiến thức sâu rộng về các giao thức và công nghệ mạng. Việc này giúp đảm bảo rằng hệ thống hoạt động hiệu quả và an toàn.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Kỹ Thuật Mạng

Tương lai của kỹ thuật mạng máy tính hứa hẹn sẽ có nhiều phát triển mới, đặc biệt là trong lĩnh vực bảo mật và công nghệ không dây. Những tiến bộ này sẽ mở ra nhiều cơ hội cho các kỹ thuật viên trong ngành.

5.1. Xu hướng phát triển công nghệ mạng

Công nghệ mạng đang phát triển nhanh chóng với sự xuất hiện của các giải pháp mới như mạng 5G và IoT. Những công nghệ này sẽ thay đổi cách thức kết nối và giao tiếp.

5.2. Cơ hội nghề nghiệp trong lĩnh vực mạng

Với sự phát triển của công nghệ, nhu cầu về kỹ thuật viên mạng ngày càng tăng. Điều này tạo ra nhiều cơ hội nghề nghiệp cho những ai có kiến thức và kỹ năng trong lĩnh vực này.

Nội dung chính

THÔNG TIN THƯ MỤC VÀ KHUNG NỘI DUNG GIÁO TRÌNH: MẠNG MÁY TÍNH (MÃ MÔN HỌC: MH 18)

---

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Mạng máy tính (Mã môn học: MH 18) do tác giả Chu Thị Hồng Nhung thuộc Khoa Công nghệ Thông tin – Trường Cao đẳng nghề Hà Nam biên soạn năm 2017, được ban hành chính thức theo Quyết định số 285/QĐ-CĐNHN ngày 21 tháng 07 năm 2017 của Hiệu trưởng nhà trường. Tài liệu được thiết kế làm tài liệu giảng dạy và học tập lưu hành nội bộ, phục vụ đào tạo trình độ Trung cấp cho nghề Kỹ thuật Sửa chữa và Lắp ráp Máy tính. Trong chương trình đào tạo, môn học có tính chất là môn cơ sở chuyên ngành, được bố trí giảng dạy sau khi người học đã hoàn thành các môn học chung và khối kiến thức cơ sở ngành.

Mục tiêu học tập của giáo trình được xác định cụ thể theo ba nhóm chuẩn đầu ra:

1. Kiến thức: Trình bày được cấu trúc và nguyên lý của mô hình tham chiếu OSI 7 tầng; phân loại các topo mạng cục bộ (LAN); mô tả chính xác các thành phần phần cứng, môi trường truyền dẫn và nguyên tắc vận hành của mạng máy tính; hiểu rõ cơ chế của bộ giao thức TCP/IP.
2. Kỹ năng: Thiết kế và thi công kết nối mạng LAN; cài đặt, cấu hình địa chỉ IP và phân chia mạng con; thiết lập thiết bị mạng không dây (WLAN) và router ADSL; thực hiện quy trình kiểm tra, chẩn đoán và khắc phục các sự cố phần cứng, phần mềm mạng thông dụng.
3. Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Hình thành khả năng làm việc độc lập hoặc phối hợp nhóm trong quản lý hệ thống mạng cơ sở; có khả năng hướng dẫn, giám sát kỹ thuật và chịu trách nhiệm xử lý các lỗi phát sinh trong hệ thống mạng tại các cơ quan, xí nghiệp.

Giáo trình có tổng thời lượng 60 giờ, bao gồm 20 giờ lý thuyết, 37 giờ thực hành/thảo luận và 3 giờ kiểm tra. Nội dung được chia thành 2 phần logic: Phần 1 tập trung vào các khái niệm mạng cơ bản, mô hình OSI, đường truyền vật lý, các giao thức mạng chuẩn và topo LAN; Phần 2 trình bày ứng dụng thực tế trên hệ điều hành mạng (điển hình là Windows 2000 Server) và hướng dẫn cấu hình quản trị người dùng.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương và chủ đề chính

Giáo trình được cấu trúc thành 8 bài học/chương chuyên môn theo tiến trình từ nguyên lý cơ sở đến triển khai công nghệ:

• Bài mở đầu / Chương 1: Giới thiệu chung về mạng (4 giờ: 2 LT - 2 TH): Trình bày lịch sử phát triển mạng từ hệ thống máy tính thập niên 1950, thiết bị đầu cuối IBM 3270 (thập niên 1970) và hệ điều hành mạng Arcnet (1977) của Datapoint Corporation. Phân loại mạng theo quy mô gồm LAN, MAN (chuẩn DQDB IEEE 802.6), WAN, Internet và Intranet. Phân tích các dịch vụ mạng nền tảng: Telnet, FTP, Gopher, WAIS, WWW (HTTP/HTML) và E-Mail với cấu trúc tác tử MUA (Mail User Agent), MTA (Message Transfer Agent) cùng định dạng thông điệp RFC (Envelope, Header, Body).
• Chương 2 / Chương 1 trong chi tiết: Mô hình OSI (4 giờ: 3 LT - 1 TH): Phân tích nguyên tắc phân tầng và điểm truy nhập dịch vụ SAP (Service Access Point). Đi sâu vào 7 tầng theo chuẩn ISO/IEC: Tầng Vật lý, Tầng Liên kết dữ liệu (phương thức hướng ký tự và hướng bit như HDLC, LLC), Tầng Mạng (giao thức X.25 PLP, giải thuật tìm đường), Tầng Giao vận (chuẩn ISO/IEC 8072/8073 phân cấp từ Cấp 0 đến Cấp 4; dịch vụ không kết nối ISO/IEC 8602), Tầng Phiên (quản lý token và checkpoint), Tầng Trình diễn (chuẩn ISO/IEC 8822/8823 và cú pháp trừu tượng ASN.1 theo ISO/IEC 8824/8825), Tầng Ứng dụng.
• Chương 3: Kỹ thuật mạng cục bộ (10 giờ: 3 LT - 7 TH): Trình bày môi trường truyền dẫn, đặc tính cáp xoắn đôi (chuẩn 10BASE-T), thiết bị ghép nối mạng và chuẩn mạng Ethernet sử dụng phương thức truy xuất cáp CSMA/CD.
• Chương 4: Tôpô mạng (8 giờ: 2 LT - 5 TH - 1 KT): Khảo sát các dạng hình trạng mạng vật lý/logic: Bus, Sao (Star), Vòng (Ring), Hỗn hợp. Cơ chế truy cập đường truyền gồm CSMA/CD, Token Bus và Token Ring.
• Chương 5: Các bộ giao thức (8 giờ: 3 LT - 5 TH): Nghiên cứu các kiến trúc mạng Novell NetWare IPX/SPX, mạng chuyển mạch gói X.25 và kiến trúc mạng số hóa đa dịch vụ ISDN với các thành phần thiết bị đầu cuối (TE1).
• Chương 6: Bộ giao thức TCP/IP (10 giờ: 3 LT - 6 TH - 1 KT): So sánh kiến trúc TCP/IP với mô hình OSI. Chi tiết cấu trúc TCP Segment (Header 20–60 byte, các trường Sequence Number, Acknowledgement Number, Window, Checksum, Urgent Pointer, và các cờ điều khiển URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN, thông số MSS ngầm định 536 byte) và UDP Datagram (Header 8 byte). Hướng dẫn định dạng địa chỉ IPv4, địa chỉ MAC và phương pháp phân chia mạng con (Subnetting).
• Chương 7: Công nghệ WLAN và ADSL (8 giờ: 2 LT - 5 TH - 1 KT): Cấu trúc mạng không dây WLAN (mô hình Ad-hoc, Infrastructure), cơ chế bảo mật không dây. Nguyên lý công nghệ đường thuê bao số bất đối xứng ADSL, các thành phần phần cứng và quy trình cấu hình Router ADSL/Access Point.
• Chương 8: Các phương pháp khắc phục sự cố (8 giờ: 2 LT - 6 TH): Phân loại sự cố phần cứng, phần mềm, đường truyền mạng; phân tích điểm yếu hệ thống và thiết lập các mức bảo vệ an toàn mạng; quy trình từng bước xử lý lỗi kết nối LAN, WLAN và ADSL.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình thiết lập các khối kiến thức lý thuyết cơ bản có hệ thống:

• Nguyên lý phân tầng mạng: Khái niệm chia module độc lập (Module truyền nhận file, Module truyền thông, Module tiếp cận mạng), quy tắc giao diện tầng dọc (Interface/SAP) và giao thức đồng tầng ngang (Protocol).
• Cơ chế đóng gói và truyền tải dữ liệu: Quá trình thêm/gỡ bỏ tiêu đề (header) qua các tầng; sự khác biệt giữa truyền thông hướng kết nối (Connection-oriented) của TCP và phi kết nối (Connectionless) của UDP; cơ chế phân đoạn (Segmentation) và tái hợp (Reassembly) tại tầng mạng.
• Lý thuyết điều khiển đường truyền: Kiểm soát lỗi (Checksum, ACK, Timeout/Retransmission), điều khiển luồng (Flow control qua Window size) và giải thuật giải quyết tranh chấp đường truyền (CSMA/CD).

Kỹ năng phát triển

Qua thời lượng thực hành chiếm hơn 61% (37/60 giờ), sinh viên được rèn luyện các nhóm năng lực thực tiễn:

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Nhận diện các chuẩn giao diện cáp và đầu nối; cấu hình cổng dịch vụ, gán địa chỉ IP tĩnh/động; tính toán chia dải mạng con (Subnet mask); thao tác cài đặt các thiết bị mạng không dây, modem/router ADSL.
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Phân tích gói tin và cơ chế hoạt động của các cờ điều khiển giao thức; đối chiếu kiến trúc OSI 7 tầng với TCP/IP 4 tầng; đánh giá hiệu năng giữa các topo mạng và phương pháp truy cập bus.
• Kỹ năng vận hành và xử lý lỗi (Practical competencies): Thực hiện quy trình từng bước cô lập sự cố vật lý (đứt cáp, lỗi card mạng), xử lý lỗi cấu hình phần mềm mạng và thiết lập các chính sách tài khoản người dùng cơ bản trên hệ thống mạng doanh nghiệp.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình Mạng máy tính áp dụng phương pháp sư phạm kết hợp chặt chẽ giữa lý thuyết hệ thống và thực hành trực quan:

                  PHÂN BỔ THỜI LƯỢNG MÔN HỌC (60 GIỜ)

• Tiếp cận sư phạm (Pedagogical approach): Giảng dạy theo mô hình diễn dịch đi từ khung khái niệm trừu tượng (mô hình tham chiếu OSI, các quy chuẩn ISO/IEC) đến việc phân tích các giao thức thực thi cụ thể (TCP/IP, IPX/SPX) và thao tác trực tiếp trên thiết bị (Router, Cáp mạng, Hệ điều hành mạng).
• Bài tập và thực hành (Practical exercises & Case studies): Giáo trình bố trí 37 giờ cho thực hành thí nghiệm và thảo luận. Nội dung thực hành tập trung vào việc bấm nối dây mạng, đo kiểm tín hiệu, thiết lập sơ đồ mạng cục bộ cho phòng ban, cấu hình mạng WLAN với các chế độ xác thực và cấu hình router ADSL cho doanh nghiệp nhỏ.
• Phương pháp đánh giá (Assessment methods): Hệ thống đánh giá được tích hợp 3 bài kiểm tra định kỳ (1 giờ/bài) bố trí tại các giai đoạn then chốt:
  • Kiểm tra 1 (Chương 4): Đánh giá kiến thức về topo mạng và phương thức truy cập đường truyền (CSMA/CD, Token Ring).
  • Kiểm tra 2 (Chương 6): Đánh giá kỹ năng tính toán phân chia mạng con và hiểu biết về cấu trúc gói tin TCP/IP.
  • Kiểm tra 3 (Chương 7): Đánh giá kỹ năng thực hành cài đặt, cấu hình mạng WLAN và thiết bị ADSL.
• Hướng dẫn tự học (Self-study guidelines): Người học cần chủ động đọc trước các tiêu chuẩn giao thức (như các chuẩn Ethernet 802.3, DQDB 802.6, ASN.1), thực hành làm bài tập phân chia địa chỉ IP và tận dụng các phần mềm giả lập hoặc môi trường mạng máy tính cá nhân để thực hành cấu hình mạng.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

Nội dung giáo trình phản ánh các đặc điểm kỹ thuật và kiến trúc mạng máy tính với những điểm dữ liệu cụ thể:

Hạng mục nội dung	Chi tiết kỹ thuật & Tiêu chuẩn trích dẫn trong giáo trình
Tiêu chuẩn hóa quốc tế	Tích hợp hệ thống tiêu chuẩn ISO/IEC: ISO/IEC 8072 và 8073 (Dịch vụ và giao thức tầng giao vận các cấp 0–4), ISO/IEC 8602 (Giao vận phi kết nối), ISO/IEC 8822/8823 (Tầng trình diễn), ISO/IEC 8824/8825 (Cú pháp ASN.1), IEEE 802.6 (Mạng đô thị MAN DQDB).
Phân tích lịch sử công nghệ	Phân tích rõ nét sự phát triển từ hệ thống máy tính dùng đèn điện tử, thẻ đục lỗ thập niên 1950, thiết bị đầu cuối IBM 3270, mạng Arcnet (1977), mạng chuyển mạch gói X.25 (CCITT 1970) cho đến các giao thức hiện đại như TCP/IP.
Tích hợp công nghệ kết nối	Đưa công nghệ kết nối băng rộng ADSL và mạng cục bộ không dây WLAN (chuẩn Ad-hoc và Infrastructure) vào chương trình đào tạo kỹ thuật viên.
Cấu trúc chi tiết giao thức	Phân rã cụ thể cấu trúc bit/byte của TCP segment header, UDP datagram, cấu trúc địa chỉ e-mail (MUA, MTA, định dạng miền/UUCP) và phân tích các giao thức dịch vụ Internet cổ điển (Gopher, WAIS) đến hiện đại (WWW/HTTP).
Gắn kết thực tế doanh nghiệp	Khảo sát các hệ điều hành mạng thực tế được ứng dụng trong doanh nghiệp như Windows 2000 Server và Novell NetWare; hướng dẫn xử lý các tình huống sự cố mạng phần cứng và phần mềm.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Giáo trình được thiết kế chuẩn hóa để phục vụ các nhóm đối tượng cụ thể trong hệ thống giáo dục nghề nghiệp:

1. Sinh viên và học viên:
   • Học sinh, sinh viên trình độ Trung cấp và Cao đẳng nghề chuyên ngành Kỹ thuật Sửa chữa và Lắp ráp Máy tính, Công nghệ Thông tin.
   • Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành các môn học chung, môn Tin học cơ bản và các môn học cơ sở chuyên ngành liên quan đến phần cứng máy tính trước khi tiếp cận học phần MH 18.
2. Giảng viên chuyên ngành:
   • Dùng làm đề cương chi tiết và tài liệu giảng dạy chính thức cho học phần Mạng máy tính với phân bổ chuẩn 60 giờ.
   • Cung cấp khung bài giảng, hệ thống câu hỏi lý thuyết và các bài tập tình huống thực hành cấu hình mạng cục bộ.
3. Cán bộ kỹ thuật và người tự học:
   • Tài liệu tham khảo cho các kỹ thuật viên bảo trì, lắp ráp máy tính hoặc nhân viên quản trị hệ thống mạng tại các cơ quan, trường học, doanh nghiệp quy mô vừa và nhỏ cần tra cứu cấu trúc giao thức và quy trình chẩn đoán sự cố mạng.

---

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Tài liệu được biên soạn phục vụ chính thức cho sinh viên trình độ Trung cấp nghề Kỹ thuật Sửa chữa và Lắp ráp Máy tính, sinh viên ngành Công nghệ Thông tin, cùng các kỹ thuật viên cần nắm vững nền tảng kết nối và quản trị mạng cơ bản.

2. Cần kiến thức nền nào trước khi học môn này?

Người học cần hoàn thành khối kiến thức tin học đại cương, hiểu biết về phần cứng máy tính và đã hoàn thành các môn học cơ sở chuyên ngành theo khung chương trình đào tạo kỹ thuật viên.

3. Điểm khác biệt của giáo trình này so với các tài liệu thuần lý thuyết?

Giáo trình phân bổ thời lượng thực hành và thảo luận chiếm đa số (37/60 giờ, tương đương 61.7%), tập trung vào các thao tác thi công mạng LAN, cấu hình địa chỉ IP, chia mạng con, thiết lập thiết bị ADSL/WLAN và quy trình khắc phục sự cố thực tế, thay vì chỉ trình bày mô hình lý thuyết.

4. Làm sao để tự học hiệu quả với tài liệu này?

Người học nên kết hợp việc nắm vững lý thuyết phân tầng (mô hình OSI, TCP/IP) ở Phần 1 với việc thực hành từng bước trên thiết bị thực hoặc phần mềm giả lập mạng theo hướng dẫn ở Phần 2; đồng thời thực hiện đầy đủ các bài tập phân chia địa chỉ IP và sơ đồ topo mạng.

5. Giáo trình giới thiệu những hệ điều hành và giao thức mạng cụ thể nào?

Giáo trình trình bày các hệ điều hành mạng gồm Novell NetWare (với bộ giao thức IPX/SPX), Arcnet, và Windows 2000 Server; khảo sát chi tiết các bộ giao thức TCP/IP, X.25, ISDN, và các giao thức tầng ứng dụng như HTTP, FTP, Telnet, Gopher, WAIS, SMTP.

---

Kết luận

Giáo trình Mạng máy tính (MH 18) của Trường Cao đẳng nghề Hà Nam cung cấp hệ thống kiến thức nền tảng và kỹ năng thực hành hoàn chỉnh về hạ tầng mạng máy tính. Giá trị trọng tâm của giáo trình nằm ở sự kết hợp giữa các chuẩn mực quốc tế (mô hình OSI, các bộ tiêu chuẩn ISO/IEC, RFC của TCP/IP) với các kỹ năng nghề thực tế như bấm cáp, phân chia mạng con, cài đặt thiết bị không dây và chẩn đoán sự cố kỹ thuật.

Lộ trình học tập đề xuất cho người học là nghiên cứu tuần tự từ lịch sử và phân loại mạng tại Bài mở đầu, tiếp thu khung lý thuyết tại Chương 1 và 2, thực hành lắp đặt topo mạng tại Chương 3 và 4, làm chủ cấu hình giao thức TCP/IP và thiết bị kết nối tại Chương 5, 6, 7, và hoàn thiện năng lực nghề nghiệp với quy trình xử lý sự cố tại Chương 8. Người học có thể tham khảo bổ sung các tiêu chuẩn ISO/IEC liên quan (8072, 8073, 8824) cùng các tài liệu kỹ thuật về hệ điều hành Windows Server để mở rộng kiến thức chuyên môn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 : MÔ HÌNH OSI Mã chương: MH 18.2 Giới thiệu Mỗi máy tính cần phải có một địa chỉ phân biệt trên mạng. Việc chuyển dữ liệu từ máy tính này đến máy tính khác do mạng thực hiện thông qua những quy định thống nhất gọi là giao thức của mạng. + Khi các máy tính trao đổi dữ liệu với nhau thì một quá trình truyền giao dữ liệu đã đƣợc thực hiện hoàn chỉnh. Ví dụ nhƣ để thực hiện việc truyền một file giữa một máy tính với một máy tính khác cùng đƣợc gắn trên một mạng các công việc sau đây phải đƣợc thực hiện: Mục tiêu: - Trình bày đƣợc khái niệm và cấu trúc của các lớp trong mô hình OSI - Nắm đƣợc nguyên tắc hoạt động và chức năng của từng lớp trong mô hình - Tính kỷ luật, tuân thủ các tiêu chuẩn đã định.

Nội dung chính: 1. Các quy tắc và tiến trình truyền thông Mục tiêu: - Biết được các quy tắc, mô hình mạng, truyền thông 1. Sự cần thiết phải có mô hình truyền thông Để một mạng máy tính trở một môi trường truyền dữ liệu thì nó cần phải có những yếu tố sau: + Mỗi máy tính cần phải có một địa chỉ phân biệt trên mạng. Việc chuyển dữ liệu từ máy tính này đến máy tính khác do mạng thực hiện thông qua những quy định thống nhất gọi là giao thức của mạng.

+ Khi các máy tính trao đổi dữ liệu với nhau thì một quá trình truyền giao dữ liệu đã đƣợc thực hiện hoàn chỉnh. Ví dụ nhƣ để thực hiện việc truyền một file giữa một máy tính với một máy tính khác cùng đƣợc gắn trên một mạng các công việc sau đây phải đƣợc thực hiện: +Máy tính cần truyền cần biết địa chỉ của máy nhận. + Máy tính cần truyền phải xác định đƣợc máy tính nhận đã saün sàng nhận thông tin +Chƣơng trình gửi file trên máy truyền cần xác định đƣợc rằng chƣơng trình nhận file trên máy nhận đã saün sàng tiếp nhận file. + Nếu cấu trúc file trên hai máy không giống nhau thì một máy phải làm nhiệm 16 Tài liệu lưu hành nội bộ - Biên soạn : Chu Thị Hồng Nhung – Khoa CNTT- Trường Cao đẳng nghề Hà Nam vụ chuyển đổi file từ dạng này sang dạng kia.

Khi truyền file máy tính truyền cần thông báo cho mạng biết địa chỉ của máy nhận để các thông tin đƣợc mạng đƣa tới đích. Điều trên đó cho thấy giữa hai máy tính đã có một sự phối hợp hoạt động ở mức độ cao. Bây giờ thay vì chúng ta xét cả quá trình trên nhƣ là một quá trình chung thì chúng ta sẽ chia quá trình trên ra thành một số công đoạn và mỗi công đoạn con hoạt động một cách độc lập với nhau. Ở đây chƣơng trình truyền nhận file của mỗi máy 17 Tài liệu lưu hành nội bộ - Biên soạn : Chu Thị Hồng Nhung – Khoa CNTT- Trường Cao đẳng nghề Hà Nam tính đƣợc chia thành ba module là: Module truyền và nhận File, Module truyền thông và Module tiếp cận mạng.

Hai module tƣơng ứng sẽ thực hiện việc trao đổi với nhau trong đó: Module truyền và nhận file cần đƣợc thực hiện tất cả các nhiệm vụ trong các ứng dụng truyền nhận file. Ví dụ: truyền nhận thông số về file, truyền nhận các mẫu tin của file, thực hiện chuyển đổi file sang các dạng khác nhau nếu cần. Module truyền và nhận file không cần thiết phải trực tiếp quan tâm tới việc truyền dữ liệu trên mạng nhƣ thế nào mà nhiệm vụ đó đƣợc giao cho Module truyền thông. Module truyền thông quan tâm tới việc các máy tính đang hoạt động và saün sàng trao đổi thông tin với nhau.