ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH AN GIANG TRƢỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ AN GIANG GIÁO TRÌNH L t u t to n NGHỀ KẾ TOÁN DOANH NGHIỆP TRÌNH ĐỘ TRUNG CẤP VÀ CAO ĐẲNG (Ban hành theo Quyết định số: /QĐ-CĐN ngày tháng năm 20 của Hiệu trưởng trường Cao đẳng nghề An Giang) Năm ban hành: 2018 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể đƣợc phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. LỜI GIỚI THIỆU Kế toán là công cụ quan trọng để điều hành, quản lý các hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp; giúp cho các nhà quản lý có thể dự đoán đƣợc hƣớng kinh doanh trong tƣơng lai. Đồng thời, kế toán còn cung cấp thông tin cho nhiều đối tƣợng khác ngoài doanh nghiệp có quyền lợi trực tiếp hoặc gián tiếp đối với hoạt động của doanh nghiệp, trong đó có các cơ quan chức năng của Nhà nƣớc.
Để đáp ứng nhu cầu học tập và nghiên cứu của học sinh – sinh viên ngành kế toán của Trƣờng Cao đẳng nghề An Giang, chúng tôi đã tiến hành biên soạn giáo trình “Lý thuyết kế toán”. Giáo trình do tập thể giáo viên Khoa Kinh tế - trƣờng Cao đẳng nghề An Giang trực tiếp biên soạn. Giáo trình đƣợc biện soạn dựa trên Luật kế toán – Luật số 88/2015/QH13 có hiệu lực từ 01/01/2017, chế độ kế toán doanh nghiệp ban hành theo thông tƣ 200/2014/TT-BTC, các chuẩn mực kế toán, các thông tƣ, văn bản hƣớng dẫn sửa đổi bổ sung chế độ kế toán của Bộ tài chính đã ban hành. Giáo trình có tất cả 6 chƣơng, phản ánh một cách tổng quát nhất những vấn đề liên quan đến hạch toán kế toán tại các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp.
Do hạn chế về thời gian và kinh nghiệm, giáo trình chắc chắn không tránh khỏi những sai sót. Chúng tôi mong nhận đƣợc những đóng góp của bạn đọc để lần sau biên soạn đƣợc tốt hơn. Xin chân thành cảm ơn các phòng, khoa liên quan, các đơn vị và cá nhân đã tham gia để hoàn thành giáo trình đúng thời gian qui định. An Giang, ngày 28 tháng 2 năm 2018 Tham gia biên soạn Tập thể tác giả 1 MỤC LỤC ĐỀ MỤC TRANG 1.
Lời giới t iệu 1 2. Nội dung 3 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ KẾ TOÁN 5 I. KHÁI NIỆM, ĐỐI TƢỢNG SỬ DỤNG THÔNG TIN KẾ TOÁN 5 1. Đối tƣợng sử dụng thông tin kế toán 5 II.
PHÂN LOẠI VÀ VAI TRÒ CỦA KẾ TOÁN 5 1. Phân loại kế toán 5 2. Vai trò của kế toán 5 III. MỘT SỐ KHÁI NIỆM VÀ NGUYÊN TẮC KẾ TOÁN 6 1.
Một số khái niệm 6 2. Một số nguyên tắc kế toán 6 VI. CÁC YÊU CẦU CƠ BẢN ĐỐI VỚI KẾ TOÁN 7 V. ĐỐI TƢỢNG CỦA KẾ TOÁN 8 1.
Phân loại tài sản theo kết cấu 8 2. Phân loại tài sản theo nguồn hình thành 8 3. Mối quan hệ giữa tài sản và nguồn vốn 9 VI. PHƢƠNG PHÁP HẠCH TOÁN KẾ TOÁN 9 CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM 10 BÀI TẬP 13 CHƢƠNG 2: CHỨNG TỪ KẾ TOÁN VÀ KIỂM KÊ 15 I.
PHƢƠNG PHÁP CHỨNG TỪ 17 1. CHỨNG TỪ KẾ TOÁN 17 1. Các yếu tố cơ bản của chứng từ kế toán 17 3. Các loại chứng từ kế toán 17 4.
Trình tự luân chuyển chứng từ 18 DANH MỤC CHỨNG TỪ KẾ TOÁN 19 III. Các loại kiểm kê 21 3. Phƣơng pháp tiến hành kiểm kê 21 4. Vai trò của kế toán trong kiểm kê 21 CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM 22 CHƢƠNG 3: TÀI KHOẢN VÀ GHI SỔ KÉP 24 I.
PHƢƠNG PHÁP TÀI KHOẢN 24 2 1. Đặc trƣng của phƣơng pháp tài khoản 24 II. TÀI KHOẢN KẾ TOÁN 24 1. Nội dung và kết cấu tài khoản 24 3.
Hệ thống tài khoản kế toán thống nhất 28 III. CÁCH GHI CHÉP TRÊN TÀI KHOẢN KẾ TOÁN 30 1. Ghi kép vào tài khoản kế toán 30 2. Kết chuyển tài khoản 31 VI.
TÀI KHOẢN TỔNG HỢP VÀ TÀI KHOẢN CHI TIẾT 32 1. Tài khoản tổng hợp 32 2. Tài khoản chi tiết 32 3. Mối quan hệ giữa tài khoản tổng hợp và tài khoản chi tiết 32 4.
Mối quan hệ giữa bảng cân đối kế toán và tài khoản kế toán 32 V. KIỂM TRA, ĐỐI CHIẾU SỐ LIỆU TRÊN TÀI KHOẢN KẾ TOÁN 33 1. Nguyên tắc kiểm tra, đối chiếu 33 2. Bảng đối chiếu số phát sinh 33 HỆ THỐNG TÀI KHOẢN KẾ TOÁN DOANH NGHIỆP 34 CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM 39 BÀI TẬP 43 CHƢƠNG 4: PHƢƠNG PHÁP TÍNH GIÁ VÀ KẾ TOÁN CÁC QUÁ TRÌNH KINH TẾ CHỦ YẾU 48 I.
PHƢƠNG PHÁP TÍNH GIÁ 48 1. Ý nghĩa của việc tính giá 48 3. Yêu cầu của việc tính giá 48 4. Tính giá một số đối tƣợng kinh tế chủ yếu 48 5.
Trình tự đánh giá tài sản 52 II. KẾ TOÁN CÁC QUÁ TRÌNH KINH TẾ CHỦ YẾU 53 1. Kế toán quá trình cung cấp 53 2. Kế toán quá trình tập hợp chi phí, tính giá thành sản phẩm 56 3.
Kế toán quá trình bán hàng và xác định kết quả kinh doanh 61 CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM 68 BÀI TẬP 71 CHƢƠNG 5: PHƢƠNG PHÁP TỔNG HỢP – CÂN ĐỐI KẾ TOÁN 78 I. KHÁI NIỆM 78 II. Ý NGHĨA CỦA PHƢƠNG PHÁP 78 III. HỆ THỐNG BÁO CÁO TÀI CHÍNH CỦA DOANH NGHIỆP 78 1.
Bảng Cân đối kế toán 78 2. Bảng Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh 83 BẢNG CÂN ĐỐI KẾ TOÁN 84 CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM 87 BÀI TẬP 88 3 CHƢƠNG 6: SỔ KẾ TOÁN VÀ HÌNH THỨC KẾ TOÁN 96 I. SỔ KẾ TOÁN 96 1. Khái niệm và ý nghĩa sổ kế toán 96 2.
Quy tắc sổ kế toán 97 II. HÌNH THỨC KẾ TOÁN 99 1. Hình thức kế toán Nhật ký – Sổ cái 99 2. Hình thức kế toán Chứng từ ghi sổ 100 3.
Hình thức kế toán Nhật ký chung 102 4. Hình thức kế toán Nhật ký – Chứng từ 104 5. Hình thức kế toán trên máy vi tính 106 CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM 108 4. Tài liệu t am ảo 4 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ KẾ TOÁN MỤC TIÊU: - Trình bày đƣợc khái niệm, đặc điểm và vai trò của kế toán.
- Nêu đƣợc các nguyên tắc và yêu cầu cơ bản của kế toán. - Xác định đƣợc đối tƣợng của hạch toán kế toán. - Phân loại đƣợc toàn bộ tài sản của đơn vị kế toán. - Phân tích đƣợc khái niệm của từng phƣơng pháp trong hệ thống phƣơng pháp kế toán.
- Có ý thức tích cực, chủ động trong quá trình học tập. KHÁI NIỆM, ĐỐI TƢỢNG SỬ DỤNG THÔNG TIN KẾ TOÁN: 1. K i niệm: Kế toán là việc thu thập, xử lý, kiểm tra, phân tích và cung cấp thông tin kinh tế, tài chính dƣới hình thức giá trị, hiện vật và thời gian lao động. Đối tƣợng sử dụng t ông tin to n: - Các nhà quản lý doanh nghiệp.
- Các nhà đầu tƣ hiện tại và tƣơng lai. - Cơ quan Thuế, các cơ quan chức năng khác của Nhà nƣớc. PHÂN LOẠI VÀ VAI TRÒ CỦA KẾ TOÁN : 1. P ân loại to n: Có hai loại kế toán: Kế toán tài chính Kế toán quản trị K to n tài c ín K to n quản trị - Phục vụ cho bên trong và bên ngoài - Phục vụ cho bên trong DN là chủ DN yếu - Phản ánh quá khứ và hiện tại - Hƣớng về tƣơng lai - Tuân thủ nguyên tắc, chuẩn mực - Linh hoạt theo yêu cầu quản lý - Đòi hỏi tính chính xác cao - Không đòi hỏi tính chính xác tuyệt - Cung cấp thông tin của toàn DN đối - Mẫu báo cáo theo quy định của NN - Cung cấp thông tin của từng bộ phận - Thời hạn lập báo cáo là định kỳ - Mẫu báo cáo theo yêu cầu quản lý DN - Thời hạn lập báo cáo là thƣờng xuyên Giống n au: Kế toán tài chính và kế toán quản trị cùng nghiên cứu quá trình sản xuất kinh doanh, cùng sử dụng hệ thống ghi chép ban đầu và cùng thể hiện trách nhiệm của ngƣời quản lý.
Vai trò của to n: 5 - Đối với doanh nghiệp: Kế toán cung cấp những tài liệu, những thông tin kinh tế đã diễn ra và đang diễn ra trong doanh nghiệp làm cơ sở để doanh nghiệp hoạch định chƣơng trình hành động, phƣơng hƣớng hoạt động trong tƣơng lai. - Đối với Nhà Nƣớc: Kế toán giúp cho Nhà nƣớc thực hiện công tác quản lý các doanh nghiệp tốt hơn, từ đó quản lý tốt nền kinh tế vĩ mô, đề ra những chủ trƣơng chính sách phù hợp với sự phát triển của đất nuớc. - Đối với các đối tƣợng bên ngoài (nhà đầu tƣ, chủ nợ, khách hàng…) thông tin kế toán cung cấp giúp họ có những quyết định phù hợp, mang lại lợi nhuận cao nhất. MỘT SỐ KHÁI NIỆM VÀ NGUYÊN TẮC KẾ TOÁN: 1.
Một số i niệm: - Thực thể kinh doanh: Đơn vị kế toán là đơn vị kinh tế nắm trong tay các tiềm năng và tiến hành các hoạt động kinh doanh. Đó là đơn vị ghi chép tổng hợp và báo cáo kế toán, kế toán và báo cáo của nó là của một thực thể, một tổ chức. - Nghiệp vụ kinh tế, tài chính: Là những hoạt động phát sinh cụ thể làm tăng, giảm tài sản, nguồn hình thành tài sản của đơn vị kế toán. - Thước đo tiền tệ: Là đơn vị tính toán đồng nhất, ghi nhận các nghiệp vụ kinh tế phát sinh và kế toán chỉ phản ảnh những gì có thể biểu hiện bằng tiền.
- Kỳ kế toán: Là khoảng thời gian xác định từ thời điểm đơn vị kế toán bắt đầu ghi sổ kế toán đến thời điểm kết thúc việc ghi sổ kế toán, khóa sổ kế toán để lập báo cáo tài chính. Một số ngu ên tắc to n: a.Cơ sở dồn tích: Mọi nghiệp vụ kinh tế, tài chính của doanh nghiệp liên quan đến tài sản, nợ phải trả, nguồn vốn chủ sở hữu, doanh thu, chi phí phải đƣợc ghi sổ kế toán vào thời điểm phát sinh, không căn cứ vào thời điểm thực tế thu hoặc thực tế chi tiền hoặc tƣơng đƣơng tiền. Báo cáo tài chính lập trên cơ sở dồn tích phản ảnh tình hình tài chính của doanh nghiệp trong quá khứ, hiện tại và tƣơng lai.Hoạt động liên tục: Báo cáo tài chính phải đƣợc lập trên cơ sở giả định là doanh nghiệp đang hoạt động liên tục và sẽ tiếp tục hoạt động kinh doanh bình thƣờng trong tƣơng lai gần, nghĩa là doanh nghiệp không có ý định cũng nhƣ không buộc phải ngừng hoạt động hoặc phải thu hẹp đáng kể quy mô hoạt động của mình.