Download Giáo trình Luật Tố tụng Dân sự Việt Nam - Đại học Kiểm sát Hà Nội

Giáo trình nghiên cứu luật tố tụng dân sự đhks, trình bày lý thuyết rõ ràng, minh họa ví dụ thực tế, phù hợp sinh viên luật học., phục vụ nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

• Trường học: Đại Học Khoa Học
• Chuyên ngành: Luật Tố Tụng Dân Sự
• Đề tài: Giáo Trình Luật Tố Tụng Dân Sự Đhks
• Loại tài liệu: Giáo Trình

Mục lục chi tiết

• LỜI NHÀ XUẤT BẢN
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI NIỆM, CÁC NGUYÊN TẮC CƠ BẢN CỦA LUẬT TỐ TỤNG DÂN SỰ VIỆT NAM
• 1.1. A. KHÁI NIỆM CHUNG VỀ LUẬT TỐ TỤNG DÂN SỰ VIỆT NAM
• 1.1.1. I - KHÁI NIỆM, ĐỐI TƯỢNG ĐIỀU CHỈNH VÀ PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU CHỈNH CỦA LUẬT TỐ TỤNG DÂN SỰ VIỆT NAM
• 1.1.1.1. 1. Khái niệm Luật tố tụng dân sự Việt Nam
• 1.1.1.2. 2. Đối tượng điều chỉnh của Luật tố tụng dân sự Việt Nam
• 1.1.1.3. 3. Phương pháp điều chỉnh của Luật tố tụng dân sự Việt Nam
• 1.1.2. II - QUAN HỆ PHÁP LUẬT TỐ TỤNG DÂN SỰ
• 1.1.2.1. 1. Khái niệm và đặc điểm của quan hệ pháp luật tố tụng dân sự
• 1.1.2.2. 2. Thành phần của quan hệ pháp luật tố tụng dân sự

Tóm tắt

I. Review Giáo trình luật tố tụng dân sự ĐHKS Toàn cảnh

Giáo trình Luật Tố tụng Dân sự của Trường Đại học Kiểm sát Hà Nội (ĐHKS) là một công trình khoa học nền tảng, đóng vai trò quan trọng trong hệ thống đào tạo ngành luật. Được biên soạn bởi đội ngũ giảng viên và chuyên gia giàu kinh nghiệm, tài liệu này không chỉ là cẩm nang cho sinh viên mà còn là nguồn tham khảo giá trị cho các cán bộ, công chức ngành kiểm sát và tòa án. Nội dung giáo trình bám sát tinh thần của Bộ luật tố tụng dân sự 2015, thể hiện rõ nét mối quan hệ giữa các chủ thể trong quá trình tố tụng. Với cách tiếp cận khoa học và hệ thống, giáo trình này được xem là một trong những tài liệu luật tố tụng dân sự uy tín hàng đầu, đặc biệt là trong môi trường đào tạo chuyên sâu của Khoa luật Đại học Kiểm sát.

1.1. Giới thiệu chủ biên và đội ngũ tác giả uy tín

Người đứng đầu công trình biên soạn là PGS. TS. Vũ Thị Hồng Vân, một chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực pháp luật tố tụng. Bà giữ vai trò chủ biên giáo trình luật tố tụng dân sự, chịu trách nhiệm chính cho các chương trọng yếu như Chương 2, 5 và 10. Cùng với bà là một tập thể tác giả uy tín gồm TS. Lê Thu Hà, TS. Nguyễn Triều Dương, TS. Hoàng Thị Quỳnh Chi, và ThS. Trần Đức Thành. Mỗi tác giả đều có chuyên môn sâu, phụ trách các chương cụ thể, đảm bảo tính chính xác và chiều sâu học thuật cho toàn bộ cuốn sách. Sự kết hợp này mang lại một góc nhìn đa chiều, vừa lý luận, vừa thực tiễn, giúp người đọc nắm bắt bản chất các quy định pháp luật một cách toàn diện.

1.2. Cấu trúc và nội dung cốt lõi của sách luật tố tụng dân sự

Cuốn sách luật tố tụng dân sự này được cấu trúc một cách logic, đi từ những khái niệm chung đến các thủ tục tố tụng cụ thể. Phần đầu tiên tập trung vào các khái niệm, đối tượng, phương pháp điều chỉnh và đặc biệt là các nguyên tắc cơ bản của luật tố tụng dân sự. Các chương tiếp theo đi sâu vào các giai đoạn tố tụng, bao gồm thẩm quyền của Tòa án, chứng cứ và chứng minh, khởi kiện và thụ lý vụ án, thủ tục sơ thẩm, và thủ tục phúc thẩm. Giáo trình cũng dành một phần quan trọng để phân tích các thủ tục đặc biệt như giám đốc thẩm và tái thẩm. Cấu trúc này không chỉ giúp người học theo dõi một cách hệ thống mà còn tạo nền tảng vững chắc để phân tích và giải quyết các vấn đề pháp lý phức tạp trong thực tiễn.

II. Thách thức khi học luật tố tụng dân sự và giải pháp

Việc nghiên cứu và áp dụng Luật Tố tụng Dân sự đặt ra nhiều thách thức không nhỏ. Các quy định pháp luật thường phức tạp, nhiều giai đoạn và đòi hỏi sự liên kết chặt chẽ giữa các quy phạm. Sinh viên và người mới hành nghề thường gặp khó khăn trong việc hệ thống hóa kiến thức, xác định đúng thẩm quyền, và vận dụng các nguyên tắc tố tụng. Sự ra đời của giáo trình tố tụng dân sự đại học kiểm sát hà nội chính là một giải pháp hữu hiệu. Tài liệu này hệ thống hóa kiến thức một cách khoa học, luận giải sâu sắc các quy định, và đưa ra những phân tích cụ thể, giúp người học vượt qua các rào cản kiến thức và tiếp cận môn học một cách hiệu quả nhất.

2.1. Khó khăn trong việc tiếp cận tài liệu luật tố tụng dân sự chuẩn

Một trong những trở ngại lớn nhất là việc tìm kiếm và lựa chọn tài liệu luật tố tụng dân sự có chất lượng, được cập nhật và phân tích chuyên sâu. Trên thị trường có nhiều nguồn tài liệu khác nhau, nhưng không phải tất cả đều đảm bảo tính chính xác và hệ thống. Nhiều tài liệu chỉ dừng lại ở mức độ diễn giải luật mà thiếu đi sự phân tích, bình luận và liên hệ thực tiễn. Điều này gây khó khăn cho việc hình thành tư duy pháp lý phản biện. Giáo trình của ĐHKS, với sự bảo chứng của Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật và đội ngũ tác giả uy tín, đã khắc phục được nhược điểm này, trở thành một nguồn tài liệu tham khảo đáng tin cậy.

2.2. Sự phức tạp của Bộ luật tố tụng dân sự 2015 và các văn bản

Bộ luật tố tụng dân sự 2015 là một văn bản pháp luật lớn, chứa đựng nhiều quy định mang tính kỹ thuật và thủ tục chặt chẽ. Việc hiểu đúng và đủ các quy định về các giai đoạn tố tụng, quyền và nghĩa vụ của các bên, hay vai trò của cơ quan tiến hành tố tụng là một thử thách. Giáo trình của ĐHKS đã làm rất tốt vai trò "giải mã" bộ luật này. Bằng cách phân tích từng nguyên tắc, từng thủ tục, và trích dẫn các điều luật liên quan, giáo trình giúp người đọc không chỉ hiểu được bề mặt câu chữ mà còn nắm bắt được tinh thần, mục đích của nhà làm luật, từ đó áp dụng pháp luật một cách chính xác và linh hoạt.

III. Phân tích 23 nguyên tắc cơ bản trong giáo trình luật tố tụng

Một trong những điểm sáng giá nhất của Giáo trình luật tố tụng dân sự đhks là việc phân tích chi tiết và sâu sắc 23 nguyên tắc cơ bản được quy định từ Điều 3 đến Điều 24 của Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015. Đây là những tư tưởng chỉ đạo, là "xương sống" của toàn bộ hoạt động tố tụng. Việc nắm vững các nguyên tắc này không chỉ giúp hiểu đúng các quy định cụ thể mà còn là cơ sở để giải quyết những tình huống pháp luật chưa có quy định rõ ràng. Giáo trình không chỉ liệt kê mà còn luận giải ý nghĩa, nội dung và mối liên hệ giữa các nguyên tắc, tạo nên một nền tảng lý luận vững chắc cho người học.

3.1. Nguyên tắc cơ bản của luật tố tụng dân sự Quyền tự định đoạt

Nguyên tắc quyền tự định đoạt của đương sự, quy định tại Điều 5 Bộ luật tố tụng dân sự 2015, được giáo trình phân tích là một trong những nguyên tắc đặc trưng nhất. Theo đó, đương sự có toàn quyền quyết định việc khởi kiện, thay đổi, bổ sung hoặc rút yêu cầu. Tòa án chỉ giải quyết trong phạm vi yêu cầu của đương sự. Giáo trình nhấn mạnh: "quyền quyết định và tự định đoạt trong tố tụng dân sự bắt đầu từ quyền khởi kiện... và được thừa nhận trong suốt quá trình tố tụng". Phân tích này cho thấy sự tôn trọng tuyệt đối của pháp luật đối với ý chí của các chủ thể trong quan hệ dân sự, đồng thời xác định rõ giới hạn thẩm quyền của Tòa án trong việc giải quyết vụ việc.

3.2. Nghĩa vụ cung cấp chứng cứ và chứng minh trong tố tụng

Nguyên tắc về chứng cứ và chứng minh (Điều 6) đã có sự thay đổi lớn, đề cao vai trò chủ động của đương sự. Giáo trình làm rõ đương sự có quyền và nghĩa vụ chủ động thu thập, giao nộp chứng cứ để chứng minh cho yêu cầu của mình là có căn cứ và hợp pháp. Tòa án chỉ có trách nhiệm hỗ trợ thu thập chứng cứ trong những trường hợp do luật định. Như giáo trình đã chỉ ra, "cơ hội, mức độ đương sự bảo vệ được lợi ích của mình... hoàn toàn phụ thuộc vào việc họ có thực hiện tốt nghĩa vụ thu thập chứng cứ hay không". Điều này thể hiện sự chuyển dịch từ mô hình tố tụng thẩm vấn sang mô hình mang yếu tố tranh tụng mạnh mẽ hơn.

3.3. Nguyên tắc tranh tụng và vai trò của Tòa án Viện kiểm sát

Nguyên tắc bảo đảm tranh tụng trong xét xử (Điều 24) là một điểm mới mang tính đột phá. Giáo trình của ĐHKS đã dành sự quan tâm đặc biệt để phân tích nguyên tắc này. Theo đó, Tòa án có trách nhiệm bảo đảm cho các bên thực hiện quyền tranh tụng, trình bày, đối đáp về mọi chứng cứ và lập luận pháp lý. Vai trò của Tòa án là điều hành phiên tranh tụng và ra phán quyết dựa trên kết quả tranh tụng. Đồng thời, giáo trình cũng làm rõ vai trò kiểm sát việc tuân theo pháp luật của Viện kiểm sát trong tố tụng dân sự, đảm bảo hoạt động tố tụng diễn ra khách quan, đúng pháp luật, bảo vệ công lý và quyền con người.

IV. Hướng dẫn các thủ tục tố tụng dân sự theo giáo trình ĐHKS

Phần thực hành pháp luật là nội dung không thể thiếu, và giáo trình luật tố tụng dân sự đhks đã trình bày một cách chi tiết, dễ hiểu về các trình tự, thủ tục tố tụng. Từ lúc bắt đầu một vụ kiện cho đến khi có phán quyết cuối cùng, mỗi giai đoạn đều được mô tả rõ ràng, kèm theo các căn cứ pháp lý cụ thể. Cách tiếp cận này giúp sinh viên và người thực hành luật hình dung được bức tranh toàn cảnh của một vụ việc dân sự, từ đó có thể áp dụng vào thực tế một cách chuẩn xác. Các nội dung về thẩm quyền của tòa án, thủ tục sơ thẩm, phúc thẩm được giải thích cặn kẽ, giúp tránh được những sai sót mang tính thủ tục.

4.1. Quy trình khởi kiện và thụ lý vụ án dân sự chi tiết

Giai đoạn khởi kiện và thụ lý vụ án là bước khởi đầu quan trọng, quyết định việc Tòa án có giải quyết vụ việc hay không. Giáo trình hướng dẫn cặn kẽ về điều kiện khởi kiện, hình thức và nội dung đơn khởi kiện, cũng như các thủ tục Tòa án phải thực hiện khi nhận đơn. Tài liệu nhấn mạnh quá trình kiểm tra các điều kiện thụ lý và hậu quả pháp lý của việc thụ lý hoặc không thụ lý vụ án. Đây là kiến thức nền tảng giúp luật sư, chuyên viên pháp lý tư vấn chính xác cho khách hàng và chuẩn bị hồ sơ khởi kiện một cách đầy đủ, hợp lệ, tránh bị trả lại đơn hoặc đình chỉ giải quyết vụ án.

4.2. Tìm hiểu về thủ tục sơ thẩm và thủ tục phúc thẩm

Giáo trình phân biệt rõ ràng hai cấp xét xử cơ bản: thủ tục sơ thẩm và thủ tục phúc thẩm. Thủ tục sơ thẩm là quá trình giải quyết toàn diện vụ án lần đầu, bao gồm các bước từ chuẩn bị xét xử, hòa giải đến mở phiên tòa. Trong khi đó, thủ tục phúc thẩm là việc Tòa án cấp trên trực tiếp xem xét lại bản án, quyết định sơ thẩm bị kháng cáo, kháng nghị. Giáo trình đi sâu vào thành phần hội đồng xét xử, phạm vi xét xử phúc thẩm, và các quyết định mà Tòa án phúc thẩm có thể đưa ra. Việc nắm vững hai thủ tục này là yêu cầu bắt buộc đối với bất kỳ ai hoạt động trong lĩnh vực pháp luật.

4.3. Phân biệt giám đốc thẩm và tái thẩm trong tố tụng

Giám đốc thẩm và tái thẩm là hai thủ tục tố tụng đặc biệt, dùng để xem xét lại các bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật. Giáo trình đã làm rõ sự khác biệt cốt lõi giữa chúng. Giám đốc thẩm được tiến hành khi phát hiện có vi phạm pháp luật nghiêm trọng trong quá trình giải quyết vụ án. Ngược lại, tái thẩm được áp dụng khi xuất hiện tình tiết mới quan trọng mà trước đó đương sự và Tòa án không thể biết được. Việc phân biệt rõ ràng hai thủ tục này có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ công lý, sửa chữa những sai lầm của các cơ quan tư pháp, đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của các bên.

V. Bí quyết ôn thi hiệu quả với giáo trình tố tụng dân sự ĐHKS

Đối với sinh viên luật, việc ôn thi môn tố tụng dân sự luôn là một thử thách lớn. Khối lượng kiến thức đồ sộ và các quy định thủ tục phức tạp đòi hỏi một phương pháp học tập và ôn luyện thông minh. Giáo trình luật tố tụng dân sự đhks không chỉ cung cấp kiến thức mà còn là một công cụ đắc lực cho việc ôn thi. Bằng cách kết hợp giáo trình với các tài liệu bổ trợ và phương pháp học tập chủ động, sinh viên có thể hệ thống hóa kiến thức, rèn luyện kỹ năng giải quyết vấn đề và tự tin bước vào các kỳ thi quan trọng, từ thi kết thúc học phần đến các kỳ thi tuyển dụng chuyên ngành.

5.1. Cách sử dụng slide bài giảng luật tố tụng dân sự ĐHKS

Việc kết hợp giáo trình với slide bài giảng luật tố tụng dân sự ĐHKS là một phương pháp học tập hiệu quả. Slide bài giảng thường cô đọng những nội dung chính, trình bày dưới dạng sơ đồ, gạch đầu dòng, giúp sinh viên nắm bắt nhanh chóng cấu trúc của bài học. Sinh viên nên sử dụng slide làm sườn chính, sau đó đọc kỹ các phần tương ứng trong giáo trình để hiểu sâu vấn đề. Giáo trình sẽ cung cấp các luận giải, phân tích và ví dụ minh họa mà slide không thể trình bày hết. Sự kết hợp này giúp kiến thức vừa tổng quan, vừa chi tiết, hỗ trợ tối đa cho việc ghi nhớ và ôn tập.

5.2. Giải bài tập tình huống tố tụng dân sự có lời giải hiệu quả

Lý thuyết phải đi đôi với thực hành. Việc giải các bài tập tình huống tố tụng dân sự có lời giải là cách tốt nhất để kiểm tra mức độ hiểu bài và rèn luyện kỹ năng áp dụng pháp luật. Sinh viên nên tự mình phân tích tình huống, xác định vấn đề pháp lý, tra cứu các điều luật liên quan trong Bộ luật tố tụng dân sự 2015 và đưa ra hướng giải quyết dựa trên kiến thức từ giáo trình. Sau đó, đối chiếu với lời giải để rút kinh nghiệm. Quá trình này giúp củng cố kiến thức lý thuyết, phát triển tư duy pháp lý và làm quen với các dạng bài tập thường gặp trong các kỳ thi.

5.3. Xây dựng đề cương môn học luật tố tụng dân sự cá nhân

Để ôn thi hiệu quả, việc tự xây dựng một đề cương môn học luật tố tụng dân sự là vô cùng cần thiết. Dựa trên cấu trúc của giáo trình và mục lục, sinh viên có thể tóm tắt các ý chính của từng chương, từng mục. Đề cương nên được trình bày một cách logic, có thể sử dụng sơ đồ tư duy (mind map) để liên kết các khái niệm, nguyên tắc và thủ tục với nhau. Quá trình tự tổng hợp kiến thức này giúp sinh viên hiểu sâu và nhớ lâu hơn, đồng thời tạo ra một tài liệu ôn tập ngắn gọn, súc tích và cá nhân hóa cho giai đoạn nước rút trước kỳ thi.

VI. Vai trò của giáo trình tố tụng dân sự trong đào tạo ngành luật

Giáo trình Luật Tố tụng Dân sự không chỉ là một cuốn sách, nó là công cụ định hình tư duy pháp lý cho thế hệ luật gia tương lai. Đặc biệt, giáo trình tố tụng dân sự đại học kiểm sát hà nội đóng một vai trò chiến lược trong việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành Kiểm sát và các cơ quan tư pháp khác. Tài liệu này cung cấp một nền tảng kiến thức vững chắc, cập nhật những thay đổi của pháp luật và định hướng người học theo tinh thần cải cách tư pháp, đề cao nguyên tắc tranh tụng và bảo vệ quyền con người, góp phần xây dựng một nền tư pháp công bằng, minh bạch và hiệu quả.

6.1. Tầm quan trọng của giáo trình trong đào tạo tại Khoa Luật Đại học Kiểm sát

Tại Khoa Luật Đại học Kiểm sát, giáo trình này là tài liệu học tập chính thức và bắt buộc. Nó được thiết kế để phục vụ mục tiêu đào tạo đặc thù của ngành, không chỉ trang bị kiến thức pháp luật mà còn rèn luyện kỹ năng nghiệp vụ kiểm sát trong tố tụng dân sự. Nội dung giáo trình giúp sinh viên hiểu rõ vai trò, nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát trong từng giai đoạn tố tụng, từ việc tham gia phiên tòa, phiên họp đến việc thực hiện quyền kháng nghị. Đây là nền tảng không thể thiếu để xây dựng đội ngũ Kiểm sát viên tương lai vừa hồng, vừa chuyên.

6.2. Đánh giá tổng kết về giá trị học thuật và thực tiễn của tài liệu

Tổng kết lại, Giáo trình luật tố tụng dân sự đhks là một tài liệu luật tố tụng dân sự có giá trị cao cả về mặt học thuật và thực tiễn. Về học thuật, công trình đã hệ thống hóa và luận giải một cách khoa học, sâu sắc các quy định của Bộ luật tố tụng dân sự 2015. Về thực tiễn, giáo trình là một cẩm nang hữu ích, cung cấp các hướng dẫn chi tiết về thủ tục tố tụng, giúp người đọc áp dụng pháp luật một cách chính xác. Sự kết hợp hài hòa giữa lý luận và thực tiễn đã khẳng định vị thế của cuốn giáo trình này, biến nó thành một tài liệu quan trọng và không thể thiếu trong tủ sách của bất kỳ ai quan tâm đến lĩnh vực tố tụng dân sự tại Việt Nam.

Nội dung chính

GIÁO TRÌNH LUẬT TỐ TỤNG DÂN SỰ VIỆT NAM – TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIỂM SÁT HÀ NỘI

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Luật tố tụng dân sự Việt Nam do Trường Đại học Kiểm sát Hà Nội tổ chức biên soạn, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật xuất bản (Hà Nội, 2019), dưới sự chủ biên của PGS. TS. Vũ Thị Hồng Vân cùng tập thể tác giả: TS. Lê Thu Hà, TS. Nguyễn Triều Dương, TS. Hoàng Thị Quỳnh Chi và ThS. Trần Đức Thành.

Về vị trí trong chương trình đào tạo, đây là giáo trình giảng dạy chính thức phục vụ bậc đào tạo đại học và sau đại học tại Trường Đại học Kiểm sát Hà Nội (được thành lập theo Quyết định số 614/QĐ-TTg ngày 24-4-2013 của Thủ tướng Chính phủ trên cơ sở nâng cấp Trường Đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ kiểm sát). Giáo trình cung cấp hệ thống tri thức pháp lý nền tảng cho sinh viên ngành Luật, đồng thời đóng vai trò tài liệu đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ, công chức ngành Kiểm sát nhân dân.

Mục tiêu học tập của giáo trình là trang bị cho người học hệ thống lý luận khoa học pháp lý về tố tụng dân sự; phân tích các quy phạm thực định của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 (có hiệu lực từ ngày 01-7-2016 thay thế Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2004, sửa đổi bổ sung năm 2011); làm rõ quyền, nghĩa vụ của các chủ thể tham gia tố tụng và chức năng kiểm sát việc tuân theo pháp luật của Viện kiểm sát nhân dân.

Về cấu trúc và cách tiếp cận, giáo trình được xây dựng theo trật tự logic của trình tự giải quyết vụ việc dân sự, kết hợp giữa lý luận nhà nước và pháp luật với việc giải nghĩa trực tiếp các quy định lập pháp. Điểm đặc sắc của tài liệu là sự tích hợp sâu sắc giữa quy phạm tố tụng dân sự chung với các quy định gắn liền với chức năng kiểm sát tư pháp theo Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân năm 2014 và Hiến pháp năm 2013.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương và chủ đề chính

Cấu trúc giáo trình phản ánh toàn diện tiến trình tố tụng dân sự thông qua 10 chương trọng tâm, phân công các chuyên gia biên soạn cụ thể:

• Chương 1: Khái niệm, các nguyên tắc cơ bản của Luật Tố tụng dân sự Việt Nam (TS. Nguyễn Triều Dương biên soạn): Phân tích khái niệm ngành luật, đối tượng điều chỉnh, phương pháp điều chỉnh (mệnh lệnh và định đoạt), quan hệ pháp luật tố tụng dân sự và hệ thống 23 nguyên tắc chỉ đạo (từ Điều 3 đến Điều 25 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015).
• Chương 2: Thẩm quyền giải quyết vụ việc dân sự của Tòa án nhân dân (PGS. TS. Vũ Thị Hồng Vân biên soạn): Khái quát khái niệm thẩm quyền theo lý luận luật học, xác định thẩm quyền theo loại việc (vụ án dân sự và việc dân sự thuộc các lĩnh vực dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động), thẩm quyền theo cấp Tòa án và thẩm quyền theo lãnh thổ.
• Chương 3: Cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng và thay đổi người tiến hành tố tụng (TS. Lê Thu Hà biên soạn): Làm rõ nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm pháp lý của Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân, Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân, Thư ký Tòa án, Thẩm tra viên, Viện trưởng Viện kiểm sát, Kiểm sát viên, Kiểm tra viên.
• Chương 4: Đương sự và người tham gia tố tụng khác (TS. Hoàng Thị Quỳnh Chi biên soạn): Phân tích tư cách pháp lý của nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan; người đại diện; người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp; người làm chứng; người giám định; người phiên dịch và người định giá tài sản.
• Chương 5: Chứng minh và chứng cứ (PGS. TS. Vũ Thị Hồng Vân và TS. Nguyễn Triều Dương biên soạn): Xác định khái niệm, thuộc tính của chứng cứ, nghĩa vụ cung cấp chứng cứ và chứng minh của đương sự, hoạt động xác minh và thu thập chứng cứ của Tòa án nhân dân và Viện kiểm sát nhân dân.
• Chương 6: Biện pháp khẩn cấp tạm thời và chi phí tố tụng (TS. Nguyễn Triều Dương và ThS. Trần Đức Thành biên soạn): Làm rõ căn cứ áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thời; nghĩa vụ bảo đảm tài chính; các loại án phí, lệ phí, chi phí định giá, giám định.
• Chương 7: Cấp, tống đạt, thông báo văn bản tố tụng (ThS. Trần Đức Thành biên soạn): Quy định về thủ tục chuyển giao tài liệu, trách nhiệm tống đạt của Tòa án, cơ quan Bưu điện, Ủy ban nhân dân các cấp.
• Chương 8: Thủ tục giải quyết vụ án dân sự tại Tòa án cấp sơ thẩm (TS. Lê Thu Hà biên soạn): Quy trình từ khởi kiện, thụ lý, chuẩn bị xét xử, phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải đến phiên tòa sơ thẩm.
• Chương 9: Thủ tục giải quyết vụ án dân sự tại Tòa án cấp phúc thẩm, giám đốc thẩm và tái thẩm (TS. Hoàng Thị Quỳnh Chi biên soạn): Phân định phạm vi xét xử phúc thẩm theo kháng cáo/kháng nghị; tính chất thủ tục xét lại bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật khi có vi phạm pháp luật nghiêm trọng hoặc tình tiết mới.
• Chương 10: Thủ tục giải quyết việc dân sự và các thủ tục đặc thù (PGS. TS. Vũ Thị Hồng Vân biên soạn): Quy trình giải quyết các yêu cầu công nhận hoặc không công nhận sự kiện pháp lý, thủ tục rút gọn và công nhận phán quyết của trọng tài thương mại, Tòa án nước ngoài.

TIẾN TRÌNH TỐ TỤNG DÂN SỰ TRONG GIÁO TRÌNH:
Khởi kiện/Yêu cầu -> Thụ lý vụ việc -> Hòa giải/Công khai chứng cứ -> Xét xử sơ thẩm -> Phúc thẩm (nếu có kháng cáo/kháng nghị) -> Giám đốc thẩm/Tái thẩm (thủ tục đặc biệt)

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Lý luận về quan hệ pháp luật tố tụng dân sự: Xác định đối tượng điều chỉnh là các quan hệ phát sinh giữa Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân với người tham gia tố tụng. Phân tích ba thành phần cấu thành: Chủ thể (3 nhóm: cơ quan tiến hành tố tụng, chủ thể bảo vệ quyền lợi, chủ thể hỗ trợ), Khách thể (việc giải quyết quan hệ pháp luật nội dung có tranh chấp hoặc công nhận sự kiện pháp lý) và Nội dung (toàn bộ quyền và nghĩa vụ tố tụng).
• Phương pháp điều chỉnh: Kết hợp giữa phương pháp mệnh lệnh (áp dụng đối với cơ quan tiến hành tố tụng sử dụng quyền lực nhà nước) và phương pháp định đoạt (bảo đảm quyền tự quyết quyền lợi, tài sản của các đương sự).
• Khung nguyên tắc chỉ đạo: 23 nguyên tắc cơ bản (Điều 3 đến Điều 25 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015), tiêu biểu như: Tòa án không được từ chối giải quyết vụ việc dân sự vì lý do chưa có điều luật để áp dụng (Điều 4); Quyền tự định đoạt của đương sự (Điều 5); Nghĩa vụ cung cấp chứng cứ và chứng minh (Điều 6); Bảo đảm tranh tụng trong xét xử (Điều 24); Kiểm sát việc tuân theo pháp luật (Điều 21).

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng phân tích và giải thích quy phạm: Đối chiếu quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự với Hiến pháp năm 2013, Bộ luật Dân sự năm 2015, Luật Tổ chức Tòa án nhân dân năm 2014, Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân năm 2014.
• Kỹ năng định danh và xử lý tố tụng: Phân biệt vụ án dân sự (có tranh chấp quyền, nghĩa vụ) và việc dân sự (giải quyết yêu cầu không có tranh chấp); xác định thẩm quyền Tòa án theo loại việc, cấp Tòa án và lãnh thổ.
• Kỹ năng thu thập, đánh giá chứng cứ và thực hiện tranh tụng: Xác định nghĩa vụ chứng minh, kỹ năng tiếp cận, sao chụp chứng cứ (Điều 109), kiểm tra tính hợp pháp của chứng cứ và lập luận tại phiên tòa sơ thẩm, phúc thẩm.
• Kỹ năng nghiệp vụ kiểm sát tư pháp: Nhận diện các vi phạm tố tụng của Tòa án và người tham gia tố tụng để thực hiện quyền yêu cầu, kiến nghị, kháng nghị phúc thẩm, giám đốc thẩm hoặc tái thẩm.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình định hình phương pháp tiếp cận sư phạm theo định hướng phân tích cấu trúc quy phạm và gắn liền với thực tiễn áp dụng pháp luật:

• Phương pháp tiếp cận sư phạm: Kết hợp chặt chẽ giữa việc giảng giải lý luận chung (học thuyết Mác - Lênin về nhà nước và pháp luật, từ điển học thuật) với việc phân tích chi tiết từng điều luật trong Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015. Giảng viên hướng dẫn sinh viên đặt từng quy phạm tố tụng vào mối quan hệ với các quy phạm của ngành luật nội dung (dân sự, hôn nhân và gia đình, thương mại, lao động).
• Hệ thống câu hỏi ôn tập: Sau mỗi chương, giáo trình thiết kế hệ thống câu hỏi tự luận nhằm củng cố tư duy phân tích. Ví dụ tại cuối Chương 1, hệ thống gồm 6 câu hỏi trọng tâm:
  1. Khái niệm vụ án dân sự, việc dân sự, vụ việc dân sự, tố tụng dân sự và luật tố tụng dân sự?
  2. Đối tượng điều chỉnh, phương pháp điều chỉnh và nguồn của Luật tố tụng dân sự Việt Nam?
  3. Nhiệm vụ và sự phát triển của pháp luật tố tụng dân sự Việt Nam?
  4. Khái niệm, đặc điểm và thành phần của quan hệ pháp luật tố tụng dân sự?
  5. Phân tích khái niệm và ý nghĩa các nguyên tắc cơ bản của Luật tố tụng dân sự Việt Nam?
  6. Phân tích các nguyên tắc đặc trưng của Luật tố tụng dân sự Việt Nam?
• Hướng dẫn tự học và đánh giá: Người học được yêu cầu tự nghiên cứu văn bản lập pháp song song với giáo trình; chủ động thực hiện các bài tập so sánh các chế định; tham gia diễn án, nghiên cứu hồ sơ thực tế của ngành Kiểm sát nhằm hình thành năng lực xử lý vụ việc dân sự thực tế.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

Giáo trình ghi nhận đầy đủ các bước chuyển biến quan trọng của nền lập pháp Việt Nam theo tinh thần cải cách tư pháp và Hiến pháp năm 2013:

• Cập nhật nền tảng pháp lý mới: So với các giáo trình biên soạn theo Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2004 (sửa đổi, bổ sung năm 2011), cuốn giáo trình này giải thích toàn diện những điểm sửa đổi, bổ sung của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015.
• Ghi nhận nguyên tắc Tòa án không được từ chối thụ lý (Điều 4): Phân tích quy định mang tính bước ngoặt: Tòa án không được từ chối giải quyết vụ việc dân sự vì lý do chưa có điều luật để áp dụng. Giáo trình làm rõ cơ chế giải quyết căn cứ theo thứ tự: tập quán, tương tự pháp luật, nguyên tắc cơ bản của pháp luật dân sự, án lệ và lẽ công bằng.
• Xác lập nguyên tắc bảo đảm tranh tụng trong xét xử (Điều 24): Lần đầu tiên ghi nhận nguyên tắc tranh tụng thành quy phạm độc lập; phân định rõ nghĩa vụ gửi tài liệu chứng cứ cho nhau giữa các đương sự và quyền tiếp cận, sao chụp tài liệu, chứng cứ (Điều 109).
• Mở rộng và cụ thể hóa các quyền con người trong tố tụng:
  • Bảo đảm quyền sử dụng tiếng nói, chữ viết của dân tộc và chữ viết, ký hiệu dành riêng cho người khuyết tật (Điều 20).
  • Quy định rõ ràng về cơ chế Nhà nước trợ giúp pháp lý cho đối tượng chính sách, người có công, người nghèo, người dân tộc thiểu số tại vùng đặc biệt khó khăn (Điều 9).
  • Quyền khiếu nại, tố cáo đối với hành vi, quyết định trái pháp luật của cơ quan, người tiến hành tố tụng (Điều 25).
• Tái cấu trúc thẩm quyền và trách nhiệm của cơ quan tiến hành tố tụng: Làm rõ thẩm quyền giám đốc việc xét xử của TAND cấp cao và TAND tối cao (Điều 18); xác định trách nhiệm của Kiểm sát viên khi tham gia phiên tòa, phiên họp (Điều 21); phân định giới hạn bình đẳng giữa Thẩm phán và Hội thẩm nhân dân trong quá trình nghị án (Điều 11, Điều 49, Điều 63).

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Bậc học và ngành đào tạo: Giáo trình là tài liệu học tập bắt buộc đối với sinh viên cử nhân ngành Luật, học viên cao học tại Trường Đại học Kiểm sát Hà Nội và là tài liệu tham khảo cho sinh viên các cơ sở đào tạo luật trên toàn quốc.
• Kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành các học phần lý luận và luật nội dung cơ sở, bao gồm: Lý luận chung về nhà nước và pháp luật, Luật Dân sự, Luật Hôn nhân và gia đình, Luật Thương mại, Luật Lao động.
• Cán bộ nghiệp vụ và giảng viên: Giảng viên sử dụng làm đề cương chuẩn cho bài giảng chuyên ngành; Kiểm sát viên, Thẩm phán, Thư ký Tòa án, Luật sư và chuyên viên pháp chế sử dụng làm tài liệu tham cứu quy định pháp luật và định hướng nghiệp vụ thực hành.

---

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng người học nào?

Giáo trình được biên soạn chuyên biệt cho học viên, sinh viên bậc đại học và sau đại học ngành Luật, cán bộ đào tạo bồi dưỡng nghiệp vụ của ngành Kiểm sát nhân dân, cũng như những người nghiên cứu và thực hành pháp luật dân sự.

2. Cần chuẩn bị kiến thức nền tảng nào trước khi học giáo trình này?

Người học cần nắm vững lý luận chung về quan hệ pháp luật, phương pháp điều chỉnh pháp luật và các quy phạm nội dung trong Bộ luật Dân sự, Luật Hôn nhân và gia đình, Luật Thương mại và Luật Lao động để hiểu rõ cách thức Tòa án bảo vệ các quyền nội dung đó qua thủ tục tố tụng.

3. Điểm khác biệt cơ bản giữa giáo trình này với các tài liệu cũ là gì?

Tài liệu được xây dựng hoàn toàn dựa trên Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, Hiến pháp năm 2013, Luật Tổ chức Tòa án nhân dân năm 2014 và Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân năm 2014. Giáo trình bổ sung nhiều chế định mới như nguyên tắc tranh tụng (Điều 24), áp dụng án lệ/lẽ công bằng khi chưa có luật (Điều 4), và mở rộng cơ chế kiểm sát việc tuân theo pháp luật của Viện kiểm sát (Điều 21).

4. Phương pháp tự học giáo trình như thế nào để đạt hiệu quả cao?

Người học nên đọc song song từng chương với các điều luật tương ứng của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015; trả lời đầy đủ hệ thống câu hỏi ôn tập cuối chương; đồng thời đối chiếu các thuật ngữ pháp lý từ các tài liệu học thuật được trích dẫn (như Từ điển tiếng Việt, Từ điển luật học).

5. Những nguồn tài liệu bổ trợ nào được nêu trong giáo trình?

Giáo trình viện dẫn các văn bản pháp luật nền tảng gồm: Hiến pháp năm 2013, Bộ luật Dân sự năm 2015, Luật Tổ chức Tòa án nhân dân năm 2014, Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân năm 2014, các công trình từ điển ngôn ngữ và luật học (như Từ điển tiếng Việt do Hoàng Phê chủ biên, Từ điển luật học).

---

Kết luận

Giáo trình Luật tố tụng dân sự Việt Nam của Trường Đại học Kiểm sát Hà Nội hệ thống hóa toàn diện các tri thức khoa học pháp lý về trình tự, thủ tục giải quyết các tranh chấp và yêu cầu dân sự tại Tòa án nhân dân. Nội dung giáo trình phản ánh chính xác các quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, làm rõ chức năng, thẩm quyền của cơ quan tiến hành tố tụng cũng như quyền và nghĩa vụ của người tham gia tố tụng. Lộ trình tiếp cận từ các nguyên tắc cơ bản (Chương 1), thẩm quyền (Chương 2) đến các giai đoạn xét xử sơ thẩm, phúc thẩm, giám đốc thẩm và thủ tục việc dân sự (Chương 3 đến Chương 10) tạo lập cơ sở lý luận và kỹ năng ứng dụng pháp luật cho người học trong hệ thống giáo dục đại học và các cơ quan bảo vệ pháp luật.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1, 5, 6 TS. HOÀNG THỊ QUỲNH CHI Chương 4, 9 ThS. TRẦN ĐỨC THÀNH Chương 6, 7 Nanni3 \ ® è LỜI NHÀ XUÁT BẢN Ngày 24-4-2013, Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định số 614/QĐ-TTg về việc thành lập Trường Đại học Kiểm sát Hà Nội trên cơ sở nâng cấp Trường Đào tạo, bổi dưỡng nghiệp vụ kiểm sát. Trường có chức năng, nhiệm vụ là đào tạo trình độ đại học, sau đại học để bổ sung nhân lực cho ngành kiểm sát; đào tạo; bồi dưỡng can bộ, công chức ngành kiểm sát.

Để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới, hệ thống giáo trình của trường cần có sự sửa đổi, bổ sung, đồng bộ hóa, nâng cao chất lượng và mở rộng một số chuyên ngành. Nhà trường đã phối hợp với Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật xuất bản bộ giáo trình mới với sự tham gia biên soạn của các giảng viên, các chuyên gia và nhà nghiên cứu nhiều tâm huyết, giàu kinh nghiệm. Trước yêu cầu đổi mới của đất nước, đồng thời để chủ động hội nhập quốc tế, ngày 25-11-2015, tại kỳ hop thứ 10, Quốc hội khéa XIII đã thông qua Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015, và có hiệu lực thi hành từ ngày 1-7-2016 thay thế Bộ luật tố tụng dân sự năm 2004, sửa đổi, bổ sung năm 2011. Đây là một trong những bộ luật quan trọng về tố tụng được Quốc hội thông qua theo tỉnh thần Hiến pháp mới, là bộ luật thể hiện mối quan hệ giữa Tòa án, Viện kiểm sát, đương sự, người đại diện của đương sự, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự, người làm chứng, người giám định, người phiên dịch và những chủ thể khác phát sinh trong tố tụng ỖỖỒNd Kỹ NA NA XNK NA Ề3 Fa 2-2224 aut MỆ MỆ ot 3À ? 23 3 ANAAANANANANAANANANAANANAAANANAAEARANEARADS dân sự, trong đó quyền và nghĩa vụ của các bên trong các quan hệ này được các quy phạm pháp luật tố tụng dân sự quy định.

Việc nắm bắt những quy định này là yêu cầu hết sức cần thiết nhằm bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ các quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, cơ quan, tổ chức, lợi ích công cộng và lợi ích của Nhà nước. Trên cơ sở phân tích và luận giải những kiến thức của bộ luật này, Giáo trình Luật tố tụng dân sự do T8. Vũ Thị Hồng Vân chu biên sẽ là tài liệu cần thiết để trang bị những kiến thức cơ bản cho học viên Trường Đại học Kiểm sát Hà Nội về bộ luật quan trọng này. Trong khuôn khổ cuốn giáo trình được biên soạn và xuất bản lần đầu này, chắc chắn không tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót, Nhà xuất bản trị quốc gia Sự thật, Trường Đại học Chính Kiểm sát Hà Nội và các tác giả rất mong nhận được những ý kiến đóng góp để cuốn sách được hoàn thiện hơn trong lần xuất bản sau.

Xin trân trọng giới thiệu cuốn sách với bạn đọc. Tháng 9 năm 2018 NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA SỰ THẬT 4 Ỷ4 6165566601 dế 4 ? %4 ANANAANANANANAANANAANANANAARANANAARARANEARADS Chuong 1 KHÁI NIỆM, CÁC NGUYÊN TÁC CƠ BẢN CỦA LUẬT TÓ TỤNG DÂN SỰ VIỆT NAM A. KHÁI NIỆM CHUNG VỀ LUẬT TÓ TỤNG DÂN SỰ VIỆT NAM I- KHÁI NIỆM, ĐÓI TƯỢNG ĐIỀU CHỈNH VÀ PHƯƠNG PHÁP DIEU CHINH CỦA LUẬT TÓ TỤNG DÂN SỰ VIỆT NAM 1.